vietbao

Thương nghiệp VN dưới lăng kính lịch sử

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Thuong nghiep VN duoi lang kinh lich su
Bác Hồ tới thăm nhà máy Diêm Thống Nhất. Ảnh: TTXVN

Đúng ngày này gần 60 năm về trước, 13/10/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đưa ra lời hiệu triệu giới công thương ra sức xây dựng nền tài chính nước nhà thịnh vượng. Thương nghiệp Việt Nam, vốn ra đời và tồn tại từ lâu, đã được đặt vào một hoàn cảnh thuận lợi để phát triển và đóng góp cho nước nhà.

Theo tiến sĩ Nguyễn Hải Kế, Chủ nhiệm khoa Lịch sử, Đại học Khoc học Xã hội và Nhân văn Hà Nội, thương nghiệp Việt Nam phải gắn liền với truyền thống thương mại Việt Nam và là một thuộc tính tất yếu của đời sống xã hội. Với lợi thế về giao thông cả về đường thuỷ lẫn đường bộ, cũng như nhu cầu tự thân của đời sống, các hoạt động thương mại xuất hiện rất sớm trong văn hóa Việt Nam. Các dấu vết khảo cổ tại di chỉ văn hóa Đông Sơn, Óc Eo, đều phát hiện những sản phẩm mang dấu tích nước ngoài. Và ngược lại, các nhà khoa học cũng đã phát hiện nhiều sản phẩm của Việt Nam ở nước ngoài.

Tuy nhiên, các nhà nước phong kiến Việt Nam, vì nguồn gốc kinh tế chính trị xã hội của mình đã phải ức thương, coi trọng nông nghiệp để duy trì sự ổn định. Các thế hệ người Việt Nam ý thức rất rõ "Phi thương bất phú, phi công bất hoạt, phi trí bất hưng và phi nông bất ổn" (tức là không buôn bán thì không giàu có được, không làm nghề thủ công công nghiệp thì xã hội không năng động, không có kiến thức thì không hưng thịnh, không có nông nghiệp thì không ổn định). Song vì muốn duy trì sự ổn định, nên nhà nước phong kiến chỉ cho phép một thứ phát triển, đó là nông nghiệp, nhằm phục vụ cho quyền lực chính trị của mình. Trên thực tế, bản thân nền sản xuất nông nghiệp tiểu nông vẫn có nhu cầu trao đổi, buôn bán. Nhiều ngôi chợ đã được mọc lên nhằm giải quyết nhu cầu ấy. Buôn bán ngoại thương thời kỳ đó cũng dần phát triển.

Ông Kế cho biết, đến thế kỷ 16, sau phát kiến địa lý trên thế giới, thế giới chứng kiến một thời kỳ mới: đại thương mại. Các nước tư bản lớn ở châu Âu sớm tìm ra con đường đi tới biển Đông, các công ty lớn như Đông Ấn của Hà Lan và Đông Ấn của Anh phát triển mạnh và hướng vào khu vực này. Đây là yếu tố kích thích nội thương Việt Nam phát triển. Thương mại Việt Nam có điều kiện phát triển mạnh với sự ra đời của nhiều đô thị thương mại lớn như Vân Đồn, Phố Hiến, Thanh Hà, Hội An, Gia Định, trong đó đáng chú ý nhất là Phố Hiến.

Tất nhiên, trên nền tảng kinh tế tiểu nông, đặc biệt là sự kìm hãm có ý thức của chính quyền phong kiến trung ương thì thương mại không thể phát triển mạnh. Sự may rủi trong buôn bán vốn đã lớn, thì trong chế độ phong kiến tập quyền lại càng lớn hơn. Một loạt hệ thống hạch sách, ngăn sông cấm chợ, hệ thống tuần ti mọc lên khắp triền sông. Người kinh doanh luôn đối mặt với nguy cơ mất cả vốn lẫn lãi. Chính quyền phong kiến, mỗi lần muốn chứng tỏ sự quan tâm phát triển kinh tế, lại cắt giảm tuần ti. Và đến khi cần tiền lại tăng cường lực lượng hạch sách này.

