Thứ ba, 13 Tháng ba 2007, 23:36 GMT+7

Già làng Châu Ro và "bảo tàng văn hóa" độc nhất vô nhị

Gia lang Chau Ro va bao tang van hoa doc nhat vo nhi
Bộ sưu tập răng hàm thú rừng các loại của Già Tơ Tơ

Kỳ 1: Giết cọp 3 móng, hạ máy bay Mỹ

Sinh ra, lớn lên ở rừng, dựa vào rừng giúp bộ đội đánh giặc, được rừng chở che khỏi nanh vuốt thú dữ và bom đạn kẻ thù; về già, ông đã dồn tâm huyết sưu tầm, lập nên một "bảo tàng văn hóa" giữa đại ngàn. Ông là Già làng Tơ Tơ (còn gọi là ông Năm Nổi) ở xã Phú Lý, huyện Vĩnh Cửu, Đồng Nai...

Chòm râu dài bồng bềnh tựa một suối mây trắng như bông trên gương mặt cương nghị, phúc hậu, trông Già làng Tơ Tơ như một ông Tiên giữa đại ngàn.

Năm nay Già làng Tơ Tơ bước vào tuổi bát thập, là cây đại thụ của cộng đồng người Châu Ro ở tỉnh Đồng Nai. Làng Châu Ro bên dòng suối Sa Mách là nơi chôn nhau cắt rốn của Già. Hầu hết các hộ dân trong làng đều là người bản địa. Làng được gọi theo ngôn ngữ người Kinh là làng Lý Lịch (trước đây thuộc xã Lý Lịch). Tên của Già, Tơ Tơ nghĩa là "nổi", mang ý nghĩa, hình bóng in trên suối, người mang gương mặt của suối.

Già là con thứ năm trong gia đình nên được gọi thân mật theo cách của người Kinh là Năm Nổi. Tơ Tơ sinh ra vào thời thuộc Pháp. Thời đó vùng này rừng rậm bao phủ, làng chỉ có ngót chục nóc nhà sàn. Người của làng sinh sống bằng nghề hái lượm, săn bắt thú rừng, làm rẫy. Vào năm 1946, bộ đội Việt Minh đến khu vực này lập căn cứ Chiến khu D đánh Pháp. Tơ Tơ được chọn làm giao liên. Khi địch đánh hơi được căn cứ cách mạng của Việt Minh, chúng tổ chức bố ráp, săn lùng dữ dội. Tơ Tơ cùng người của làng phải dẫn cán bộ vào sâu trong rừng, chọn nơi gần ngọn những con suối nhỏ, làm lán cho cán bộ ở trong những hốc đá.

Vào năm 1952, một trận bão lớn nổi lên kèm theo những ngày mưa dầm dề làm cho vùng này ngập chìm trong biển nước. Mùa màng mất sạch. Làng rơi vào cơn đói. Người của làng bảo, do bọn giặc càn quét, bắn phá, cướp bóc nên Thần Lúa, Thần Rừng vùng này đã đi "lánh nạn", không phù hộ cho con người nữa. Lễ hội Nhang lúa, Nhang rừng... không tổ chức được. Tơ Tơ cùng đám trai tráng trong làng luân phiên nhau mang gùi vào rừng đi tìm củ chụp, hái nấm về nuôi cán bộ. Họ tìm được một ngọn đồi có rất nhiều củ chụp và đặt tên cho ngọn đồi này là đồi Củ Chụp.

Gia lang Chau Ro va bao tang van hoa doc nhat vo nhi

Già làng Tơ Tơ giới thiệu dụng cụ đuổi thú rừng của người Châu Ro xưa. Ảnh: P.T.S

Công việc đi đào củ chụp vất vả và rất nguy hiểm. Mỗi khi đi đào củ chụp có ít nhất 2-3 người, để thay phiên nhau vừa đào vừa canh thú dữ. Sau trận lụt lịch sử năm 1952, tại vùng này xuất hiện một con cọp 3 móng rất liều lĩnh và hung dữ, là hiểm họa của dân làng. Đã có 106 người, cả lính Tây, bộ đội và người của làng bị cọp vồ, trong đó có nhiều người là nạn nhân khi đang trên đường đào củ chụp. Sau rất nhiều lần mai phục, Tơ Tơ cùng bộ đội mới tiêu diệt được nó bằng cách gài mìn. Hiện những hình ảnh về xác con cọp này cùng cái răng nanh dài, sắc nhọn của nó đang được lưu giữ, trưng bày tại Bảo tàng tỉnh Đồng Nai.

Già kể, thời kỳ đánh Mỹ, hình ảnh đáng nhớ nhất là mỗi lần bắn cháy máy bay địch. Hồi đó Già làm Bí thư Chi bộ xã. Thấy trực thăng địch bay vè vè trên những cánh rừng như đàn ve, Già cùng đội dân quân du kích phục bắn. Nhưng bắn hoài mà máy bay không cháy. Khi nói chuyện này với các chiến sĩ quân giải phóng, họ bảo: "Đứng dưới đất bắn ngược lên nó không cháy đâu. Phải leo lên đỉnh núi, phục trên ngọn cây, chừng nào nó hạ độ cao thì bắn xiên vào mình nó, cháy liền à". Bí thư Chi bộ Tơ Tơ nghe theo, về tổ chức cho anh em phục kích máy bay Mỹ theo cách này. Quả nhiên khi nổ súng, nó cháy rần rần, nhìn thấy đã quá trời.

Kỳ 2: Lời nhắn trong tiếng đàn Goong ca la

Phan Tùng Sơn

Việt Báo

Nhận xét tin Già làng Châu Ro và "bảo tàng văn hóa" độc nhất vô nhị

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Già làng Châu Ro và "bảo tàng văn hóa" độc nhất vô nhị bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Gia lang Chau Ro va bao tang van hoa doc nhat vo nhi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Già làng Châu Ro và "bảo tàng văn hóa" độc nhất vô nhị ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Phóng Sự Tổng Hợp của chuyên mục Phóng Sự.

