Thị phần cá giá rẻ bỏ ngỏ, cá ngoại "tấn công"

Cá tra, ba sa bán lẻ tại các chợ có giá 15.000 -20.000 đồng/kg, nhưng không được người tiêu dùng trong nước ưa chuộng.

Trong khi các doanh nghiệp chế biến thủy sản Việt Nam chỉ chăm lo công việc xuất khẩu thì phía sau lưng, nội địa lại bị... "hở sườn". Chớp cơ hội, cá ngoại nhanh chóng xâm nhập và "vùng vẫy".

Qua khảo sát của TS, cá tiêu thụ tại TP HCM hiện được phân phối từ 3 nguồn chính và cùng chia thị phần để cung ứng. Các công ty xuất nhập khẩu thủy sản tầm cỡ "nắm" khu vực nhà hàng khách sạn lớn với chủng loại thủy sản cao cấp như cá hồi Na Uy, cá sa ba, cá trứng, tôm hùm... Nguồn cung từ các cơ sở thực phẩm tươi sống đóng vai trò quan trọng trong việc cấp hàng cho hệ thống siêu thị, nhà hàng, quán ăn với chất lượng trung và cao cấp. Còn lại thị phần thủy sản khu vực các chợ chủ yếu là do thương lái hay các vựa cá "toàn quyền".

Theo Ban quản lý chợ thủy sản Chánh Hưng, nguồn hàng tại chợ chủ yếu là từ các thương lái mua hàng trực tiếp ở tàu đánh cá mang về phân phối. "Rất ít sự tham gia phân phối của các công ty đánh bắt, chế biến thủy sản trong nước, trừ một số công ty hiện đang nhập cá ngoại về", ông Trương Minh Đức, Phó phòng kinh doanh Công ty quản lý và kinh doanh chợ Bình Điền cho biết. Do đó, thương lái hoàn toàn có thể chi phối giá cá, đặc biệt là nạn đầu cơ tăng giá trong trường hợp thị trường hút hàng, khiến giá cá đã cao càng cao thêm. Điển hình những khi biển động, thời tiết xấu, tại các chợ gần như vắng bóng hẳn các loại cá biển.

Một chuyên gia trong ngành thủy sản cho rằng, nếu các công ty xuất nhập khẩu thủy sản cùng tham gia vào việc cung cấp hàng trên thị trường nội địa thì người tiêu dùng sẽ được hưởng lợi nhiều hơn. Tuy nhiên, giới doanh nghiệp thì không nghĩ vậy xuất phát từ lợi ích kinh tế riêng. Giám đốc một công ty xuất nhập khẩu thủy sản đề nghị không nêu tên cho TS biết, công bằng mà nói, việc xuất khẩu thủy sản mang về nhiều lợi nhuận và dễ dàng cho công ty hơn là tập trung sức để "đánh" thị trường nội địa. "Thị hiếu người tiêu dùng nội địa rất phức tạp, giá trị tiêu dùng nhìn chung cũng thấp nên doanh thu bán hàng mang lại không cao", ông cho biết. Đại diện của đơn vị Người Sài Gòn chuyên cung cấp lương thực thực phẩm tươi sống cho thị trường TP HCM cũng nói: "Chỉ cung cấp hàng cho các nhà hàng, khách sạn, quán ăn theo yêu cầu chứ công ty không phân phối về các chợ".

Cho đến nay sản phẩm thủy sản mà các công ty chế biến đang cung cấp cho thị trường nội địa chủ yếu là hàng chế biến sẵn hoặc ăn liền chứ chưa chú trọng đến việc cung cấp những thực phẩm thủy hải sản tươi sống. Đại diện Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), Phó tổng thư ký Trương Đình Hòe cũng nhận định, các doanh nghiệp thủy sản đang bỏ ngỏ thị trường cá giá rẻ trong nước.

Trong khi đó, thị trường nội địa khá rộng lớn và đa dạng. Nhu cầu về cá với giá bình dân là rất cao. Nên một số công ty đã chuyển hướng nhập khẩu cá ngoại giá rẻ về bán trên thị trường nội địa.

Ông Lâm Văn Nam, giám đốc Công ty Bảo An Minh cho biết, công ty ông là một trong những nhà nhập khẩu cá chính ngạch từ rất nhiều thị trường như Na Uy, Nhật... Thời gian vừa qua, công ty ông bắt đầu nhập cá Đài Loan về để nhắm đến việc cung cấp cho một thị trường tiêu dùng giá rẻ. "Con cá nục, cá thu Đài Loan khi được nhập chính ngạch giá rất rẻ, phù hợp với kinh tế gia đình của đa số người dân lao động", ông Nam nói.

Đối với tiểu thương, sự có mặt và chiếm lĩnh thị trường của các loại cá giá rẻ Đài Loan đã làm cho sức tiêu thụ cá nội địa giảm mạnh. Bà Trần Thị Thu, tiểu thương bán cá tại chợ Hòa Bình, quận 5, gần đây rất chán nản bởi mâm cá ngân, cá bông lau của bà luôn đầy ắp, trong khi thau cá nục Đài Loan hơn 20 kg của bà Hai thì bán hết veo. Và bà Thu quyết định chuyển sang lấy cá Đài Loan về bán. Hai tuần nay, bà Thu nhận 10 kg cá nục bông, cá thu đao Đài Loan từ thương lái tại chợ đầu mối thủy sản Chánh Hưng, quận 8, về bán với giá 15.000 đồng một kg. Số cá "ngoại" của bà nhanh chóng bán hết chỉ sau 3 tiếng đồng hồ.

Thực tế, tại các chợ, giá cá nục Đài Loan hiện ở mức bình quân 13.000-14.000 đồng/kg, chỉ cao hơn cá nục trong nước 2.000-3.000 đồng/kg, nhưng cá to hơn và được gắn mác ngoại. Còn cá thu Đài Loan chỉ khoảng 20.000-25.000 đồng/kg, rẻ hơn đến 60-70% so với cá thu nội địa.

Ông Lâm Văn Nam cho biết, hiện sức tiêu thụ cá nục bông, cá thu đao Đài Loan tại TP HCM đang có chiều hướng giảm do mưa Nam bộ vào mùa. Giá vẫn giữ ở mức 14.000-15.000 đồng/kg cá nục, 20.000 - 28.000 đồng/kg cá thu. Nhưng tháng 9 tới sẽ bắt đầu vụ thu hoạch cá tại Đài Loan nên lượng nhập về Việt Nam sẽ nhiều hơn, giá có thể còn rẻ hơn mức giá hiện nay.

Phan Anh

- Cá ngoại tiếp tục dội chợ
- Cá ngoại vào chợ