vietbao

Sở hữu nhà nước trong hệ thống ngân hàng: cao hay thấp?

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Cùng với cơn sốt chứng khoán, câu chuyện cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước nói chung, các ngân hàng thương mại nhà nước nói riêng đang nóng lên đỉnh điểm.

Có lẽ cũng nên điểm lại quá trình thay đổi sở hữu nhà nước trong hệ thống ngân hàng trong thời gian qua, để có những bước đi thích hợp trong thời gian tới, khi Việt Nam đã hội nhập một cách đầy đủ vào nền kinh tế thế giới.

Hệ thống ngân hàng hai cấp bắt đầu hình thành từ năm 1988
Hệ thống ngân hàng hai cấp bắt đầu hình thành từ năm 1988.
Trong tài liệu “Thất bại của chính phủ trong khu vực tài chính” Ngân hàng Thế giới đã chỉ ra rằng, việc nhà nước sở hữu hay khống chế quá nhiều hệ thống ngân hàng (thương mại) ở các nước đang phát triển sẽ làm cho hệ thống tài chính kém phát triển và không thực hiện tốt chức năng của mình, từ đó làm giảm tăng trưởng.

Tuy nhiên, kinh nghiệm một số nước cũng cho thấy việc tư nhân hóa một cách ồ ạt các các ngân hàng, trong khi các thể chế cần thiết còn yếu kém, có thể làm gia tăng gánh nặng ngân sách và nguy cơ khủng hoảng. Giữa hai quan điểm trên, vấn đề là xác định được sự cân bằng trong mỗi giai đoạn phát triển.

Những quan điểm ủng hộ sở hữu nhà nước

Những người ủng hộ sở hữu nhà nước trong hệ thống ngân hàng đưa ra lập luận: do sự yếu kém của các tổ chức và thông tin bất cân xứng nghiêm trọng, sẽ xảy ra “thất bại thị trường”. Do vậy, chính phủ có thể phân bổ vốn hiệu quả hơn tư nhân, đặc biệt tại các nước đang phát triển.

Lý do thứ hai, nếu tư nhân sở hữu ngân hàng thì có thể dẫn đến độc quyền, hạn chế khả năng tiếp cận vốn cho các hoạt động trong nền kinh tế.

Lý do thứ ba, tư nhân hóa ồ ạt các ngân hàng có thể xảy ra ngoại tác tiêu cực: do tổ chức tư nhân có nguy cơ bị sụp đổ cao hơn, dễ dẫn đến khủng hoảng tài chính.

Và những quan điểm không ủng hộ

Những người mang quan điểm ngược lại cũng có lập luận của mình: các ngân hàng do nhà nước sở hữu dễ bị chi phối bởi các yếu tố chính trị và áp lực của các nhóm lợi ích, dẫn đến kết quả chệch hướng khỏi mục tiêu đề ra.

Hơn thế, khu vực nhà nước không có động cơ mạnh mẽ để phân phối vốn hiệu quả, những người nắm giữ trọng trách thường bị thúc đẩy bởi việc “giữ ghế” chính trị và ban thưởng cho những người ủng hộ mình, động cơ đó mâu thuẫn với mục tiêu phân bổ nguồn lực của ngân hàng.

Mâu thuẫn giữa chức năng sở hữu – kinh doanh tiền tệ và quản lý tiền tệ có thể xảy ra. Do một bộ phận của chính phủ thực hiện chức năng kinh doanh, nhưng lại có bộ phận chịu trách nhiệm theo dõi, kiểm tra, làm cho hoạt động giám sát của nhà nước trở nên yếu đi.

Bên cạnh đó, sở hữu nhà nước dễ nảy sinh lạm dụng quyền lực, nguồn gốc của nạn tham nhũng, quan liêu, làm phát sinh nhiều thủ tục rườm rà, tăng chi phí giao dịch.

Lập luận của cả hai bên đều có lý, vậy câu chuyện thực tế ở Việt Nam thì như thế nào?

Bài học tự do hóa không kiểm soát

Trước năm 1986, Việt Nam theo mô hình kinh tế kế hoạch tập trung, mọi giao dịch tài chính (chính thức) đều do nhà nước thực hiện thông qua ngân hàng nhà nước. Hệ thống ngân hàng nhà nước là hệ thống một cấp (ngân hàng trung ương đảm nhiệm luôn chức năng của các ngân hàng thương mại), thuộc sở hữu nhà nước 100% và do nhà nước trực tiếp quản lý, kiểm soát.

