Thứ bảy, 22 Tháng chín 2007, 09:30 GMT+7

Kỳ 1: Vượt rừng vào "xã đói nhất của tỉnh nghèo nhất"

Trước khi vào Nậm Ban, tôi làm phép thử trên Google tìm "dân tộc Mảng", ra 101 trang tiếng Việt chỉ trong chưa đầy 0,03 giây. Nhưng phải mất tới 2 ngày trời đi từ thị trấn Pa Tần (huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu) mới tới được trung tâm xã. Hai lần ngả giá với cánh xe ôm ở Pa Tần, chỉ nhận được những cái lắc đầu, mặc dù giá đã lên tới 500 nghìn cho quãng đường chưa tới 20 km.

Bản làng "biến mất" trong mùa mưa

n
Dân tộc Mảng chỉ còn độ hơn 3.000 người, sống tập trung chủ yếu ở hai huyện Sìn Hồ và Mường Tè (tỉnh Lai Châu). Đây là tộc người bản địa duy nhất ở Lai Châu mà không phải di cư từ vùng đất khác đến. Điều này lý giải lịch sử dân tộc Mảng có trước tất cả mọi tộc người khác trên đất Lai Châu.

Chúng tôi đi vào xã Nậm Ban (huyện Sìn Hồ), vùng đất tổ của dân tộc Mảng. Một tâm trạng khắc khoải tới nao lòng khi biết mình đang đi vào xã đói nhất của tỉnh nghèo nhất nước.

Vào tới bản ngoài cùng là Nậm Nó 2, Lò A Tiến, trưởng bản trẻ nhất của xã, nhăn mặt khi tôi hỏi đường vào tới trung tâm xã. Tiến nói thẳng: "Đi bộ thì phải hơn 2 ngày trời có khi chưa tới được bản trung tâm. Còn đi xe thì không thể tới được, trừ khi phải buộc xích vào bánh xe để tránh bùn trơn vào mùa mưa. Muốn mua xích thì phải xuống Pa Tần".

Mới chỉ dừng ở bản ngoài Nậm Nó 2 chưa đầy 30 phút, tôi phải quay lại Pa Tần mua 2 đôi xích, chằng xen vào nan hoa hai bánh xe máy mà cánh xe ôm ở đây gọi là “hỏa xa”.

Mờ sáng hôm sau, khi gà gáy lần hai còn chưa rõ tiếng trưởng bản đã giục dậy chuẩn bị hành lý và cơm nắm cho bữa trưa, dự định trong 1 ngày có thể tới Nậm Ban. Chằng được hai chiếc xích vào bánh thì cũng là lúc những cơn mưa rừng đổ xuống. Trời Tây Bắc vào thu thường chỉ có những cơn mưa nhẹ, hiu hắt nhưng rả rích suốt ngày đêm. Nhìn bằng mắt thường không rõ đường, chỉ thấy những vệt cây rừng uốn quanh núi đồi.

Ngồi sau tay lái của A Tiến, chỉ nghe tiếng chiếc xe gầm rú liên tục. Suốt cả chặng đường, Tiến chỉ đi bằng hai số 1 và 2. Chiếc xe ngả nghiêng, Tiến hét to át lại tiếng gió: “Cán bộ ngồi phải thẳng, sao cho trọng tâm không được lệch. Qua những khúc cua thì nghiêng người về hướng ngược lại để lấy thăng bằng cho xe!”. Nói thì nói vậy, nhưng chẳng mấy khi ngồi yên được để chỉnh lại tư thế, vì chiếc xe nẩy lên liên tục.

Con đường dân sinh dài 17 km nối từ quốc lộ vào trung tâm xã Nậm Ban được mở năm 2000. Nhưng chỉ đến năm 2001 thôi, người từ trung tâm xã Nậm Ban ra hay người từ ngoài vào đều phải mang theo cuốc xẻng. Có nghĩa là vừa đi vừa phải dùng cuốc, xẻng để san đường. Thực trạng đó diễn ra từ đó đến nay, theo cách gọi của người dân xã Nậm Ban đây là con đường “san tay”.

n
Cuối năm 2006, ông Lương Văn Thắng, một hộ kinh doanh ở Pa Tần đã tự bỏ tiền túi thuê nhân dân san đường để chở hàng hoá, nhu yếu phẩm vào buôn bán. Con đường cũng chỉ đi được thêm hai tháng nữa. Đến tháng 6, những trận mưa rừng đầu tiên trút xuống, lại sạt lở nhiều đoạn.

