vietbao

Sự đánh đổi giữa nghèo đói và tăng trưởng tại VN

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Một lớp học phổ thông tại tỉnh Hà Tây - địa phương còn gặp nhiều khó khăn.

Trong giai đoạn 1993-2003, khi VN đạt được tốc độ tăng GDP hàng đầu thế giới thì sự phân hóa giàu nghèo lại gia tăng. Vì thế, theo các chuyên gia, tới đây, Chính phủ có thể sẽ phải thực hiện rất nhiều biện pháp để dung hoà mục tiêu tăng trưởng nhanh và công bằng xã hội.

Trong 18 năm tiến hành đổi mới (bắt đầu từ 1986), VN đã ngày càng được biết đến như một nền kinh tế năng động hàng đầu trong danh sách các nước đang phát triển trên thế giới. Mặc dù vậy, tự do hoá, đặc trưng bằng quá trình mở cửa và hội nhập vào kinh tế khu vực và thế giới, cũng đã làm nảy sinh sự gia tăng chênh lệch về thu nhập giữa các nhóm dân cư. Số liệu điều tra của Tổng cục thống kê (GSO) cho thấy, hệ số Gini (đặc trưng cho sự bất bình đẳng mức sống) của VN đã tăng từ 0,35 năm 1993 lên 0,38 năm 1998 và 0,42 năm 2002.

Vì vậy, việc nghiên cứu mối quan hệ giữa tăng trưởng và bất bình đẳng thu nhập là một vấn đề cấp thiết và có ý nghĩa. Làm thế nào để định lượng phân phối thu nhập tại VN? Phải chăng có sự đánh đổi giữa các mục tiêu tăng trưởng và thu hẹp khoảng cách giàu nghèo? Chính phủ cần có chính sách gì để dung hoà hai mục tiêu này?

Trước hết, về khía cạnh tăng trưởng. Trong giai đoạn 1993-2002, GDP của VN đã tăng gấp 2 lần, do tốc độ tăng trưởng đạt trung bình gần 7,5%/năm, chỉ xếp sau Trung Quốc tại châu Á (theo lý thuyết, để nhân đôi GDP trong 10 năm, một quốc gia cần đạt tốc độ tăng trưởng trung bình 7%/năm). Bảng dưới đây viện dẫn so sánh của Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF):

1998 1999 2000 2001 2002 2003
Châu Á 4,0 6,1 6,8 5,7 6,5 6,3
Ấn Độ 5,8 6,7 5,4 4,2 4,9 5,1
Trung Quốc 7,8 7,1 8,0 7,3 8,0 7,5
Thái Lan -10,5 4,4 4,6 1,9 5,2 4,2
Việt Nam 5,8 5,2 6,8 6,9 7,0 7,2

Tăng trưởng nhanh cũng kèm theo chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng các khu vực công nghiệp và dịch vụ, giảm tỷ trọng khu vực nông nghiệp trong GDP, giải quyết nạn thất nghiệp... Đối với các vấn đề xã hội, thành công của VN trong việc nâng cao chất lượng y tế, giáo dục đã được thế giới biết đến như một điển hình tiêu biểu. Chẳng hạn, tỷ lệ học sinh nhập học cấp 2 tăng từ 42% năm 1992/1993 lên 61% năm 1997/1998 và 70% năm 2002/2003.

Tuy nhiên, gia tăng bất bình đẳng thu nhập lại là một thách thức lớn. Theo các nghiên cứu của Ngân hàng thế giới (WB), Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB)…, không chỉ có sự chênh lệch ngày càng tăng về thu nhập giữa các nhóm dân cư mà hiện tượng này còn xảy ra giữa thành thị với nông thôn, giữa các tỉnh có điều kiện kinh tế xã hội khác nhau. Báo cáo thường niên năm 2003 của GSO chỉ rõ, trung bình nhóm 20% số người thuộc nhóm thu nhập cao nhất hằng năm kiếm thêm được số tiền nhiều gấp 8,1 lần so với nhóm 20% số người thu nhập thấp nhất.

Theo một nghiên cứu mới đây của Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội, bất bình đẳng có cả tác động trực tiếp và gián tiếp đến tăng trưởng kinh tế. Nếu tăng 1 điểm phần trăm về bất bình đẳng thu nhập thì GDP tăng thêm 1,55 điểm phần trăm. Kết quả này có thể được lý giải như sau: Trong quá trình đổi mới, bắt đầu theo đuổi “kinh tế thị trường”, nền kinh tế VN có hiệu suất sinh lời của đồng vốn đầu tư cao. Những người giàu có nhiều điều kiện hơn người nghèo để sản xuất, kinh doanh và sự sinh lời nhanh đã tạo thêm thu nhập cho họ, góp phần làm tổng sản phẩm quốc nội tăng trưởng nhanh hơn. Cùng lúc, tại các địa phương có tỷ lệ vốn đầu tư cao so với GDP và chất lượng giáo dục tốt hơn thì nhóm người giàu càng có cơ hội tích tụ tài sản, đẩy mạnh làm ăn thu lời. Sự tăng trưởng của các địa phương này vừa tạo thêm của cải cho người giàu (tăng chênh lệch giàu - nghèo), lại góp phần thúc đẩy tăng trưởng.

Kinh nghiệm lịch sử cho thấy, đối với các quốc gia có mức thu nhập đầu người thấp như VN, mỗi thay đổi nhỏ về chính sách chi tiêu công cộng thường đem lại nhiều lợi ích hơn cho người giàu. Theo Báo cáo Phát triển thế giới 2004 của WB, công bố cuối tháng 9/2003, nhóm 1/5 nghèo nhất của dân cư nhận được ít hơn 1/5 chi tiêu cho giáo dục hoặc y tế, trong khi nhóm 1/5 giàu nhất lại nhận được nhiều hơn. Lý do cơ bản là chi tiêu công cộng đã nghiêng lệch về những dịch vụ được người giàu tiêu dùng nhiều hơn, cho dù ban đầu nó có xu hướng vươn tới người nghèo. Đối với VN, những hạn chế chung này vẫn còn tồn tại, cho dù ở mức độ kém nghiêm trọng. Các chính sách hướng đến cải thiện cuộc sống cho người nghèo nhiều khi lại vô hình dung tạo thu nhập cho người giàu (mà điển hình là chương trình 135 của với hàng loạt các sai phạm trong quản lý ngân sách. Theo báo cáo của Chủ tịch Hội đồng dân tộc Tráng A Pao trước Quốc hội khóa X, bình quân 4 năm qua, Nhà nước đã đầu tư cho 2.300 xã thuộc diện nghèo 2 tỷ đồng, nhưng đến nay chưa một xã nào được xét thoát khỏi tình trạng đặc biệt khó khăn. Hàng trăm tỷ đồng ngân sách của chương trình 135 đã bị thất thoát qua các khâu, mà chủ yếu vào túi người giàu).

Theo kinh tế gia nổi tiếng Simon Kutznets, thường thì tại các nước bắt đầu thực hiện tự do hoá, mở cửa kinh tế (như tại phương Tây giữa thế kỷ 20), bất bình đẳng thu nhập tăng nhanh, sau đó chậm dần rồi đến một thời điểm nào đó bắt đầu giảm xuống. Nguyên nhân của hiện tượng này là do các yếu tố liên quan đến cầu. Cụ thể, tại thời điểm bắt đầu thực hiện công nghiệp hoá, công nghệ và thể chế thay đổi sẽ kéo theo nhu cầu về vốn và lao động có kỹ năng, trong khi hạ thấp vai trò của lao động không có kỹ năng. Sau đó, kỹ thuật mới liên tục xuất hiện (theo nguyên tắc đàn nhạn bay - “catching up”), còn thể chế thì thay đổi chậm hơn. Nhờ đó, thu nhập của đại bộ phận lao động (chuyên môn kém) cũng được cải thiện bởi vai trò của yếu tố nhân lực trong cơ cấu sản phẩm lại được chú trọng.

Qua việc chỉ số Gini tại VN tăng từ 0,33 (năm 1993) lên 0,38 (năm 1998) và 0,42 (năm 2003), có thể thấy bất bình đẳng thu nhập ngày một gia tăng, nhưng đã bắt đầu chậm lại. Một sự nắm bắt thấu đáo các kinh nghiệm quốc tế, qua đó hoạch định các chính sách phù hợp sẽ giúp chặn được sự gia tăng bất bình đẳng thu nhập, song song với việc nền kinh tế tiếp tục trong top dẫn đầu khu vực về tăng trưởng GDP.

Những phân tích trên đã khẳng định: bất bình đẳng thu nhập đã vừa trực tiếp vừa gián tiếp góp phần vào tăng trưởng GDP. Tuy nhiên, rõ ràng điều này sẽ kéo theo các vấn đề xã hội ngày một trở nên nan giải hơn. Dưới đây là một số kiến nghị chính sách có thể giúp dung hoà được hai khía cạnh này:

- Thứ nhất, cần đảm bảo người nghèo được hưởng các lợi ích từ các chính sách công như giáo dục, y tế, hạ tầng cơ sở… Điều này không chỉ có nghĩa là Nhà nước tăng cường tiền bạc cho các địa phương còn gặp khó khăn, mà còn phải tìm cách đảm bảo cho người dân tại đây được trực tiếp nhận những ưu đãi này. Một kinh nghiệm quốc tế là cho người nghèo được tham gia vào quá trình đề xuất, hoạch định chính sách, để rồi tự họ theo dõi, giám sát quá trình thực thi chính sách. Trong báo cáo “Nước cho tất cả” vừa được ADB công bố, các tác giả đã chứng minh được rằng trong khi tại các thành phố lớn ở các nước đang phát triển, người dân kêu ca về giá nước cao thì tại các vùng nông thôn, lại không có đủ nước sạch để dùng và “người dân nghèo sẵn sàng trả giá nước sạch cao hơn tại thành phố nếu họ được cung cấp nguồn tài nguyên thiên nhiên này đầy đủ và thường xuyên”.

- Thứ hai, chính sách đầu tư phát triển cần làm sao để tăng cường vốn cho các địa phương còn trong điều kiện khó khăn. Một thực tế rất rõ là vốn cao sẽ đi đôi với tăng trưởng cao khi mà nền kinh tế vẫn đang được đánh giá là năng động hàng đầu khu vực. Vì vậy, việc cân đối các khoản giải ngân ODA cũng cần hướng đến mục tiêu lâu dài hơn là tạo ra sự phát triển bền vững và cân bằng trong nền kinh tế. Việc hiện đại hoá các thành phố lớn bằng tiền ODA (chẳng hạn TP HCM có kế hoạch vay theo hình thức viện trợ này 2 tỷ USD trong 2 năm 2004-2005, bằng gần nửa nhu cầu của cả nước mà mục đích chính là xây đường, cầu, công viên…) ở khía cạnh công bằng thì cần giảm xuống, thay vào đó là nghiên cứu xem các tỉnh vùng sâu, xa, tây nguyên… đang cần hỗ trợ những gì. Hiện, mỗi năm VN nhận được cam kết cho vay ưu đãi khoảng 2,4-2,5 tỷ USD từ các nhà tài trợ quốc tế, trong đó, năm 2004, lượng ODA sẽ đạt kỷ lục: 2,8 tỷ USD.

- Thứ ba, tiếp tục đẩy nhanh phát triển kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế. Lợi thế của VN là giá nhân công rẻ, nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú. Mở cửa kinh tế sẽ giúp tất cả các lĩnh vực có cơ hội phát triển, tạo thu nhập cho người dân, đồng thời qua đó giải quyết được các mục tiêu Thiên niên kỷ. Một điều tất yếu là quá trình này cần được tiến hành song song với việc quản lý của Nhà nước, trên cơ sở hoạch định ra các chiến lược lâu dài qua những cơ chế chính sách phù hợp, bởi nếu không sẽ xảy ra tình trạng lợi bất cập hại của toàn cầu hoá là: VN trở thành nơi đón nhận những công nghệ lạc hậu trên thế giới, thu nhập đầu người được cải thiện chậm chạp.

Nếu thực hiện đồng bộ các biện pháp cơ bản trên, về lâu về dài, khoảng cách giàu - nghèo sẽ được thu hẹp lại mà nền kinh tế vẫn tiếp tục phát triển bền vững.

Thanh Xuân

Việt Báo
Nông dân Sài Gòn nuôi bò cạp bằng vỏ dừa
Comment :Sự đánh đổi giữa nghèo đói và tăng trưởng tại VN
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Sự đánh đổi giữa nghèo đói và tăng trưởng tại VN bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Su danh doi giua ngheo doi va tang truong tai VN ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Sự đánh đổi giữa nghèo đói và tăng trưởng tại VN ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Kinh Tế
offs between poverty and growth in VN
inequality, the trade, economy, growth, growth, income, development, policy, world, the rich, VN, years, countries, societies, billion
In the period 1993-2003, when VN achieve GDP growth is leading the divide between rich and poor is increasing. Thus, according to experts, to this, the Government may have to do a lot of measures to reconcile rapid growth target ...
Giá Vàng
Khu vực Mua Bán
Hà Nội36,24036,520
TP HCM36,24036,500
Đà Nẵng36,24036,520
Nha Trang36,23036,520
Bình Phước36,21036,530
Cà Mau36,24036,520
Giá vàng hôm nay
cập nhật lúc 00:00 - 30/08/2016
Tỷ giá ngoại tệ
Ngoại tệ VNĐ
USDĐô Mỹ22.340,00
EUREuro25.071,50
AUDĐô Úc16.907,80
CADĐô Canada17.258,26
CHFThụy Sĩ22.927,39
GBPBảng Anh29.351,67
JPYYên Nhật219,06
Tỷ giá hôm nay
cập nhật ngày 29/08/2016
  • VN
  • USA
  • EU
  • ASIA
  • VN-Index
    0.25%
    1.69
    669.44
  • HNX-Index
    -0.86%
    -0.72
    83.21
  • VS 100
    -0.15%
    -0.33
    212.54
  • VS-Large Cap
    0.69%
    2.05
    299.90
  • VS-Mid Cap
    -1.01%
    -0.86
    84.23
  • VS-Small Cap
    -0.87%
    -0.29
    33.13
  • VS-Micro Cap
    -0.39%
    -0.14
    35.57
  • UPCOM
    -0.3%
    -0.19
    55.39
  • VN30
    -0.1%
    -0.48
    656.23
  • VN50
    0.7%
    3.57
    515.47
Phiên giao dịch chiều 29/8:‘Xả hàng’ cuối phiên

HAG là mã dẫn đầu khối lượng khớp lệnh trên HOSE, đạt hơn 5,45 triệu đơn vị, còn trên HNX, vị trí này thuộc về SCR, với hơn 8,7 triệu cổ phiếu được sang tên.

  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Thoi su 24h238 Gai tre thue chat chan tay truc loi
    Thời sự 24h(23/8): Gái trẻ thuê chặt chân tay trục lợi

    Xé áo, cắt tóc nhân tình ở phố: Nhân tình là "osin" của kẻ chủ mưu; Giám định ADN để nhận dạng 150 ngôi mộ bị xâm phạm; Vụ "tháp nghiêng" chờ sập: 3/4 hộ dân đã di dời; Dân không có quyền kiểm tra CSGT': Giám sát khác kiểm tra; Bạn gái trễ giờ lên máy bay, nam thanh niên xông vào đánh nhân viên hàng không

  • Nhung thong tin dang doc nhat trong tuan tu 2182782016
    Những thông tin đáng đọc nhất trong tuần (từ 21/8-27/8/2016)

    Vụ rơi máy bay quân sự làm một học viên phi công tử vong, tự thuê người chặt chân, tay mình để trục lợi bảo hiểm, đau đáu lòng ngư dân miền Trung câu hỏi bao giờ cá biển ăn được, hay vụ sập mỏ vàng ở Lào Cai đoạt mạng 7 người,... là những tin nóng được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2108 27082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (21/08 - 27/08/2016)

    Tiền ở một loạt các ngân hàng lại "bốc hơi", vấn nạn thực phẩm bẩn bủa vây người Việt, áp lực thu ngân sách khiến giá xăng dầu tăng, những băn khoăn về việc mua điện từ Lào, CPI tháng 8 tăng 0,1% so tháng trướ ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t