Quy hoạch lại nghĩa trang theo quan điểm liên vùng

PGS-TS Lưu Đức Hải

+ Ông có nhận xét gì về hiện trạng quy hoạch xây dựng và sử dụng nghĩa trang trên toàn quốc?

- Một đặc điểm dễ nhận thấy là diện tích đất nghĩa trang của nước ta rất lớn, cá biệt có địa phương diện tích đất nghĩa trang xấp xỉ với diện tích đất ở của cư dân đô thị! Diện tích đất dành cho mỗi ngôi mộ cải táng khoảng 4m²/ngôi, nếu “đào sâu chôn chặt” như tập quán của người dân một số địa phương ở miền Trung và miền Nam thì mất tới 8m²/ngôi.

Đó là chưa kể gần đây rộ lên phong trào xây mộ thật to, thật rộng để thể hiện… tiềm lực kinh tế. Hơn nữa, “dân số” của các nghĩa trang được tích dồn qua nhiều thế kỷ, vì thế nếu cứ giữ tập tục địa táng thì đến một lúc nào đó diện tích đất dành cho nghĩa trang sẽ còn lớn hơn cả diện tích đất dành cho người sống.

Ở khu vực đô thị, việc an táng cơ bản đã được tập trung vào các nghĩa trang dã được xây dựng theo quy chuẩn, nhưng ở nông thôn việc này còn khá tùy tiện theo kiểu “lệ làng”, dẫn đến tình trạng lãng phí đất, không đảm bảo vệ sinh môi trường…

+ Điều đó có nghĩa là để sử dụng tiết kiệm quỹ đất thì cùng với việc ban hành văn bản pháp quy về lĩnh vực xây dựng, quản lý, sử dụng nghĩa trang; tập tục địa táng cũng nên thay đổi?

- Đúng vậy. Và không phải chỉ là để tiết kiệm quỹ đất đâu, mà còn nhiều yếu tố khác nữa như bảo vệ môi trường, tạo thuận lợi cho những người thân còn sống dễ dàng thăm viếng, tiết kiệm chi phí về lâu dài…

Trên thế giới có nhiều hình thức táng, nhưng trong điều kiện của Việt Nam, tôi nghĩ hỏa táng là hình thức phù hợp hơn cả. Hiện nay, theo tôi biết thì tỷ lệ hỏa táng ở các tỉnh phía Bắc chỉ mới khoảng 10%; các tỉnh phía Nam, trong đó có TP.HCM tỷ lệ này cao hơn nhưng cũng không nhiều lắm.

+ Ông nghĩ như thế nào về quan điểm di dời, “đẩy xa” các nghĩa trang ra khỏi các đô thị lớn vốn đất chật người đông như TP.HCM hay Hà Nội?

- Ở Pháp, ngay giữa thủ đô Paris hiện nay vẫn có nghĩa trang cát táng được xây dựng như một công viên yên tĩnh, thanh bình. Nói tóm lại, phải cân nhắc nhiều mặt để lập quy hoạch, phải xem xét từng trường hợp cụ thể chứ không phải cứ nghĩa trang là phải “đẩy” ra khỏi đô thị một cách máy móc.

Một điểm cần nói thêm là khi xem xét quy hoạch nghĩa trang nói riêng và hạ tầng kỹ thuật nói chung, người làm quy hoạch cũng như các cấp chính quyền cần thống nhất quan điểm liên vùng, liên đô thị. Nói thẳng là nếu “địa phương chủ nghĩa” thì rất khó giải quyết tốt được bài toán quy hoạch.

+ Quan điểm của ông về việc xã hội hóa công tác xây dựng và quản lý nghĩa trang như thế nào?

- Tôi rất đồng tình với chính sách ưu đãi về đất đai, thuế khóa… để thu hút đầu tư nhằm hình thành và nâng cao chất lượng lĩnh vực dịch vụ đô thị hết sức cần thiết này. Liên quan đến nó còn hệ thống nhà tang lễ nữa; theo lý thuyết quy hoạch đô thị thì cứ 200 - 250.000 dân cần có một nhà tang lễ. Hiện các đô thị có tình trạng thiếu nhà tang lễ lớn, được tổ chức bài bản; trong khi mỗi bệnh viện lại đều bố trí nhà tang lễ, như vậy cũng chưa hợp lý.

+ Xin cảm ơn ông.

Theo ANH THƯ - Sài Gòn giải phóng