Kỳ cuối: Bí mật về mộ Lê Lợi và mộ Ngọc Hân công chúa

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Những người chuyên “đánh thức” mộ cổ

Ky cuoi Bi mat ve mo Le Loi va mo Ngoc Han cong chua

Bà Bé bên bệ thờ Hoàng hậu Nguyễn Thị Huyền và Công chúa Ngọc Hân Ảnh: PV

Từ lâu khu Vĩnh Lăng ở Thanh Hóa được xem là nơi yên nghỉ của vua Lê Thái Tổ. Người ta vẫn đinh ninh thi hài của vị anh hùng nằm dưới bệ thờ bằng đá ở trong lăng.

Ông Phạm Như Hồ - Cán bộ có thâm niên của Viện Khảo cổ -đã để cho tôi được “khai quật” lại những trầm tích ký ức ngồn ngộn của cả quãng đời gần 30 năm gắn bó với nghề “đào mộ cổ”.

Ông kể: Vào thập kỷ 70 của thế kỷ trước, một người nông dân đi vào khu rừng bạt ngàn cạnh Vĩnh Lăng đã vô tình tìm thấy một phiến đá phẳng. Lật hòn đá lên thấy có khắc dòng chữ “Vĩnh Lăng Tây Thạch Kiệt”, dịch nghĩa: “Hòn đá mốc ở phía Tây của Vĩnh Lăng”.

Ông Phạm Như Hồ và một số nhà khảo cổ học lúc đó đã kịp thời có mặt. Các nhà khảo cổ đào sâu xuống chỗ đặt phiến đá. Thật bất ngờ, sau những nhát cuốc, một chiếc quách tam hợp hiện ra. Lần theo cột đá mốc phía Tây, các nhà khảo cổ đã tìm được cột mốc phía Đông, phía Nam, phía Bắc của khu lăng mộ của vua Lê Thái Tổ. Nhưng chỉ riêng khu cột mốc phía Tây, nơi đặt phiến đá “Vĩnh Lăng Tây Thạch Kiệt” là có màu đất lạ, cây to không mọc được.

Sau khi đã nghiên cứu, tìm hiểu, các nhà khảo cổ học đi đến kết luận: Chiếc quách tam hợp tìm thấy chính là mộ thật của vua Lê Lợi. Nhiều vị vua ở các triều đại phong kiến ở Việt Nam và Trung Quốc, sau khi chết vẫn thường để lại một số mộ giả, còn mộ thật được chôn ở một nơi khác, kín đáo và bí mật.

Lần giở lại lịch sử, mới hay có những trùng hợp thật thú vị, ấy là trước đây ông Bơ-zu-xi-ê, một học giả người Pháp sau khi bỏ nhiều thời gian và công sức, cuối cùng cũng đã tìm được mộ thật của vua Lê Lợi dưới phiến đá “Vĩnh Lăng Tây Thạch Kiệt”. Ông Bơ-zu-xi-ê đã xin phép Bộ Lễ của triều Nguyễn khai quật ngôi mộ, nhưng triều Nguyễn đã không chấp nhận.

“Khai quật hay không khai quật?”, câu hỏi này một lần nữa lại đặt ra. Lúc đó, Bộ Văn hoá Thông tin đã xin phép Thủ tướng Phạm Văn Đồng cho khai quật. Thủ tướng Phạm Văn Đồng băn khoăn mãi, rồi đã quyết định không cho phép khai quật mộ Lê Lợi vì lý do nước ta chưa đủ điều kiện kỹ thuật để bảo quản thi hài vị vua nổi tiếng này. Vậy thì hãy để cho lòng đất gìn giữ.

“Tôi cho rằng quyết định của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng rất sáng suốt. Ngay cả Trung Quốc cũng không dám cho phép khai quật mộ Tần Thủy Hoàng. Nếu khai quật mộ Lê Lợi, sẽ rất khó giữ được nguyên trạng. Từng nghiên cứu xác ướp vua Lê Dụ Tông, tôi có thể khẳng định điều này” - Ông Phạm Như Hồ nói.