Cây cầu dây cáp trôi xuống suối theo dòng nước. Nậm Ban lại thọt lỏm giữa núi rừng và hoàn toàn biệt lập.

Bà Lý Thị Chướng, Phó Chủ tịch xã Nậm Ban chỉ tay về phía những vệt cây rừng ngoằn nghèo, nói: “Bản gần trung tâm nhất như Nậm Nó 2 cũng phải mất hơn 2 giờ đi xe trong thời tiết thuận lợi. Còn bản xa như Hua Pản thì sáng sớm đi, chiều tối có khi vẫn chưa tới”.

Có đường thì người Mảng mới giao thương được với bên ngoài để phát triển kinh tế. Con đường chính dẫn vào xã là quá nhỏ, chỉ quá cánh tay người, có đoạn chỉ vừa cho 2 người đi bộ. Vào mùa mưa, con đường như được dải lớp dầu trơn trên bề mặt khiến cho người và xe không thể qua lại được.

Đói đều, không tìm được hộ đói nhất!

c
Bản Nậm Nó 1 nằm chênh vênh bên suối Gium Bai. Toàn bản có hơn 40 hộ. Nhìn quanh chỉ thấy những ngôi nhà sàn xiêu vẹo, bốn bề thưng tre nứa đã mục, mốc thếch.

Cả bản không có lấy một cây cao, hay một khoanh đất nào để trồng rau. Đường đất nối nhà này với nhà kia đầy phân trâu bò, lợn gà bốc mùi hôi, tanh lợm sau cơn mưa đêm qua.

Tào A Yến rót nước vào chiếc bát cáu bẩn, sứt mẻ, mời khách. Nhà Yến có 5 nhân khẩu, sống trong cái lán làm bằng tre nứa diện tích khoảng 15 m2. Nhìn xung quanh nhà thấy chỉ có mấy chiếc nồi sứt mẻ, ở góc nhà là tấm cót đan làm giường cho cả nhà ngủ. Nhà làm ít ruộng nên mỗi vụ thu hoạch không đầy 50 cân thóc, chỉ đủ ăn trong hai tháng.

Người Mảng có tên gọi như Mảng Ư, Xà Lá vàng. Đồng bào Mảng sinh sống bằng nghề làm nương rẫy, lúa, ngô, sắn là nguồn lương thực chính. Phương thức canh tác của đồng bào còn lạc hậu, công cụ sản xuất rất thô sơ như rìu, dao, gậy chọc lỗ.

Người Mảng nuôi lợn gà, chủ yếu dùng trong các dịp nghi lễ tín ngưỡng. Con trâu, bò, ngựa nuôi không đáng kể. Nghề thủ công gia đình tiêu biểu nhất là đan lát. Sản phẩm đan là cót, bem...để dùng và bán hoặc đổi lấy gạo và vải vóc.

Tháng 11 năm 2006, nhà Yến được 1,2 tạ thóc cứu đói của Nhà nước, cũng chỉ đủ ăn đến sau Tết là hết. Vợ Yến đang lên nương sắn đào lại xem còn sót củ nào để làm bữa tối cho cả gia đình.

Nhà Chỉn A Ờn thì có khá hơn một chút. Nhà Ờn có 5 người vẫn còn một gùi sắn mới lấy từ nương về. Vợ Ờn vừa lúi húi nướng sắn vừa địu trên lưng đứa con mới 5 tháng tuổi. Mấy đứa lớn hơn ăn sắn nướng và luộc mãi cũng chán, chúng bóc vỏ ăn sống sồn sột.

Nhà trưởng bản Chìn A Hới cũng đã hết gạo. Cả nhà cũng đang ăn sắn, ăn ngô cầm cự qua ngày. Trưởng bản nói chuyện với tôi không được mặn mà, vì ngại khách đến không có cái gì để tiếp.

Khi tôi hỏi số hộ thiếu ăn trong bản, Hới nói một danh sách các hộ dài dằng dặc. Bản Nậm Nó 1 có 40 hộ thì 33 hộ đang lâm vào tình trạng đói trầm trọng. “Bản ta hộ nào đói nhất?”. Hới trả lời: “Đói đều nhau thôi mà, không tìm được hộ đói nhất đâu”.

Bí thư xã Lý Mò Hừ cho biết: Xã Nậm Ban có 11 bản thì có 5 bản người Mảng là: Nậm Nó I, Nậm Nó II, Nậm Ô, Nậm Xảo 1 và Hua Pảng với hơn 800 khẩu. Chỉ có bản Nậm Xảo 1 gần trung tâm xã Pa Tần, tình trạng đói đỡ hơn. Bốn bản còn lại đều lâm vào tình trạng như bản Nậm Nó 1.

