Thứ năm, 21 Tháng năm 2009, 06:04 GMT+7

Sử dụng hộp số tự động trên ôtô

TS xin giới thiệu bài viết của độc giả Nguyễn Đức Ngọc về số tự động và những lưu ý khi sử dụng, như dừng đèn đỏ có cần phải về N? Dùng số P khi nào?

Hộp số tự động ra đời năm 1940 tại Mỹ. Ban đầu các kỹ sư sử dụng khớp nối thủy lực đơn thuần. Đến năm 1948, biến tốc thủy lực được đưa vào sử dụng cho hộ số tự động. Đến nay hầu hết các loại xe hiện đại đều được sử dụng hộp số tự động, mặc dù vẫn còn nhiều tranh cãi về mức tiêu hao nhiên liệu so với số sàn.

So sánh với số sàn thì thấy số tự động có những ưu điểm như tự động đổi số, mô-men được truyền liên tục, động lực không bị ngắt quãng. Thích nghi với mọi loại đường, điều khiển dễ dàng, an toàn thoải mái cho người sử dụng; tải trọng động nhỏ, tuổi thọ chi tiết cao. Nhược điểm là kết cấu phức tạp, giá thành cao, và khó sửa chữa.

Su dung hop so tu dong tren oto
Hình 1: Cấu tạo hộp số tự động AT hai cấp.
1. Biến tốc thủy lực; 2- Trục I; 3- Bơm dầu; 4- Li hợp nối thẳng; 5-Cơ cấu bánh răng hành tinh; 6- Trục II; 7- Cảm biến tốc độ; 8- Bộ phanh số lùi; 9- Cụm van điều khiển; 10-bầu lọc dầu.

Hộp số tự động được phân làm hai loại chính: Hộp số có cấp (AMT và AT), hiện nay loại AT được sử dụng rộng rãi; Hộp số tự động vô cấp CVT (truyền động bằng đây đai kim loại).

Một trong thành phần quan trọng của hộp số AT là biến tốc thủy lực (hình 2) dùng thay cho ly hợp trên hộp số sàn. Thiết bị này bao gồm bánh bơm, cánh tua-bin, cánh dẫn hướng, vỏ biến tốc tạo thành, dùng để truyền mô-men từ động cơ đến hộp số. Nguyên lý truyền động giống như ta để hai quạt điện đối đầu (hình 3), cái này quay thì cái kia sẽ quay. Trục động cơ truyền chuyển động đến bánh bơm quay với vận tốc nB và mô-men MB. Thông qua vỏ biến tốc, bánh bơm quay dẫn động cánh tua-bin quay với vận tốc nT với mô men MT, truyền chuyển động đến trục thứ cấp.

Hộp số tự động có khá nhiều ký hiệu như P - Số dừng xe (khóa cầu), khi để số này động cơ vận hoạt động nhưng xe không chạy (chú ý khi dừng hẳn xe mới vào số P); R- Số lùi; N - Số không, khi để số này có thể kéo đẩy xe, nên khi để số N dừng xe trên đường chú ý kéo phanh tay; D- số tự động để xe chạy về phí trước tùy theo điều kiện tốc độ nó sẽ là 1, 2, 3, 4, 5...

Biến tốc thủy lực và nguyên lý hoạt động.
Hình 2: Biến tốc thủy lực và nguyên lý hoạt động.

Trường hợp có công tắc O/D (số 3) trên hình 3, nếu bật công tắc này hệ thống điện tử thủy lực sẽ khống chế van điện từ không cho lên hết số mặc dù tăng hết ga, thường thì chỉ đến số ba, bật công tắc này để đi trong thành phố khi đường nhiều xe; S- Số đi thẳng thấp, đi số này khi ta cần lực kéo lớn, hệ thống AT chỉ cho phép đi ở số một và hai; L- Số đi thẳng thấp, khi đi số này AT chỉ cho phép chạy ở số một.