Mộ vua Lê Dụ Tông cũng được tìm thấy hết sức tình cờ khi một người nông dân ở làng Bái Trạch (Thọ Xuân, Thanh Hóa) đi vỡ hoang, cuốc phải quách ngôi mộ và thấy bên trong có một quan tài sơn son. Một nhát cuốc bổ vào quan tài khiến từ quan tài toả ra mùi thơm. Do điều kiện chiến tranh, mãi đến 8 năm sau (tháng 4/1964), khi ngôi mộ ngày càng lộ ra khỏi mặt đất, nước mưa thấm vào, Viện Khảo cổ mới thuê một chiếc ôtô, cẩu quan tài nặng hàng tấn chở về Hà Nội để khai quật.

Khi mở nắp áo quan ở Hà Nội, người ta thấy xác một người đàn ông hình dạng bên ngoài vẫn còn nguyên, tóc đen lốm đốm có sợi trắng, để hất ra phía sau... Xác mặc 1 chiếc áo hoàng bào thêu kim tuyến, mặt phủ tấm khăn thêu rồng, có 1 chữ vạn thọ và 4 chữ vạn nhà Phật ở 4 góc. Ngoài ra trong ống tay áo có một số đồ vật như quạt giấy, bút lông, túi đựng trầu cau... Nhìn qua, có thể thấy sinh hoạt của vua cũng khá “đạm bạc”. Trong ngôi mộ không tìm thấy châu báu hay đồ trang sức nào...

Cách ngôi mộ độ 10m, thấy một bia nhỏ khắc chữ “Lê triều Dụ Tông Hoàng đế lăng”. Cách làng Bái Trạch độ 2km, ở làng Phong Lạc, có một tấm bia con ghi địa chỉ các ngôi mộ nhà Lê vùng này, trong đó có mộ Lê Dụ Tông. Sau khi khai quật, thi hài của vua Lê Dụ Tông được lưu giữ ở Bảo tàng Lịch sử. Bảo tàng Lịch sử có bể ngâm phoóc-môn, nhưng những tác động của môi trường chốn dương gian đã làm xác vua Lê Dụ Tông bị biến đổi nhiều... Cho đến thời điểm này ngành khảo cổ và bảo tàng nước ta vẫn chưa có những thiết bị hiện đại để gìn giữ thi hài.

Đìu hiu mộ hoàng hậu Nguyễn Thị Huyền và Ngọc Hân công chúa

Cách mấy trăm năm sau, một hậu duệ của vua Lê Thái Tổ và Lê Dụ Tông đã không được mồ yên mả đẹp như hai bậc tiền nhân. Đó là Ngọc Hân công chúa – người phụ nữ đã sống cách đây hàng thế kỷ nhưng bài thơ “Ai tư vãn” khóc Hoàng đế Quang Trung vẫn làm động lòng người đọc hôm nay.

Nhà bảo tàng học Phan Khanh đã kể cho tôi nghe một câu chuyện được coi như một giả thiết, nhưng theo ông là rất đáng tin. Chuyện kể rằng sau khi chết, Ngọc Hân công chúa được mai táng ở miền Trung quê chồng nhưng một thời gian, người nhà đã bí mật đưa hài cốt về chôn cạnh mộ mẹ là Hoàng hậu Nguyễn Thị Huyền tại làng Nành (nay thuộc xã Ninh Hiệp, Gia Lâm, Hà Nội).

Tuy vậy, ngay cả lúc đã vĩnh biệt cõi đời, nàng công chúa từng chịu nhiều đau đớn ở cõi trần vẫn còn bị đoạ đày một lần nữa khi có kẻ tà tâm đã báo cho triều đình nhà Nguyễn thời vua Thiệu Trị biết nơi chôn Ngọc Hân. Nhà Nguyễn đã không ngần ngại cho đào mộ công chúa Ngọc Hân đổ xuống sông Hồng. Nghe nói, hài cốt của Ngọc Hân đã dạt vào mé một khúc sông. Nhân dân chọn nơi đó lập đền thờ bà. Đền Ghềnh, giờ nằm ở gần cầu Chương Dương.

