Gặp người có 1.000 người con

Bán nhà, lập trung tâm từ thiện việc làm "rồ dại" đó để lại trong mắt người đời, bao hoài nghi, rè bửu ấy giờ đã đổi khác. Ông trở thành một người thầy truyền nghề, cưu mang và nâng đỡ cho biết bao thân phận bất hạnh. Tiếng thầy mọi người gọi ông không đơn thuần mang ý nghĩa của dạy nghề, truyền nghề mà còn dạy cho họ những bài học làm người.

Trong căn phòng nhỏ chưa đây 2m2, cầm cốc nước trên tay ông tâm sự về nghề về đời mình trong suất khoảng thời gian qua với bao niềm vui nổi buồn...

Tích tụ những khổ đau

"Quê gốc của tôi ở xã Ngọc Thanh, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên. Quê tôi nghèo lắm. Nhưng tôi lại được sinh ra trong một gia đình thương gia, cha tôi đại diện cho hãng rượu Phongten của Pháp, mẹ tôi là một chủ doanh nghiệp hàng tấm. Thầy mẹ tôi sinh được 7 anh em..." – Ông Hải kể.

Ngày xưa gia đình tôi thuộc loại rất dầu có. Cái đói năm đó người chết đói nằm đầy đường: năm ất Dậu, 1945. “Khi đó tôi được 8 tuổi, tỉnh Hưng Yên quê tôi với tỉnh Thái Bình gần nhau, nên nhiều người dân của tỉnh Thái Bình kéo về khu nhà tôi, nằm la liệt. Những ngày đó đã có một cái gì đó luôn đau đáu trong tôi không tài nào nguôi ngoai nổi” - khi được hỏi về tuổi thơ của mình ông Hải đã nói như vậy.

Nhưng có lẻ tuổi thơ đáng nhớ nhất của ông là cách đó khoảng hai năm. Có một người đàn ông về lại ngôi làng đó chỉ thẳng vào mặt cậu bé Hải mà rằng “tôi sống được đến ngày hôm nay là nhờ cậu bé này, nếu cậu ta không cho tôi bát cơm thì có lẻ tôi đã chết rồi” – Ông hải hồi tưởng lại thời thơ ấu của mình.

Với ông “Hãy chung tay trồng quả phúc cho con cháu hưởng đức mai sau/Và xua tan tai hoạ trái oan/để thế gian ngập tràn hạnh phúc”. Ông Hải tự nhận mình là người như thế. Chẳng thế mà ông, từ một giáo viên của công ty Bông vải sợi Hà Nội, công việc ngày đó là niềm mơ ước của bao nhiêu người. Nhưng mỗi chiều qua Bờ Hồ, nhìn những em nhỏ lang thang tím tái, đói rét vạ vật trên ghế đá đã làm cho ông động lòng chắc ẩn.

Để ông đến một quyết định rứt áo ra đi. “Không hiểu sao, những hình ảnh ấy cứ ám ảnh mình mãi đến nỗi đến nổi mình quyết định nghỉ việc ở cơ quan, ra Bờ Hồ tìm kiếm trẻ lang thang cơ nhỡ, thuê một căn nhà để dạy nghề cho các em. Mình muốn mang đến cho chúng một nghề, một mái nhà ấm áp có cơm ăn áo mặc” - Ông hải bồi hổi nhớ lại.

Người học trò đầu tiên đến giờ ông vẫn nhớ mãi là em Hoàng Tùng Mậu, 16 tuổi, bị ảnh hưởng chất độc da cam do di chứng của người bố đi chiến trường, hai chân đều teo tóp lúc nào cũng vạ vật trên ghế đá đợi bố đi làm gần đấy. Mậu, cùng với 3 bạn nữa cũng là những người đồng cảnh ngộ, ông đưa cả ba em về ở 33 Hàng Đào, căn phòng mà ông thuê để bắt đầu dạy nghề may cho chúng. Đó là bước khởi đầu về lòng trắc ẩn của ông.

"Thật may là chúng tiến bộ rất nhanh. Ngày ấy, việc học nghề may cũng không đòi hỏi cao như bây giờ, các em chỉ học trong 1 - 2 tháng là may gia công cho các cơ sở bán ở chợ Đồng Xuân" - Thầy Hải kể lại.

