Thứ năm, 05 Tháng năm 2005, 06:04 GMT+7

Làng ngậm chì

Lang ngam chi
Bỏ chì vào miệng để kết vào lưới, một công việc cực kỳ nguy hiểm
Làng đầu tiên chúng tôi tìm về là làng Ngư Mỹ Thạnh cạnh phá Tam Giang, thuộc xã Quảng Lợi, huyện Quảng Điền, cách TP Huế chừng 30km về phía bắc.

Ông trưởng thôn Trần Vọng vừa dẫn chúng tôi đi quanh xóm, vừa nói thao thao bất tuyệt về nghề chài lưới quê ông: “Nghề lưới bạc có chi hay mà chú tìm hiểu? Nghề ni cũng thường thôi. Đây là nghề gia truyền, có từ xa xưa”.

Theo lời ông Vọng, cả làng Ngư Mỹ Thạnh trước đây đều là dân vạn đò, được chuyển lên bờ, tất thảy sống dựa vào mặt phá với nghề lưới bạc...

50 năm dùng miệng kết chì vào lưới

Đi quanh một vòng để chứng minh sự “hưng thịnh” của nghề (vì hầu hết nhà nào cũng có nghề làm lưới bạc), ông Vọng dẫn tôi vào nhà ông Đặng Thu - một căn nhà nhìn ra mặt phá. Đầu giờ chiều, hai vợ chồng ông Thu đang hì hục gắn chì, kết phao bên tay lưới bạc ở góc nhà.

Tôi thấy cả hai vợ chồng cầm xếp chì lá trên tay, dùng kéo cắt thành từng miếng nhỏ chừng 1cm2. Cả hai người sau đó vốc từng nắm chì cho vào miệng ngậm. Họ vừa dùng tay đưa lưới lên môi, vừa dùng lưỡi lừa từng miếng chì một ra răng cửa.

Cả lưỡi lẫn răng cùng cuốn chì vào lưới và sau đó dùng răng đính chì lại thêm lần nữa để chắc hơn sự kết dính của chì và lưới. Xong, họ lại lừa miếng chì khác ra răng cửa...

Lâu lâu, ông Thu nhổ một ngụm nước miếng toàn màu đen. Thấy tôi áy náy về việc cắn chì như thế là nguy hiểm, ông Thu nói: “Chì thì có chi mà độc chú? Không làm nghề ni thì biết làm nghề chi đây, trong khi ruộng không có lấy một tấc. Mà cả làng tui ai mà chẳng làm, có hề chi mô”.

“Ở trên phố (TP Huế) có bán loại lưới đã có sẵn chì, nhưng đó là hàng công nghiệp, được đính bằng máy theo lối đại trà nên lưới đem về dùng vài ba bữa là phải làm lưới lại. Mà làm chi có loại máy làm tốt hơn miệng mình được chú?” - vừa làm ông Thu vừa nói.

Làm lưới bạc như ông Thu thì trong làng ai cũng thường xuyên làm, trước nhất là để dùng cho nhà mình. Sau khoảng một tháng đi bủa vây trên đầm phá, nhà nào cũng phải đem lưới ra sửa, kết chì vào lưới...

Chúng tôi tìm về thôn Tân Vinh, xã Vinh Hiền (huyện Phú Lộc), việc ngậm chì tại làng này sôi động không kém. Toàn thôn có 220 hộ thì hầu như nhà nào cũng có nghề lưới bạc.

Có rất nhiều vị cao niên như cụ Trần Chữ, 83 tuổi, có thâm niên lên đến hơn 50 năm trong nghề... ngậm chì; vợ chồng cụ Bùi Chúc, 83 tuổi, và cụ Ngô Thị Gạc, 74 tuổi, làm nghề cũng ngót nghét 50 năm.

“Không hề chi, chì có chi mà độc. Mọi người ngậm chì cả mấy chục năm ni có hề chi mô...”. Tuy nhiên, cụ Trần Chữ cùng cụ Bùi Chúc cũng như nhiều cụ khác trong thôn có tiền sử ngậm chì lâu năm đều thừa nhận thường xuyên bị một triệu chứng chung nhất là đau bụng, thường thì lâm râm, có khi đau quặn thắt, sức khỏe yếu hẳn, răng lợi của họ đều bị đen thẫm... và luôn trong tình trạng của một người bệnh kinh niên.