Tôi đến xã Ninh Hiệp vào một chiều đông. Quanh quẩn hồi lâu, một cô gái chính gốc làng Nành đã đưa tôi đến nhà bà Nguyễn Thị Bé - hậu duệ của Ngọc Hân công chúa. Bà già nghễnh ngãng đó bỗng trở nên lanh lợi và sốt sắng lạ thường khi tôi bày tỏ ý muốn được đến thăm mộ Ngọc Hân. Đường đi cũng gần, chẳng mấy chốc bà đã chỉ tay: “Đây rồi”.

Dưới tán cây, hai ngôi mộ, một nhỏ, một to, khép mình nằm lặng lẽ. Hai ngôi mộ được xây bởi bàn tay vụng về của thợ vườn. Xi măng đã ngả màu rêu phong. “Trước kia đây là một bãi rộng, hai ngôi mộ chỉ là hai cái gò đất. Từ khi tôi còn bé, cha tôi đã bắt ra đây trông nom. Bây giờ, khu này không có ai coi sóc, họ Nguyễn mới cho thằng cháu này ra đây ở”. Anh Nguyễn Đình Trường, cháu bà Bé, kể: “Khi tôi đến đây, thấy hai ngôi mộ như hai cái nấm đất, mới xây lại như bây giờ. Thỉnh thoảng có đoàn khách đến thăm, mỗi năm hai lần thầy trò trường Lê Ngọc Hân (Hà Nội) sang đây thắp hương. Còn bình thường vắng lắm”.

Nhìn hai nấm mộ thấp lè tè, nằm câm lặng trong bóng tịch dương, tôi cảm thấy nao lòng. Hoàng hậu Nguyễn Thị Huyền, người phụ nữ hiền hoà, nhân hậu, nhiều ân đức với dân, công chúa Ngọc Hân – vợ anh hùng áo vải Quang Trung, lại phải chịu cảnh hương lạnh tro tàn như thế này ư?

“Trước khi chết tôi chỉ mong làm sao Nhà nước đầu tư xây dựng lại mộ của hai bà cho đàng hoàng. Chứ để thế này, tủi lắm” - Giọng bà Bé ngùi ngùi và tôi bỗng hiểu vì sao bà lại sốt sắng khi tôi muốn đến mộ Ngọc Hân. Bà sợ nơi này bị lãng quên.

Anh Trường cho biết: “Khi tôi mới đến đây, thấy dưới mộ Ngọc Hân có cát vàng, phía trên quan tài hoàng hậu Nguyễn Thị Huyền có chỗ thủng. Gỗ thơm lắm. Thơm đến mức để bàn tay nắm lấy gỗ, mấy ngày hương vẫn còn phảng phất”. Chi tiết này gợi sự liên tưởng tới những ngôi mộ xác ướp thời Lê, thường có đặc trưng quan tài làm bằng gỗ ngọc am rất thơm, bên trong có đổ nhiều nhựa thông...

Từ những xác ướp đã khai quật được ở mộ cổ Linh Đường, mộ Lê Dụ Tông... các nhà khảo cổ học đã bước đầu kết luận Việt Nam từng có kỹ nghệ ướp xác với trình độ rất cao. Khác với kỹ nghệ ướp xác của Trung Quốc hay Ai Cập cổ đại phải giải phẫu tử thi, kỹ nghệ xác ướp của Việt Nam không cần phải mổ xác mà vẫn giữ được lâu bền, có khi mấy trăm năm sau, khai quật lên, người chết vẫn trông như đang ngủ.

Nhưng những ngôi mộ cổ, chứa đựng những giá trị rất lớn về lịch sử đã và đang bị những kẻ xấu đào trộm để tìm vàng bạc châu báu. TS Nguyễn Mạnh Cường đưa ra một kết luận như muốn “thức tỉnh” những kẻ đào trộm mộ cổ: “Có thể nói tất cả các ngôi mộ cổ đều không chôn theo vàng bạc. Người Việt không có thói quen chôn theo của cải. Ngay cả mộ vua chúa cũng vậy...".

