Thứ năm, 21 Tháng năm 2009, 06:04 GMT+7

Sử dụng hộp số tự động trên ôtô

TS xin giới thiệu bài viết của độc giả Nguyễn Đức Ngọc về số tự động và những lưu ý khi sử dụng, như dừng đèn đỏ có cần phải về N? Dùng số P khi nào?

Hộp số tự động ra đời năm 1940 tại Mỹ. Ban đầu các kỹ sư sử dụng khớp nối thủy lực đơn thuần. Đến năm 1948, biến tốc thủy lực được đưa vào sử dụng cho hộ số tự động. Đến nay hầu hết các loại xe hiện đại đều được sử dụng hộp số tự động, mặc dù vẫn còn nhiều tranh cãi về mức tiêu hao nhiên liệu so với số sàn.

So sánh với số sàn thì thấy số tự động có những ưu điểm như tự động đổi số, mô-men được truyền liên tục, động lực không bị ngắt quãng. Thích nghi với mọi loại đường, điều khiển dễ dàng, an toàn thoải mái cho người sử dụng; tải trọng động nhỏ, tuổi thọ chi tiết cao. Nhược điểm là kết cấu phức tạp, giá thành cao, và khó sửa chữa.

Su dung hop so tu dong tren oto
Hình 1: Cấu tạo hộp số tự động AT hai cấp.
1. Biến tốc thủy lực; 2- Trục I; 3- Bơm dầu; 4- Li hợp nối thẳng; 5-Cơ cấu bánh răng hành tinh; 6- Trục II; 7- Cảm biến tốc độ; 8- Bộ phanh số lùi; 9- Cụm van điều khiển; 10-bầu lọc dầu.

Hộp số tự động được phân làm hai loại chính: Hộp số có cấp (AMT và AT), hiện nay loại AT được sử dụng rộng rãi; Hộp số tự động vô cấp CVT (truyền động bằng đây đai kim loại).

Một trong thành phần quan trọng của hộp số AT là biến tốc thủy lực (hình 2) dùng thay cho ly hợp trên hộp số sàn. Thiết bị này bao gồm bánh bơm, cánh tua-bin, cánh dẫn hướng, vỏ biến tốc tạo thành, dùng để truyền mô-men từ động cơ đến hộp số. Nguyên lý truyền động giống như ta để hai quạt điện đối đầu (hình 3), cái này quay thì cái kia sẽ quay. Trục động cơ truyền chuyển động đến bánh bơm quay với vận tốc nB và mô-men MB. Thông qua vỏ biến tốc, bánh bơm quay dẫn động cánh tua-bin quay với vận tốc nT với mô men MT, truyền chuyển động đến trục thứ cấp.

Hộp số tự động có khá nhiều ký hiệu như P - Số dừng xe (khóa cầu), khi để số này động cơ vận hoạt động nhưng xe không chạy (chú ý khi dừng hẳn xe mới vào số P); R- Số lùi; N - Số không, khi để số này có thể kéo đẩy xe, nên khi để số N dừng xe trên đường chú ý kéo phanh tay; D- số tự động để xe chạy về phí trước tùy theo điều kiện tốc độ nó sẽ là 1, 2, 3, 4, 5...

Biến tốc thủy lực và nguyên lý hoạt động.
Hình 2: Biến tốc thủy lực và nguyên lý hoạt động.

Trường hợp có công tắc O/D (số 3) trên hình 3, nếu bật công tắc này hệ thống điện tử thủy lực sẽ khống chế van điện từ không cho lên hết số mặc dù tăng hết ga, thường thì chỉ đến số ba, bật công tắc này để đi trong thành phố khi đường nhiều xe; S- Số đi thẳng thấp, đi số này khi ta cần lực kéo lớn, hệ thống AT chỉ cho phép đi ở số một và hai; L- Số đi thẳng thấp, khi đi số này AT chỉ cho phép chạy ở số một.

Nguyên lý làm việc của hộp số tự động là khi cài số, mô-men dẫn động từ động cơ được truyền tới trục hộp số thông qua biến tốc thủy lực. Cảm biến tốc độ gắn trên trục ra của hộp số thông báo cho CPU về tốc độ hiện tại của xe, CPU sẽ điều khiển các van thủy lực để đóng mở các đĩa ma sát, để liên kết các trục bánh răng trong hộp số cho ra một số thích hợp nhất với tốc độ và tải trọng của xe.

