vietbao

Nghĩa trang đầu tiên của người Việt tại Pháp

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Nghia trang dau tien cua nguoi Viet tai Phap
Nghĩa trang người Việt tại Marseille năm 1974 (ảnh: TL)

Một may mắn tình cờ đã đưa tôi đến gặp ông, và biết được những năm tháng bôn ba trên mặt trận quốc tế của chiến sĩ cách mạng Hồ Nam. Trong dòng ký ức của người lính già đã bước qua tuổi 80 ấy, tôi đặc biệt chú ý đến một câu chuyện “ngoài lề”, không nằm trong số những nhiệm vụ chủ yếu mà “ngài lãnh sự” Hồ Nam được giao khi làm việc tại Pháp, Đức hay Bỉ... Nhưng, vào thời điểm đó và cho đến tận bây giờ, ý nghĩa của nó vẫn thật lớn lao.

Người Việt ở Marseille

Những năm 1970, ông Hồ Nam làm việc tại Paris trong vai trò phụ trách lãnh sự. Nhưng Marseille mới là thành phố gây ấn tượng mạnh với ông. "Tôi không thể tưởng được ngay giữa nước Pháp lại có những dãy phố sầm uất dày đặc cửa hiệu mang tên Tonkin (Bắc Kỳ), Sài Gòn, Hà Nội..., trong khi ở Paris, Lyon... tất cả những cửa hiệu do người Việt lập nên đều có tên Pháp", ông nói. Ông còn ngạc nhiên hơn khi biết, đứng thứ hai sau Paris về số lượng người Việt, nhưng khác với Paris tập trung chủ yếu trí thức, tới 90% người Việt ở Marseille lại là công nhân. Thế nhưng, Hội Liên hiệp Việt kiều yêu nước (sau đổi tên thành Hội Người Việt tại Pháp) đã được thành lập ở đây từ rất sớm. Tổng thư ký Hội, bà Hoàng Thị Tịnh, có một cuộc sống giản dị như bao người Việt khác sống trên đất Marseille. Hai vợ chồng sống bằng đồng lương hưu ít ỏi của ông. Còn bà thì lâu nay đã tự nguyện làm người "vác tù và hàng tổng".

Đại tá Hồ Nam

Nghia trang dau tien cua nguoi Viet tai Phap
(ảnh: H.L)


- Sinh năm 1926 tại Huế
- Từ năm 1942: Tham gia Hội Truyền bá quốc ngữ
- Từ 1944: Tham gia Việt minh (hoạt động bí mật ở địa phương)
- Năm 1949: Quận trưởng của liên quận Phong Điền và Quảng Điền, Chánh văn phòng Ty Công an Thừa Thiên
- Từ 1954: Tiếp tục hoạt động cho đến khi nghỉ hưu (1993).
Mùa xuân năm 1973, nhân Tết Quý Sửu, ông Hồ Nam thay mặt sứ quán mang tấm lụa Hà Đông do Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng gửi tặng một cụ già người Việt tròn 100 tuổi sống ở Marseille. Sau cuộc trò chuyện, ông bỗng muốn được thắp nén hương cho những người Việt đã nằm lại trên đất Pháp. Hỏi đường đến nghĩa trang người Việt, bà Tịnh và ông Thuyết (cán bộ của Hội) gạt ngay: "Anh ra đó làm gì, đến đó chỉ sợ anh lấm lem hết quần áo!". Nghe giọng nói hai người có cái gì như nghèn nghẹn, ông càng nôn nóng đòi đi bằng được. Bất đắc dĩ, họ đành phải đưa đi. Ra tới nơi, Hồ Nam đứng lặng. "Lúc đó, tôi nhớ đến hai câu thơ khóc Đạm Tiên của Nguyễn Du mà muốn trào nước mắt: Sè sè nấm đất bên đường/Rầu rầu ngọn cỏ nửa vàng, nửa xanh. Nghĩa trang gì đâu. Chỉ là một rẻo đất lầy lội lõng bõng bùn nước nằm lọt thỏm giữa hai ngọn đồi hoang vắng với những nấm mộ thấp lè tè không còn ra hình thù gì nữa. Vẫn biết, chết là hết. Nhưng như thế này thì đau lòng quá!". Hỏi ra, ông mới biết, giá đất ở Marseille quá đắt đỏ, ngay chủ của những tiệm ăn lớn như Sài Gòn, Hà Nội, Bắc Kỳ... cũng không mua nổi một miếng đất trong nghĩa trang thành phố, nói gì đến dân nghèo. Thôi thì, có chỗ nằm xuống đã là may rồi. Lẳng lặng suy nghĩ, về đến trụ sở Hội, ông bàn luôn: "Tôi sẽ đi gặp ông Thị trưởng Marseille để xin cấp đất làm nghĩa trang cho người Việt. Nhờ các anh lấy hẹn trước giùm tôi". "Đêm ấy, tôi không tài nào ngủ được, cứ nghĩ mãi về những nấm mộ lúp xúp, vẹo vọ không ai vun đắp, trông nom, bỏ mặc cho bò, dê, cừu tha hồ tàn phá. Rồi lại băn khoăn, không biết mình làm vậy có ảnh hưởng gì đến ngoại giao hai nước hay không. Nhưng không kịp báo cáo với lãnh đạo đại sứ quán nữa, phải quyết định ngay thôi!".