Đến cuối thế kỷ 19 đầu 20, khi thực dân Pháp hoàn thành xâm chiếm và bắt đầu khai thác, xã hội Việt Nam bị phân hoá mạnh mẽ. Giai cấp tư sản ra đời, họ đầu tư vào kinh doanh, buôn bán. Hàng loạt cuộc vận động cải cách, canh tân đất nước thời đó đều đề cao thương mại. Nhà cải cách Nguyễn Trường Tộ đã đề xuất những việc cần làm ngay trong đó có ý tưởng dùng thương mại, trao đổi buôn bán bên ngoài như một biện pháp quan trọng nhằm tích góp cho đất nước. Cũng trong thời kỳ này, nhân vật nổi tiếng như Đặng Huy Chứ, được lệnh của triều đình đã tự đi buôn ở nước ngoài và lập ra công ty Bình Chuẩn nhằm đưa ra giá trị chung để điều tiết hoạt động thương mại của cả nước.

Như vậy, vào đầu thế kỷ 20, thương mại Việt Nam được đặt trong hoàn cảnh phát triển mới, có sự tác động của tư bản phương tây, với điều kiện kinh doanh rộng rãi hơn song cũng cạnh tranh gay gắt hơn. Nét đáng chú ý là hoạt động thương mại của Việt Nam thời ấy còn gắn liền với tinh thần dân tộc, yêu nước. Họ kinh doanh để tạo vốn ra nước ngoài hoạt động. Điển hình như ông vua đường thủy Bạch Thái Bưởi, với một đội thuyền vận tải hùng hậu, luôn đề cao tinh thần dân tộc, kêu gọi sự ủng hộ của dân chúng để cạnh tranh lại với giới tư sản phương tây vốn có quá nhiều lợi thế. Hàng loạt nhà thương nghiệp khác, dù sớm hay muộn, đều gắn liền hoạt động kinh doanh của mình với vận mệnh dân tộc. Và trong bối cảnh cạnh tranh bất bình đẳng như vậy, theo tiến sĩ Nguyễn Hải Kế, sự thành công ban đầu của các doanh nhân Việt Nam đầu thế kỷ 20 là đáng ghi nhận và tôn vinh.

Thương mại Việt Nam thực sự lóe sáng và được tạo điều kiện phát triển khi cách mạng thành công. Lúc đó, đất nước phải đối mặt với 3 thứ giặc: giặc ngoại xâm, giặc đói và giặc dốt. Hơn ai hết, Bác Hồ là người hiểu sức mạnh của giới doanh nhân trong việc chấn hưng đất nước. Ngày 8/9/1945, Bác tiếp giới công thương và hơn một tháng sau, 13/10, Bác gửi bức thư kêu gọi sự đóng góp của các doanh nhân Việt Nam để xây dựng nước nhà. Bức thư có đoạn: "Trong lúc các giới khác ra sức hoạt động giành nền độc lập của nước nhà, thì giới công thương phải hoạt động để xây dựng một nền kinh tế tài chính vững vàng và thịnh vượng. Chính phủ, nhân dân và tôi sẽ tận tâm giúp giới công thương trong công cuộc kiến thiết này".

Gần 60 năm sau, 13/10 năm nay đã được chọn là ngày doanh nhân Việt Nam, như một sự tôn vinh chính thức của nhà nước đối với ngành nghề này. Đóng góp của doanh nhân Việt Nam đã được ghi nhận trong xã hội giống như bao ngành nghề cao quý khác.