Đến năm 1988, chức năng kinh doanh ngân hàng được tách khỏi Ngân hàng nhà nước để giao cho các ngân hàng chuyên doanh. Hệ thống ngân hàng hai cấp được hình thành, tạo nên các chuyển biến về tự do tài chính, là điều kiện cho các hình thức sở hữu khác trong hệ thống tài chính phát triển.

Cùng năm, Nhà nước ban hành tạm thời các thể lệ tín dụng, cho phép tất cả các tổ chức kinh tế được vay tiền và huy động vốn từ công chúng (quyết định số 18/NH/QĐ và 19/NH/QĐ ngày 27/4/1988). Thị trường tài chính trong nước được tự do hóa gần như hoàn toàn.

Với quy định mới, các tổ chức tín dụng mọc lên như nấm. Năm 1989 cả nước có đến 7.180 quỹ tín dụng và hợp tác xã tín dụng. Tuy nhiên, cuối năm 1989 hàng loạt các tổ chức tín dụng đã đổ bể và gây ra những hậu quả nghiêm trọng.

Nguyên nhân đổ bể là tự do hoá tài chính đã đi quá xa khỏi năng lực quản lý. Tất cả các tổ chức kinh tế đều có thể kinh doanh tiền tệ, kể cả những hình thức kinh doanh tiền tệ dưới vỏ bọc huy động vốn (như vụ nước hoa Thanh Hương), trong khi hệ thống kiểm soát và điều tiết chưa kịp hình thành.

Từ bài học đắt giá đó, Việt Nam đã có tiến trình tự do hóa tài chính thận trọng và hợp lý hơn.

Tỉ lệ sở hữu nhà nước giảm dần

Sau cú vấp đó, hai pháp lệnh về ngân hàng được đưa ra trong năm 1990, góp phần củng cố hệ thống ngân hàng hai cấp, bắt đầu hình thành các công cụ quản lý và điều hành tiền tệ.

Tỉ lệ tài sản của các ngân hàng thương mại nhà nước trong tổng tài sản hệ thống ngân hàng Việt Nam:

  • Năm 1994: 89%

  • Năm 1998: 82%

  • Năm 2003: 74,6%

  • Năm 2005: 71,5%

  • Năm 2006: 62,5%

Hai pháp lệnh trên đã cho phép thành lập các ngân hàng cổ phần, ngân hàng nước ngoài được tham gia thành lập ngân hàng liên doanh... Tỉ trọng tài sản của các ngân hàng thương mại nhà nước trong tổng tài sản của hệ thống ngân hàng cũng giảm dần.

Tỉ lệ này năm 1994 là 89%, đến năm 1998 giảm xuống còn 82%, còn 74,6% vào năm 2003, 71,5% năm 2005 và 62,5% vào năm 2006.

Từ năm 2007, hệ thống tài chính cũng mở cửa rộng hơn theo thỏa thuận gia nhập WTO. Các nhà đầu tư nước ngoài được phép mở ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam từ ngày 1/4/2007. Vì vậy, dự báo tỉ lệ sở hữu nhà nước trong hệ thống ngân hàng sẽ còn tiếp tục giảm.

Việc đa dạng hoá các thành phần kinh tế, đặc biệt sự tham gia của ngân hàng nước ngoài đã góp phần cải thiện mạnh mẽ hệ thống tài chính: áp dụng công nghệ tiên tiến, nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp, nâng cao tính cạnh tranh… Điều này không chỉ đem lại lợi ích cho các ngân hàng mà cho cả nền kinh tế.

Sở hữu nhà nước sẽ giảm đến bao nhiêu?

Việc tham gia của các thành phần kinh tế vào hệ thống tài chính đã đem lại hiệu quả rõ rệt. Tuy nhiên, việc giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước trong hệ thống tài chính cũng phải xét đến bối cảnh Việt Nam là nước đang phát triển, các thể chế đang trong quá trình xây dựng và hội nhập, có nhiều thông tin bất cân xứng, nhu cầu vốn đầu tư hạ tầng rất lớn… do vậy trong một số lĩnh vực chính phủ phân bổ vốn sẽ hiệu quả hơn.

Kinh nghiệm của các nước Đông Âu, khi tự do hóa hệ thống tài chính quá nhanh, sở hữu nhà nước trong hệ thống tài chính đã giảm rất nhanh xuống dưới 25%, thậm chí còn 3% như ở Cộng hoà Séc, từ đó những tác động tiêu cực đã nảy sinh.

