Thứ năm, 05 Tháng năm 2005, 06:04 GMT+7

Làng ngậm chì

Lang ngam chi
Bỏ chì vào miệng để kết vào lưới, một công việc cực kỳ nguy hiểm
Làng đầu tiên chúng tôi tìm về là làng Ngư Mỹ Thạnh cạnh phá Tam Giang, thuộc xã Quảng Lợi, huyện Quảng Điền, cách TP Huế chừng 30km về phía bắc.

Ông trưởng thôn Trần Vọng vừa dẫn chúng tôi đi quanh xóm, vừa nói thao thao bất tuyệt về nghề chài lưới quê ông: “Nghề lưới bạc có chi hay mà chú tìm hiểu? Nghề ni cũng thường thôi. Đây là nghề gia truyền, có từ xa xưa”.

Theo lời ông Vọng, cả làng Ngư Mỹ Thạnh trước đây đều là dân vạn đò, được chuyển lên bờ, tất thảy sống dựa vào mặt phá với nghề lưới bạc...

50 năm dùng miệng kết chì vào lưới

Đi quanh một vòng để chứng minh sự “hưng thịnh” của nghề (vì hầu hết nhà nào cũng có nghề làm lưới bạc), ông Vọng dẫn tôi vào nhà ông Đặng Thu - một căn nhà nhìn ra mặt phá. Đầu giờ chiều, hai vợ chồng ông Thu đang hì hục gắn chì, kết phao bên tay lưới bạc ở góc nhà.

Tôi thấy cả hai vợ chồng cầm xếp chì lá trên tay, dùng kéo cắt thành từng miếng nhỏ chừng 1cm2. Cả hai người sau đó vốc từng nắm chì cho vào miệng ngậm. Họ vừa dùng tay đưa lưới lên môi, vừa dùng lưỡi lừa từng miếng chì một ra răng cửa.

Cả lưỡi lẫn răng cùng cuốn chì vào lưới và sau đó dùng răng đính chì lại thêm lần nữa để chắc hơn sự kết dính của chì và lưới. Xong, họ lại lừa miếng chì khác ra răng cửa...

Lâu lâu, ông Thu nhổ một ngụm nước miếng toàn màu đen. Thấy tôi áy náy về việc cắn chì như thế là nguy hiểm, ông Thu nói: “Chì thì có chi mà độc chú? Không làm nghề ni thì biết làm nghề chi đây, trong khi ruộng không có lấy một tấc. Mà cả làng tui ai mà chẳng làm, có hề chi mô”.

“Ở trên phố (TP Huế) có bán loại lưới đã có sẵn chì, nhưng đó là hàng công nghiệp, được đính bằng máy theo lối đại trà nên lưới đem về dùng vài ba bữa là phải làm lưới lại. Mà làm chi có loại máy làm tốt hơn miệng mình được chú?” - vừa làm ông Thu vừa nói.

Làm lưới bạc như ông Thu thì trong làng ai cũng thường xuyên làm, trước nhất là để dùng cho nhà mình. Sau khoảng một tháng đi bủa vây trên đầm phá, nhà nào cũng phải đem lưới ra sửa, kết chì vào lưới...

Chúng tôi tìm về thôn Tân Vinh, xã Vinh Hiền (huyện Phú Lộc), việc ngậm chì tại làng này sôi động không kém. Toàn thôn có 220 hộ thì hầu như nhà nào cũng có nghề lưới bạc.

Có rất nhiều vị cao niên như cụ Trần Chữ, 83 tuổi, có thâm niên lên đến hơn 50 năm trong nghề... ngậm chì; vợ chồng cụ Bùi Chúc, 83 tuổi, và cụ Ngô Thị Gạc, 74 tuổi, làm nghề cũng ngót nghét 50 năm.

