Đưa tre vào làng du lịch

Một góc khu resort Victoria (ở bãi biển Hội An) do Tiến nhận trang trí nội thất - Ảnh: H.DUY

Lê Phước Tiến bây giờ là một gương mặt sáng giá trong nghề trang trí nội thất cho các khu du lịch cao cấp của Tập đoàn Victoria (Pháp), là “bàn tay vàng” của ngành tiểu thủ công nghiệp VN...

Ít ai biết rằng chưa đầy mười năm trước anh còn vác bào, đục đi gõ cửa từng nhà xin được sửa chữa bàn ghế... kiếm cơm.

Khởi nghiệp từ chiếc gốc tre

Mới xong lớp 9, Tiến phải nghỉ học để theo cha học nghề mộc kiếm sống và nuôi các em. Vốn khéo tay, lại ham học hỏi nên chỉ theo cha chừng ba tháng Tiến đã thạo nghề, có thể đóng được các loại đồ dùng gia dụng.

Tiến vẫn còn nhớ những ngày đầu tách khỏi cha đi làm ngoài. “Lần đầu tiên cầm 20.000 đồng tiền công về đưa cho mẹ, mình mừng phát khóc. Giờ, dẫu đã có hàng tỉ đồng trong tay nhưng cái cảm giác hạnh phúc khi được nhận những đồng tiền đầu tiên trong đời vẫn theo mình mãi...”, Tiến cười hồn nhiên.

Làm thuê chừng một năm, lúc đó Hội An bắt đầu phát triển du lịch, khách nước ngoài rất mê hàng mộc chạm trổ của Hội An, vậy là Tiến khăn gói đi làm thợ không công để học nghề điêu khắc gỗ. Mất gần ba năm oằn lưng trong các xưởng mộc, Tiến ra đời với tay nghề thuần thục của một người thợ cả trong lúc tuổi đời chưa đầy 20.

Tiến "tre" đang truyền nghề cho đàn em - Ảnh: H.DUY Giờ đây, công việc ổn định với mức thu nhập khá cao nhưng Lê Phước Tiến vẫn chưa hài lòng: anh vẫn ấp ủ xây dựng một làng nghề để đào tạo nghề cho các bạn trẻ và làm các sản phẩm bằng tre, gỗ. Dự án đã được chính quyền thị xã Hội An chấp thuận. Tiến khoe: “Làng nghề của mình ở phường Minh An với tổng vốn đầu tư hơn 2 tỉ đồng. Mình hi vọng sẽ góp phần khôi phục và phát triển một số nghề chạm trổ trên tre, gỗ, dệt chiếu cói, đan mây... Ở đây, du khách sẽ được tìm hiểu tất cả các nghề truyền thống của địa phương, được hướng dẫn học nghề và tự tay chế tác các sản phẩm nếu thích”. Khi làng nghề xây dựng xong vào cuối năm nay anh sẽ sẵn sàng đón nhận đào tạo nghề, bố trí việc làm cho những bạn trẻ, bộ đội xuất ngũ yêu thích công việc này. Tiến ngỏ ý nhờ chúng tôi gửi đến các bạn số máy điện thoại và địa chỉ email của anh: 0919.509.204, Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó .

Tiến trầm ngâm: sản phẩm của mình làm ra rất đạt về mặt kiểu dáng, mỹ thuật và chất lượng nhưng bán không chạy vì không cạnh tranh nổi với các cơ sở lớn. Không đủ tiền trả tiền thuê nhà, thuê thợ, Tiến vắt óc nghĩ ngợi mà không tìm ra cách...

Thế rồi mùa lũ năm 1999 vô tình anh vớt được một gốc tre khô trên nguồn trôi xuống. Mấy ngày chờ nước rút, không biết làm gì, anh ngồi tỉ mẩn dùng đục chạm trổ hai chữ tâm - phúc (chữ Hán) trên chiếc gốc tre sần sùi và treo chơi trong cửa hàng. Ai ngờ một du khách người Pháp vào cửa hàng cứ đứng ngắm nghía rồi đòi mua với giá 10 USD. Khách đi, anh ngỡ ngàng và ngẫm ra một điều: gốc tre khô có thể làm thành một sản phẩm văn hóa..., tre thì đất quê mình đâu đâu cũng bạt ngàn... Từ đó anh đi đến một quyết định: đưa chữ vào tre...