Với tôi, những nhà khảo cổ cũng chính là những người đi tìm vàng trong các ngôi mộ cổ, ấy là thứ vàng mười của những giá trị lịch sử của cha ông mà trong cuộc mưu sinh mải miết hôm nay dễ rơi vào quên lãng.

Tháng 12/2004

Phùng Nguyên

Việt Báo
Comment :Kỳ cuối: Bí mật về mộ Lê Lợi và mộ Ngọc Hân công chúa
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Kỳ cuối: Bí mật về mộ Lê Lợi và mộ Ngọc Hân công chúa bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Ky cuoi Bi mat ve mo Le Loi va mo Ngoc Han cong chua ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Kỳ cuối: Bí mật về mộ Lê Lợi và mộ Ngọc Hân công chúa ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Phóng Sự
States Activity: Secrets of the Tomb of Le Loi and Princess Ngoc Han tomb
Ngoc Han, Le Loi, Le Thai, Nguyen Thi Huyen, Vinh Lang, Thanh Hoa, archaeologist, Le Du Tong, Pham Van Dong, ancient tombs, princess, excavations, coffins, secret, corpses, King
Long district in Thanh Hoa Vinh Lang is considered the resting place of King Le Thai To. People still nail security bodies of heroes under the stone altar in the shrine ..
Choáng với thu nhập cực khủng của trai đẹp massage sung sướng
Choáng với thu nhập cực khủng của trai đẹp massage sung sướng

Nhận mình là số 1 trong động massage sung sướng, dù không quá đẹp trai nhưng với ngón nghề điêu luyện, P. có thu nhập cực khủng, hơn 100 triệu mỗi tháng.

  • Thoi su 24h306 Formosa la thu pham gay ca chet
    Thời sự 24h(30/6): Formosa là thủ phạm gây cá chết

    Hà Nội 'cấm xe máy, không cấm mua bán sở hữu'; Tài xế container vi phạm chửi bới, xô ngã CSGT, "đại náo" đường phố; Chính thức kết luận Formosa là thủ phạm gây cá chết ở miền Trung; Cảnh báo tình trạng học sinh 'yêu đương hồn nhiên, phá thai dại dột'; 264 xe công được định giá 1,5 triệu đồng: Sự thật là...; là những tin tức thời sự nổi bật ngày 30/6/2016.

  • Thoi su 24h296 Ly ky chuyen bo xuong to ke giet nguoi
    Thời sự 24h(29/6): Ly kỳ chuyện bộ xương tố kẻ giết người

    Nâng lương, thăng quân hàm 9 quân nhân phi hành đoàn CASA-212; Gái trẻ bị giật túi xách ngã bất tỉnh "suýt chết" trên phố Hà Nội; Sự thật giật mình về xuất xứ của những gói bột màu nhuộm miến; Cô gái xinh như hotgirl bị tố lấy tiền từ thiện mưu lợi cá nhân; Vợ trẻ dùng mũ bảo hiểm “phang” túi bụi vào đầu chồng mặc con khóc thét giữa phố

  • Thoi su 24h286 Nguyen nhan phuot thu Anh thiet mang
    Thời sự 24h(28/6): Nguyên nhân phượt thủ Anh thiệt mạng

    Vụ cháy 4 người chết: Đau đớn dãy quan tài xếp cạnh nhau; Hộp đen máy bay quan trọng thế nào trong việc 'giải phẫu' tai nạn?; Từ 1/8: Trạm thu phí để xe ùn tắc sẽ bị phạt 70 triệu đồng; Shipper khốn đốn vì bị kẻ giả mạo nhân viên cửa hàng lừa mất gần 2 triệu đồng; Gia đình phượt thủ người Anh tử nạn ở Fansipan hé lộ nguyên nhân thiệt mạng

  • Thoi su 24h276 6 diem mo trong vu an o Binh Phuoc
    Thời sự 24h(27/6): 6 điểm mờ trong vụ án ở Bình Phước

