Chuyện gia đình giáo sư trẻ tuổi nhất Việt Nam

Chuyen gia dinh giao su tre tuoi nhat Viet Nam
Ngô Bảo Châu báo cáo thành tích thi toán quốc tế với nguyên Tổng bí thư Đỗ Mười.

Tiếp tôi trong căn nhà nằm ở một ngõ nhỏ trên phố Đào Tấn (Hà Nội), Giáo sư-Tiến sĩ khoa học Cơ học chất lỏng Ngô Huy Cẩn, nguyên cán bộ Viện Cơ học Việt Nam, luôn tự nhận mình là người nhà quê. Nhưng trong “gia đình nhà quê” ấy, không kể người con Ngô Bảo Châu là giáo sư toán học trẻ tuổi nhất Việt Nam, vợ chồng ông cũng là những nhà khoa học tên tuổi của đất nước.

Kỳ 1: Hổ phụ sinh hổ tử

Nghề chính là nghề học

Ông bảo chuyện của ông nhạt, không có gì đáng kể, thuyết phục mãi ông mới đồng ý để tôi đến nhà. Nhà ông nằm cạnh một cây lan to trong ngách nhỏ của phố Đào Tấn, rất khó tìm. GS.TS Ngô Huy Cẩn năm nay đã về hưu. Vợ ông, PGS.TS Trần Lưu Vân Hiền, công tác tại Bệnh viện Y học Cổ truyền Trung ương năm nay cũng đã bắt đầu nghỉ. Bà hiện đang chuyên tâm nghiên cứu một số thảo dược có lợi cho sức khoẻ.

Ông Cẩn pha cho tôi một tách trà thảo dược, do chính tay vợ ông chiết xuất từ hoa cúc. Ông kể rằng, cụ thân sinh ra ông cũng là một nhà giáo. “Tôi giờ cũng không còn nhớ được nhiều. Cứ kể, nhưng chỉ sợ câu chuyện không có gì đáng để anh viết...”, ông mở đầu câu chuyện.

Năm 1957, ông Cẩn học hết cấp II. Khi ấy mảnh đất Hà Tây quê ông chỉ có một trường cấp 3. Cả tỉnh lúc đó có 7 người thi được vào cấp 3 Chu Văn An, trong đó có ông. “Lũ nhà quê ra tỉnh chúng tôi học trường Chu Văn An khi đó, mặc dù giá cả sinh hoạt không đến nỗi quá đắt đỏ như bây giờ, nhưng cũng rất khó khăn”. Ông Cẩn kể hồi đó ông và mấy người bạn cùng thuê nhà ở, tiền cũng chẳng đáng là bao nhưng so với học trò nghèo thì đó là cả một vấn đề.

Sở GD&ĐT Hà Nội lúc đó mới lập ra trường Nguyễn Gia Thiều, lấy học sinh từ các trường công như Nguyễn Trãi, Chu Văn An, Trưng Vương sang. Bấy giờ đang lúc khó khăn, nhà nào có điều kiện cho con em đi học, không khá giả thì cũng phải là gia đình gia giáo trọng đạo lắm.

Lãnh đạo trường THPT Nguyễn Gia Thiều tạo điều kiện để học sinh có thể sống ở nhà dân, ăn cơm tập thể. Thế là mấy học sinh “nhà quê” bên Chu Văn An được sang bên này học hành, nơi ăn chốn ngủ cũng đàng hoàng hơn trước.

“Chúng tôi cũng được cử vào nhà máy xe lửa Gia Lâm làm thêm, dạy thêm cho các cán bộ của nhà máy. Học sinh trong lớp khi ấy đều có trình độ cũng như hoàn cảnh kinh tế không chênh lệch nhiều, nên rất quý mến nhau” - Ông Cẩn nhớ lại.

Năm 1960, sau khi tốt nghiệp THPT, ông Cẩn cùng khoảng 10 người khác được nhà nước cử đi học tại Liên Xô. Sau một năm học ngoại ngữ, đến năm 1961 thì ông bước chân vào Đại học Tổng hợp Quốc gia Voronnhegio. “Trong nước lúc ấy rất khó khăn, chúng tôi sang Liên Xô, thấy cuộc sống bên này khác quê nhà một trời một vực, tiện nghi hơn hẳn. Sinh viên Việt Nam sang đây được học bổng 50 rúp mỗi tháng (SV Nga chỉ được 30 - 40 rúp). Chúng tôi chỉ biết bảo nhau học hành cho đàng hoàng. Ai cũng nóng lòng học xong sớm để về phục vụ đất nước”.