Đưa chữ vào tre

Cơn lũ vừa rút, Tiến rong ruổi ngược dòng Thu Bồn lên các huyện Đại Lộc, Duy Xuyên tìm mua tre. Đầu năm 2000, cửa hàng thư pháp trên tre đầu tiên ra đời tại 53 Lê Lợi, Hội An. Vừa xuất hiện trên thị trường, chữ tre của Tiến trở thành một mặt hàng lưu niệm rất hút khách.

Những chữ tâm, đạo, nhẫn, trí... với nét chạm trổ tinh tế, thanh thoát và bay bướm của ông chủ trẻ vui tính, hay cười đã làm vừa lòng nhiều khách phương xa. Có người đặt mua hàng chục sản phẩm về làm quà. Họ còn xin địa chỉ email của Tiến và về nước đặt mua hàng qua mạng.

Một mình làm không kịp để bán, ban ngày làm hàng cho khách, ban đêm Tiến tranh thủ dạy nghề cho một số bạn trẻ. Dần dần Tiến mở thêm cửa hàng ở 42 Trần Phú và 6 Phan Bội Châu. Xưởng sản xuất và dạy nghề của Tiến ở Cẩm Thanh cũng thu nhận hơn 50 lao động trẻ của địa phương vào làm việc với mức thu nhập khá ổn định. Cái tên Tiến “tre” theo Lê Phước Tiến từ đó.

Tiếng lành đồn xa, nhiều bạn trẻ ở Khánh Hòa, Thừa Thiên - Huế, Hà Nội... cũng lặn lội tìm vào học nghề. Tiến bộc bạch: “Tôi nhớ hình ảnh mình gõ cửa từng nhà xin làm thuê ngày trước mà cám cảnh mãi. Bây giờ gặp những thân phận giống mình tôi rất đồng cảm và hứa với lòng là phải giúp họ. Vậy thôi!”.

Tại Festival Huế 2002, gian hàng thư pháp trên tre trong triển lãm các làng nghề thủ công truyền thống VN của Tiến “tre” trở thành tâm điểm thu hút khách tham quan. Liên tục trong năm 2004, Lê Phước Tiến được công nhận là nghệ nhân và đoạt giải vàng Ngôi sao VN trong ngày hội các làng nghề truyền thống, được Bộ Công nghiệp trao tặng danh hiệu Bàn tay vàng ở triển lãm ngành tiểu thủ công nghiệp VN tại Giảng Võ, Hà Nội.

Không dừng lại, đêm đêm Tiến cặm cụi dưới ánh đèn mày mò chế tác những sản phẩm từ cây tre. Những bộ bàn ghế tre, đèn treo, các vật dụng... được chạm trổ khá cầu kỳ, tinh tế của Tiến đã được khách hàng rất ưng ý và đặt mua số lượng lớn. “Thật tình tôi không đủ sức đáp ứng các đơn hàng với số lượng hàng xuất mỗi lần cả mấy chục bộ bàn ghế tre. Tôi phải từ chối hàng chục hợp đồng vì không đủ thợ, không đủ nhà xưởng...”.

Trong một lần tham quan cửa hàng và xem Tiến làm nghề, vị chủ tịch Tập đoàn khách sạn Victoria người Pháp đã ngỏ lời mời Tiến tham gia trang trí nội thất cho khu du lịch Victoria tại bãi biển Cửa Đại và Mũi Né... “Tuy miệng nhận lời nhưng trong bụng tôi run lắm, không biết làm nổi không”. Vậy là Tiến lại mày mò học thêm vi tính, tập thiết kế các bản vẽ trên máy... “Cứ chịu khó suy nghĩ, học hỏi rồi cái gì mình cũng làm được tốt”. Đó là bài học mà Tiến đúc kết qua gần năm năm lăn lộn với nghề.

KIM EM