Quyết định của ngài thị trưởng

Ông Hồ Nam kể: "Thị trưởng De Feer là thành viên của đảng Xã hội, có tư tưởng khá cởi mở với Việt Nam. Sau này, ông lên làm Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Sau câu chào xã giao, tôi vào đề luôn: "Ngài thị trưởng có biết, những người nằm xuống trong những ngôi mộ ở rừng ấy là ai không?". Ông ta nhún vai: "Tất nhiên đó là những người Việt của ngài". Tôi hỏi tiếp: "Nhưng là những người Việt như thế nào chứ". Lần này là một cái nhướng mày: "Ngài nói đi, tôi không rõ lắm". "Đó là những người Việt rời quê hương đã kề vai sát cánh với nhân dân Pháp chống lại phát xít Đức trong cả hai cuộc đại chiến thế giới thứ nhất và thứ hai". Ông thị trưởng ngắt lời tôi bằng một nụ cười: "Đâu mà lắm chiến tranh thế giới thế!". Tôi bình thản: "Có những người đã cầm súng vì nước Pháp từ Đại chiến thế giới I, đến nay (1973 - PV) tròn 100 tuổi. Tôi vừa thay mặt ngài Đại sứ Việt Nam tại Paris tặng cụ già ấy một tấm lụa đấy!" . Thấy ông ta có vẻ ngẫm nghĩ, tôi nói liền ba ý: Một là những cống hiến của người Việt cho nước Pháp trong chiến thắng phát xít Đức. Hai là tán dương lối sống rất văn minh và trọng tình nghĩa của người Pháp. Nhưng ý thứ 3 mới là quan trọng nhất: "Xin thưa với ngài rằng, ở Việt Nam chúng tôi, sau cách mạng năm 1945, những nghĩa trang của người Pháp đều được giữ gìn cẩn thận!". Thực ra, tôi muốn ngầm nhắc ông một nguyên tắc trong ngoại giao, đó là phải có đi có lại.

Ngay lập tức, thị trưởng thay đổi nét mặt: "Vâng, tôi hiểu ý ngài. Bây giờ, ngài muốn tôi làm gì?". "Chúng tôi muốn chính quyền Marseille cấp cho người Việt sinh sống ở đây một mảnh đất để làm nghĩa trang thật đàng hoàng, xứng đáng với công lao mà họ đã đóng góp cho nước Pháp". Ông thị trưởng mềm mỏng: "Xin ngài biết cho rằng, đất ở Marseille đắt đỏ lắm. Nếu giá ở Paris 10, thì Marseille cũng đến 7, 8. Nên việc này hơi khó đấy".