“Không hề chi, chì có chi mà độc. Mọi người ngậm chì cả mấy chục năm ni có hề chi mô...”. Tuy nhiên, cụ Trần Chữ cùng cụ Bùi Chúc cũng như nhiều cụ khác trong thôn có tiền sử ngậm chì lâu năm đều thừa nhận thường xuyên bị một triệu chứng chung nhất là đau bụng, thường thì lâm râm, có khi đau quặn thắt, sức khỏe yếu hẳn, răng lợi của họ đều bị đen thẫm... và luôn trong tình trạng của một người bệnh kinh niên.

Thế nhưng không ai biết mình đang có bệnh gì vì không bao giờ họ đi khám. Khi hỏi vì sao không đi khám, các cụ lại bảo không có tiền. Vả lại khám lòi ra nhiều bệnh thì con cái thêm khổ, ăn đã không đủ rồi còn bệnh với tật...!

Lang ngam chi

Ông Trương Hồi và bà Phan Thị Bến vẫn cắn chì từng ngày, bất chấp lời khuyến cáo của bác sĩ

Sá chi... tử thần!

Theo danh sách do Bệnh viện T.Ư Huế cung cấp, chúng tôi tiếp tục đi tìm một số bệnh nhân bị nhiễm độc chì đã được phát hiện và chữa trị. Tất cả đều sống tại hơn 20 xã ven vùng đầm phá.

Người đầu tiên chúng tôi gặp là bà Phan Thị Bến, 52 tuổi, trú tại đội Mười, xã Vinh Giang, huyện Phú Lộc. Bệnh án của bà Bến ghi rõ bà nhập viện và chữa trị nhiều lần trong thời gian nhiều năm liền.

Lần gần đây nhất vào cuối năm 2004, bà nhập viện với bệnh viêm dạ dày, chướng bụng, đầy hơi, loét sâu, biến dạng hành tá tràng... Trước khi xuất viện, các bác sĩ khoa nội - tiêu hóa BV T.Ư Huế đã không quên nhắc nhở bà đừng ngậm chì nữa.

Thế nhưng trước mắt chúng tôi là một phụ nữ với dáng vẻ uể oải, sắc diện tái xanh vì bệnh tật, vẫn ngồi ngậm chì cùng chồng bên tay lưới bạc. “Thì cũng phải làm mà ăn chứ, không làm nghề ni thì biết làm nghề chi?” - bà nói.

Thế nhưng chuyện về ông Trương Hồi - chồng bà Bến - mới làm tôi thật sự kinh ngạc. Người đàn ông 57 tuổi này đã có thâm niên gần 40 năm trong nghề cắn chì, đến nay được xem như người cắn chì giỏi nhất trong vùng.

Hàm răng của ông Hồi tất cả đều rất ngắn, cụt ngủn, đen thẫm nằm trên bờ lợi cũng thâm đen. “Cắn chì nhiều quá, răng mòn hẳn. Kiểu ni sợ ít năm nữa e không còn răng mà cắn chì nữa mô!” - ông Hồi nói.

Do ngậm chì nhanh gấp đôi thiên hạ và làm chắc chắn nên từ nhiều năm nay ông thường xuyên nhận làm thuê lưới bạc cho dân trong vùng. Để kiếm được tiền công 50.000-60.000 đồng/ngày, ông Hồi phải ngậm hơn 1kg chì mỗi ngày để kết vào lưới.

Và theo sự nhẩm tính của ông: “Mỗi năm chì vào miệng ông có đến vài tạ”. Không sợ độc? “Cả đội Mười ni vẫn ngậm như thường chứ riêng gì tui mà lo” - ông Hồi nói.

Trường hợp tương tự chúng tôi cũng bắt gặp rất nhiều nơi, như ông Bùi Kháng, 55 tuổi, ở Vinh Hiền, bị mổ pôlip túi mật mà nguyên nhân chính do nhiễm chì, nhưng vượt ra khỏi lời khuyến cáo của bác sĩ, vẫn làm lưới, tiếp xúc với chì.

Hay như ông Đ.T. (đề nghị giấu tên) ở Quảng Điền, bị viêm loét dạ dày nặng, nguyên nhân chính được xác định do nhiễm chì, vừa chữa bệnh xong và đang trong giai đoạn sức khỏe ổn định thì lại phải ngậm chì hằng ngày để kiếm cái ăn trước mắt... Cái lý của họ thật đơn giản: không làm thì biết lấy gì mà ăn, mà nuôi con?