    Thảm cảnh chung cư: Nước phun từ thang máy vào phòng ngủ tầng 21; Ngân hàng ưu tiên tuyển người cùng họ sếp: Vi phạm luật lao động?; 'Ngáo đá' có thể dẫn đến hành vi giết người chặt xác; Vợ xinh đẹp mất tích lúc đang tắm: Người yêu cũ bất ngờ lên tiếng; Hé lộ cuộc mua bán củ sâm Ngọc Linh "khủng" quý hiếm hơn 100 tuổi

  • Thoi su 24h2306 Cha om con 28 thang tuoi nhay lau tu tu
    Thời sự 24h(23/06): Cha ôm con 28 tháng tuổi nhảy lầu tự tử

    Tai nạn thảm khốc trên đèo Prenn: Cấm xe lưu thông vào ban đêm; Nhân viên BV Bạch Mai "buôn" điện thoại: "Buôn" 4 phút; Cặp bồ với "chồng nhà người ta", cô gái trẻ bị lột áo ngay tại nơi làm việc; Thảm sát Bình Phước: Gian nan nộp tiền khắc phục hậu quả; Thanh Hoá: Phát hiện nhầm con sau 4 năm vì cha mẹ trắng trẻo, con ngăm đen

  • Thoi su 24h2206 Hung thu giet hai nu sinh lop 12
    Thời sự 24h(22/06): Hung thủ giết hại nữ sinh lớp 12

    Nhận đỡ đầu con của Đại tá Trần Quang Khải tới năm 18 tuổi; Đằng sau người đàn bà chạy xe ôm 'ghê gớm' ở bến xe Gia Lâm; Nữ sinh trường Cao đẳng Công thương mất tích bí ẩn hơn nửa tháng; Trục lợi từ video khoe thân qua Facebook Live ở Việt Nam; Tai nạn kinh hoàng, xe cứu thương nát đầu, 10 người thương vong

  • Thoi su 24h2106 100 dan choi phe ma tuy trong khach san
    Thời sự 24h(21/06): 100 dân chơi phê ma túy trong khách sạn

    Hàng loạt bé trai Hà Nội dưới 5 tuổi dễ trở thành “thái giám”; Phạt nặng xe không treo khẩu hiệu: Nặng bệnh hình thức; Đã có ‘vòng kim cô’, chủ dự án BOT hết thời ‘tay không bắt giặc’; TNGT 7 người chết: Hàng nghìn HS nghẹn ngào tiễn đưa 3 cô giáo; Hi hữu ở HN: Chủ say rượu ngủ giữa đường, chó nhất quyết đứng trông

  • Thoi su 24h2006 Co dau xinh dep mat tich khi tam
    Thời sự 24h(20/06): Cô dâu xinh đẹp mất tích khi tắm

    Máy bay CASA 212 bị nạn: Ngóng đợi tin các anh trở về đất Mẹ; Tai nạn ở đèo Prenn 7 người chết: Nhiều sai phạm cần khởi tố vụ án ; Vỡ hồ chứa nước đãi titan: Hàng loạt sai phạm chỉ được coi là "thiếu sót"?; Vụ đánh ghen tại bigc quận Hà Đông, Hà Nội: Hành vi “có tổ chức” sẽ bị xử lý nghiêm!;

  • Thoi su 24h1706 Phan no co giao tat bom bop vao mat tre
    Thời sự 24h(17/06): Phẫn nộ cô giáo tát bôm bốp vào mặt trẻ

    Máy bay chở chín người tìm Su-30MK2 mất tích; Nửa đêm, bị kẻ lạ mặt ném mắm tôm vào nhà "khủng bố" tinh thần?; Đã tìm được thi thể phi công Trần Quang Khải; Phẫn nộ clip cô giáo tát bôm bốp vào mặt bé trai 3 tuổi; Bùng nổ các vụ đánh ghen: Trước hả hê, sau hối hận; CSGT phạt lỗi lốp mòn, đèn mờ bằng... mắt: Bức xúc!

