"Thời điểm để trao PNTR chính là bây giờ"

Thượng nghị sỹ Max Baucus giới thiệu dự luật PNTR tại Thượng viện Mỹ ngày 13/6.

Ngày 13/7, Ủy ban Tài chính Thượng viện Mỹ tổ chức buổi điều trần về dự luật S-3495 trao qui chế thương mại bình thường vĩnh viễn (PNTR) cho VN.

Đây là một bước đi quan trọng trong tiến trình pháp lý của Quốc hội Mỹ nhằm sớm thông qua qui chế PNTR, tạo thuận lợi và thúc đẩy hơn nữa mối quan hệ thương mại giữa hai nước khi VN tham gia Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).

Nhân vật số 1 của Ủy ban Tài chính Thượng viện, TNS Chuck Grassley mở đầu buổi điều trần bằng việc giới thiệu và tóm tắt về Dự luật mang số hiệu S.3495 trao Quy chế Thương mại bình thường vĩnh viễn cho Việt Nam (PNTR). TNS Chuck Grassley khẳng định: “Nếu không trao PNTR cho Việt Nam, chúng ta sẽ không được hưởng những lợi ích của thỏa thuận song phương với Việt Nam khi thâm nhập vào thị trường nước này. Và những lợi ích đó là vô cùng to lớn".

Chủ tịch Ủy ban Tài chính cũng lưu ý Dự luật trao PNTR cho Việt Nam đã nhận được sự ủng hộ đông đảo từ nhiều giới, trong đó có các quan chức, nghị sĩ của cả hai đảng Cộng hòa và Dân chủ, cùng các cựu quan chức ngoại giao và thương mại của chính quyền hai đảng trong gần 40 năm qua.

Phát biểu khai mạc phiên điều trần, chủ tịch ủy ban Charles Grassley khẳng định thỏa thuận WTO đã đạt được với VN sẽ tạo ra các cơ hội tiếp cận thị trường quan trọng trong tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế VN, do vậy thông qua dự luật S-3495 sẽ mang lại cơ hội và lợi ích cho các công ty Mỹ. Cuộc điều trần chia thành ba phần.

Phần thứ nhất là phần trình bày của phó đại diện thương mại, đại sứ Karan Bhatia và trợ lý Thứ trưởng ngoại giao Mỹ đặc trách các vấn đề châu Á - Thái Bình Dương, ông Eric John.

Phó đại diện Thương mại Mỹ Karan Bhatia, đã trình bày về tầm quan trọng kinh tế của mối quan hệ Việt - Mỹ và những lợi ích mà thỏa thuận thương mại song phương sẽ đem lại cho nước Mỹ khi Việt Nam gia nhập WTO. "Chúng tôi tin rằng việc Việt Nam gia nhập WTO sẽ đem lại nhiều lợi ích kinh tế cho Mỹ, thúc đẩy công cuộc cải cách ở Việt Nam và hỗ trợ cho các lợi ích rộng lớn của Mỹ tại Việt Nam cũng như tại khu vực Đông Nam Á. Chính quyền yêu cầu Thượng viện nhanh chóng bỏ phiếu thông qua PNTR với Việt Nam... Chúng tôi tin rằng lợi thế của thỏa thuận tiếp cận thị trường giữa hai bên đã quá rõ ràng".

Phần điều trần thứ hai là của các công ty Mỹ. Phát biểu trong cuộc điều trần, đại diện của liên minh gồm 135 tập đoàn và công ty Mỹ kêu gọi Thượng viện và Hạ viện Mỹ sớm thông qua qui chế PNTR, tốt nhất là trước kỳ nghỉ của Quốc hội Mỹ bắt đầu từ ngày 7/8 tới.

Một đại diện khác từ chính quyền, Trợ lý Ngoại trưởng phụ trách khu vực Đông Á - Thái Bình Dương Eric John đã nêu bật những thành tựu mà Việt Nam đạt được nhờ quá trình đổi mới để kêu gọi Quốc hội sớm thông qua dự luật quan trọng này. Ông nói: "Đổi mới là một thành công. Việt Nam ngày nay không giống như cách đây 20 năm. Đất nước này đã đạt được thành công đáng kinh ngạc trên nhiều mặt, đặc biệt là trên lĩnh vực kinh tế, liên tục được Ngân hàng Thế giới xếp hạng là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Bộ Ngoại giao ủng hộ mạnh mẽ việc Quốc hội thông qua PNTR cho Việt Nam...".

Liên minh này khẳng định việc trì hoãn thông qua PNTR sẽ làm mất lợi thế của các công ty Mỹ khi VN đã chính thức trở thành thành viên WTO. Phòng Thương mại Mỹ, đại diện nhiều doanh nghiệp Mỹ, cũng khẳng định PNTR sẽ giúp doanh nghiệp Mỹ tăng cường cơ hội tiếp cận thị trường VN, quốc gia tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á.

Tuy nhiên, cũng có một số doanh nghiệp Mỹ như Liên minh Thương mại sản xuất Mỹ (AMTAC), đại diện cho một số ngành công nghiệp như dệt may, phản đối trao PNTR cho VN.

Trong quá trình điều trần, chủ tịch Ủy ban Tài chính thượng viện cũng nêu một số kiến nghị của một vài nhóm lợi ích của Mỹ liên quan tới vấn đề về quyền sở hữu tri thức, lĩnh vực xuất nhập khẩu văn hóa phẩm, mặt hàng dệt may cũng như hiệu lực của luật pháp và các cam kết của VN trong thỏa thuận gia nhập WTO đạt được với Mỹ.

Phiên điều trần này tiến hành nhằm thông qua dự luật PNTR trước khi dự luật được đem ra biểu quyết trước toàn thể thượng viện. Dự luật còn phải được đưa ra Ủy ban Tài chính và thuế vụ hạ viện để biểu quyết thông qua.

TNS Max Baucus cũng cho rằng: "Việc Việt Nam gia nhập WTO là sáng kiến thương mại có ý nghĩa kinh tế lớn nhất trong vài năm qua. Việt Nam gia nhập WTO là một sự kiện lớn. Và nó đòi hỏi sự ủng hộ chính trị rộng rãi ở cả hai viện của Quốc hội. Nhưng để giành được lợi ích từ việc Việt Nam gia nhập WTO, chúng ta phải cùng nhau trao PNTR cho Việt Nam". TNS Max Baucus nhấn mạnh: "Thời điểm để trao PNTR chính là bây giờ, trước khi Tổng thống sang thăm Hà Nội vào tháng 11"..

Ông Baucus cho rằng Tổng thống Bush cần tăng cường sức ép chính trị để Quốc hội Mỹ sớm thông qua PNTR cho VN. Trì hoãn việc bỏ phiếu tới tận tháng chín sẽ không có lợi bởi các thành viên Quốc hội Mỹ thường tránh bỏ phiếu về các vấn đề thương mại khi đợt bầu cử tháng mười một đến gần.

Trong phiên điều trần có sự tham gia của 3 nhân chứng đến từ Hiệp hội các nhà sản xuất Thịt heo quốc gia (NPPC), Hiệp hội làm vườn khu vực tây bắc Mỹ và tập đoàn Citigroup.

Đại diện cho NPPC, cựu Chủ tịch Jon Caspers cho rằng tương lai của ngành chế biến thịt heo cũng như lợi ích của các nhà sản xuất trong nước hoàn toàn phụ thuộc vào việc mở rộng thoả thuận thương mại với các nước trong đó có Việt Nam.

Cũng theo ông Caspers, còn rất nhiều tổ chức nông nghiệp khác ở Mỹ ủng hộ việc VN gia nhập WTO. NPPC đang phối hợp với Liên minh Nông nghiệp vì Thương mại Mỹ-Việt bao gồm 35 tổ chức đại diện cho đông đảo nông dân, chủ trang trại, nhà chế biến thực phẩm và nhà xuất khẩu Mỹ.

Xuất phát từ những ưu đãi thuế quan có được khi VN gia nhập WTO, ông Caspers kêu gọi Quốc hội Mỹ không nên chần chừ.

"Nhận thức được những lợi ích từ thoả thuận gia nhập WTO, Mỹ không phải trao đổi bất cứ thứ gì ngoài việc trao quy chế thương mại bình thường vĩnh viễn cho Việt Nam, giống như Mỹ đang trao cho tất cả các đối tác thương mại của mình cũng như toàn bộ 150 nước thành viên WTO.

Quy chế thương mại bình thường với Việt Nam chưa bao giờ là vấn đề lớn và việc trao cho VN quy chế này mãi mãi không phải là vấn đề đáng gây tranh cãi lúc này.

NPPC ủng hộ mạnh mẽ việc VN gia nhập WTO và sẽ thúc giục Quốc hội phê chuẩn PNTR cho Việt Nam như một bước cần thiết trong quá trình gia nhập".

Một đại diện khác từ giới sản xuất là ông Christian Schlect, Chủ tịch Hội đồng Làm vườn khu vực tây bắc cũng lên tiếng ủng hộ dự luật S. 3495.

"Tôi tin rằng TNS Jackson, nếu như ông ấy còn sống cho đến ngày nay, sẽ hiểu và thích ứng với sự thay đổi của lịch sử. Ông ấy sẽ nhận thức được rằng những động lực chính trị đứng sau điều luật thương mại bổ sung do ông và TNS Vanik đệ trình năm 1974 không còn lý do gì để áp dụng cho Việt Nam ngày nay nữa. Và ông ấy vẫn sẽ giúp những người trồng rau quả nước Mỹ bước chân sang các thị trường xuất khẩu mới.

Hội đồng Làm vườn Tây bắc yêu cầu Thượng viện Mỹ bỏ Điều luật bổ sung của Tu chính án Jackson-Vanik cho Việt Nam và cho phép Tổng thống cấp PNTR cho Việt Nam".

Đại diện cho tập đoàn ngân hàng toàn cầu Citygroup Jeffrey R. Shafer cũng bày tỏ tin tưởng mạnh mẽ trong bài phát biểu của mình. Bằng những đánh giá rất lạc quan về thị trường Việt Nam, ông Shafer tin rằng Việt Nam sẽ trở thành một thị trường hấp dẫn cho các cơ quan chứng khoán, ngân hàng, bao hiểm....

"Chúng tôi hy vọng rằng Quốc hội sẽ phê chuẩn PNTR cho Việt Nam càng sớm càng tốt để đảm bảo rằng người Mỹ có thể được hưởng lợi từ những cam kết mà VN đưa ra trong quá trình thương lượng gia nhập WTO.

Người Việt Nam đã rất tích cực đáp ứng những quan ngại đưa ra trong nhiều năm qua, và chúng ta phải làm tất cả những gì có thể để khuyến khích nỗ lực của các nhà cải cách Việt Nam....

Trao PNTR cho Việt Nam là cơ hội hoàn tất chương cuối cùng trong nỗ lực bình thường hoá quan hệ của chúng ta với Việt Nam....Đây là một sáng kiến hướng đến tương lai. Đại diện cho Citigroup, tôi yêu cầu các ngài thông qua PNTR cho Việt Nam mùa hè này".

T.L - (tổng hợp)