Thế nhưng không ai biết mình đang có bệnh gì vì không bao giờ họ đi khám. Khi hỏi vì sao không đi khám, các cụ lại bảo không có tiền. Vả lại khám lòi ra nhiều bệnh thì con cái thêm khổ, ăn đã không đủ rồi còn bệnh với tật...!

Lang ngam chi

Ông Trương Hồi và bà Phan Thị Bến vẫn cắn chì từng ngày, bất chấp lời khuyến cáo của bác sĩ

Sá chi... tử thần!

Theo danh sách do Bệnh viện T.Ư Huế cung cấp, chúng tôi tiếp tục đi tìm một số bệnh nhân bị nhiễm độc chì đã được phát hiện và chữa trị. Tất cả đều sống tại hơn 20 xã ven vùng đầm phá.

Người đầu tiên chúng tôi gặp là bà Phan Thị Bến, 52 tuổi, trú tại đội Mười, xã Vinh Giang, huyện Phú Lộc. Bệnh án của bà Bến ghi rõ bà nhập viện và chữa trị nhiều lần trong thời gian nhiều năm liền.

Lần gần đây nhất vào cuối năm 2004, bà nhập viện với bệnh viêm dạ dày, chướng bụng, đầy hơi, loét sâu, biến dạng hành tá tràng... Trước khi xuất viện, các bác sĩ khoa nội - tiêu hóa BV T.Ư Huế đã không quên nhắc nhở bà đừng ngậm chì nữa.

Thế nhưng trước mắt chúng tôi là một phụ nữ với dáng vẻ uể oải, sắc diện tái xanh vì bệnh tật, vẫn ngồi ngậm chì cùng chồng bên tay lưới bạc. “Thì cũng phải làm mà ăn chứ, không làm nghề ni thì biết làm nghề chi?” - bà nói.

Thế nhưng chuyện về ông Trương Hồi - chồng bà Bến - mới làm tôi thật sự kinh ngạc. Người đàn ông 57 tuổi này đã có thâm niên gần 40 năm trong nghề cắn chì, đến nay được xem như người cắn chì giỏi nhất trong vùng.

Hàm răng của ông Hồi tất cả đều rất ngắn, cụt ngủn, đen thẫm nằm trên bờ lợi cũng thâm đen. “Cắn chì nhiều quá, răng mòn hẳn. Kiểu ni sợ ít năm nữa e không còn răng mà cắn chì nữa mô!” - ông Hồi nói.

Do ngậm chì nhanh gấp đôi thiên hạ và làm chắc chắn nên từ nhiều năm nay ông thường xuyên nhận làm thuê lưới bạc cho dân trong vùng. Để kiếm được tiền công 50.000-60.000 đồng/ngày, ông Hồi phải ngậm hơn 1kg chì mỗi ngày để kết vào lưới.

Và theo sự nhẩm tính của ông: “Mỗi năm chì vào miệng ông có đến vài tạ”. Không sợ độc? “Cả đội Mười ni vẫn ngậm như thường chứ riêng gì tui mà lo” - ông Hồi nói.

Trường hợp tương tự chúng tôi cũng bắt gặp rất nhiều nơi, như ông Bùi Kháng, 55 tuổi, ở Vinh Hiền, bị mổ pôlip túi mật mà nguyên nhân chính do nhiễm chì, nhưng vượt ra khỏi lời khuyến cáo của bác sĩ, vẫn làm lưới, tiếp xúc với chì.

Hay như ông Đ.T. (đề nghị giấu tên) ở Quảng Điền, bị viêm loét dạ dày nặng, nguyên nhân chính được xác định do nhiễm chì, vừa chữa bệnh xong và đang trong giai đoạn sức khỏe ổn định thì lại phải ngậm chì hằng ngày để kiếm cái ăn trước mắt... Cái lý của họ thật đơn giản: không làm thì biết lấy gì mà ăn, mà nuôi con?