Cuối năm 1968, ông Cẩn về nước, khi ấy đã là phó tiến sĩ. “Lúc đó tôi là người của Uỷ ban Khoa học Kỹ thuật Nhà nước. Chúng tôi nhận được lệnh tổng động viên ra chiến trường”.

3 năm thăng 3 cấp quân hàm

Ngày ông Cẩn lên đường nhập ngũ (1972), Ngô Bảo Châu (GS Ngô Bảo Châu) mới chào đời được mấy ngày. Khi ấy chiến tranh đang rất ác liệt. Tổng thống Mỹ Richard Nixon ra lệnh cho máy bay chiến lược B-52 ném bom trải thảm Hà Nội.

Cả đại đội đứng tụ tập ở trước cửa nhà hộ sinh trên đường Ngô Quyền, chờ ông Cẩn vào nói khó với y tá để được nhìn mặt con rồi đi ngay. Nhưng cuối cùng, mong muốn đó không thành hiện thực. Y tá không cho vào. “Lúc đó tôi bước chân đi mà lòng nặng trĩu, vì chỉ được nhận lệnh là đi chứ chưa biết đi đâu. Có thể chúng tôi sẽ vào tuyến lửa Quảng Trị, cũng có thể sẽ vào một chiến trường khác”.

Bộ Quốc phòng cử các cán bộ khoa học, trong đó có ông Cẩn, về Cục quân giới. Ông Cẩn được phân về phòng thiết kế Cục Quân giới, cùng các đồng sự tiếp tục những công việc của nhà khoa học Trần Đại Nghĩa. Ở đây, những cán bộ ngày đêm nghiên cứu các loại vũ khí mới cho quân đội. Chiến trường lúc đó đang rất thiếu đạn dược.

Đang khi phục vụ quân ngũ trong hoàn cảnh chiến tranh sôi bỏng thì bất ngờ Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp có công văn do Bộ trưởng Tạ Quang Bửu gửi sang Bộ Quốc phòng, xin cho ông Cẩn tiếp tục đi sang Liên Xô làm luận án tiến sĩ, công văn nhấn mạnh ý: “Ngay sau khi làm xong luận án tiến sĩ sẽ trở về phục vụ quân ngũ”. Do chiến tranh đang hồi ác liệt, Bộ Quốc phòng đã từ chối đề nghị này với tinh thần tất cả lực lượng tập trung chống Mỹ cứu nước.

Do khả năng làm việc và những đóng góp của ông nên cấp trên phong hàm cho ông theo kiểu mỗi năm mỗi cấp. Từ 1975 đến 1977, ông là Trung uý, Thượng uý, rồi Đại uý.

“Tôi nhận ra khả năng của Châu từ rất sớm”

Hết chiến tranh, ông Cẩn quay trở lại Liên Xô lần hai để làm luận án Tiến sĩ, theo đề nghị của Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp trước đây. Khi ông đi, Châu còn rất bé nhưng lúc đó đã có nhiều biểu hiện thông minh.

“Từ lúc Châu còn nhỏ, tôi đã phát hiện ra khả năng làm toán của nó”, ông Cẩn kể, “Lúc đầu làm 1 - 2 bài, sau đó ra cả trang vở. Cấp 1 Châu học trường Thực nghiệm công nghệ giáo dục của ông Đại (GS.TS Hồ Ngọc Đại - PV), sang cấp 2 thi Chuyên Toán Trưng Vương nhưng... không đỗ. Tôi phải nói khó với người ta để Châu vào học lớp đại trà thôi, chứ không phải chuyên chọn gì”.

Nhưng chỉ mất một thời gian ngắn, đến lúc vào guồng, dưới sự dìu dắt của các thày cô giáo giỏi, Ngô Bảo Châu đã vươn lên nhanh chóng. Thầy giáo dạy Toán của Châu là thầy Tôn Thân, cháu ngoại nhà giáo dục Phạm Quỳnh, Chủ bút tạp chí Nam Phong hồi đầu thế kỷ XX. Cô giáo dạy văn là bà Trịnh Bích Ba, con gái học giả Trịnh Đình Rư, cử nhân Nho học. Và đến cuối cấp 2, Ngô Bảo Châu đã trở thành học sinh giỏi cấp quốc gia, môn toán học.