Việc giảm sở hữu nhà nước trong hệ thống tài chính là tất yếu, nhưng cần được thực hiện theo một tiến trình hợp lý. Trong mỗi giai đoạn, cơ cấu sở hữu không thể áp đặt theo cảm tính mà cần phải được xác định trên cơ sở khoa học.

  • Ngân Lưu
    Ý kiến của bạn đọc về vấn đề chuyển đổi cơ cấu sở hữu trong ngân hàng
    và tự do hóa hệ thống tài chính:

Việt Báo
Thanh niên cứng nhất Hà Nội chơi lầy với công an phường
Comment :Sở hữu nhà nước trong hệ thống ngân hàng: cao hay thấp?
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Sở hữu nhà nước trong hệ thống ngân hàng: cao hay thấp? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết So huu nha nuoc trong he thong ngan hang cao hay thap ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Sở hữu nhà nước trong hệ thống ngân hàng: cao hay thấp? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Kinh Tế
State-owned banking system: high or low?
Vietnam, the state enterprises, state ownership, the banking system, Financial Systems, liberalization, equitisation, water in the system, of the economy, organizations can , years, to
Along with the stock craze, the story of equitization of State enterprises in general, the state-owned commercial banks in particular is heating up .. peak
Giá Vàng
Khu vực Mua Bán
Hà Nội36,29036,570
TP HCM36,29036,550
Đà Nẵng36,29036,570
Nha Trang36,28036,570
Bình Phước36,26036,580
Cà Mau36,29036,570
Giá vàng hôm nay
cập nhật lúc 08:30 - 27/08/2016
Tỷ giá ngoại tệ
Ngoại tệ VNĐ
USDĐô Mỹ22.335,00
EUREuro25.318,00
AUDĐô Úc17.105,00
CADĐô Canada17.410,82
CHFThụy Sĩ23.245,76
GBPBảng Anh29.611,62
JPYYên Nhật223,09
Tỷ giá hôm nay
cập nhật ngày 27/08/2016
  • VN
  • USA
  • EU
  • ASIA
  • VN-Index
    1.40%
    9.25
    667.75
  • HNX-Index
    0.74%
    0.61
    83.93
  • VS 100
    2.86%
    5.92
    212.87
  • VS-Large Cap
    1.82%
    5.31
    297.85
  • VS-Mid Cap
    0.61%
    0.52
    85.09
  • VS-Small Cap
    0.45%
    0.15
    33.42
  • VS-Micro Cap
    -0.28%
    -0.10
    35.71
  • UPCOM
    0.1%
    0.07
    55.58
  • VN30
    1.2%
    7.65
    656.71
  • VN50
    1.6%
    8.15
    511.95
Phiên giao dịch chiều 26/8:Thanh khoản được cải thiện

Thanh khoản trên thị trường phiên hôm nay cải thiện đáng kể so với phiên trước, tổng giá trị giao dịch trên HOSE và HNX đạt hơn 2.800 tỷ đồng, trong đó giao dịch thỏa thuận chỉ đóng góp khoảng hơn 180 tỷ đồng.

  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Thoi su 24h238 Gai tre thue chat chan tay truc loi
    Thời sự 24h(23/8): Gái trẻ thuê chặt chân tay trục lợi

    Xé áo, cắt tóc nhân tình ở phố: Nhân tình là "osin" của kẻ chủ mưu; Giám định ADN để nhận dạng 150 ngôi mộ bị xâm phạm; Vụ "tháp nghiêng" chờ sập: 3/4 hộ dân đã di dời; Dân không có quyền kiểm tra CSGT': Giám sát khác kiểm tra; Bạn gái trễ giờ lên máy bay, nam thanh niên xông vào đánh nhân viên hàng không

  • Nhung thong tin dang doc nhat trong tuan tu 2182782016
    Những thông tin đáng đọc nhất trong tuần (từ 21/8-27/8/2016)

    Vụ rơi máy bay quân sự làm một học viên phi công tử vong, tự thuê người chặt chân, tay mình để trục lợi bảo hiểm, đau đáu lòng ngư dân miền Trung câu hỏi bao giờ cá biển ăn được, hay vụ sập mỏ vàng ở Lào Cai đoạt mạng 7 người,... là những tin nóng được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2108 27082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (21/08 - 27/08/2016)

    Tiền ở một loạt các ngân hàng lại "bốc hơi", vấn nạn thực phẩm bẩn bủa vây người Việt, áp lực thu ngân sách khiến giá xăng dầu tăng, những băn khoăn về việc mua điện từ Lào, CPI tháng 8 tăng 0,1% so tháng trướ ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t