Do phức tạp nên có những lưu ý căn bản khi sử dụng. Một số tài xế thường mắc lỗi chuyển sang số P hay số R khi xe chưa dừng hẳn, thao tác này có thể làm hư hại các bánh răng số, vì khi đó chúng vẫn đang có chuyển động quay và việc hãm hoặc đổi chiều quay đột ngột sẽ có tác động không tốt.

Các ký hiệu trên hộp số tự động.
Hình 3: Các ký hiệu trên hộp số tự động.

Chú ý nữa là không nên chuyển về số P khi tốc độ vòng tua máy cao hơn tốc độ không tải, và luôn giữ chân phanh khi chuyển từ số P sang các số khác. Khi đỗ và không ngồi trong xe, để đảm bảo an toàn, người lái nên để ở số P và kéo phanh tay. Trong trường hợp đỗ dừng đèn đỏ để an toàn, nên về số N và kéo phanh tay hoặc nhấp phanh chân.

Hiện nay việc so sánh lượng tiêu hao nhiên liệu của xe số tự động và xe số sàn ở cùng điều kiện vẫn còn nhiều tranh cãi, giá trị tiêu hao nhiên liệu phụ thuộc chủ yếu vào phong cách lái xe. Để tiết kiệm nhiên liệu khi đi xe ở số D, người cầm lái nên giữ tốc độ xe đều, tránh tăng ga và giảm ga đột ngột. Tăng tốc từ từ khi đèn xanh bật và dừng dần dần khi gặp đèn đỏ.

Nguyễn Đức Ngọc
NCS Tiến sĩ ngành ôtô, đại học Trùng Khánh, TQ

Ý kiến bạn đọc

Cần thiết với ai mới lái

Tôi đang sở hữu xe Audi A4 san xuất năm 2006 có cảm biến lùi xin được nêu một vài ý kiến với bạn như sau. Cảm biến lùi có nhiều tác dụng như trời tối hoặc độ quan sát của gương chiếu hậu bị mờ, khi xe của bạn gần chạm phải chướng ngại vật thì có tiếng kêu (tùy mình đặt âm thanh). Còn với những tay lái có kinh nghiệm thì không cần thiết .

Giải thích thêm về O/D

Xin gửi các bạn độc giả yêu xe, với kinh nghiệm 25 năm lái xe tại Nhật, tôi xin có đôi lời góp ý về O/D (Over drive) trong động cơ xe số tự động. O/D có nghĩa là cho phép sử dụng đến số ga (gear) tối đa trong hộp số (thông thường thì sử dụng ON), ví dụ O/D của xe 4 số (ga tối đa là số 4), khi xuất phát đến 10km/giờ(số 1) - 10 -> 20(số 2) - 20 ->30(số 3) - 30 hoặc 40 trở lên là số 4 (thông số này tôi cho là những con số đại khái).

Khi sử dụng O/D OFF thì trên đèn báo sẽ hiển thị O/D OFF lúc này có nghĩa là chúng ta chỉ cho phép xe sử dụng số ga tối đa là số 3 (như bài của Nguyễn Phong), trường hợp này sử dụng khi chạy trên những con đường dốc hoặc những đường phố đông người mà chúng ta cần phải giảm tốc độ (như bài viết của bạn Bình Trần) là đúng, nhưng nếu nói để cho xe chạy "khỏe" (Bình Trần), hay để vượt mặt (bài viết của bạn Đạt) thì sẽ có một số hiểu lầm như sử dụng "Turbo hay Power" đó hoàn toàn là sai, và cũng chẳng tiết kiệm được nhiên liệu ngược lại còn tiêu hao nhiều hơn..., nếu muốn đề ba (departure) nhanh thì nên cài số 1 hoặc 2 nếu có.

Tác dụng chính của O/D OFF là giảm từ số 4 xuống 3 khi lên dốc (càng dùng số nhỏ thì trớn càng nhỏ càng nhẹ như khi ta chạy xe đạp hoặc xe máy), còn khi xuống dốc hoặc khu đông người thì tác dụng của nó là làm giảm trớn lao tới và có hiệu quả đối với phanh thắng (vì khi trớn càng nhỏ thì phanh thắng càng nhậy và tốc độ xe càng bị hãm lại).

Chú ý: O/D OFF chỉ kích hoạt khi dầu hộp số (Automatic Transmission Oil) đã được ấm lên (ví dụ như khi xe đã chạy được 5-10 phút).

