vietbao

Chuyện một dân tộc thiểu số hiếu học nhất VN

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Một số nhà nghiên cứu dân tộc học cho rằng, tỉ lệ người có trình độ đại học, cao đẳng của người dân tộc thiểu số Hà Nhì cao nhất trong 54 dân tộc ở Việt Nam.

Kỳ 1: Cô gái đầu tiên rời ngã ba biên giới đi tìm con chữ

Theo thống kê sơ bộ của nhà nghiên cứu dân tộc học Chu Thùy Liên và một số nguồn tin từ Ban Tổ chức tỉnh ủy Điện Biên, hiện tại, hai tỉnh Điện Biên và Lai Châu có khoảng 350 cán bộ là người Hà Nhì. Hầu hết số cán bộ này có trình độ cao đẳng và đại học trở lên, trên tổng số 12.000 người Hà Nhì ở hai huyện Mường Nhé và Mường Tè. Qua con số trên, một số nhà nghiên cứu dân tộc học cho rằng, tỉ lệ người có trình độ đại học, cao đẳng của người dân tộc thiểu số Hà Nhì cao nhất trong 54 dân tộc ở Việt Nam! Tác giả đã vào tận khu vực ngã ba biên giới thuộc huyện Mường Nhé và Mường Tè để tìm hiểu vì sao dân tộc thiểu số này lại học giỏi như vậy.

Chuyen mot dan toc thieu so hieu hoc nhat VN
Trường học ở "ngã ba biên giới".

Xã Chung Chải, Sín Thầu (Mường Nhé, Điện Biên), Mù Cả, Thu Lũm, Ka Lăng (Mường Tè, Lai Châu) là địa bàn của người Hà Nhì. Khác với tưởng tượng của tôi, cuộc sống của người Hà Nhì ở nơi tận cùng Tổ quốc này không đến nỗi quá nghèo đói, quá lạc hậu. Người Hà Nhì chăm chỉ lao động, cần kiệm, lại có chí tiến thủ nên không những họ biết cách bắt mảnh đất màu mỡ, rộng lớn này sinh ra nguồn lương thực, thực phẩm dồi dào mà còn biết thoát ra khỏi xứ sở "khỉ ho cò gáy", nơi một tiếng gà gáy 3 nước cùng nghe, để tiến xa hơn nữa.

Chuyen mot dan toc thieu so hieu hoc nhat VN
Dựng lều học chữ cho con ở xã Chung Chải (Mường Nhé, Điện Biên).

Nhớ lại hồi cách đây 5 năm, khi lần đầu tiên vào ngã ba biên giới, đến xã Chung Chải, dù đang là mùa nghỉ hè, song tôi thấy trong những ngôi nhà tạm phía sau trường học vẫn có rất đông các em người Hà Nhì ở. Thì ra, các em ở lại trường để được học thêm. Nhiều ông bố cặm cụi chẻ vầu đan liếp, phơi cỏ gianh, đóng thành mảng để dựng lều tạm, chuẩn bị cho con em mình có chỗ ở đàng hoàng trong năm học mới. Hình ảnh này thật hiếm có ở các trường học miền núi, nơi mà người ta thường thấy phân trâu, phân bò trong lớp học mùa nghỉ hè.

Chuyen mot dan toc thieu so hieu hoc nhat VN
Học sinh Hà Nhì phải sống xa bố mẹ, gia đình từ bé.

Vào vùng ngã ba biên giới, tôi được nghe người Hà Nhì kể rất nhiều chuyện về con đường học hành của bà Chu Chà Me. Người Hà Nhì đều biết đến bà Me bởi bà là người đầu tiên, lại là phụ nữ, đã có nghị lực thoát ra khỏi cánh rừng u tối đi tìm con chữ bởi sự dìu dắt của người anh hùng Trần Văn Thọ.

Bà Chu Chà Me hiện sống trong một gian nhà nhỏ ở phường Lê Lợi, TP. Điện Biên. Bà Me năm nay ngót 70 tuổi, gầy gò, già nua. Nhắc lại mảnh đất quê hương Chung Chải của người Hà Nhì, bà rưng lệ.

Chuyen mot dan toc thieu so hieu hoc nhat VN
Nhà của người Hà Nhì được trình bằng đất.

Đã 50 năm nay bà Me không về được nơi sinh ra, bởi năm 1961, trên đường đi công tác, bà bị sốt rét, rồi một mũi tiêm đụng vào dây thần kinh đã làm bà liệt một bên chân khi chưa đầy 20 tuổi. Dốc Tà Tổng khiến những bắp tay bấu núi vằn vện như rễ cây rừng, những đôi chân gồng gộc của loài dê núi còn ớn nói chi đến người đàn bà bị liệt một chân. Con đường về với bản Leng Su Sìn, với dòng Păng Pơi của Chu Chà Me trở nên xa xôi mịt mù từ đó.

Hồi những năm 50 của thế kỷ trước, bà Me không nhớ cụ thể năm nào, khi mà vùng ngã ba biên giới còn nạn hổ và phỉ về bản bắt người đêm đêm, thì xuất hiện các chiến sĩ biên phòng, trong đó có con người huyền thoại Trần Văn Thọ. Các anh từ mãi miền xuôi lên đây tiễu phỉ, cùng bà con giữ vững biên cương Tổ quốc.

Chuyen mot dan toc thieu so hieu hoc nhat VN
Cõng em cùng đi học.

Tiễu xong phỉ, anh Thọ kêu gọi đồng bào hạ sơn định cư cạnh suối Păng Pơi, rồi dạy bà con biết trồng lúa nước, cách ăn uống vệ sinh. Anh Thọ đã đến căn nhà ọp ẹp giữa rừng của mẹ con bà Vừ Sèo Vảy để động viên bà cùng cô con gái Chu Chà Me (bố Me đã mất khi cô mới lên 5 tuổi) xuống núi. Anh Thọ tận tụy dựng nhà cho hai mẹ con ở.

Hàng đêm, anh Thọ đều đốt đuốc tìm đến nhà Me dạy cô học chữ. Me học rất nhanh, dạy đến đâu cô thuộc làu làu đến đó. Để Me học hành tiến xa hơn nữa, anh Thọ đã bỏ nhiều công sức thuyết phục bà Vảy cho Me ra tỉnh học, bởi khi đó trong này chưa có trường lớp. Thế là Chu Chà Me đã trở thành người đầu tiên của vùng rừng núi hoang vu đi học. Rồi cô trở thành người đại diện cho học trò vùng dân tộc thiểu số đi đón Ata Hồ (Bác Hồ) khi cô tròn 17 tuổi. Bức ảnh chụp cô gái Hà Nhì có khuôn mặt tròn xinh trong buổi gặp gỡ với Bác Hồ đã làm anh Thọ bật khóc vì hạnh phúc.

Chuyen mot dan toc thieu so hieu hoc nhat VN
Học chữ.

Sau này, Chu Chà Me vinh dự được gặp Bác Hồ một lần nữa khi đại diện cho học sinh dân tộc thiểu số về Hà Nội vào dịp 2-9-1960. Ata Hồ vẫn nhớ Chu Chà Me, Bác xoa đầu Me dặn dò nhiều lắm. Từ đấy, Me trở thành vẻ đẹp của sự đi lên từ mông muội rừng già. Nhớ lời dặn của Bác Hồ, Me chịu khó học tập. Sau khi tốt nghiệp trường Sư phạm Việt Bắc, cô đi dạy học ở ngay chân đồi A1, rồi về Ban Dân tộc tỉnh, sau đó làm ở Ban Phát thanh tiếng Hà Nhì của đài PTTH Lai Châu cho đến khi về hưu.

Câu chuyện chiến sĩ biên phòng Trần Văn Thọ chăm lo cho cô gái Chu Chà Me đi học hồi đó nổi tiếng và cảm động đến nỗi khiến nhà văn Trần Hữu Tòng tìm lên bằng được và ông đã xúc động viết cuốn tiểu thuyết Bên dòng Păng Pơi, kể về tình cảm giữa cô gái Hà Nhì vùng ngã ba biên giới và anh bộ đội gác biên thùy Trần Văn Thọ. Cuốn sách in mấy vạn bản, được lớp lớp bộ đội mang ra đọc dưới ánh chớp bom đạn chiến trường. Vậy mà, khi anh Trần Văn Thọ hy sinh, được phong anh hùng, được dựng tượng nơi ngã ba biên giới, song gần nửa thế kỷ qua, chưa một lần bà Chu Chà Me được khóc trước phần mộ anh Thọ.

Còn tiếp…

Diêm Giang

Việt Báo
Comment :Chuyện một dân tộc thiểu số hiếu học nhất VN
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Chuyện một dân tộc thiểu số hiếu học nhất VN bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Chuyen mot dan toc thieu so hieu hoc nhat VN ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Chuyện một dân tộc thiểu số hiếu học nhất VN ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Phóng Sự
Story of a minority most studious VN
Rub Me Chu, Tran Van Tho, Dien Bien, Vietnam, Uncle Ho and Muong Nhe, ethnic minorities, Ha Nhi, researchers, national school, the people, fork, border, level, college, me
Some ethnographic researchers said that the proportion of people with university degrees, college of the Ha Nhi ethnic minority high one in 54 people in Vietnam ..
Nghề shipper và những vụ bị khách quỵt tiền
Nghề shipper và những vụ bị khách quỵt tiền

Kinh doanh online phát triển cũng là lúc thời đại của các shipper lên ngôi. Do nhu cầu mua hàng online của người dân ngày càng cao nên các shipper không bao giờ lo thiếu việc, nếu khéo sắp xếp, vận chuyển nhiều đơn hàng có thể cho thu nhập vài trăm ngàn/ngày.

  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Thoi su 24h127 Vo bop cua quy khien chong chet tuc tuoi
    Thời sự 24h(12/7): Vợ bóp của quý khiến chồng chết tức tưởi

    Phạt 100 triệu phòng khám "mạo danh" Sở Y tế HN "chặt chém" khách; Xe cứu thương ngoại tỉnh phải “mua” bệnh nhân ở Hà Nội?; Formosa lén lút chôn chất thải ở trang trại của Giám đốc Công ty Môi trường; Gây bức xúc lớn, các dự án giao thông BOT được Quốc hội đưa vào giám sát; Vụ gần 400 GV ở Thanh Hóa mất việc: 50-100 triệu đồng chạy làm GV hợp đồng?

  • Thoi su 24h117 Co gai tre xinh dep tu vong ben ve duong
    Thời sự 24h(11/7): Cô gái trẻ xinh đẹp tử vong bên vệ đường

    Sự cố môi trường Formosa: Xác định hàm lượng độc tố dưới đáy biển; Thuê giúp việc 6 triệu/tháng, chủ nhà phẫn nộ vì em bé bị véo tai, ăn tát; Nhà máy làm chết cá đầu nguồn sông Đà không có khu xử lý nước thải; Từ vụ chặn xe cấp cứu: Bảo vệ bệnh viện hay lực lượng..."bảo kê"?; Dọa đuổi ông lão xuống xe, nhân viên xe buýt bị đình chỉ việc

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 107167
    Sự kiện quốc tế nổi bật (10/7-16/7)

    Toà PCA ra phán quyết Trung Quốc không có chủ quyền lịch sử ở Biển Đông; Tân Thủ tướng Anh Theresa May công bố danh sách nội các mới; Khủng bố đẫm máu đúng Quốc khánh Pháp; Đảo chính thất bại ở Thổ Nhĩ Kỳ... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 107 167
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (10/7- 16/7)

    Ổ bệnh bạch hầu đang bùng phát mạnh tại Bình Phước; Bác sĩ ra chợ xin từ thiện cứu 2 bé song sinh dính liền; Cảm động câu chuyện về sản phụ ung thư phổi quyết giữ thai nhi; Mách bạn bài thuốc điều trị sẩy thai từ hàng trăm năm trước;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1007 16072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (10/07- 16/07/2016)

    Lại nóng chuyện huy động 500 tấn vàng trong dâm, lãi suất tiêu dùng lên tới 70-80%/năm, EVN chiếm hơn 1/3 tổng số nợ mà Chính phủ phải bảo lãnh, nhiều ngân hàng báo lãi khủng trong quý II, kiểm tra xử phạt hàng loạt công ty đa cấp... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là nhữ