"Để kể ra thành tích của doanh nghiệp là vô cùng. Nhưng bài học của ngày hôm qua vẫn còn đó, phải coi thương nghiệp là một thuộc tính của đời sống và phải coi đó như một thứ tạo vốn cách tân cho đất nước", tiến sĩ Kế nói. Dưới con mắt của một nhà sử học, ông cho rằng, nếu không tránh những bài học trong quá khứ, nếu còn quá nhiều rào cản, khó khăn thì sẽ nảy sinh những lệch lạc trong kinh doanh. Coi thương nghiệp là thương trường và doanh nhân là người lính trên mặt trận không tiếng súng đó, ông Kế cho rằng, phải có chính sách thông thoáng, tạo điều kiện thuận lợi để thương nghiệp phát triển. "Thời xa xưa, sự chèn ép quá đáng đã làm nảy sinh những hình thức buôn bán lệch lạc như buôn thần bán thánh, buôn quan bán chức, rồi kinh doanh chữ. Những hình thức kinh doanh đó không tạo ra giá trị thực. Bài học đó không phải là vô ích với ngày hôm nay. Vì vậy, phải tạo ra một cơ chế lành mạnh, thông thoáng vì lợi ích chung", ông Kế nói.

Một khía cạnh cần bàn đến đó là cách thức tôn vinh doanh nhân. Theo ông Kế, đất nước sẽ không phát triển lành mạnh nếu không biết tôn vinh những nhà doanh nghiệp chân chính. Bởi họ là người dám mạo hiểm đầu tư công sức, trí tụê và của cải để làm giàu cho bản thân và cho đất nước. Nhưng tôn vinh họ không chỉ bằng cách ghi tên vào bảng đồng, bảng vàng mà quan trọng nhất là phải tạo điều kiện cho họ được sử dụng vốn, tài năng và tri thức vào hoạt động thực tiễn. "Với tư cách doanh nghiệp, họ muốn các giá trị mà họ làm ra phải được xã hội thừa nhận và sử dụng. Chính sách của nhà nước phải tạo điều kiện để cho sản phẩm mà doanh nghiệp làm ra có một thị phần rộng rãi. Nhà nước với tư cách một quyền lực, một định hướng chính sách, không phải đứng ra bao cấp về danh hiệu và uy tín mà tạo điều kiện cho sản phẩm vượt qua những trở ngại về mặt hành chính và sống tốt trên thị trường", ông nhấn mạnh.

Theo ông Kế, giá trị lớn nhất của mỗi doanh nghiệp là thương hiệu. Thương hiệu được thừa nhận trên thực tiễn là sự tôn vinh lớn nhất. Tạo điều kiện cho sản phẩm cạnh tranh bình đẳng và bảo vệ sự cạnh tranh đó cũng là cách nhà nước tôn vinh doanh nhân.

Mặt khác, theo ông Kế, sự thông thoáng và nhất quán về cơ chế, chính sách cũng là yếu tố quan trọng tạo điều kiện cho doanh nhân làm ăn và phát triển. "Lịch sử dân tộc đã dạy, khi mà tất cả các con đường kinh doanh ra sản phẩm đều bị ngăn cấm thì sẽ nảy sinh sự lệch lạc. Bản thân kinh doanh, do phải bỏ vốn ra để quay vòng sản xuất thì phải đối mặt với sự rủi ro rất lớn. Nếu sự may rủi không phải do thương trường mà do chính sách thì sẽ làm họ nản lòng", ông nói.