Sau hơn một năm thuê nhà ở Hàng Đào thì chủ nhà khó chịu, không cho thuê nữa, thầy trò lại gồng gánh dọn đến nơi ở mới tại 18 Trần Quý Cáp. Rồi cũng không tồn tại được ở đây lâu. Cho đến lần di chuyển thứ 3, thầy Hải tưởng như đã hết hy vọng tiếp tục nuôi nấng những con người bất hạnh kia thành người.

Thầy bèn tính liều về nhà "tự thú" với vợ việc làm ông vẫn dấu giếm bấy lâu nay. "Công việch ngày đó thì mọi người cho mình là "không bình thường" nên vợ con bạn bè mình dấu tiệt. Khi đó vợ mình mới vỡ lẽ ra, rồi khuyên mình, ban đầu mình cũng nghe lời. Nhưng trong thâm tâm nghĩ phải bằng cách nào đó để vợ sì ra số tiền mình mua lấy một khu đất. ban đầu về lừa vợ và mấy anh em đang vợ đang ởe nước ngoài là có khu đất muốn mua để làm kinh doanh khu đất. Khi đó tưởng thật vợ và các anh góp vốn cho mình mua đất rộng hơn 200m2 ở sâu trong ngõ Linh Quang.

Và rồi, một căn nhà cấp 4 đơn sơ được dựng lên từ nơi đó bằng tình thương của ông với lũ trẻ. "Nhưng sự đời không hề đơn giản như mình nghĩ chú à. Xã hội, mọi người xung quanh, thậm chí cả những người trong gia đình nghi ngờ, dè bỉu. Ngày ấy, xã hội còn nghèo, những trung tâm nhân đạo của Nhà nước còn hiếm, nói gì đến trung tâm tư nhân như mình dựng lên". Ngày đó ông Hải đi gõ cửa khắp nơi, xin cấp giấy cho trung tâm của mình nhưng không được ai tiếp đón và cấp cho cả.

Vài năm sau, ông còn nhớ rõ có một đoàn thanh tra khoảng 20 người đến hỏi về công việc của ông và lập biên bản bắt buộc ông phải ngừng công việc của mình lại. Bị bắt buộc, ông đành ký nhưng trước đó, ông vẫn tuyên bố rõ ràng "Ký thì ký, nhưng bỏ thì tôi không bỏ, ngày mai tôi vẫn làm". Nhìn 44 đứa trẻ từ tứ phương mồ côi, dị tật đang học nghề và làm nghề tại đây, không ai hiểu tương lai của chúng sẽ đi đến đâu?

Rồi vẫn cứ âm thầm hoạt động chui như thế, cho đến năm 1998, ông Nguyễn Tài Thu, Chủ tịch Hội đồng cứu trợ trẻ em tàn tật đã đến thăm và chính thức công nhận những việc làm tình nghĩa của ông. Trung tâm được chính thức công nhận có đầy đủ tư cách pháp nhân và ông chính thức được bổ nhiệm làm giám đốc

Lên bổng xuống trầm…

Hoạt động chính thức rồi, nhưng không phải lúc nào Trung tâm cũng có những bước phát triển thuận lợi. Việc dạy nghề càng lúc càng khó vì đòi hỏi của xã hội đã cao lên. Mỗi khi hàng các em may bị hỏng, chủ hàng lại mang đến bắt đền và không giao việc cho nữa. "Cứ mỗi lần như thế mình lại thấy nản, nản không vì công việc phía trước mà nhìn vào các em" - Ông Hải nhớ lại.

Thầy lại lặn lội vay vồn tìm mua vải cho các em tự may rồi mang lên chợ Đồng Xuân bỏ mối. Rồi cũng bị chủ hàng nợ cho hết vốn. Các học sinh của thầy chán nản lần lượt bỏ đi hết. "Cả 10 ngày sau đó không có bóng dáng một em học sinh nào. Nhưng tôi cứ đúng giờ lại lên lớp. Ngồi một mình ngẫm nghĩ hướng đi mới cho các em.

Rồi tôi lại ra Bờ Hồ tìm, thu nhặt được vài em về lại tiếp tục dạy học" - Thầy nhớ lại. Rồi cũng có vài đối tác may mũ, phông màn đến thuê các em và trả thu nhập đoàng hoàng. Thầy và trò nhẹ nhõm, yên tâm dạy và học. Cứ nghe nói ở đâu có trẻ khó khăn, bất hạnh là thầy tìm đến "lôi" về trung tâm, dạy nghề và trao công ăn việc làm cho chúng. Mỗi năm, trung tâm cũng đào tạo được 2 khóa thợ may, mỗi khóa 30 em, 10 thợ thêu và 15 thợ dệt áo len. Tuy nhiên, nghề dệt hiện không phù hợp, các em không có thu nhập nên thầy đã chuyển sang nghề làm tranh tre.