Bài, ảnh: THÁI LỘC

Tại khoa nội - tiêu hóa Bệnh viện Trung ương Huế mỗi năm có hàng chục bệnh nhân nhập viện với cùng một hội chứng chưa rõ nguyên nhân, đó là đau bụng, bán tắc ruột hay táo bón, thiếu máu... Họ đều là ngư dân, đến từ hàng chục làng sống ven đầm phá Tam Giang - Cầu Hai, nơi thường có thói quen dùng miệng kết những mảnh chì vào lưới đánh cá.

BS Trần Phạm Chí và các cộng sự công tác tại khoa nội - tiêu hóa BV T.Ư Huế đã phát hiện các bệnh nhân này đều bị ngộ độc chì mạng do thói quen ngậm chì trong thời gian dài...

Tháng 4-2005, các BS khoa nội - tiêu hóa đã thực hiện báo cáo đề tài “Ngộ độc chì - một nguyên nhân của đau bụng và bán tắc ruột ở người lớn” gửi cho Hiệp hội Tiêu hóa Hoa Kỳ về tình trạng nhiễm độc chì của ngư dân do ngậm chì làm lưới. Tháng 10-2004, BS Trần Phạm Chí đã được mời sang Mỹ báo cáo đề tài bằng poster trước hội đồng khoa học của hiệp hội. Đề tài được đánh giá cao.

Việt Báo

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Tục lệ phơi xác trong đám tang ở Hà Giang

Không chỉ mổ hơn chục con trâu, bò để làm đám, người Mông ở Hà Giang còn làm lễ treo xác người chết trong nhà nhiều ngày rồi mới mang ra phơi nắng và đem chôn cất.

Nhận xét tin Làng ngậm chì

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Làng ngậm chì bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Lang ngam chi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Làng ngậm chì ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Bài Báo Hay của chuyên mục Phóng Sự.

Village hydrated lead
Hue City, Fishing My Thanh, Quang Dien, U Hue, Quang Loi, Tam Giang Lagoon, we, digestion, profession, first, internal medicine, causes, lead, netting

The first village we find the village of My Thanh Ngu edge Tam Giang, Quang Loi commune, Quang Dien district, about 30km to Hue to the north ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2910 Ca xa di diet ran doc
    Thời sự 24h(29/10): Cả xã đi diệt rắn độc

    Formosa nói gì về yêu cầu tháo dỡ miếu thờ?; Sơ tán nhiều hộ dân vì ‘hố tử thần’ xuất hiện; 7 siêu xe sung công "ế" vì bán đấu giá quá cao; "Mổ xẻ" các phương án cầu mới cạnh cầu Long Biên...

  • Thoi su 24h2810 Tiem nham nuoc cat cho 60 tre
    Thời sự 24h(28/10): Tiêm nhầm nước cất cho 60 trẻ

    Nội Bài, Tân Sơn Nhất: Thừa nhận tồi tệ, quyết chấn chỉnh?; Tiêm nhầm nước cất thay vì vắcxin cho 60 trẻ; Giai thoại Thuyết "buôn vua": Mỗi ngày xài một tỷ; Nổ nồi hơi lò bánh tráng, mái nhà bay lả tả... 

  • Thoi su tuan qua thai nhi vang khoi bung me sau TNGT
    Thời sự tuần qua: thai nhi văng khỏi bụng mẹ sau TNGT

    Ông Nguyễn Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH; Điều lạ ở ‘lãnh địa’ của xe quá tải; Bắt tạm giam nguyên Chủ tịch HĐQT Ocean Bank; Mở lại phiên xử vụ TMV Cát Tường trong tháng 11; "Haivl.com bị rút giấy phép vĩnh viễn...