Nguyên lý làm việc của hộp số tự động là khi cài số, mô-men dẫn động từ động cơ được truyền tới trục hộp số thông qua biến tốc thủy lực. Cảm biến tốc độ gắn trên trục ra của hộp số thông báo cho CPU về tốc độ hiện tại của xe, CPU sẽ điều khiển các van thủy lực để đóng mở các đĩa ma sát, để liên kết các trục bánh răng trong hộp số cho ra một số thích hợp nhất với tốc độ và tải trọng của xe.

Do phức tạp nên có những lưu ý căn bản khi sử dụng. Một số tài xế thường mắc lỗi chuyển sang số P hay số R khi xe chưa dừng hẳn, thao tác này có thể làm hư hại các bánh răng số, vì khi đó chúng vẫn đang có chuyển động quay và việc hãm hoặc đổi chiều quay đột ngột sẽ có tác động không tốt.

Các ký hiệu trên hộp số tự động.
Hình 3: Các ký hiệu trên hộp số tự động.

Chú ý nữa là không nên chuyển về số P khi tốc độ vòng tua máy cao hơn tốc độ không tải, và luôn giữ chân phanh khi chuyển từ số P sang các số khác. Khi đỗ và không ngồi trong xe, để đảm bảo an toàn, người lái nên để ở số P và kéo phanh tay. Trong trường hợp đỗ dừng đèn đỏ để an toàn, nên về số N và kéo phanh tay hoặc nhấp phanh chân.

Hiện nay việc so sánh lượng tiêu hao nhiên liệu của xe số tự động và xe số sàn ở cùng điều kiện vẫn còn nhiều tranh cãi, giá trị tiêu hao nhiên liệu phụ thuộc chủ yếu vào phong cách lái xe. Để tiết kiệm nhiên liệu khi đi xe ở số D, người cầm lái nên giữ tốc độ xe đều, tránh tăng ga và giảm ga đột ngột. Tăng tốc từ từ khi đèn xanh bật và dừng dần dần khi gặp đèn đỏ.

Nguyễn Đức Ngọc
NCS Tiến sĩ ngành ôtô, đại học Trùng Khánh, TQ

Ý kiến bạn đọc

Cần thiết với ai mới lái

Tôi đang sở hữu xe Audi A4 san xuất năm 2006 có cảm biến lùi xin được nêu một vài ý kiến với bạn như sau. Cảm biến lùi có nhiều tác dụng như trời tối hoặc độ quan sát của gương chiếu hậu bị mờ, khi xe của bạn gần chạm phải chướng ngại vật thì có tiếng kêu (tùy mình đặt âm thanh). Còn với những tay lái có kinh nghiệm thì không cần thiết .

Giải thích thêm về O/D

Xin gửi các bạn độc giả yêu xe, với kinh nghiệm 25 năm lái xe tại Nhật, tôi xin có đôi lời góp ý về O/D (Over drive) trong động cơ xe số tự động. O/D có nghĩa là cho phép sử dụng đến số ga (gear) tối đa trong hộp số (thông thường thì sử dụng ON), ví dụ O/D của xe 4 số (ga tối đa là số 4), khi xuất phát đến 10km/giờ(số 1) - 10 -> 20(số 2) - 20 ->30(số 3) - 30 hoặc 40 trở lên là số 4 (thông số này tôi cho là những con số đại khái).

Khi sử dụng O/D OFF thì trên đèn báo sẽ hiển thị O/D OFF lúc này có nghĩa là chúng ta chỉ cho phép xe sử dụng số ga tối đa là số 3 (như bài của Nguyễn Phong), trường hợp này sử dụng khi chạy trên những con đường dốc hoặc những đường phố đông người mà chúng ta cần phải giảm tốc độ (như bài viết của bạn Bình Trần) là đúng, nhưng nếu nói để cho xe chạy "khỏe" (Bình Trần), hay để vượt mặt (bài viết của bạn Đạt) thì sẽ có một số hiểu lầm như sử dụng "Turbo hay Power" đó hoàn toàn là sai, và cũng chẳng tiết kiệm được nhiên liệu ngược lại còn tiêu hao nhiều hơn..., nếu muốn đề ba (departure) nhanh thì nên cài số 1 hoặc 2 nếu có.