Thương nhất là các em học sinh. Theo thầy giáo Trần Nam San, giáo viên cắm ở bản Nậm Nó 1, nhiều hôm các em lên lớp đói quá lả đi, thầy lại phải mang miến, gạo dự trữ của mình ra nấu cho các em ăn.

h
Thỉnh thoảng, phải mang gạo xuống nhà học sinh cho vì sợ sáng mai các em lại bỏ học lên rừng tìm măng, đào củ mài. Hạt gạo vận chuyển vào được nơi này thì quý như vàng. Muốn mua phải ra Pa Tần cách hơn 30 cây số, thuê người gùi vào thì tiền công còn đắt hơn tiền gạo.

Chạng vạng tối, tôi và thầy San (giáo viên tiểu học cắm bản Nậm Nó 1) phải đi tìm rau rừng để chuẩn bị cho bữa tối. Quanh bản Nậm Nó 1 không thấy một loại cây gì có thể ăn được. Những loại rau rừng như: Rau dớn, rau tàu bay, rau má, rau dền hoang, ngọn cây vả rừng… đều bị bà con vặt trụi. Có nhà còn nhổ cả gốc cây rau dền đem rửa nấu ăn cho đỡ đói. Muốn tìm được rau thì phải đi xa vào rừng sâu.

Chiều ở bản Nậm Nó 1 buồn quay quắt. Những ngôi nhà sàn tre nứa quặt quẹo tưởng như sắp đổ. Mấy năm trước, diện tích đất canh tác ở ven suối Gium Bai còn nhiều thì tình trạng thiếu ăn đỡ hơn. Ngoài ra suối Gium Bai còn cung cấp rất nhiều tôm cá cho đời sống. Người Mảng có nhiều cách chế biến nhiều món ăn từ cá suối rất ngon như: Cá lam nướng, cá Pa Kính nướng, cá đồ….

Nhưng trận lũ năm ngoái đã cuối trôi hết nguồn thực phẩm dồi dào này ra sông Nậm Na. Bây giờ rêu đá còn khó kiếm. Còn tôm, cá thì bặt không thấy bóng.

  • Thông Thí - Thông Thiện

    Kỳ 2: "Thác rượu" chảy nơi cuối rừng

Việt Báo

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Thực hư lang vườn chữa bệnh như “phù thủy” ở Sơn La

Nhiều năm qua, ông Bàn Văn Tụ, người dân tộc Dao ở Phù Yên, Sơn La đã chữa bệnh cho hàng trăm lượt người. Chỉ bằng những dụng cụ thô sơ và phương pháp nhuốm màu mê tín dị đoan.

Nhận xét tin Kỳ 1: Vượt rừng vào "xã đói nhất của tỉnh nghèo nhất"

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Kỳ 1: Vượt rừng vào "xã đói nhất của tỉnh nghèo nhất" bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Ky 1 Vuot rung vao xa doi nhat cua tinh ngheo nhat ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Kỳ 1: Vượt rừng vào "xã đói nhất của tỉnh nghèo nhất" ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Phóng Sự Tổng Hợp của chuyên mục Phóng Sự.

States 1: Beyond the Forest "social poverty of the poorest provinces"
Nam Ban, Pa Tan, Nam It, Sin Ho, Gium Bai, Lai Chau Province, the center, ethnic group, to be, The Mang, road, motorcycle taxi, status, version

Before five in all, I do the test on Google search for "ethnic Arrays", the Vietnamese 101 pages in less than 0.03 seconds. But it took two days away from the town sky Pa Tan (Sin Ho district, Lai Chau province) to get to the town center. Twice reclining ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2611 Bang cuop chat tay lay 50 cay vang
    Thời sự 24h(26/11): Băng cướp chặt tay lấy 50 cây vàng

    Dẹp xe quá tải: Hà Tĩnh đang ‘nợ’ một lời hứa; Băng nhóm chặt tay cướp 50 cây vàng gây chấn động; Nữ sinh lớp 10 chết bất thường trong nhà nghỉ; Nhiều tình tiết mới vụ mất điện hàng không hy hữu...