Thầy Tôn Thân là một trong những người thầy kỳ cựu ở đất Hà thành. Thầy có cách giảng bài rất dễ hiểu. Với phương pháp sư phạm tốt, vốn kiến thức dày dạn, thầy Thân đã truyền lòng ham mê toán học tới những học sinh mà sau này trở thành các “cây toán” như Hoàng Lê Minh, Vũ Đình Hoà, Đặng Hoàng Trung, Nguyễn Quốc Thắng... (những nhân vật sau này trở thành thành viên đội tuyển Olympic Toán quốc tế đầu tiên của Việt Nam).

Cách giảng bài của thầy Thân đã góp phần lớn đưa Châu đến với con đường toán học. Và như một con tàu đã lăn bánh, Ngô Bảo Châu tiếp tục phát sáng khi lên đến bậc THPT. Tài năng của Ngô Bảo Châu được chứng minh qua hàng loạt các giải thưởng vàng toán học quốc tế.

Con đường khoa học mở rộng trước mắt. Ngô Bảo Châu tiếp tục học tập nghiên cứu và đạt những thành công rực rỡ, được đặc cách phong giáo sư, trở thành nhân vật trẻ nhất trong cuốn sách “100 chân dung một thế kỷ, Đại học Quốc gia Hà Nội” và trở thành vị Giáo sư trẻ tuổi nhất Việt Nam từ trước đến nay.

Kỳ cuối: Vị giáo sư trẻ nhất Việt Nam

Lê Bảo Trung

Việt Báo

Video được xem nhiều nhất

Người đàn ông chọc dao đổ chất lạ vào mít, xem ngay để tránh nha mọi người
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

'Siêu thị gái mại dâm' cung cấp chân dài khét tiếng xứ Kinh Bắc

Không giăng biển hiệu quảng cáo rầm rộ như nhiều cơ sở kinh doanh dịch vụ cà phê đèn mờ khác, nhưng nơi đây được nhiều dân chơi biết đến với “độc chiêu" khiến nhiều người sẽ sởn da gà…

Uống rượu 'ôm' giá 100.000 đồng ở Phú Quốc

Không massage tới Z như những người nhiều tiền, dân chơi có mức sống trung bình ở huyện đảo muốn nhậu với tiếp viên thường đến những quán rượu đế "ôm" ven bìa rừng.

Nỗi đau ‘hồn Trương Ba, da hàng thịt’

Xuất phát từ ước mơ được sở hữu một thân thể hòa hợp với tâm hồn, nhưng những người chuyển giới đang phải đối mặt với cuộc sống quẩn quanh, bế tắc, bị kỳ thị, phân biệt đối xử, bạo hành…

Dễ dàng tìm mua chất tạo nạc để nuôi 'heo khủng'

Sau khi các cơ quan chức năng và báo chí lên tiếng, tình hình buôn bán chất tạo nạc cấm tại Đồng Nai đã im ắng hơn trước. Nhưng khách hàng quen biết muốn mua bao nhiêu cũng có.

Nhận xét tin Chuyện gia đình giáo sư trẻ tuổi nhất Việt Nam

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Chuyện gia đình giáo sư trẻ tuổi nhất Việt Nam bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Chuyen gia dinh giao su tre tuoi nhat Viet Nam ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Chuyện gia đình giáo sư trẻ tuổi nhất Việt Nam ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Phóng Sự.

Special family's youngest professor Vietnam
Vietnam, Ngo Bao Chau, Hanoi, He Can, Dao Tan, Soviet Union, a professor of mathematics, fluid mechanics, scientists, Chu Van An Institute of Mechanics, family home, young families, then, most

Next my house located in a small alley on Dao Tan (Hanoi), Professor Ph.D.-Physics liquid Ngo Huy Can, former staff Vietnam Institute of Mechanics, always identify yourself as a family home. But the "family home" thing, no matter who ...

Xem tiếp: Phóng Sự


  • Xe may vo chu chua 1 6 ty dong
    Xe máy 'vô chủ' chứa 1,6 tỷ đồng

    Công an huyện Hương Sơn cho biết, mặc dù đã xác định được chủ đăng ký của chiếc xe máy có 1,6 tỉ đồng bỏ lại bên đường là ai. Tuy nhiên chủ chiếc xe cho biết đã chuyển chiếc xe lại cho chồng, người chồng đang thụ án tù về tội..

  • Be gai bi me tuoi xang thieu song
    Bé gái bị mẹ tưới xăng thiêu sống

    Chỉ vì bán không hết vé số, bé Nguyễn Thị Kim L. ( 13 tuổi ) bị mẹ ruột tưới xăng. Trong lúc bị phỏng nặng, cháu bé đã lao tới ôm lấy mẹ để cầu cứu.