Tác dụng chính của O/D OFF là giảm từ số 4 xuống 3 khi lên dốc (càng dùng số nhỏ thì trớn càng nhỏ càng nhẹ như khi ta chạy xe đạp hoặc xe máy), còn khi xuống dốc hoặc khu đông người thì tác dụng của nó là làm giảm trớn lao tới và có hiệu quả đối với phanh thắng (vì khi trớn càng nhỏ thì phanh thắng càng nhậy và tốc độ xe càng bị hãm lại).

Chú ý: O/D OFF chỉ kích hoạt khi dầu hộp số (Automatic Transmission Oil) đã được ấm lên (ví dụ như khi xe đã chạy được 5-10 phút).

Vì vậy khi chạy thông thường nếu như không cần thiết thì nên để ở chế độ ON, máy sẽ không gây tiếng ồn và cũng sẽ giảm bớt được sự tiêu hao năng lượng.

Chúc các bạn vui vẻ và sử dụng xe hiệu quả hơn.

Đôi điều về số tự động

Việc sử dụng hộp số tự động tốn nhiên liệu hơn số sàn. Do hộp số tự động khi động cơ quay thì đã truyền động và dẫn động bơm thuỷ lục quay nên động cơ phải thêm tải trọng này (xe số sàn thì khong phải tải trọng này).

Hộp số tự động nguyên lý cơ bản lấy 02 thông số để điều khiển việc chuyển số là tốc độ động cơ và tải trọng động cơ (độ mở của bướm ga hoặc tốc độ quay của trục cơ). Nên khi người lái xe hộp số tự động đạp hết chân ga thì xe cũng không chuyển sang số lớn đuợc vì tốc độ của xe chưa đủ để chuyển số trường hợp này làm động cơ thừa tải nên tốn nhiều nhiênn liệu.

Xe số tự động có số OD là số mà có tỷ số truyền nhỏ hơn 1 (tốc độ đầu ra của hộp số lớn hơn tốc độ của động cơ) việc sử dụng công tắc OD là để hạn chế số OD để xe luôn đảm bảo về sức kéo của động cơ và kết hợp với phanh động cơ.

Vì sự an toàn không nên về số N

Tôi đã đọc hết 18 lời tư vấn nhưng tôi thấy vì sự an toàn ta không nên lạm dụng số N để tiết kiệm nhiên liệu. Trong khi đi đường ta có thể phanh để cho các xe vượt qua (Ta nhường đường) khi thấy trường hợp cần vút, xe ta lại ở số N (Mo) ga xe không đi thế là UỲNH Một cái......Mà tính mạng và tài sản tài hơn cả không vì một chút nhiên liệu mà ta đổi lấy sự mất ATGT.

Chúc các bạn lái xe an toàn

Ý kiến của tôi

Các bài viết này khá rõ ràng, tôi chưa có xe ôtô mà cứ như là đã điều khiển vậy, tuy nhiên còn một số vấn đề các bạn thắc mắc mà chưa giải đáp rõ ràng, tôi xin đưa ra ý kiến của mình để các bạn tham khảo nhé:

Có ý kiến cho rằng ở hộp số tự động, các số thiết kế 3,2,L chỉ có tác dụng hãm động cơ khi xuống dốc, đèo chứ không có tác dụng khi vượt qua đèo, hoặc vượt xe khác.