Chau Ro village and" museum culture "unique
Silk Silk, Chau Ro, Dong Nai, In Featured Phu Ly, the Eternal, unique, old villages, museums, culture, planes, soldiers, wild animals, forests, people

States 1: Kill 3 tiger claws, lowering aircraft MySinh out, grow up in forests, forest-based help soldiers fight the enemy, the forest cover from the grip transporting wild animals and enemy bombs; of old, he put heart collection, set up a "museum culture" between the university thousand. He is ...





  • Thoi su 24h227 Ngat lim ben thi the 3 con chet duoi
    Thời sự 24h(22/7): Ngất lịm bên thi thể 3 con chết đuối

    Đã có điểm thi, dự kiến điểm chuẩn 25 trường đại học; Bão đi qua, miền núi phía Bắc chìm trong biển nước; Bố mẹ ngất lịm bên thi thể 3 con thơ; 7 người chết do sạt lở đất ở Hà Giang

  • Thoi su 24h217 3 me con nguoi Viet tren MH17
    Thời sự 24h(21/7): 3 mẹ con người Việt trên MH17

    Bão Thần Sấm đổ bộ vào Quảng Ninh; 3 mẹ con người Việt thiệt mạng trên MH17; Phá ổ cá độ bóng đá tiền tỷ ở Hà Nội; Rộ tin đào được 16kg vàng ở Đà Nẵng...

  • Thoi su 24h197 Ro tin dao duoc 16 kg vang
    Thời sự 24h(19/7): Rộ tin đào được 16 kg vàng

    Bão Thần Sấm ngày càng mạnh, giật cấp 16-17; Thủ khoa khối D đầu tiên đạt 24 điểm; Hành trình khai quật bào thai và sự đồi bại của 2 anh em; Đại gia Yên Bái: Xẻ núi xây mộ đá 15 tỷ

  • Thoi su 24h187 Phi cong tre dot xac nguoi tinh
    Thời sự 24h(18/7): 'Phi công trẻ' đốt xác người tình

    Tránh bão, sơ tán dân trước 16h ngày 18/7; Xe khách đâm xe tải trên cao tốc, 4 người chết; Mưa lớn, phố Hà Nội thành sông; Nỗi thất vọng mang tên Vinaconex; 'Phi công trẻ' giết người tình rồi đốt xác phi tang; Hoãn vụ kiện 1.000 tỷ...

  • Thoi su 24h177 Gian khoan 981 dich chuyen
    Thời sự 24h(17/7): Giàn khoan 981 dịch chuyển

    Giàn khoan Hải Dương 981 đang dịch chuyển; Bão cấp 13 cách Hoàng Sa 780km; Thủ khoa đại học đầu tiên đạt 29,7 điểm; Hậu trường nực cười của các cuộc thi nhan sắc 'ao làng'; Máy bay trễ 1h vì hành khách bất ngờ đòi xuống

  • Nghin le chuyen tuan qua 137 197
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (13/7 - 19/7)

    TQ rời giàn khoan HD-981 ra khỏi khu vực Hoàng Sa; Bão Rammasun đổ bộ Việt Nam, bão quét từ Quảng Ninh tới các tỉnh biên giới; Vỡ đường ống dẫn nước Sông Đà lần thứ 9...là những tin tức thời sự nổi bật trong tuần qua (13/7 - 19/7).

  • Ban tin suc khoe tuan tu 13197
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 13-19/7)

    Vì sao người dân phải mòn mỏi đợi vaccine dịch vụ?; Cảnh giác với chiêu giả nhân viên y tế đến nhà lừa tiền; Mực ống bày bán trên vỉa hè ướp hóa chất lạ; Ngáp ngủ nhiều giúp tăng trí nhớ; Quan hệ trong bao lâu để cả hai đều thỏa mãn?; Mẹ bầu ăn nhạt sinh con thần đồng... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1307 1907
    Toàn cảnh Showbiz tuần (13/07 – 19/07)

    Thí sinh "Nữ hoàng sắc đẹp Việt Nam 2014" ném danh hiệu vào xe rác, Baggio thừa nhận từng lén lút qua lại với Andrea khi đã kết hôn, Tiễn đưa nhà văn Tô Hoài về nơi an nghỉ cuối cùng, Cường đôla tung ảnh hạnh phúc, Lý Nhã Kỳ phát âm tiếng Anh sai, Phạm Băng Băng từng bị băng huyết vì phá thai ở nhà,...là những thông tin nổi bật của showbiz trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1307 1907
    Tin An ninh – Pháp luật tuần qua (13/07 – 19/07)

    Tổng cục Cảnh sát kiểm tra tin đồn Lê Văn Luyện trốn trại; Vụ Cát Tường: 'Tôi có niềm tin lần này sẽ tìm thấy xác con'; Vợ cùng "phi công trẻ" lập mưu giết chồng; Những cuộc 'xóa số' tàn bạo của giang hồ đất Cảng; Hàng nghìn người xem xử tội phạm hiếp dâm hàng loạt; Người tâm thần phạm tội: Những vụ án kinh hoàng; ........là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1307 1907
    Toàn cảnh kinh tế tuần (13/07 - 19/07)

    Sau sự tăng giá bất ngờ của xăng, giá thực phẩm leo thang chóng mặt, WB dự báo kinh tế Việt nam tăng trưởng 5.4%, lợi nhuận ngành ngân hàng được công bố không có mấy điểm sáng, lãi suất được dự báo tiếp tục giảm... là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật trong tuần vừa qua.