Bài, ảnh: THÁI LỘC

Tại khoa nội - tiêu hóa Bệnh viện Trung ương Huế mỗi năm có hàng chục bệnh nhân nhập viện với cùng một hội chứng chưa rõ nguyên nhân, đó là đau bụng, bán tắc ruột hay táo bón, thiếu máu... Họ đều là ngư dân, đến từ hàng chục làng sống ven đầm phá Tam Giang - Cầu Hai, nơi thường có thói quen dùng miệng kết những mảnh chì vào lưới đánh cá.

BS Trần Phạm Chí và các cộng sự công tác tại khoa nội - tiêu hóa BV T.Ư Huế đã phát hiện các bệnh nhân này đều bị ngộ độc chì mạng do thói quen ngậm chì trong thời gian dài...

Tháng 4-2005, các BS khoa nội - tiêu hóa đã thực hiện báo cáo đề tài “Ngộ độc chì - một nguyên nhân của đau bụng và bán tắc ruột ở người lớn” gửi cho Hiệp hội Tiêu hóa Hoa Kỳ về tình trạng nhiễm độc chì của ngư dân do ngậm chì làm lưới. Tháng 10-2004, BS Trần Phạm Chí đã được mời sang Mỹ báo cáo đề tài bằng poster trước hội đồng khoa học của hiệp hội. Đề tài được đánh giá cao.

Việt Báo

Nhận xét tin Làng ngậm chì

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Làng ngậm chì bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Lang ngam chi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Làng ngậm chì ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Bài Báo Hay của chuyên mục Phóng Sự.

Village hydrated lead
Hue City, Fishing My Thanh, Quang Dien, U Hue, Quang Loi, Tam Giang Lagoon, we, digestion, profession, first, internal medicine, causes, lead, netting

The first village we find the village of My Thanh Ngu edge Tam Giang, Quang Loi commune, Quang Dien district, about 30km to Hue to the north ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM




  • Su kien quoc te noi bat tu nay 178 den 238
    Sự kiện quốc tế nổi bật (từ này 17-8 đến 23-8)

    Bạo loạn ở Lybia, Iraq, miền Đông Ukcraine; cái chết bi thương của nhà báo Mỹ quả cảm James Foley; lễ đón long trọng và đầy xúc động thi thể 20 nạn nhân trên chiếc máy bay xấu số MH 17 của Malaysia ... là những tin tức đáng chú ý trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1708 2308
    Tin An ninh – Pháp luật tuần qua (17/08 – 23/08)

    Đôi nam nữ chết trong ô tô ở Bình Dương; Hoãn phiên toà xét xử vợ nguyên bí thư xã đốt xác; Vì sao trùm xã hội đen Minh 'sâm' còn nguy hiểm hơn cả Năm Cam?;

  • Tong hop Doi song tuan qua 178 248
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (17/8 - 24/8)

    Người đàn ông 3 lần 'nhặt vợ', 4 lần bán con; Người đàn ông 10 năm chăm vợ điên tình là những câu chuyện gia đình cảm động; Tâm sự của những ông bố bà mẹ nuôi con đơn thân; Cần chuẩn bị những gì khi con vào lớp 1?; Rất nhiều mẹo vặt hay cho gia đình bạn; Một tuần nóng với tin kem đánh răng chứa chất gây ung thư; Và nhiều tin tức thực phẩm bẩn đáng lưu ý...

  • Toan canh Showbiz tuan 1708 2308
    Toàn cảnh Showbiz tuần (17/08 – 23/08)

    Sao Việt và sao thế giới hưởng ứng phong trào Ice Burken Challenger, 2 nhạc sĩ Phú Quang và Phó Đức Phương tranh cãi tiền tác quyền, Nhạc sĩ Quốc Trung viết thư “dằn mặt” người yêu của con gái, Phi Thanh Vân công khai chuyện có bầu với "tình trẻ", con trai ruột của Thành Long bị bắt vì ma túy,...

  • Nghin le chuyen tuan qua 1708 2308
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (17/08 - 23/08)

    Trung Quốc bành trướng Biển Đông vì tư duy mình là trùm thiên hạ; Kết luận thanh tra toàn diện chùa Bồ Đề; Phó giáo sư “ra giá” 200 triệu đồng lấy bằng tiến sĩ y khoa; Lương thấp, vào công chức vẫn như "miền đất hứa".... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua (17/08 - 23/08).