  • Nghi van ban trai bi mat cua HH Ky Duyen
    Nghi vấn "bạn trai bí mật" của HH Kỳ Duyên

    Kỳ Duyên đã lên tiếng khi thông tin "bạn trai bí mật" bất ngờ được hé lộ.

  • Nhung vu canh sat giao thong bat cuop
    Những vụ cảnh sát giao thông bắt cướp

    Đã có rất nhiều trường hợp vận chuyển ma túy, đối tượng truy nã bị bắt giữ ngay trên đường di chuyển và dĩ nhiên ở góc độ này, Cảnh sát giao thông chính là những người đấu tranh trực tiếp với những kẻ phạm tội

  • Bangkok rung chuyen vi danh bom
    Bangkok rung chuyển vì đánh bom

    19 giờ tối 17/8, một quả bom được cài ngay bên trong khuôn viên ngôi đền Hindu giáo ở trung tâm thủ đô Bangkok của Thái Lan đã phát nổ, gây ra một cảnh tượng tang hoang, hỗn loạn. Chưa có tổ chức nào nhận trách nhiệm gây ra vụ..

  • Nghin le chuyen tuan qua 2308 2908
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (23/08 - 29/08)

    Lịch cấm đường tại Hà Nội để phục vụ Quốc Khánh 2/9; Bữa ăn 5.000 đồng của bệnh nhân tâm thần; Taxi điên gây náo loạn phố Hà Nội; Bé gái bị mẹ tưới xăng thiêu sống; Chuyện lạ về 40 chiếc ví rơi ở Đà Nẵng, Hội An; Người Việt đang đầu độc cả trí óc con trẻ...là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (23/08 - 29/08), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-2308-2908/2147593370/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 2308 29082015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 23/08 - 29/08/2015

    Theo Cục Điều tiết điện lực, giá mua điện của EVN hiện là 1087,3 đ/kWh nhưng giá điện mà EVN bán ra thị trường tới 1.622,05 đồng/kW/h và từ năm 2016 thị trường bán buôn cạnh tranh sẽ chính thức vận hành nhưng mới chỉ là vận hành trên giấy; ngày 24/8 NHNN phát đi thông điệp khẳng định sẽ không tiến hành điều chỉnh tỉ giá nữa và sẽ áp dụng các biện pháp để ổn định tỉ giá cuối năm 2015 và đầu 2016; ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 23/08 - 29/08/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2308-29082015/2147593361/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2308 2908
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (23/08 - 29/08)

    Xe máy 'vô chủ' chứa 1,6 tỷ đồng; Rùng mình với những quái chiêu đòi nợ 'vô tiền khoáng hậu'; Trộm cắp tài sản dịp nghỉ Lễ: Giúp bạn đề phòng; Đại gia mua dâm trẻ em ở miền Tây được tại ngoại; Phạm nhân hồi hộp chờ ngày đặc xá; Số phận đau thương của bé gái bị mẹ dùng xăng đốt;.....là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (23/08 - 29/08), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2308-2908/2147593334/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Diem lai tin Suc khoe quan trong tuan qua 2208 2908
    Điểm lại tin Sức khỏe quan trọng tuần qua (22/08 - 29/08)

    Việt Nam là điểm nóng của các bệnh truyền nhiễm mới nổi; Bé sơ sinh bị đâm xuyên sọ đã xuất viện; Thực hư thông tin xem điện thoại trong đêm bị ung thư mắt; Tiếp tục cảnh báo mối nguy về bệnh sốt xuất huyết; Những lưu ý không thể bỏ qua khi ăn bánh Trung thu; Cảnh báo lỗi của bố mẹ khiến con dậy thì sớm;... là những tin Sức khỏe quan trọng tuần qua. ------------ Xem thêm: Điểm lại tin Sức khỏe quan trọng tuần qua (22/08 - 29/08), http://vietbao.vn/Suc-khoe/Diem-lai-tin-Suc-khoe-quan-trong-tuan-qua-2208-2908/2147593388/248/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 238298
    Sự kiện quốc tế nổi bật (23/8-29-8)

    Hai miền Triều Tiên đạt thỏa thuận 6 điểm nhằm giảm căng thẳng; Mỹ điều 3 máy bay ném bom tàng hình hỗ trợ Hàn Quốc; MC truyền hình Mỹ bị bắn chết khi đang dẫn trực tiếp; Xả súng kinh hoàng ở miền Bắc nước Pháp làm 7 người thương vong... là những tin chính trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Sự kiện quốc tế nổi bật (23/8-29-8), http://vietbao.vn/The-gioi/Su-kien-quoc-te-noi-bat-238298/2147593385/433/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn