vietbao

Nghĩa trang đầu tiên của người Việt tại Pháp

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Nghia trang dau tien cua nguoi Viet tai Phap
Nghĩa trang người Việt tại Marseille năm 1974 (ảnh: TL)

Một may mắn tình cờ đã đưa tôi đến gặp ông, và biết được những năm tháng bôn ba trên mặt trận quốc tế của chiến sĩ cách mạng Hồ Nam. Trong dòng ký ức của người lính già đã bước qua tuổi 80 ấy, tôi đặc biệt chú ý đến một câu chuyện “ngoài lề”, không nằm trong số những nhiệm vụ chủ yếu mà “ngài lãnh sự” Hồ Nam được giao khi làm việc tại Pháp, Đức hay Bỉ... Nhưng, vào thời điểm đó và cho đến tận bây giờ, ý nghĩa của nó vẫn thật lớn lao.

Người Việt ở Marseille

Những năm 1970, ông Hồ Nam làm việc tại Paris trong vai trò phụ trách lãnh sự. Nhưng Marseille mới là thành phố gây ấn tượng mạnh với ông. "Tôi không thể tưởng được ngay giữa nước Pháp lại có những dãy phố sầm uất dày đặc cửa hiệu mang tên Tonkin (Bắc Kỳ), Sài Gòn, Hà Nội..., trong khi ở Paris, Lyon... tất cả những cửa hiệu do người Việt lập nên đều có tên Pháp", ông nói. Ông còn ngạc nhiên hơn khi biết, đứng thứ hai sau Paris về số lượng người Việt, nhưng khác với Paris tập trung chủ yếu trí thức, tới 90% người Việt ở Marseille lại là công nhân. Thế nhưng, Hội Liên hiệp Việt kiều yêu nước (sau đổi tên thành Hội Người Việt tại Pháp) đã được thành lập ở đây từ rất sớm. Tổng thư ký Hội, bà Hoàng Thị Tịnh, có một cuộc sống giản dị như bao người Việt khác sống trên đất Marseille. Hai vợ chồng sống bằng đồng lương hưu ít ỏi của ông. Còn bà thì lâu nay đã tự nguyện làm người "vác tù và hàng tổng".

Đại tá Hồ Nam

Nghia trang dau tien cua nguoi Viet tai Phap
(ảnh: H.L)


- Sinh năm 1926 tại Huế
- Từ năm 1942: Tham gia Hội Truyền bá quốc ngữ
- Từ 1944: Tham gia Việt minh (hoạt động bí mật ở địa phương)
- Năm 1949: Quận trưởng của liên quận Phong Điền và Quảng Điền, Chánh văn phòng Ty Công an Thừa Thiên
- Từ 1954: Tiếp tục hoạt động cho đến khi nghỉ hưu (1993).
Mùa xuân năm 1973, nhân Tết Quý Sửu, ông Hồ Nam thay mặt sứ quán mang tấm lụa Hà Đông do Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng gửi tặng một cụ già người Việt tròn 100 tuổi sống ở Marseille. Sau cuộc trò chuyện, ông bỗng muốn được thắp nén hương cho những người Việt đã nằm lại trên đất Pháp. Hỏi đường đến nghĩa trang người Việt, bà Tịnh và ông Thuyết (cán bộ của Hội) gạt ngay: "Anh ra đó làm gì, đến đó chỉ sợ anh lấm lem hết quần áo!". Nghe giọng nói hai người có cái gì như nghèn nghẹn, ông càng nôn nóng đòi đi bằng được. Bất đắc dĩ, họ đành phải đưa đi. Ra tới nơi, Hồ Nam đứng lặng. "Lúc đó, tôi nhớ đến hai câu thơ khóc Đạm Tiên của Nguyễn Du mà muốn trào nước mắt: Sè sè nấm đất bên đường/Rầu rầu ngọn cỏ nửa vàng, nửa xanh. Nghĩa trang gì đâu. Chỉ là một rẻo đất lầy lội lõng bõng bùn nước nằm lọt thỏm giữa hai ngọn đồi hoang vắng với những nấm mộ thấp lè tè không còn ra hình thù gì nữa. Vẫn biết, chết là hết. Nhưng như thế này thì đau lòng quá!". Hỏi ra, ông mới biết, giá đất ở Marseille quá đắt đỏ, ngay chủ của những tiệm ăn lớn như Sài Gòn, Hà Nội, Bắc Kỳ... cũng không mua nổi một miếng đất trong nghĩa trang thành phố, nói gì đến dân nghèo. Thôi thì, có chỗ nằm xuống đã là may rồi. Lẳng lặng suy nghĩ, về đến trụ sở Hội, ông bàn luôn: "Tôi sẽ đi gặp ông Thị trưởng Marseille để xin cấp đất làm nghĩa trang cho người Việt. Nhờ các anh lấy hẹn trước giùm tôi". "Đêm ấy, tôi không tài nào ngủ được, cứ nghĩ mãi về những nấm mộ lúp xúp, vẹo vọ không ai vun đắp, trông nom, bỏ mặc cho bò, dê, cừu tha hồ tàn phá. Rồi lại băn khoăn, không biết mình làm vậy có ảnh hưởng gì đến ngoại giao hai nước hay không. Nhưng không kịp báo cáo với lãnh đạo đại sứ quán nữa, phải quyết định ngay thôi!".

Quyết định của ngài thị trưởng

Ông Hồ Nam kể: "Thị trưởng De Feer là thành viên của đảng Xã hội, có tư tưởng khá cởi mở với Việt Nam. Sau này, ông lên làm Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Sau câu chào xã giao, tôi vào đề luôn: "Ngài thị trưởng có biết, những người nằm xuống trong những ngôi mộ ở rừng ấy là ai không?". Ông ta nhún vai: "Tất nhiên đó là những người Việt của ngài". Tôi hỏi tiếp: "Nhưng là những người Việt như thế nào chứ". Lần này là một cái nhướng mày: "Ngài nói đi, tôi không rõ lắm". "Đó là những người Việt rời quê hương đã kề vai sát cánh với nhân dân Pháp chống lại phát xít Đức trong cả hai cuộc đại chiến thế giới thứ nhất và thứ hai". Ông thị trưởng ngắt lời tôi bằng một nụ cười: "Đâu mà lắm chiến tranh thế giới thế!". Tôi bình thản: "Có những người đã cầm súng vì nước Pháp từ Đại chiến thế giới I, đến nay (1973 - PV) tròn 100 tuổi. Tôi vừa thay mặt ngài Đại sứ Việt Nam tại Paris tặng cụ già ấy một tấm lụa đấy!" . Thấy ông ta có vẻ ngẫm nghĩ, tôi nói liền ba ý: Một là những cống hiến của người Việt cho nước Pháp trong chiến thắng phát xít Đức. Hai là tán dương lối sống rất văn minh và trọng tình nghĩa của người Pháp. Nhưng ý thứ 3 mới là quan trọng nhất: "Xin thưa với ngài rằng, ở Việt Nam chúng tôi, sau cách mạng năm 1945, những nghĩa trang của người Pháp đều được giữ gìn cẩn thận!". Thực ra, tôi muốn ngầm nhắc ông một nguyên tắc trong ngoại giao, đó là phải có đi có lại.

Ngay lập tức, thị trưởng thay đổi nét mặt: "Vâng, tôi hiểu ý ngài. Bây giờ, ngài muốn tôi làm gì?". "Chúng tôi muốn chính quyền Marseille cấp cho người Việt sinh sống ở đây một mảnh đất để làm nghĩa trang thật đàng hoàng, xứng đáng với công lao mà họ đã đóng góp cho nước Pháp". Ông thị trưởng mềm mỏng: "Xin ngài biết cho rằng, đất ở Marseille đắt đỏ lắm. Nếu giá ở Paris 10, thì Marseille cũng đến 7, 8. Nên việc này hơi khó đấy".

Nghia trang dau tien cua nguoi Viet tai Phap
Nghĩa trang người Việt tại Marseille sau khi được sửa chữa lại (ảnh do ông Thuyết gửi tặng ông Hồ Nam năm 1991)

Suy nghĩ một lát, ông nói tiếp: "Tất nhiên, tôi ủng hộ các ngài, nhưng có lẽ, chỉ có thể được một mảnh đất ở ngoại ô, với giá cả đỡ hơn". Vậy là quá thành công rồi. Tôi lịch sự: "Xin tùy ngài sắp xếp !". Ông ta bèn gọi ngay phó thị trưởng sang giao nhiệm vụ tìm đất trong vòng một tháng. Đúng một tháng sau, tôi nhận được tin: Đã có đất!".

Bốn khối nằm xuống một nghĩa trang

Ngày 7/4/1974, trong tiết thanh minh năm Ất Mão, nghĩa trang người Việt ở Marseille chính thức khánh thành. Đó là một ngọn đồi rộng lớn trên đường Saint-Pierre. Sau khi san bằng và tiến hành xây dựng, người Việt tại đây đã có một nghĩa trang rộng rãi, khang trang, có cả một đài tưởng niệm do nhà điêu khắc Điềm Phùng Thị gửi tặng. Nói chung là ưng ý hết sức. Nhưng về Paris ít lâu thì ông Hồ Nam lại nhận được tin hối thúc đi Marseille ngay để giải quyết chuyện tranh chấp đất tại nghĩa trang. Vừa tới nơi, chưa kịp thở, ông đã bị lôi vào cuộc khẩu chiến giữa bốn phe. Thứ nhất là Hội Liên hiệp Việt kiều yêu nước, ủng hộ nhân dân Việt Nam kháng chiến chống Mỹ. Phe thứ hai không theo bên nào, nhưng theo nhận xét của ông, họ rất muốn ngả về Tổ quốc mình, chẳng qua, vì họ còn gia đình ở miền Nam nên sợ chính quyền Sài Gòn gây khó dễ. Phe thứ ba theo Sài Gòn, phá phách ta gớm lắm, chống phá ác liệt Hội Việt kiều yêu nước. Phe thứ tư là nhóm Đệ tứ cũng chống phá ta rất cực đoan. Trong cuộc tranh chấp đất đai, cả bốn phe không ai chịu ai. Phe nào cũng có lý lẽ riêng của mình. Căng thẳng nhất là phe Đệ tứ. Họ thậm chí mượn cả câu nói của Hồ Chủ tịch "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết" để đòi được vào nghĩa trang.

Đợi cả bốn phe trình bày hết lý lẽ, ông Hồ Nam mới đứng lên: "Xin chào các bạn!". Lập tức có sự phản ứng khá gay gắt từ Hội Việt kiều yêu nước: "Tại sao lại gọi là các bạn? Những năm chiến tranh, họ không đóng góp gì cho Tổ quốc. Lại còn phá phách, tuyên truyền cho đường lối của Mỹ ngụy". Ông Hồ Nam ôn tồn giải thích: "Tôi chào bà con, là vì ở đây không có ai là người nước ngoài, toàn người Việt mình cả. Vả lại, những người sẽ nằm xuống ở nghĩa trang này, dẫu quá khứ của họ thế nào, nhưng theo phong tục của người Việt Nam, chết là hết. Họ có làm gì được nữa đâu". Tất cả đều im lặng. Ông Hồ Nam nói tiếp: "Để có được khuôn viên này, công lao chính là ở Ban chấp hành Hội Liên hiệp Việt kiều yêu nước. Họ đáng được ưu tiên. Còn 3 nhóm khác, tuy không cùng chính kiến, nhưng cũng người Việt Nam với nhau, chúng ta giữ được hình ảnh cả 4 khối cùng trong một nghĩa trang, thì đó là tượng trưng cho tinh thần đoàn kết dân tộc mà cơ quan địa phương cũng như người nước ngoài ở đây sẽ phải thán phục". Cả hội trường vỗ tay rào rào. Không khí trở nên vui vẻ. Ông Hồ Nam bèn đưa ra hai phương án chia lô đất. Một theo hàng ngang, Hội Việt kiều yêu nước được lô đất đầu tiên, thẳng ngay cổng nghĩa trang vào. Phương án hai: Hội Việt kiều yêu nước vẫn được lô đất hàng ngang trước tiên. Nhưng 3 lô còn lại chia theo hàng dọc. Nói xong, tất cả lại vỗ tay rào rào. Cuộc họp kết thúc.

Cho đến thời điểm ấy, đó là nghĩa trang người Việt đầu tiên tại Pháp. Và cũng là nghĩa trang đầu tiên của một cộng đồng kiều dân tại Tây Âu.

Hương Lan

Việt Báo
Rùng mình với cô gái khóc ra máu khi đang ngủ
Comment :Nghĩa trang đầu tiên của người Việt tại Pháp
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nghĩa trang đầu tiên của người Việt tại Pháp bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nghia trang dau tien cua nguoi Viet tai Phap ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nghĩa trang đầu tiên của người Việt tại Pháp ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Người Việt Bốn Phương
First Cemetery of the Vietnamese in France
Ho Nam, Vietnam, the Vietnamese, Ho Nam, Saigon, association, attention to, the Vietnamese, cemeteries, the people, first, Mayor, overseas Vietnamese, legal
A fortunate accident brought me to meet him, and see three to four years on the front of international revolutionaries Hunan. In memory of the old soldier had crossed the age of 80, I pay special attention to a story "marginal", ...
Thế giới 24h: Mỹ đã nằm trong tầm bắn của tên lửa Triều Tiên

Ông Kim tuyên bố, Mỹ và nhiều căn cứ quân sự của nước này ở Thái Bình Dương giờ nằm hoàn toàn trong tầm tấn công của Triều Tiên.

  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Thoi su 24h238 Gai tre thue chat chan tay truc loi
    Thời sự 24h(23/8): Gái trẻ thuê chặt chân tay trục lợi

    Xé áo, cắt tóc nhân tình ở phố: Nhân tình là "osin" của kẻ chủ mưu; Giám định ADN để nhận dạng 150 ngôi mộ bị xâm phạm; Vụ "tháp nghiêng" chờ sập: 3/4 hộ dân đã di dời; Dân không có quyền kiểm tra CSGT': Giám sát khác kiểm tra; Bạn gái trễ giờ lên máy bay, nam thanh niên xông vào đánh nhân viên hàng không

  • Nhung thong tin dang doc nhat trong tuan tu 2182782016
    Những thông tin đáng đọc nhất trong tuần (từ 21/8-27/8/2016)

    Vụ rơi máy bay quân sự làm một học viên phi công tử vong, tự thuê người chặt chân, tay mình để trục lợi bảo hiểm, đau đáu lòng ngư dân miền Trung câu hỏi bao giờ cá biển ăn được, hay vụ sập mỏ vàng ở Lào Cai đoạt mạng 7 người,... là những tin nóng được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2108 27082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (21/08 - 27/08/2016)

    Tiền ở một loạt các ngân hàng lại "bốc hơi", vấn nạn thực phẩm bẩn bủa vây người Việt, áp lực thu ngân sách khiến giá xăng dầu tăng, những băn khoăn về việc mua điện từ Lào, CPI tháng 8 tăng 0,1% so tháng trướ ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t