Song Linh

Comment :Thương nghiệp VN dưới lăng kính lịch sử
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Thương nghiệp VN dưới lăng kính lịch sử bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Thuong nghiep VN duoi lang kinh lich su ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Thương nghiệp VN dưới lăng kính lịch sử ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Kinh Tế
Commercial VN under the prism history
Vietnam, President Ho Chi Minh, commercial activities, facilitate, face, exposed, developed, commercial, business, business
Giá Vàng
Khu vực Mua Bán
Hà Nội36,24036,520
TP HCM36,24036,500
Đà Nẵng36,24036,520
Nha Trang36,23036,520
Bình Phước36,21036,530
Cà Mau36,24036,520
Giá vàng hôm nay
cập nhật lúc 00:00 - 28/07/2016
Tỷ giá ngoại tệ
Ngoại tệ VNĐ
USDĐô Mỹ22.330,00
EUREuro24.697,40
AUDĐô Úc16.754,63
CADĐô Canada17.142,49
CHFThụy Sĩ22.768,19
GBPBảng Anh29.645,39
JPYYên Nhật211,68
Tỷ giá hôm nay
cập nhật ngày 22/07/2016
  • VN
  • USA
  • EU
  • ASIA
  • VN-Index
    1.16%
    7.52
    656.11
  • HNX-Index
    0.21%
    0.18
    83.70
  • VS 100
    1.23%
    2.46
    202.44
  • VS-Large Cap
    0.94%
    2.67
    288.07
  • VS-Mid Cap
    0.62%
    0.52
    84.53
  • VS-Small Cap
    0.27%
    0.09
    33.88
  • VS-Micro Cap
    -0.41%
    -0.15
    36.55
  • UPCOM
    -0.4%
    -0.23
    56.25
  • VN30
    0.8%
    4.95
    639.63
  • VN50
    1.2%
    5.82
    497.22
Phiên giao dịch chiều 27/7:Khởi sắc cuối phiên

VIC phiên hôm nay có giao dịch thỏa thuận tới hơn 2,8 triệu cổ phiếu, trị giá trên 143 tỷ đồng. AMD cũng có thỏa thuận gần 3 triệu cổ phiếu, trị giá hơn 36 tỷ đồng.

  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Thoi su 24h127 Vo bop cua quy khien chong chet tuc tuoi
    Thời sự 24h(12/7): Vợ bóp của quý khiến chồng chết tức tưởi

    Phạt 100 triệu phòng khám "mạo danh" Sở Y tế HN "chặt chém" khách; Xe cứu thương ngoại tỉnh phải “mua” bệnh nhân ở Hà Nội?; Formosa lén lút chôn chất thải ở trang trại của Giám đốc Công ty Môi trường; Gây bức xúc lớn, các dự án giao thông BOT được Quốc hội đưa vào giám sát; Vụ gần 400 GV ở Thanh Hóa mất việc: 50-100 triệu đồng chạy làm GV hợp đồng?

  • Thoi su 24h117 Co gai tre xinh dep tu vong ben ve duong
    Thời sự 24h(11/7): Cô gái trẻ xinh đẹp tử vong bên vệ đường

    Sự cố môi trường Formosa: Xác định hàm lượng độc tố dưới đáy biển; Thuê giúp việc 6 triệu/tháng, chủ nhà phẫn nộ vì em bé bị véo tai, ăn tát; Nhà máy làm chết cá đầu nguồn sông Đà không có khu xử lý nước thải; Từ vụ chặn xe cấp cứu: Bảo vệ bệnh viện hay lực lượng..."bảo kê"?; Dọa đuổi ông lão xuống xe, nhân viên xe buýt bị đình chỉ việc

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 107167
    Sự kiện quốc tế nổi bật (10/7-16/7)

    Toà PCA ra phán quyết Trung Quốc không có chủ quyền lịch sử ở Biển Đông; Tân Thủ tướng Anh Theresa May công bố danh sách nội các mới; Khủng bố đẫm máu đúng Quốc khánh Pháp; Đảo chính thất bại ở Thổ Nhĩ Kỳ... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 107 167
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (10/7- 16/7)

    Ổ bệnh bạch hầu đang bùng phát mạnh tại Bình Phước; Bác sĩ ra chợ xin từ thiện cứu 2 bé song sinh dính liền; Cảm động câu chuyện về sản phụ ung thư phổi quyết giữ thai nhi; Mách bạn bài thuốc điều trị sẩy thai từ hàng trăm năm trước;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1007 16072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (10/07- 16/07/2016)

    Lại nóng chuyện huy động 500 tấn vàng trong dâm, lãi suất tiêu dùng lên tới 70-80%/năm, EVN chiếm hơn 1/3 tổng số nợ mà Chính phủ phải bảo lãnh, nhiều ngân hàng báo lãi khủng trong quý II, kiểm tra xử phạt hàng loạt công ty đa cấp... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là nhữ