Vì vậy khi chạy thông thường nếu như không cần thiết thì nên để ở chế độ ON, máy sẽ không gây tiếng ồn và cũng sẽ giảm bớt được sự tiêu hao năng lượng.

Chúc các bạn vui vẻ và sử dụng xe hiệu quả hơn.

Đôi điều về số tự động

Việc sử dụng hộp số tự động tốn nhiên liệu hơn số sàn. Do hộp số tự động khi động cơ quay thì đã truyền động và dẫn động bơm thuỷ lục quay nên động cơ phải thêm tải trọng này (xe số sàn thì khong phải tải trọng này).

Hộp số tự động nguyên lý cơ bản lấy 02 thông số để điều khiển việc chuyển số là tốc độ động cơ và tải trọng động cơ (độ mở của bướm ga hoặc tốc độ quay của trục cơ). Nên khi người lái xe hộp số tự động đạp hết chân ga thì xe cũng không chuyển sang số lớn đuợc vì tốc độ của xe chưa đủ để chuyển số trường hợp này làm động cơ thừa tải nên tốn nhiều nhiênn liệu.

Xe số tự động có số OD là số mà có tỷ số truyền nhỏ hơn 1 (tốc độ đầu ra của hộp số lớn hơn tốc độ của động cơ) việc sử dụng công tắc OD là để hạn chế số OD để xe luôn đảm bảo về sức kéo của động cơ và kết hợp với phanh động cơ.

Vì sự an toàn không nên về số N

Tôi đã đọc hết 18 lời tư vấn nhưng tôi thấy vì sự an toàn ta không nên lạm dụng số N để tiết kiệm nhiên liệu. Trong khi đi đường ta có thể phanh để cho các xe vượt qua (Ta nhường đường) khi thấy trường hợp cần vút, xe ta lại ở số N (Mo) ga xe không đi thế là UỲNH Một cái......Mà tính mạng và tài sản tài hơn cả không vì một chút nhiên liệu mà ta đổi lấy sự mất ATGT.

Chúc các bạn lái xe an toàn

Ý kiến của tôi

Các bài viết này khá rõ ràng, tôi chưa có xe ôtô mà cứ như là đã điều khiển vậy, tuy nhiên còn một số vấn đề các bạn thắc mắc mà chưa giải đáp rõ ràng, tôi xin đưa ra ý kiến của mình để các bạn tham khảo nhé:

Có ý kiến cho rằng ở hộp số tự động, các số thiết kế 3,2,L chỉ có tác dụng hãm động cơ khi xuống dốc, đèo chứ không có tác dụng khi vượt qua đèo, hoặc vượt xe khác.

Tôi xin trả lời như sau: Khi để số 3 thì nó chỉ ở số 3, khi ở số 2 thi nó chỉ ở số 2, khi ở số 1 thì nó chỉ ở số 1. Vì vậy tùy theo trường hợp cụ thể mà để số cho hợp lý. Số càng nhỏ thì mô men càng lớn. như vậy nếu lên dốc cao hoặc tải nặng chọn số thấp là hợp lý, khi xuống dốc nếu không dạp ga thì ở các chế độ này nó sẽ có tác dụng hãm (Hay nhiều người gọi là phanh bằng hộp số). Còn khi vượt mà để các chế độ này là không đúng, nhiều người dễ hiểu lầm vấn đề này:

Hãy phân biệt: giữa gia tốc và vận tốc, số càng thấp khả năng gia tốc lớn tuy nhiên chỉ trong khoảng thời gian tức thời. Tôi ví dụ khi chạy 1 quãng đường 100m. Một người để chế độ số 1 vì anh ta nghĩ rằng cần để vượt nhanh, lúc đầu xe lao đi nhanh thật nhưng sau đó xe cứ chạy với tốc độ số 1 và cứ như rùa bò, làm sao chạy hết 100m ma thời gian ngắn nhất được.

Một người khác để số 1 lúc đầu, xe lao di vun vút, khi máy gằn và hết tốc độ số 1, chuyển số 2, xe càng lao vút hơn, khi máy gằn là hết tốc độ số 2, chuyển số 3 khi máy gằn hết tốc độ số 3 chuyển số 4 (Đây mới là người chạy nhanh nhất).

Vậy thì khi đi trên đường cần vượt xe khác thi chỉ có để ở chế độ D (Tự động chuyển số thay vì chuyển số như anh bạn chạy nhanh nhất kia), cứ đạp thốc ga là okey (Với điều kiện vượt an toàn) hihi.

Tôi chưa có xe ôtô đâu, cũng chưa có bằng lái luôn, nhưng vài điều hiểu biết cá nhân, mong mọi người ủng hộ.

Chúc các bạn lái xe an toàn.

Việt Báo

TIN Ô tô - Xe Máy NỔI BẬT

Tối nay, "bom tấn" Mazda3 2015 chào thị trường Việt

Tối nay, 9/12, mẫu Mazda3 2015 thế hệ mới với ngôn ngữ thiết kế Kodo và công nghệ Skyactiv nổi tiếng sẽ ra mắt tại Hà Nội. Mức giá khởi điểm dự kiến khoảng từ 750 triệu đồng.

Nhận xét tin Sử dụng hộp số tự động trên ôtô

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Sử dụng hộp số tự động trên ôtô bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Su dung hop so tu dong tren oto ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Sử dụng hộp số tự động trên ôtô ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tư Vấn của chuyên mục Ô tô - Xe Máy.

Using the car's automatic transmission
D OFF Nguyen Duc Ngoc, automatic transmission, fuel economy, full speed, effect, use, motors, variable speed, hydraulic, safety, Number 1, move, run, people

VNE for sex About reader's article about Nguyen Duc Ngoc and automatic note when using, as there need to stop red light on N? Use P when?.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Ô tô - Xe Máy


  • Thoi su 24h1812 Thang 72015 to chuc thi quoc gia
    Thời sự 24h(18/12): Tháng 7/2015 tổ chức thi quốc gia

    Tháng 7/2015 tổ chức thi THPT quốc gia; Đào cùng lúc 2 đường hầm cứu nạn; Lý giải máy bay Vietnam Airlines gặp sự cố; Sa Pa lạnh 0 độ, phủ trắng sương muối; Xe điên náo loạn là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 18/12...

  • Thoi su 24h1712 Xe o to roi vuc sau 5 quan nhan tu vong
    Thời sự 24h(17/12): Xe ô tô rơi vực sâu, 5 quân nhân tử vong

    Khoan hầm giải cứu 12 công nhân mắc kẹt; Xe ô tô rơi vực sâu, 5 quân nhân tử vong; Mở hộp đen tìm nguyên nhân máy bay hạ cánh khẩn cấp;Sa Pa rét 2 độ, có thể xuất hiện băng giá; Kho tiền 6 tấn của tay chơi Bắc Ninh... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 17/12.

  • Thoi su 24h1612 3 tai nan kinh hoang
    Thời sự 24h(16/12): 3 tai nạn kinh hoàng

    Sập hầm thủy điện, 11 người mắc kẹt; Tai nạn kinh hoàng ở Móng Cái, 6 người chết; Phó chủ tịch bị tố đánh dân giữa chợ; Đắm thuyền ở Thái Bình, 6 người chết; Bán sắt vụn chiếc máy bay bỏ quên 7 năm ở Nội Bài... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 16/12.

  • Thoi su 24h1512 5 thuyen vien mat tich tren bien
    Thời sự 24h(15/12): 5 thuyền viên mất tích trên biển

    Xuất hiện "nhân vật mới" tại phiên xử siêu lừa Huyền Như; Bầu Kiên bị tuyên 30 năm tù; 1.000 xe TQ muốn vào du lịch, Bộ Quốc phòng không đồng tình; Miền Bắc chuẩn bị rét dưới 10 độ; 5 thuyền viên mất tích trên biển; Hé lộ "hợp đồng nô lệ" trong showbiz Việt... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 15/12.

  • Thoi su tuan qua Bau Kien bat khoc tai toa
    Thời sự tuần qua: Bầu Kiên bật khóc tại tòa

    Ông Hoàng Văn Nghiên xin trả biệt thự; Một đại gia bị tạt axít khi đang ăn sáng;Lần đầu tiên bầu Kiên bật khóc trước tòa; Vụ Hồ Duy Hải: Tang vật được mua... ngoài chợ?; Cha của bé 2 tuổi bị bỏ rơi trên taxi đã xuất hiện?..

  • Be trai bi bo roi tren taxi
    Bé trai bị bỏ rơi trên taxi

    Liên quan đến vụ bé trai 2 tuổi bị bỏ rơi trên taxi, người cha xuất hiện và nêu lý do bé Bo bị "lạc" bố mẹ trong đêm.