  • Thoi su 24h2610 Haivlcom bi rut giay phep vinh vien
    Thời sự 24h(26/10): Haivl.com bị rút giấy phép vĩnh viễn

    Tình hình chữa bệnh của ông Bá Thanh khả quan; Thực hư khối vàng 300 tỷ trấn yểm mộ nhà đại gia; "Haivl.com bị rút giấy phép vĩnh viễn"; Tai nạn giao thông, thai nhi văng khỏi bụng mẹ...

  • Thoi su 24h2510 Mien nhiem Chu tich Ocean Bank
    Thời sự 24h(25/10): Miễn nhiệm Chủ tịch Ocean Bank

    Nguyễn Văn Hải được xuất cảnh đi Mỹ vì lý do nhân đạo’; Ông Hà Văn Thắm mất chức chủ tịch Ocean Bank; Bất chấp lệnh cấm, Formosa vẫn tự ý xây miếu thờ; Rúng động mẫu nude Việt tố nhiếp ảnh gia sàm sỡ; Kẻ ném xác chị Huyền mơ thấy 2 con nạn nhân; Hà Nội: Xe chở tiền đâm chết người qua đường...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 24/10.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 19 2510
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 19 - 25/10)

    Nhiều nghi vấn vụ bé gái chết bất thường tại bệnh viện Quốc Oai: Chẩn đoán rối loạn tiêu hóa, chết vì viêm màng não?; Bác sỹ "ế ẩm", giáo sư đông nghẹt “khách”; Bệnh viện K bị tố “nhũng nhiễu” bệnh nhân; Dầu bẩn Đài Loan nghi lấy nguyên liệu từ Việt Nam?; Bị cúm khi mang thai có nguy hiểm không?; Những cách giảm cân bằng bưởi hiệu quả nhất; Tác dụng phụ kỳ diệu của cực khoái với nam giới; Dùng nước hoa có thể gây ung thư?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1910 2510
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/10 - 25/10)

    Khai mạc kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa 13; Bé gái chết bất thường ở bệnh viện; Nội Bài, Tân Sơn Nhất bị xếp hạng sân bay tệ nhất châu Á; Gửi iPhone qua bưu điện, nhận... 2 cục đá; Bác sĩ từ chối cấp cứu, bệnh nhân tử vong ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1910 2510
    Toàn cảnh Showbiz tuần (19/10 – 25/10)

    Đại sứ bảo vệ động vật hoang dã Thu Minh dùng mật gấu tươi, Vương miện Hoa hậu Việt Nam 2014 trị giá 2,5 tỷ đồng, Vợ cũ tố Lam Trường là người cha thiếu trách nhiệm, Yanbi miệt thị người đồng tính, Hồ Ngọc Hà bị loại tại MTV EMA 2014, Giang Hồng Ngọc đăng quang X - Factor - Nhân tố bí ẩn 2014, Loki Bảo Long bị tố bỏ thi vì yêu lăng nhăng, Nhạc phim do Sơn Tùng M-TP sáng tác lại bị tố đạo nhạc Hàn, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Orlando Bloom đang bí mật hẹn hò với Selena Gomez,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1910 2510
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/10 - 25/10)

    Xót lòng những vụ giết con rồi tự tử; Vụ Thẩm mỹ viện Cát Tường và những điều bất ngờ; Tử tù hiếp dâm tự tử 3 lần vì sợ tiêm thuốc độc; Chân tướng quân sư số một của ông trùm ma túy; “Siêu trộm” kim cương xuyên lục địa bị bắt giữ; Chuyện chưa kể về phiên toà xử “ông trùm” Khánh trắng;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tin The gioi noi bat tuan qua tu 19102510
    Tin Thế giới nổi bật tuần qua (từ 19/10-25/10)

    Vụ xả súng kinh hoàng tại tòa nhà quốc hội Canada; Hải quân Thụy Điển đã phát động một cuộc săn tìm tàu lạ trên biển; Giải mã một loạt diễn biến bí ẩn ở Triều Tiên; Bình luận xung quanh việc Trung Quốc mở rộng bãi Đá Chữ Thập ở Trường sa; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.