  • Thoi su 24h2511 Ung ho phuong an nghi Tet 9 ngay
    Thời sự 24h(25/11): Ủng hộ phương án nghỉ Tết 9 ngày

    Chi tiền triệu mua tin về tham nhũng; “Mất điện tại sân bay do UPS hỏng là nói sai!”; Ủng hộ phương án nghỉ Tết 9 ngày; Phó giám đốc bệnh viện E trung ương bị bắt tại nhà nghỉ; Bị dồn ép, cước taxi, vận tải giảm tới trên 30%; Cha ruột giết con gái đang mang thai... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 25/11.

  • Thoi su trong ngay Danh ghen tren may bay
    Thời sự trong ngày: Đánh ghen trên máy bay

    Bến Tre, TPHCM thu hồi đất, dỡ nhà ông Trần Văn Truyền; Bộ trưởng Thăng: Sự cố mất điện có phải phá hoại?; SGK tiếng Anh: "Làm ầm ĩ là...không biết gì"; "Hố tử thần" sụt lún trở lại; "2 bà, 1 ông" đánh nhau trên máy bay...

  • Thoi su 24h2111 Thu hoi nha dat cua ong Tran Van Truyen
    Thời sự 24h(21/11): Thu hồi nhà đất của ông Trần Văn Truyền

    Thu hồi nhà, đất của ông Trần Văn Truyền; Gói quà 20/11 phát nổ, 1 phụ nữ tử vong; VTV xin lỗi vụ phát sóng "Nhặt xương cho thầy"; Hà Hồ bật khóc, nêu lời giải cho quan hệ với Cường đô la; Từ 1/1/2015 tăng mức phạt xe quá tải... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 21/11.

  • Thoi su 24h2010 2 may bay suyt dam nhau tai SG
    Thời sự 24h(20/10): 2 máy bay suýt đâm nhau tại SG

    Đổi chứng minh thư thành thẻ căn cước công dân;Hai máy bay suýt đụng nhau trên không;Thuê người giả mạo Thứ trưởng Y tế để lừa tiền tỷ; Sát hại con tin để quỵt nợ 50 triệu đồng; "100 nghìn/cô" - cuộc định giá đau xót trong ngày 20/11?... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 20/11.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 162211
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 16-22/11)

    Hà Tĩnh: Mổ đẻ, BS "quên" kim trong bụng bệnh nhân 9 năm; Bình Dương: Một phụ nữ chết tức tưởi sau khi chích thuốc tại phòng khám tư nhân; Trứng gà thật - giả, phân biệt thế nào?; 83% đàn ông "thả rông" trong lần quan hệ đầu tiên; Mẹo chăm sóc da cho trẻ vào mùa đông; Lý do không ngờ khiến mẹ chậm mang thai; Người hay lo lắng dễ bị mất trí nhớ; Cách giảm cân hiệu quả trong 1 tuần... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1611 2211
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (16/11 - 22/11)

    Nghị trường QH nóng chuyện chạy chức, chạy quyền; Ước vọng của Hai lúa được phong Đại tướng quân; Sách Luật in hình nghệ sỹ Công Lý: Luật pháp không phải trò hề; Làm khu nghỉ dưỡng trên núi Hải Vân: Quá nhạy cảm quốc phòng!; Phát phim phản cảm,VTV nên có lời với các thầy cô giáo ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1611 2211
    Toàn cảnh Showbiz tuần (16/11 – 22/11)

    Mỹ Tâm được vinh danh giải thưởng 'Huyền thoại âm nhạc', Hình nghệ sĩ Công Lý bị xuất hiện phản cảm trên bìa sách luật, Tranh cãi số lượng khán giả trong live concert Heartbeat của Mỹ Tâm,

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1611 2211
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (16/11 - 22/11)

    "Tội phạm axit" và câu chuyện về quản lý; Kết cục thảm của những mối tình đồng tính nữ lệch lạc; Điểm tựa hoàn lương của 9X sát hại người yêu; 14 năm tù cho cơn ghen tuông mù quáng; Vụ TMV Cát Tường: Tội danh của bị cáo Tường và Khánh sẽ thay đổi?; Cảnh giác với chiêu lừa đảo tinh vi qua điện thoại;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tin Bong daThe thao noi bat tuan qua 16112211
    Tin Bóng đá-Thể thao nổi bật tuần qua (16/11-22/11)

    Tổng hợp diễn biến vụ nghi ngờ Công Phượng gian lận tuổi; Tổng hợp thông tin trước thềm AFF Cup của ĐT Việt Nam và các đội bóng cùng bảng; Tổng hợp các trận cầu hay cuối tuần... là những tin tức sẽ có trong bản tin Bóng đá cuối tuần của Việt Báo.

2