Nghia trang dau tien cua nguoi Viet tai Phap
Nghĩa trang người Việt tại Marseille sau khi được sửa chữa lại (ảnh do ông Thuyết gửi tặng ông Hồ Nam năm 1991)

Suy nghĩ một lát, ông nói tiếp: "Tất nhiên, tôi ủng hộ các ngài, nhưng có lẽ, chỉ có thể được một mảnh đất ở ngoại ô, với giá cả đỡ hơn". Vậy là quá thành công rồi. Tôi lịch sự: "Xin tùy ngài sắp xếp !". Ông ta bèn gọi ngay phó thị trưởng sang giao nhiệm vụ tìm đất trong vòng một tháng. Đúng một tháng sau, tôi nhận được tin: Đã có đất!".

Bốn khối nằm xuống một nghĩa trang

Ngày 7/4/1974, trong tiết thanh minh năm Ất Mão, nghĩa trang người Việt ở Marseille chính thức khánh thành. Đó là một ngọn đồi rộng lớn trên đường Saint-Pierre. Sau khi san bằng và tiến hành xây dựng, người Việt tại đây đã có một nghĩa trang rộng rãi, khang trang, có cả một đài tưởng niệm do nhà điêu khắc Điềm Phùng Thị gửi tặng. Nói chung là ưng ý hết sức. Nhưng về Paris ít lâu thì ông Hồ Nam lại nhận được tin hối thúc đi Marseille ngay để giải quyết chuyện tranh chấp đất tại nghĩa trang. Vừa tới nơi, chưa kịp thở, ông đã bị lôi vào cuộc khẩu chiến giữa bốn phe. Thứ nhất là Hội Liên hiệp Việt kiều yêu nước, ủng hộ nhân dân Việt Nam kháng chiến chống Mỹ. Phe thứ hai không theo bên nào, nhưng theo nhận xét của ông, họ rất muốn ngả về Tổ quốc mình, chẳng qua, vì họ còn gia đình ở miền Nam nên sợ chính quyền Sài Gòn gây khó dễ. Phe thứ ba theo Sài Gòn, phá phách ta gớm lắm, chống phá ác liệt Hội Việt kiều yêu nước. Phe thứ tư là nhóm Đệ tứ cũng chống phá ta rất cực đoan. Trong cuộc tranh chấp đất đai, cả bốn phe không ai chịu ai. Phe nào cũng có lý lẽ riêng của mình. Căng thẳng nhất là phe Đệ tứ. Họ thậm chí mượn cả câu nói của Hồ Chủ tịch "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết" để đòi được vào nghĩa trang.

Đợi cả bốn phe trình bày hết lý lẽ, ông Hồ Nam mới đứng lên: "Xin chào các bạn!". Lập tức có sự phản ứng khá gay gắt từ Hội Việt kiều yêu nước: "Tại sao lại gọi là các bạn? Những năm chiến tranh, họ không đóng góp gì cho Tổ quốc. Lại còn phá phách, tuyên truyền cho đường lối của Mỹ ngụy". Ông Hồ Nam ôn tồn giải thích: "Tôi chào bà con, là vì ở đây không có ai là người nước ngoài, toàn người Việt mình cả. Vả lại, những người sẽ nằm xuống ở nghĩa trang này, dẫu quá khứ của họ thế nào, nhưng theo phong tục của người Việt Nam, chết là hết. Họ có làm gì được nữa đâu". Tất cả đều im lặng. Ông Hồ Nam nói tiếp: "Để có được khuôn viên này, công lao chính là ở Ban chấp hành Hội Liên hiệp Việt kiều yêu nước. Họ đáng được ưu tiên. Còn 3 nhóm khác, tuy không cùng chính kiến, nhưng cũng người Việt Nam với nhau, chúng ta giữ được hình ảnh cả 4 khối cùng trong một nghĩa trang, thì đó là tượng trưng cho tinh thần đoàn kết dân tộc mà cơ quan địa phương cũng như người nước ngoài ở đây sẽ phải thán phục". Cả hội trường vỗ tay rào rào. Không khí trở nên vui vẻ. Ông Hồ Nam bèn đưa ra hai phương án chia lô đất. Một theo hàng ngang, Hội Việt kiều yêu nước được lô đất đầu tiên, thẳng ngay cổng nghĩa trang vào. Phương án hai: Hội Việt kiều yêu nước vẫn được lô đất hàng ngang trước tiên. Nhưng 3 lô còn lại chia theo hàng dọc. Nói xong, tất cả lại vỗ tay rào rào. Cuộc họp kết thúc.

