Trị giá đồng tệ: Chuyện muôn thủa trong quan hệ Mỹ - Trung

- Bộ trưởng Tài chính Mỹ Timothy Geithner thúc giục chính quyền Bắc Kinh nới lỏng kiếm soát đồng nhân dân tệ và cải thiện tính mở cửa của thị trường, trong bối cảnh những căng thẳng thương mại là chủ đề chính trong cuộc đối thoại cấp cao về kinh tế hôm nay giữa hai bên.

Từ trái sang: Ông Timothy Geithner, bà Hilary Clinton và ông Vương Kỳ Sơn. (ảnh: Washington Post)

Trung Quốc gần đây đã để đồng nhân dân tệ tăng giá dần dần, tuy nhiên Washington và nhiều đối tác thương mại khác vẫn tiếp tục phàn nàn rằng đồng nhân dân tệ bị định giá thấp, tạo lợi thế không công bằng cho các nhà xuất khẩu Trung Quốc và thiệt hại cho các đối thủ cạnh tranh nước ngoài. Một số nhà làm luật Mỹ còn kêu gọi đưa ra các mức thuế trừng phạt cho hàng Trung Quốc nếu Bắc Kinh không đẩy nhanh tiến trình này.

Trong cuộc gặp cấp cao tuần này giữa hai cường quốc, vấn đề ngoại giao lớn mà hai bên phải giải quyết là về luật sư mù người Trung Quốc. Trên phương diện kinh tế, hai bên gặp nhau trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu ảm đạm, và sức ép phải giảm tỷ lệ thất nghiệp ở các nước đang phát triển.

Trước cuộc gặp mặt kéo dài hai ngày này, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Timothy Geithner cho biết Washington đang cân nhắc “tầm quan trọng đặc biệt” của lời hứa làm mạnh đồng nhân dân tệ trong kế hoạch phát triển kinh tế 5 năm mới nhất của Trung Quốc.

Trong một phát biểu gay gắt hơn vào tháng trước, ông Geithner phàn nàn về việc đồng nhân dân tệ bị định giá thấp là một yếu tố “cạnh tranh không công bằng”. Ông kêu gọi có một tỷ giá trao đổi “mạnh hơn, mang tính thị trường hơn” cho rằng điều đó sẽ hỗ trợ kinh tế toàn cầu.

Các quan chức Trung Quốc cho biết khả năng tăng giá trong tương lai của đồng nhân dân tệ có thể giới hạn. Thủ tướng Trung Quốc Ôn Giao Bảo hồi tháng 3 cho biết đồng tiền nước này sẽ đạt tới “tỷ giá trao đổi cân bằng”.

Washington hoan nghênh động thái mới đây của Bắc Kinh mở rộng giới hạn giao dịch hàng ngày, cho phép đồng nhân dân tệ dao động từ 0,5 lên 1%. Tuy nhiên, một quan chức cao cấp trong đoàn của ông Geithner cho rằng vẫn chưa đủ để tạo nên một tỷ giá trao đổi theo xu thế thị trường.

Các quan chức Mỹ cũng nhấn mạnh Trung Quốc nên tạo một sân chơi bình đẳng hơn nữa cho các công ty nước ngoài bằng cách giảm bớt các rào cản về nhập khẩu. Báo cáo của Mỹ cho biết thâm hụt thương mại với Trung Quốc đã lên đến mức cao kỷ lục 295,5 tỷ USD, tăng 8,2% so với mức kỷ lục năm 2010 trước đây.

Uỷ ban Thương mại Mỹ tháng trước tuyên bố sẽ ban hành một mức phí nhập khẩu mới đối với các thanh năng lượng mặt trời sản xuất tại Trung Quốc, sau khi kết luận các nhà sản xuất nước này đã được trợ cấp không đúng luật. Các quan chức Trung Quốc trước đó cũng công bố bằng chứng của họ về việc Mỹ hỗ trợ cho các công ty năng lượng tái sinh, làm tổn thương các nhà cung cấp nước ngoài.

Đại diện phía Trung Quốc trong các cuộc hội đàm kinh tế, Phó Thủ tướng Vương Kỳ Sơn kêu gọi Washington nới lỏng kiếm soát đối với hàng hóa công nghệ cao xuất khẩu của Trung Quốc. Một số kiếm soát chặt chẽ đã được áp dụng với những hàng hóa có thể sử dụng “mục đích kép” như là các siêu máy tính có thể dùng trong quân sự.

Ông Vương phát biểu :”Sự phục hồi của kinh tế toàn cầu vẫn rất chậm chạp và tình hình hiện nay đang rất ảm đạm và phức tạp. Chúng ta cần tiếp tục tăng cường sự hợp tác trong các chính sách kinh tế vĩ mô, cùng hành động để đáp ứng những thách thức toàn cầu và đảm bảo sự tăng trưởng kinh tế, việc làm ở cả hai quốc gia, nhắm góp phần vào sự phục hồi mạnh mẽ và ổn định cho kinh tế thế giới”.

Ông Vương kêu gọi Mỹ hợp tác hơn nữa với các công ty Trung Quốc trong các dự án xây đường cao tốc, bến cảng và cơ sở hạ tầng khác. Các công ty xây dựng của Trung Quốc đã xây dựng nhiều công trình thủy điện, đường, cầu ở châu Phi và các nước đang phát triển châu Á. Giờ đây, họ muốn mở rộng hơn nữa sang các thị trường châu Âu và Mỹ.

Ông Geithner cũng bày tỏ sự ủng hộ với các kế hoạch giám sát hệ thống tài chính của Trung Quốc, nhằm tăng cường hỗ trợ cho các công ty tư nhân và giảm những ưu đãi đặc biệt với các doanh nghiệp nhà nước. Ông cho biết kế hoạch này phản ánh sự ghi nhận của Bắc Kinh về tầm quan trọng của khu vực kinh tế tư nhân và cho phép các công ty nước ngoài tăng tính cạnh tranh trên thị trường Trung Quốc.

Trong một phát biểu tháng trước tại San Francisco, Geithner cho rằng sự hỗ trợ của Trung Quốc với các công ty trong nước bằng những khoản vay lãi suất thấp, đất đai và nguồn lực đã làm thiệt hại hại các công ty và lao động Mỹ trong quá trình cạnh tranh”.

Dương An - (tổng hợp)