  • Nghin le chuyen tuan qua 1906 25062016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 19/06 - 25/06/2016

    9 quân nhân trên Casa 212 đã hy sinh; Tai nạn thảm khốc ở đèo Prenn - Đà Lạt; An toàn hàng không sân bay Nội Bài bị uy hiếp vì tia lazer; Một giáo viên “phản pháo” việc tuyển dụng vợ phi công Khải; Những vụ đánh ghen lột trần tình địch giữa phố ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 196 256
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (19/6 - 25/6)

    Căn bệnh cướp mạng gần 5.000 phụ nữ Việt mỗi năm; Sử dụng điều hòa quá lạnh làm tăng nguy cơ đột quỵ và tử vong; 10 thực phẩm Trung Quốc chuyên gia Mỹ khuyên tránh xa; Chuyên gia chia sẻ bài thuốc hạ sốt cho trẻ bằng cây nhà lá vườn;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 196256
    Sự kiện quốc tế nổi bật (19/6-25/6)

    Người Anh lựa chọn rời EU; bão tử thần tấn công Trung Quốc, 898 người thương vong; Chủ tịch Kim Jong Un tự tin tên lửa Triều Tiên đã có thể đánh trúng Mỹ'; Tổng thống Indonesia họp kín bàn cách phá 'đường lưỡi bò'... là những tin đáng chú ý trong tuần này.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 126 186
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (12/6 - 18/6)

    Cô gái 20 tuổi tử vong sau khi được truyền dịch; Cá nục nhiễm chất cực độc phenol; Bé gái 5 tuổi liệt mặt vì mẹ bật điều hoà suốt đêm; Con bị tật bẩm sinh, đừng chậm trễ... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1206 18062016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 12/06 - 18/06/2016

    Máy bay Su-30, CASA gặp nạn trên biển; Bé trai 2 tuổi bị bỏ rơi cùng lá thư tuyệt vọng; Cá nục nghi nhiễm chất Phenol cực độc; Hot girl bị đánh ghen lột đồ tại siêu thị Big C Hà Đông; Cô giáo tát bôm bốp vào mặt bé trai 3 tuổi... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1206 1806
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/06 - 18/06)

    Đánh ghen "hội đồng" trước BigC Hà Đông; Toàn cảnh vụ dùng ô tô truy sát, nã đạn ở Hải Dương; Những bí mật đường dây cá độ nghìn tỷ của chủ salon ôtô; Từ chối chuyện chăn gối, chồng bị vợ đánh đến chết; Thầy tu trẻ vướng chuyện ái tình đẫm máu và nước mắt;....là những tin đáng chú ý.

  • Su kien quoc te noi bat 56116
    Sự kiện quốc tế nổi bật (5/6-11/6)

    Trung Quốc ráo riết xây dựng hải đăng ở Trường Sa; Nga có thể đánh bại NATO trong 60 giờ; Tổng thống Obama hậu thuẫn mạnh mẽ cho bà Hillary Clinton; Trung Quốc sẽ xây trạm nghiên cứu khổng lồ dưới Biển Đông... là những tin đáng chú ý trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 0506 11062016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (05/06 - 11/06/2016)

    Bộ Tài chính tiếp tục yêu cầu BIDV, Vietinbank phải trả cổ tức bằng tiền mặt; Vinalines xin thanh lý 6 con tàu; Bầu Đức viết tâm thư xin cổ đông thời gian vượt khó; lãi suất cho vay mua nhà ở xã hộixuống còn 4,8%...Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện

  • Nghin le chuyen tuan qua 0506 11062016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 05/06 - 11/06/2016

    Phượt thủ người anh tử nạn khi leo Fansipan; Chìm tàu du lịch trên sông Hàn; Cá chết nổi trắng hồ Hoàng Cầu; Cột điện mọc xuyên nhà dân giữa Hà Nội; Ớn lạnh thứ ma dược mới núp bóng thuốc lá thơm; Lộ diện đường dây mua chứng chỉ tiếng Anh có 1-0-2 tại Ninh Bình... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.