Một bước tiến nữa phải kể đến là vừa qua, ông đã cho ra đời một Trung tâm tìm kiếm việc làm cho người tàn tật ngay tại cơ sở dạy nghề của mình. Không chỉ người tàn tật, mà người lao động từ các tỉnh về tìm đến trung tâm cũng nhiều.

Chẳng thế mà tầng 1 của trung tâm lúc nào cũng náo nhiệt như một chợ lao động. Uy tín lan xa, nhiều người đã đến thẳng đây, chủ yếu là tìm người giúp việc trong gia đình, hay thuê người chăm sóc người ốm hay làm các lao động giản đơn. Thầy là người trung gian đứng giữa, bảo đảm quyền lợi cho cả hai phía.

Những đặc tính quý báu như sự chăm chỉ, chịu khó, coi trọng và chung thủy với công việc của người tàn tật đã được thầy giới thiệu đến nhiều đơn vị tuyển dụng. Nhờ đó, công việc mà ông mang lại cho người tàn tật, những người ở tỉnh xa lên đây tìm việc làm đầy ăm ắp. Nhiều lúc, người có nhu cầu cần người giúp việc đến còn phải xếp hàng, đợi thuê người lao động của ông.

Một mái nhà chung

Tại trung tâm này, các em không chỉ được học nghề mà còn được dạy văn hóa hết lớp 12 do các thầy cô ở Trung tâm giáo dục thường xuyên của Quận giảng dạy. Các em cũng được bố trí ăn ngủ ngay tại trung tâm.

Với nhiều người, căn nhà nhỏ này đã trở thành mái nhà thứ hai để họ cư ngụ suốt cuộc đời còn lại. Nhà có 4 tầng thì có 3 gác xép là nơi tá túc của 3 gia đình, trong đó có 1 gia đình 4 mẹ con, 1 gia đình 3 mẹ con và 2 gia đình 2 mẹ con.

Đây đều là những người gặp tai họa ngang trái trong cuộc đời phải tìm đến ông nương tựa. 3 mẹ con chị Loan ở Lạng Sơn, bị lừa bán đi Trung Quốc, khi trở về hầu như đã kiệt sức, không còn bất cứ thứ của cải gì đáng giá nơi quê nhà đã được Hội phụ nữ tỉnh giới thiệu xuống Trung tâm.

Giờ thì chị Loan đã đi làm công nhân ở một xưởng chế biến thuốc với lương tháng 600.000đ. Hai con trai chị một lên 13 tuổi, đứa còn lại cũng đã 10 tuổi được cho đi học văn hóa. "Cuối năm 2005 này là 3 mẹ con có thể trở về dựng một căn nhà cấp 4 được rồi. Vốn liếng họ có được cũng đã đủ 10 triệu" - thầy Hải khoe hộ.

Hiện nay, trên khu đất phía sau nhà rộng hơn 100m2, thầy Hải đang có dự định xây thành một khu nhà 6 tầng, trong đó riêng tầng 1 và 2 sẽ bố trí khoảng 100 chỗ nghỉ miễn phí cho người lao động vô gia cư. "Hiện nay, rất nhiều người lao động ngoại tỉnh về Hà Nội tìm kiếm việc làm, tạo nên các chợ lao động tự phát, gây mất mỹ quan đường phố.

Với điều kiện hiện có, tôi mong muốn được sự giúp sức của các ban ngành liên quan của Tp để tạo nên một ngôi nhà chung cho những người lang thang, cơ nhỡ" - ông Hải ước mơ. Tất nhiên, người đến cư trú phải có giấy tờ tùy thân và giấy báo tạm vắng, trạm trú của nơi đăng ký hộ khẩu…

Trong con người nhỏ bé này, ước mơ làm việc thiện lúc nào cũng đau đáu, ám ảnh. Những điều tốt đẹp, mà có lẽ với người khác tưởng như là chuyện "không tưởng" lại đang có thật và lúc nào cũng đầy ắp trong ngôi nhà của thầy Hải.

Lê Thanh