Tôi xin trả lời như sau: Khi để số 3 thì nó chỉ ở số 3, khi ở số 2 thi nó chỉ ở số 2, khi ở số 1 thì nó chỉ ở số 1. Vì vậy tùy theo trường hợp cụ thể mà để số cho hợp lý. Số càng nhỏ thì mô men càng lớn. như vậy nếu lên dốc cao hoặc tải nặng chọn số thấp là hợp lý, khi xuống dốc nếu không dạp ga thì ở các chế độ này nó sẽ có tác dụng hãm (Hay nhiều người gọi là phanh bằng hộp số). Còn khi vượt mà để các chế độ này là không đúng, nhiều người dễ hiểu lầm vấn đề này:

Hãy phân biệt: giữa gia tốc và vận tốc, số càng thấp khả năng gia tốc lớn tuy nhiên chỉ trong khoảng thời gian tức thời. Tôi ví dụ khi chạy 1 quãng đường 100m. Một người để chế độ số 1 vì anh ta nghĩ rằng cần để vượt nhanh, lúc đầu xe lao đi nhanh thật nhưng sau đó xe cứ chạy với tốc độ số 1 và cứ như rùa bò, làm sao chạy hết 100m ma thời gian ngắn nhất được.

Một người khác để số 1 lúc đầu, xe lao di vun vút, khi máy gằn và hết tốc độ số 1, chuyển số 2, xe càng lao vút hơn, khi máy gằn là hết tốc độ số 2, chuyển số 3 khi máy gằn hết tốc độ số 3 chuyển số 4 (Đây mới là người chạy nhanh nhất).

Vậy thì khi đi trên đường cần vượt xe khác thi chỉ có để ở chế độ D (Tự động chuyển số thay vì chuyển số như anh bạn chạy nhanh nhất kia), cứ đạp thốc ga là okey (Với điều kiện vượt an toàn) hihi.

Tôi chưa có xe ôtô đâu, cũng chưa có bằng lái luôn, nhưng vài điều hiểu biết cá nhân, mong mọi người ủng hộ.

Chúc các bạn lái xe an toàn.

Việt Báo

Nhận xét tin Sử dụng hộp số tự động trên ôtô

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Sử dụng hộp số tự động trên ôtô bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Su dung hop so tu dong tren oto ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Sử dụng hộp số tự động trên ôtô ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tư Vấn của chuyên mục Ô tô - Xe Máy.

Using the car's automatic transmission
D OFF Nguyen Duc Ngoc, automatic transmission, fuel economy, full speed, effect, use, motors, variable speed, hydraulic, safety, Number 1, move, run, people

VNE for sex About reader's article about Nguyen Duc Ngoc and automatic note when using, as there need to stop red light on N? Use P when?.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2611 Bang cuop chat tay lay 50 cay vang
    Thời sự 24h(26/11): Băng cướp chặt tay lấy 50 cây vàng

    Dẹp xe quá tải: Hà Tĩnh đang ‘nợ’ một lời hứa; Băng nhóm chặt tay cướp 50 cây vàng gây chấn động; Nữ sinh lớp 10 chết bất thường trong nhà nghỉ; Nhiều tình tiết mới vụ mất điện hàng không hy hữu...

  • Thoi su 24h2511 Ung ho phuong an nghi Tet 9 ngay
    Thời sự 24h(25/11): Ủng hộ phương án nghỉ Tết 9 ngày

    Chi tiền triệu mua tin về tham nhũng; “Mất điện tại sân bay do UPS hỏng là nói sai!”; Ủng hộ phương án nghỉ Tết 9 ngày; Phó giám đốc bệnh viện E trung ương bị bắt tại nhà nghỉ; Bị dồn ép, cước taxi, vận tải giảm tới trên 30%; Cha ruột giết con gái đang mang thai... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 25/11.

