Sử dụng hộp số tự động trên ôtô

TS xin giới thiệu bài viết của độc giả Nguyễn Đức Ngọc về số tự động và những lưu ý khi sử dụng, như dừng đèn đỏ có cần phải về N? Dùng số P khi nào?

Hộp số tự động ra đời năm 1940 tại Mỹ. Ban đầu các kỹ sư sử dụng khớp nối thủy lực đơn thuần. Đến năm 1948, biến tốc thủy lực được đưa vào sử dụng cho hộ số tự động. Đến nay hầu hết các loại xe hiện đại đều được sử dụng hộp số tự động, mặc dù vẫn còn nhiều tranh cãi về mức tiêu hao nhiên liệu so với số sàn.

So sánh với số sàn thì thấy số tự động có những ưu điểm như tự động đổi số, mô-men được truyền liên tục, động lực không bị ngắt quãng. Thích nghi với mọi loại đường, điều khiển dễ dàng, an toàn thoải mái cho người sử dụng; tải trọng động nhỏ, tuổi thọ chi tiết cao. Nhược điểm là kết cấu phức tạp, giá thành cao, và khó sửa chữa.

Su dung hop so tu dong tren oto
Hình 1: Cấu tạo hộp số tự động AT hai cấp.
1. Biến tốc thủy lực; 2- Trục I; 3- Bơm dầu; 4- Li hợp nối thẳng; 5-Cơ cấu bánh răng hành tinh; 6- Trục II; 7- Cảm biến tốc độ; 8- Bộ phanh số lùi; 9- Cụm van điều khiển; 10-bầu lọc dầu.

Hộp số tự động được phân làm hai loại chính: Hộp số có cấp (AMT và AT), hiện nay loại AT được sử dụng rộng rãi; Hộp số tự động vô cấp CVT (truyền động bằng đây đai kim loại).

Một trong thành phần quan trọng của hộp số AT là biến tốc thủy lực (hình 2) dùng thay cho ly hợp trên hộp số sàn. Thiết bị này bao gồm bánh bơm, cánh tua-bin, cánh dẫn hướng, vỏ biến tốc tạo thành, dùng để truyền mô-men từ động cơ đến hộp số. Nguyên lý truyền động giống như ta để hai quạt điện đối đầu (hình 3), cái này quay thì cái kia sẽ quay. Trục động cơ truyền chuyển động đến bánh bơm quay với vận tốc nB và mô-men MB. Thông qua vỏ biến tốc, bánh bơm quay dẫn động cánh tua-bin quay với vận tốc nT với mô men MT, truyền chuyển động đến trục thứ cấp.

Hộp số tự động có khá nhiều ký hiệu như P - Số dừng xe (khóa cầu), khi để số này động cơ vận hoạt động nhưng xe không chạy (chú ý khi dừng hẳn xe mới vào số P); R- Số lùi; N - Số không, khi để số này có thể kéo đẩy xe, nên khi để số N dừng xe trên đường chú ý kéo phanh tay; D- số tự động để xe chạy về phí trước tùy theo điều kiện tốc độ nó sẽ là 1, 2, 3, 4, 5...

Biến tốc thủy lực và nguyên lý hoạt động.
Hình 2: Biến tốc thủy lực và nguyên lý hoạt động.

Trường hợp có công tắc O/D (số 3) trên hình 3, nếu bật công tắc này hệ thống điện tử thủy lực sẽ khống chế van điện từ không cho lên hết số mặc dù tăng hết ga, thường thì chỉ đến số ba, bật công tắc này để đi trong thành phố khi đường nhiều xe; S- Số đi thẳng thấp, đi số này khi ta cần lực kéo lớn, hệ thống AT chỉ cho phép đi ở số một và hai; L- Số đi thẳng thấp, khi đi số này AT chỉ cho phép chạy ở số một.