Cho đến thời điểm ấy, đó là nghĩa trang người Việt đầu tiên tại Pháp. Và cũng là nghĩa trang đầu tiên của một cộng đồng kiều dân tại Tây Âu.

Hương Lan

Việt Báo
Comment :Nghĩa trang đầu tiên của người Việt tại Pháp
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nghĩa trang đầu tiên của người Việt tại Pháp bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nghia trang dau tien cua nguoi Viet tai Phap ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nghĩa trang đầu tiên của người Việt tại Pháp ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Người Việt Bốn Phương
First Cemetery of the Vietnamese in France
Ho Nam, Vietnam, the Vietnamese, Ho Nam, Saigon, association, attention to, the Vietnamese, cemeteries, the people, first, Mayor, overseas Vietnamese, legal
A fortunate accident brought me to meet him, and see three to four years on the front of international revolutionaries Hunan. In memory of the old soldier had crossed the age of 80, I pay special attention to a story "marginal", ...
Thế giới 24h (25/7): Đức 'lao đao' với 4 vụ tấn công chỉ trong 1 tuần

Mấy ngày qua, Đức liên tiếp chứng kiến các vụ tấn công chết người liên quan đến người nhập cư làm dấy lên nỗi lo ngại về an ninh ở đất nước này.

  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Thoi su 24h127 Vo bop cua quy khien chong chet tuc tuoi
    Thời sự 24h(12/7): Vợ bóp của quý khiến chồng chết tức tưởi

    Phạt 100 triệu phòng khám "mạo danh" Sở Y tế HN "chặt chém" khách; Xe cứu thương ngoại tỉnh phải “mua” bệnh nhân ở Hà Nội?; Formosa lén lút chôn chất thải ở trang trại của Giám đốc Công ty Môi trường; Gây bức xúc lớn, các dự án giao thông BOT được Quốc hội đưa vào giám sát; Vụ gần 400 GV ở Thanh Hóa mất việc: 50-100 triệu đồng chạy làm GV hợp đồng?

  • Thoi su 24h117 Co gai tre xinh dep tu vong ben ve duong
    Thời sự 24h(11/7): Cô gái trẻ xinh đẹp tử vong bên vệ đường

    Sự cố môi trường Formosa: Xác định hàm lượng độc tố dưới đáy biển; Thuê giúp việc 6 triệu/tháng, chủ nhà phẫn nộ vì em bé bị véo tai, ăn tát; Nhà máy làm chết cá đầu nguồn sông Đà không có khu xử lý nước thải; Từ vụ chặn xe cấp cứu: Bảo vệ bệnh viện hay lực lượng..."bảo kê"?; Dọa đuổi ông lão xuống xe, nhân viên xe buýt bị đình chỉ việc

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 107167
    Sự kiện quốc tế nổi bật (10/7-16/7)

    Toà PCA ra phán quyết Trung Quốc không có chủ quyền lịch sử ở Biển Đông; Tân Thủ tướng Anh Theresa May công bố danh sách nội các mới; Khủng bố đẫm máu đúng Quốc khánh Pháp; Đảo chính thất bại ở Thổ Nhĩ Kỳ... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 107 167
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (10/7- 16/7)

    Ổ bệnh bạch hầu đang bùng phát mạnh tại Bình Phước; Bác sĩ ra chợ xin từ thiện cứu 2 bé song sinh dính liền; Cảm động câu chuyện về sản phụ ung thư phổi quyết giữ thai nhi; Mách bạn bài thuốc điều trị sẩy thai từ hàng trăm năm trước;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1007 16072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (10/07- 16/07/2016)

    Lại nóng chuyện huy động 500 tấn vàng trong dâm, lãi suất tiêu dùng lên tới 70-80%/năm, EVN chiếm hơn 1/3 tổng số nợ mà Chính phủ phải bảo lãnh, nhiều ngân hàng báo lãi khủng trong quý II, kiểm tra xử phạt hàng loạt công ty đa cấp... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là nhữ