  • Thoi su trong ngay Danh ghen tren may bay
    Thời sự trong ngày: Đánh ghen trên máy bay

    Bến Tre, TPHCM thu hồi đất, dỡ nhà ông Trần Văn Truyền; Bộ trưởng Thăng: Sự cố mất điện có phải phá hoại?; SGK tiếng Anh: "Làm ầm ĩ là...không biết gì"; "Hố tử thần" sụt lún trở lại; "2 bà, 1 ông" đánh nhau trên máy bay...

  • Thoi su 24h2111 Thu hoi nha dat cua ong Tran Van Truyen
    Thời sự 24h(21/11): Thu hồi nhà đất của ông Trần Văn Truyền

    Thu hồi nhà, đất của ông Trần Văn Truyền; Gói quà 20/11 phát nổ, 1 phụ nữ tử vong; VTV xin lỗi vụ phát sóng "Nhặt xương cho thầy"; Hà Hồ bật khóc, nêu lời giải cho quan hệ với Cường đô la; Từ 1/1/2015 tăng mức phạt xe quá tải... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 21/11.

  • Thoi su 24h2010 2 may bay suyt dam nhau tai SG
    Thời sự 24h(20/10): 2 máy bay suýt đâm nhau tại SG

    Đổi chứng minh thư thành thẻ căn cước công dân;Hai máy bay suýt đụng nhau trên không;Thuê người giả mạo Thứ trưởng Y tế để lừa tiền tỷ; Sát hại con tin để quỵt nợ 50 triệu đồng; "100 nghìn/cô" - cuộc định giá đau xót trong ngày 20/11?... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 20/11.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 162211
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 16-22/11)

    Hà Tĩnh: Mổ đẻ, BS "quên" kim trong bụng bệnh nhân 9 năm; Bình Dương: Một phụ nữ chết tức tưởi sau khi chích thuốc tại phòng khám tư nhân; Trứng gà thật - giả, phân biệt thế nào?; 83% đàn ông "thả rông" trong lần quan hệ đầu tiên; Mẹo chăm sóc da cho trẻ vào mùa đông; Lý do không ngờ khiến mẹ chậm mang thai; Người hay lo lắng dễ bị mất trí nhớ; Cách giảm cân hiệu quả trong 1 tuần... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1611 2211
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (16/11 - 22/11)

    Nghị trường QH nóng chuyện chạy chức, chạy quyền; Ước vọng của Hai lúa được phong Đại tướng quân; Sách Luật in hình nghệ sỹ Công Lý: Luật pháp không phải trò hề; Làm khu nghỉ dưỡng trên núi Hải Vân: Quá nhạy cảm quốc phòng!; Phát phim phản cảm,VTV nên có lời với các thầy cô giáo ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1611 2211
    Toàn cảnh Showbiz tuần (16/11 – 22/11)

    Mỹ Tâm được vinh danh giải thưởng 'Huyền thoại âm nhạc', Hình nghệ sĩ Công Lý bị xuất hiện phản cảm trên bìa sách luật, Tranh cãi số lượng khán giả trong live concert Heartbeat của Mỹ Tâm,

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1611 2211
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (16/11 - 22/11)

    "Tội phạm axit" và câu chuyện về quản lý; Kết cục thảm của những mối tình đồng tính nữ lệch lạc; Điểm tựa hoàn lương của 9X sát hại người yêu; 14 năm tù cho cơn ghen tuông mù quáng; Vụ TMV Cát Tường: Tội danh của bị cáo Tường và Khánh sẽ thay đổi?; Cảnh giác với chiêu lừa đảo tinh vi qua điện thoại;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tin Bong daThe thao noi bat tuan qua 16112211
    Tin Bóng đá-Thể thao nổi bật tuần qua (16/11-22/11)

    Tổng hợp diễn biến vụ nghi ngờ Công Phượng gian lận tuổi; Tổng hợp thông tin trước thềm AFF Cup của ĐT Việt Nam và các đội bóng cùng bảng; Tổng hợp các trận cầu hay cuối tuần... là những tin tức sẽ có trong bản tin Bóng đá cuối tuần của Việt Báo.

1