Nguyên lý làm việc của hộp số tự động là khi cài số, mô-men dẫn động từ động cơ được truyền tới trục hộp số thông qua biến tốc thủy lực. Cảm biến tốc độ gắn trên trục ra của hộp số thông báo cho CPU về tốc độ hiện tại của xe, CPU sẽ điều khiển các van thủy lực để đóng mở các đĩa ma sát, để liên kết các trục bánh răng trong hộp số cho ra một số thích hợp nhất với tốc độ và tải trọng của xe.

Do phức tạp nên có những lưu ý căn bản khi sử dụng. Một số tài xế thường mắc lỗi chuyển sang số P hay số R khi xe chưa dừng hẳn, thao tác này có thể làm hư hại các bánh răng số, vì khi đó chúng vẫn đang có chuyển động quay và việc hãm hoặc đổi chiều quay đột ngột sẽ có tác động không tốt.

Các ký hiệu trên hộp số tự động.
Hình 3: Các ký hiệu trên hộp số tự động.

Chú ý nữa là không nên chuyển về số P khi tốc độ vòng tua máy cao hơn tốc độ không tải, và luôn giữ chân phanh khi chuyển từ số P sang các số khác. Khi đỗ và không ngồi trong xe, để đảm bảo an toàn, người lái nên để ở số P và kéo phanh tay. Trong trường hợp đỗ dừng đèn đỏ để an toàn, nên về số N và kéo phanh tay hoặc nhấp phanh chân.

Hiện nay việc so sánh lượng tiêu hao nhiên liệu của xe số tự động và xe số sàn ở cùng điều kiện vẫn còn nhiều tranh cãi, giá trị tiêu hao nhiên liệu phụ thuộc chủ yếu vào phong cách lái xe. Để tiết kiệm nhiên liệu khi đi xe ở số D, người cầm lái nên giữ tốc độ xe đều, tránh tăng ga và giảm ga đột ngột. Tăng tốc từ từ khi đèn xanh bật và dừng dần dần khi gặp đèn đỏ.

Nguyễn Đức Ngọc
NCS Tiến sĩ ngành ôtô, đại học Trùng Khánh, TQ

Ý kiến bạn đọc

Cần thiết với ai mới lái

Tôi đang sở hữu xe Audi A4 san xuất năm 2006 có cảm biến lùi xin được nêu một vài ý kiến với bạn như sau. Cảm biến lùi có nhiều tác dụng như trời tối hoặc độ quan sát của gương chiếu hậu bị mờ, khi xe của bạn gần chạm phải chướng ngại vật thì có tiếng kêu (tùy mình đặt âm thanh). Còn với những tay lái có kinh nghiệm thì không cần thiết .

Giải thích thêm về O/D

Xin gửi các bạn độc giả yêu xe, với kinh nghiệm 25 năm lái xe tại Nhật, tôi xin có đôi lời góp ý về O/D (Over drive) trong động cơ xe số tự động. O/D có nghĩa là cho phép sử dụng đến số ga (gear) tối đa trong hộp số (thông thường thì sử dụng ON), ví dụ O/D của xe 4 số (ga tối đa là số 4), khi xuất phát đến 10km/giờ(số 1) - 10 -> 20(số 2) - 20 ->30(số 3) - 30 hoặc 40 trở lên là số 4 (thông số này tôi cho là những con số đại khái).

Khi sử dụng O/D OFF thì trên đèn báo sẽ hiển thị O/D OFF lúc này có nghĩa là chúng ta chỉ cho phép xe sử dụng số ga tối đa là số 3 (như bài của Nguyễn Phong), trường hợp này sử dụng khi chạy trên những con đường dốc hoặc những đường phố đông người mà chúng ta cần phải giảm tốc độ (như bài viết của bạn Bình Trần) là đúng, nhưng nếu nói để cho xe chạy "khỏe" (Bình Trần), hay để vượt mặt (bài viết của bạn Đạt) thì sẽ có một số hiểu lầm như sử dụng "Turbo hay Power" đó hoàn toàn là sai, và cũng chẳng tiết kiệm được nhiên liệu ngược lại còn tiêu hao nhiều hơn..., nếu muốn đề ba (departure) nhanh thì nên cài số 1 hoặc 2 nếu có.

Tác dụng chính của O/D OFF là giảm từ số 4 xuống 3 khi lên dốc (càng dùng số nhỏ thì trớn càng nhỏ càng nhẹ như khi ta chạy xe đạp hoặc xe máy), còn khi xuống dốc hoặc khu đông người thì tác dụng của nó là làm giảm trớn lao tới và có hiệu quả đối với phanh thắng (vì khi trớn càng nhỏ thì phanh thắng càng nhậy và tốc độ xe càng bị hãm lại).

Chú ý: O/D OFF chỉ kích hoạt khi dầu hộp số (Automatic Transmission Oil) đã được ấm lên (ví dụ như khi xe đã chạy được 5-10 phút).

Vì vậy khi chạy thông thường nếu như không cần thiết thì nên để ở chế độ ON, máy sẽ không gây tiếng ồn và cũng sẽ giảm bớt được sự tiêu hao năng lượng.

Chúc các bạn vui vẻ và sử dụng xe hiệu quả hơn.

Đôi điều về số tự động

Việc sử dụng hộp số tự động tốn nhiên liệu hơn số sàn. Do hộp số tự động khi động cơ quay thì đã truyền động và dẫn động bơm thuỷ lục quay nên động cơ phải thêm tải trọng này (xe số sàn thì khong phải tải trọng này).

Hộp số tự động nguyên lý cơ bản lấy 02 thông số để điều khiển việc chuyển số là tốc độ động cơ và tải trọng động cơ (độ mở của bướm ga hoặc tốc độ quay của trục cơ). Nên khi người lái xe hộp số tự động đạp hết chân ga thì xe cũng không chuyển sang số lớn đuợc vì tốc độ của xe chưa đủ để chuyển số trường hợp này làm động cơ thừa tải nên tốn nhiều nhiênn liệu.

Xe số tự động có số OD là số mà có tỷ số truyền nhỏ hơn 1 (tốc độ đầu ra của hộp số lớn hơn tốc độ của động cơ) việc sử dụng công tắc OD là để hạn chế số OD để xe luôn đảm bảo về sức kéo của động cơ và kết hợp với phanh động cơ.

Vì sự an toàn không nên về số N

Tôi đã đọc hết 18 lời tư vấn nhưng tôi thấy vì sự an toàn ta không nên lạm dụng số N để tiết kiệm nhiên liệu. Trong khi đi đường ta có thể phanh để cho các xe vượt qua (Ta nhường đường) khi thấy trường hợp cần vút, xe ta lại ở số N (Mo) ga xe không đi thế là UỲNH Một cái......Mà tính mạng và tài sản tài hơn cả không vì một chút nhiên liệu mà ta đổi lấy sự mất ATGT.

Chúc các bạn lái xe an toàn

Ý kiến của tôi

Các bài viết này khá rõ ràng, tôi chưa có xe ôtô mà cứ như là đã điều khiển vậy, tuy nhiên còn một số vấn đề các bạn thắc mắc mà chưa giải đáp rõ ràng, tôi xin đưa ra ý kiến của mình để các bạn tham khảo nhé:

Có ý kiến cho rằng ở hộp số tự động, các số thiết kế 3,2,L chỉ có tác dụng hãm động cơ khi xuống dốc, đèo chứ không có tác dụng khi vượt qua đèo, hoặc vượt xe khác.

Tôi xin trả lời như sau: Khi để số 3 thì nó chỉ ở số 3, khi ở số 2 thi nó chỉ ở số 2, khi ở số 1 thì nó chỉ ở số 1. Vì vậy tùy theo trường hợp cụ thể mà để số cho hợp lý. Số càng nhỏ thì mô men càng lớn. như vậy nếu lên dốc cao hoặc tải nặng chọn số thấp là hợp lý, khi xuống dốc nếu không dạp ga thì ở các chế độ này nó sẽ có tác dụng hãm (Hay nhiều người gọi là phanh bằng hộp số). Còn khi vượt mà để các chế độ này là không đúng, nhiều người dễ hiểu lầm vấn đề này:

Hãy phân biệt: giữa gia tốc và vận tốc, số càng thấp khả năng gia tốc lớn tuy nhiên chỉ trong khoảng thời gian tức thời. Tôi ví dụ khi chạy 1 quãng đường 100m. Một người để chế độ số 1 vì anh ta nghĩ rằng cần để vượt nhanh, lúc đầu xe lao đi nhanh thật nhưng sau đó xe cứ chạy với tốc độ số 1 và cứ như rùa bò, làm sao chạy hết 100m ma thời gian ngắn nhất được.

Một người khác để số 1 lúc đầu, xe lao di vun vút, khi máy gằn và hết tốc độ số 1, chuyển số 2, xe càng lao vút hơn, khi máy gằn là hết tốc độ số 2, chuyển số 3 khi máy gằn hết tốc độ số 3 chuyển số 4 (Đây mới là người chạy nhanh nhất).

Vậy thì khi đi trên đường cần vượt xe khác thi chỉ có để ở chế độ D (Tự động chuyển số thay vì chuyển số như anh bạn chạy nhanh nhất kia), cứ đạp thốc ga là okey (Với điều kiện vượt an toàn) hihi.

Tôi chưa có xe ôtô đâu, cũng chưa có bằng lái luôn, nhưng vài điều hiểu biết cá nhân, mong mọi người ủng hộ.

Chúc các bạn lái xe an toàn.

Việt Báo

Video nổi bật

Hết hồn 'nghệ thuật' chở hàng bằng xe đạp của người Trung Quốc
00:00 / --:--

TIN Ô tô - Xe Máy NỔI BẬT

Nhận xét tin Sử dụng hộp số tự động trên ôtô

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Sử dụng hộp số tự động trên ôtô bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Su dung hop so tu dong tren oto ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Sử dụng hộp số tự động trên ôtô ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tư Vấn của chuyên mục Ô tô - Xe Máy.

Using the car's automatic transmission
D OFF Nguyen Duc Ngoc, automatic transmission, fuel economy, full speed, effect, use, motors, variable speed, hydraulic, safety, Number 1, move, run, people

VNE for sex About reader's article about Nguyen Duc Ngoc and automatic note when using, as there need to stop red light on N? Use P when?.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Ô tô - Xe Máy


  • Thoi su 24h313 Xe khach doi dau 5 nguoi chet
    Thời sự 24h(31/3): Xe khách đối đầu, 5 người chết

    Đề xuất bắt buộc ghi âm, ghi hình khi hỏi cung; Bờ kè 1.000 tỷ đổ sụp: Trảm hàng loạt nhà thầu, tư vấn; Sập giàn giáo: Cấm xuất cảnh 44 người Hàn Quốc; Hà Nội: Xe khách đối đầu kinh hoàng, 5 người chết; Khánh Thi nhập viện khẩn cấp; Cán bộ kho bạc Nhà nước đánh vợ tử vong...là những tin bài nổi bật trong ngày 30/3.

  • Thoi su tuan qua 13 nguoi chet trong vu sap gian giao
    Thời sự tuần qua: 13 người chết trong vụ sập giàn giáo

    Tạm ngừng thi công lấn sông Đồng Nai; Công an HN không can thiệp phát ngôn của ĐH Lâm nghiệp; Khánh Thi bức xúc về tin đồn "yêu người kém 12 tuổi"; Vụ ly hôn 1.500 lượng vàng của đại gia Miền Tây; Sập giàn giáo ở Formosa: Kết thúc cứu nạn, 13 người chết; Máy bay rơi và gãy đôi ở Bình Thuận...là những tin tức thời sự nổi bật tuần qua.

  • Thoi su trong ngay May bay roi o Binh Thuan
    Thời sự trong ngày: Máy bay rơi ở Bình Thuận

    Thứ trưởng Bộ Tài nguyên lên tiếng vụ Đồng Nai lấp sông; Sập giàn giáo ở Formosa: Kết thúc cứu nạn, 13 người chết; Máy bay rơi và gãy đôi ở Bình Thuận;Thực hư ca phẫu thuật toàn đỉa tại BV Bạch Mai; Thanh niên làm 'chuyện người lớn' với 2 nữ sinh lớp 8...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 26/3.

  • Thoi su tuan qua Dinh chi can bo vu chat cay xanh
    Thời sự tuần qua: Đình chỉ cán bộ vụ chặt cây xanh

    Lại lùi luật Biểu tình sang 2016; Vụ chặt cây: Đình chỉ hàng loạt cán bộ Sở Xây dựng; Học sinh Trà Vinh đánh bạn: Đình chỉ cả hiệu trưởng, hiệu phó; Công bố 10 gương mặt trẻ tiêu biểu 2014; Vớ được clip sex trong máy tính cũ, đòi chuộc 5 tỷ; Bắt tạm giam hoa hậu người Việt tại Nga...là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Thoi su 24h213 Ha Noi trong nham cay vang tam
    Thời sự 24h(21/3): Hà Nội trồng nhầm cây vàng tâm?

    Vụ bất thường dự án triệu đô: Công an vào cuộc; Hàng cây mới vừa được thay thế trên phố Hà Nội; Đại gia bị hoa hậu lừa 16 tỷ đồng là ai?; Thủy quái Mekong trong nồi lẩu trăm triệu đại gia Sài Gòn; Vũ Hoàng Điệp: Kinh tởm với mối tình đầu dài 2 năm!; Bất ngờ gục chết khi CSGT kiểm tra giấy tờ...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 21/3.

  • Hang loat nu sinh hoc sinh mat tich bi an
    Hàng loạt nữ sinh, học sinh mất tích bí ẩn

    Chỉ trong vòng 10 ngày đã có 3 nữ sinh viên (SV) mất tích, trong đó một nữ sinhđã tử vong. Chiều 26/3, Ths Trịnh Hữu Chung, Trưởng phòng Công tác học sinh sinh viên (HSSV) Trường ĐH quốc tế Hồng Bàng cho biết: Riêng SV Ng. Tr...

  • Sap gian giao o Formosa
    Sập giàn giáo ở Formosa

    Vào lúc 10h ngày 27/3/2015, tại hội trường Tỉnh uỷ Hà Tĩnh diễn ra cuộc họp báo về vụ sập giàn giáo ở Hà Tĩnh gây thương vong hàng chục người tại công trường Formosa.

  • Viet Nam tieu thu gan 70 tan vang
    Việt Nam tiêu thụ gần 70 tấn vàng?

    Chúng ta phải hiểu rằng việc nhập vàng vào Việt Nam không phải chỉ để tăng dự trữ tiền tệ mà còn có nhiều mục đích khác nữa.

  • Coi do Thao bo luon nhan cach
    Cởi đồ - Tháo bỏ luôn nhân cách

    Chỉ trong vòng 4 ngày (12/3 - 15/3) dân mạng được một phen "choáng váng" khi chứng kiến 2 màn "tự nguyện" cởi đồ giữa chốn đông người của 2 cô gái trẻ.

  • Ha noi chat ha 6700 cay xanh
    Hà nội chặt hạ 6.700 cây xanh

    Chứng kiến những hàng cây bị đốn hạ nhóm Trắng đã chế lại lời ca khúc Một “rừng” người – một đời cây gây xúc động. ------------ Xem thêm: Hà nội chặt hạ 6.700 cây xanh, http://vietbao.vn/tp/Ha-noi-chat-ha-6700-cay-xanh/8770793/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 223 283
    Sự kiện quốc tế nổi bật (22/3 - 28/3)

    Israel do thám các cuộc hội đàm chương trình hạt nhân Iran; Người cha sáng lập nước Singapore, ông Lý Quang Diệu qua đời ở tuổi 91; Tai nạn máy bay Airbus 320 mang số hiệu 4U9525 rơi ở Pháp khiến 150 người bỏ mạng... là những tin chính trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Sự kiện quốc tế nổi bật (22/3 - 28/3), http://vietbao.vn/The-gioi/Su-kien-quoc-te-noi-bat-223-283/2147548631/433/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh Showbiz tuan 2203 2803
    Toàn cảnh Showbiz tuần (22/03 – 28/03)

    Vũ Ngọc Đãng làm phim 18 tỷ của Ngọc Trinh, Tin đồn Phương Nga vướng vòng lao lý vì...'ngải quật', Bằng Kiều bị chỉ trích vì ‘rũ bỏ’ 13 năm công sức của vợ cũ, Nhiều bằng chứng cho thấy Khánh Thi - Phan Hiển yêu nhau, Đám cưới Bebe Phạm và Dustin Nguyễn, Lee Min Ho và Suzy (MissA) đang hẹn hò, Zayn Malik chính thức rời One Direction sau 5 năm gắn bó, Miley Cyrus và bạn trai tình cảm, bác bỏ tin đồn chia tay, Angelina Jolie truyền can đảm cho phụ nữ ung thư, ... là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh Showbiz tuần (22/03 – 28/03), http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Toan-canh-Showbiz-tuan-2203-2803/2147548589/49/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Luot nhanh nhieu tin suc khoe quan trong tuan qua 23293
    Lướt nhanh nhiều tin sức khỏe quan trọng tuần qua (23-29/3)

    Vụ việc "Bác sĩ từ chối mổ vì biết bệnh nhân là người viết báo" thu hút sự chú ý của dư luận, công tác y tế cứu nạn nhanh chóng cho sự cố sập giàn giáo ở Vũng Áng, nhiều cảnh báo các bệnh mùa hè bắt đầu "vào mùa", thêm những lời khuyên bổ ích bảo vệ sức khỏe lúc giao mùa... là những thông tin sức khỏe quan trọng tuần qua. ------------ Xem thêm: Lướt nhanh nhiều tin sức khỏe quan trọng tuần qua (23-29/3), http://vietbao.vn/Suc-khoe/Luot-nhanh-nhieu-tin-suc-khoe-quan-trong-tuan-qua-23293/2147548577/248/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2203 2803
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (22/03 - 28/03)

    Hàng loạt nữ sinh, học sinh mất tích bí ẩn; “Mượn danh” lãnh đạo cấp cao để lừa đảo; Đằng sau câu chuyện Hoa hậu Trương Hồ Phương Nga bị bắt; Trùm ma túy thời Youtube; Tử tù Hồ Duy Hải: Có đủ 4 căn cứ để kháng nghị; Lời xin lỗi muộn của nhóm côn đồ tại phiên tòa;......là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (22/03 - 28/03), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2203-2803/2147548553/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nghin le chuyen tuan qua 2203 2803
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (22/03 - 28/03)

    Toàn cảnh sập giàn giáo công trường Formosa - Hà Tĩnh; Trực thăng rơi ở đảo Phú Quý- Bình Thuận; Toàn văn 21 câu trả lời vụ chặt hạ cây xanh của Hà Nội; Bác sĩ từ chối mổ cho người viết báo; Học sinh bắt buộc đội mũ bảo hiểm khi đi xe đạp điện... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (22/03 - 28/03), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-2203-2803/2147548574/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn