Thị trường vật liệu xây dựng: Cung đang vượt cầu

Tốc độ xây dựng giảm, nhu cầu sắt thép sẽ giảm như các mặt hàng VLXD khác

Thực trạng dư thừa

Mặc dù ngành VLXD Việt Nam đang phát triển rất mạnh, nhưng do phát triển tự phát, thiếu quy hoạch, thiếu dự báo cụ thể nên nhiều địa phương đã đầu tư quá trớn vào lĩnh vực này dẫn đến dư thừa công suất. Hàng hóa làm ra không tiêu thụ được, dẫn đến ứ đọng, gây thiệt hại lớn không chỉ cho các doanh nghiệp.

Một trong những mặt hàng dư thừa nhiều nhất là gạch ốp lát. Tính đến nay, sản lượng gạch ốp lát của cả nước đã lên đến 160 triệu m2, thế nhưng nhu cầu tiêu thụ của thị trường hiện mới chỉ khoảng 90 đến 100 triệu m2 (dư thừa trên 60 triệu m2). Mặt hàng sứ vệ sinh cũng vậy, nhu cầu tiêu thụ của thị trường chỉ vào khoảng 3 triệu bộ, nhưng năng lực sản xuất của cả nước đã vượt 4,5 triệu bộ.

Không dừng lại đó, báo cáo mới đây của Bộ Xây dựng cho biết, lượng kính xây dựng tồn kho hiện cũng đang ở mức báo động với trên 6 triệu m2 thành phẩm. Đến nay, Công ty Kính Đáp Cầu tồn kho khoảng 500.000m2, Công ty Kính nổi VFG tồn 5 triệu m2, bằng mức tồn cả năm 2001 và xấp xỉ mức tiêu thụ kính của cả nước trong vòng 2 tháng…

Thực trạng dư thừa này khiến cho các doanh nghiệp sản xuất gạch ốp lát, sứ vệ sinh và kính xây dựng trong nước đang bế tắc trong việc tìm cách tiêu thụ sản phẩm. Nhiều doanh nghiệp đã phải tạm ngưng sản xuất để tránh tồn kho nhiều hơn, một số doanh nghiệp khác thì chọn giải pháp khuyến mại giảm giá ở mức tối đa nhằm giải phóng bớt lượng hàng tồn kho đã quá lâu.

Mới đây, Công ty Gạch men Thanh Thanh buộc phải đưa ra chương trình khuyến mãi giảm 4-5 ngàn đồng/m2 gạch granit tráng men giả cổ, đây là chương trình khuyến mãi khá hiếm hoi trong thị trường kinh doanh VLXD. Còn ông Vương Bảo Long, Giám đốc Công ty TNHH Đông Phương Á Châu thì cho rằng: mùa xây dựng năm nay, các công ty sản xuất VLXD đang phải “nghĩ khác - làm khác” khi tung ra khá nhiều chương trình khuyến mãi, khuyến khích sức mua của khách hàng, kể cả những hãng lớn như Caesar, Inax, American…

Đâu là nguyên nhân?

Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Tống Văn Nga cho biết thì tình hình “cung” vượt “cầu” ở một số mặt hàng VLXD, đặc biệt là gạch ốp lát đã được cảnh báo từ nhiều năm nay, và tình hình dư thừa đến mức báo động như hiện nay là hậu quả tất yếu của quá trình đầu tư tràn lan.

Do không phải là mặt hàng VLXD chiến lược (có sự quản lý chặt chẽ của nhà nước như xi măng, sắt thép) và do tốc độ xây dựng ở nước ta thời gian qua phát triển mạnh, lợi nhuận mà các mặt hàng gạch ốp lát, kính xây dựng, sứ vệ sinh đem lại khá nên những năm trước các địa phương, các nhà đầu tư tập trung “chạy đua” trong lĩnh vực này, dẫn đến dư thừa là điều không tránh khỏi.

Một nguyên nhân được xem là trực tiếp gây ảnh hưởng đến tình hình VLXD ứ đọng quá nhiều là tốc độ xây dựng trên thị trường chững lại do thị trường địa ốc đóng băng suốt năm qua. Theo KTS Đặng Công Huấn, cán bộ giảng dạy Trường ĐH Kiến trúc TP.HCM kiêm Giám đốc Công ty TNHH Xây dựng Minh Long, thị trường xây dựng dân dụng đã ngưng đọng từ 2 năm nay và việc ngưng đọng của thị trường này, xét về nguyên nhân sâu xa là do chính sách thuế và chính sách quản lý xây dựng hiện nay khá chặt chẽ.

5-10 năm trước đây, thuế vụ không quản lý đến những hộ dân xây cất nhà ở vùng ven. Vì vậy khoảng 50% - 80% các căn hộ ở những quận huyện vành đai thành phố được xây dựng mà không có giấy phép xây dựng, nguyên vật liệu xây dựng không phải có hóa đơn thuế, các nhà thầu xây dựng không bị quản lý chặt chẽ về mặt chất lượng xây dựng, không bắt buộc phải có các bằng cấp chuyên môn…

Ở những vùng lân cận như Biên Hòa, con số xây dựng không phép thậm chí gần 100%. Cũng cách đây 2 năm, thuế của hầu hết các loại VLXD đã tăng từ 5% lên 10%. Để xây được nhà, người dân phải chịu mức phí cao hơn và cần phải thực hiện một số thủ tục để xin cấp phép nên việc chuẩn bị xây dựng bị kéo dài hơn. Do đó, nhiều người dân nấn ná chưa xây nhà khiến số lượng các công trình xây dựng dân dụng giảm xuống.

Mặc dù thị trường xây dựng trong 2 năm nay ngưng đọng nhưng dư luận cho rằng những quy định về thuế và quản lý chất lượng chặt chẽ như đã nêu trên là hợp lý. Một khi đã tạo được thói quen tốt trong việc chấp hành các quy định về xây dựng thì tốc độ xây dựng lại sẽ phục hồi. Nhiều chuyên gia dự báo, năm 2006 tới đây, thị trường xây dựng dân dụng sẽ phục hồi như năm 2003, thậm chí phát triển mạnh hơn nữa.

Thu Tuyết - Tú Liên
(Sài Gòn Giải Phóng)