  • Thuong tet 2015
    Thưởng tết 2015

    Về mức thưởng Tết năm 2015, tôi dự đoán do điều kiện khó khăn sẽ có nhiều doanh nghiệp có mức thưởng khiêm tốn.

  • Xoay quanh viec Hoa hau Nguyen Cao Ky Duyen dang quang
    Xoay quanh việc Hoa hậu Nguyễn Cao Kỳ Duyên đăng quang

    Không chỉ là sinh viên ĐH Ngoại thương, tân hoa hậu Việt Nam 2014 Nguyễn Cao Kỳ Duyên còn từng tốt nghiệp loại giỏi tại một trường THPT nổi tiếng nhất nhì cả nước.

  • Toi pham giang ho noi am anh nguoi dan
    Tội phạm giang hồ - nỗi ám ảnh người dân

    Nhắc đến cái tên Đức “Cổ Lễ”, giới giang hồ trong Nam, ngoài Bắc có lẽ đều biết tiếng. Gã đẹp trai nhưng cũng nóng tính nên sẵn sàng đâm chém kẻ khác dù bất cứ lí do gì.

  • Lich nghi Tet At Mui 2015
    Lịch nghỉ Tết Ất Mùi 2015

    Chính phủ đồng ý phương án nghỉ 9 ngày với Tết Nguyên đán, 4 ngày với Tết Dương lịch, 6 ngày dịp lễ Giỗ tổ và 30/4, 1/5.

  • Toan canh kinh te tuan 712 13122014
    Toàn cảnh kinh tế tuần (7/12 - 13/12/2014)

    Theo khảo sát các Doanh nghiệp, khả năng thưởng Tết Nguyên đán 2015 sẽ vẫn giữ nguyên như năm 2014, và theo báo cáo Tiền lương Toàn cầu tiền lương ở Việt Nam thuộc mức thấp trong khu vực, Vinalines đã chuyển một phần số nợ thành vốn góp của Vietinbank, hơn 99% hộ gia đình tại Hà Nội đã có sổ đỏ, cùng với những thông tin cảnh báo tiêu dùng là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật trong tuần vừa qua.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 71312
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 7-13/12)

    Bộ Y tế ban hành phác đồ điều trị rắn lục đuôi đỏ cắn; Đề kháng kháng sinh - Bao giờ có thuốc chữa?; Đâu là nguyên nhân vô sinh ngày càng tăng?; Tác hại và cách nhận biết rau muống nhiễm chì; Thông tin gây sốc về thủ dâm nữ; Con thông minh nhờ mẹ ốm nghén; 3 động tác cho dân văn phòng có chân thon, khỏe; Những cách kiểm tra sức khỏe thú vị nên thử; Loại rau quý chống ung thư kỳ diệu có nhiều ở Việt Nam... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 0712 1312
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (07/12 - 13/12)

    Gia cảnh đáng thương của thuyền viên bị cướp biển bắn chết; Tái bổ nhiệm giám đốc... sắp về hưu; Bé trai bị quên trên taxi: Người cha xuất hiện; Ồ ạt xây dựng tượng đài; Ông Hoàng Văn Nghiên viết thư xin trả biệt thự ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 0712 1312
    Toàn cảnh Showbiz tuần (07/12 – 13/12)

    Nguyễn Cao Kỳ Duyên đăng quang Hoa hậu Việt Nam 2014, Á hậu Huyền My lộ ảnh mặc nội y diễn bar, Đàm Vĩnh Hưng là nghệ sỹ thu nhiều quảng cáo nhất 2014, Thủy Tiên - Công Vinh chính thức kết hôn ngày 27/12, Mỹ Tâm bất ngờ rút khỏi Làn sóng xanh 2014, Kate Hudson hủy hôn, Henry Cavill bất ngờ chia tay bạn gái, Những sự kiện gây chấn động nền âm nhạc Hàn Quốc năm 2014,... là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 0712 1312
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (07/12 - 13/12)

    Hồ Duy Hải và kỳ án Bưu điện Cầu Voi; Ly kỳ chuyện 'người chết' ra tòa, lãnh án; Đốt người thân: Những vụ án kinh hoàng; Những em bé bị người thân ruột thịt bạo hành gây chấn động; Thi thể nữ chủ nhân và ấm trà tố cáo tội ác; Khát vọng hoàn lương của “ông trùm” gieo rắc “cái chết trắng”;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.