vietbao

Sở hữu nhà nước trong hệ thống ngân hàng: cao hay thấp?

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Cùng với cơn sốt chứng khoán, câu chuyện cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước nói chung, các ngân hàng thương mại nhà nước nói riêng đang nóng lên đỉnh điểm.

Có lẽ cũng nên điểm lại quá trình thay đổi sở hữu nhà nước trong hệ thống ngân hàng trong thời gian qua, để có những bước đi thích hợp trong thời gian tới, khi Việt Nam đã hội nhập một cách đầy đủ vào nền kinh tế thế giới.

Hệ thống ngân hàng hai cấp bắt đầu hình thành từ năm 1988
Hệ thống ngân hàng hai cấp bắt đầu hình thành từ năm 1988.
Trong tài liệu “Thất bại của chính phủ trong khu vực tài chính” Ngân hàng Thế giới đã chỉ ra rằng, việc nhà nước sở hữu hay khống chế quá nhiều hệ thống ngân hàng (thương mại) ở các nước đang phát triển sẽ làm cho hệ thống tài chính kém phát triển và không thực hiện tốt chức năng của mình, từ đó làm giảm tăng trưởng.

Tuy nhiên, kinh nghiệm một số nước cũng cho thấy việc tư nhân hóa một cách ồ ạt các các ngân hàng, trong khi các thể chế cần thiết còn yếu kém, có thể làm gia tăng gánh nặng ngân sách và nguy cơ khủng hoảng. Giữa hai quan điểm trên, vấn đề là xác định được sự cân bằng trong mỗi giai đoạn phát triển.

Những quan điểm ủng hộ sở hữu nhà nước

Những người ủng hộ sở hữu nhà nước trong hệ thống ngân hàng đưa ra lập luận: do sự yếu kém của các tổ chức và thông tin bất cân xứng nghiêm trọng, sẽ xảy ra “thất bại thị trường”. Do vậy, chính phủ có thể phân bổ vốn hiệu quả hơn tư nhân, đặc biệt tại các nước đang phát triển.

Lý do thứ hai, nếu tư nhân sở hữu ngân hàng thì có thể dẫn đến độc quyền, hạn chế khả năng tiếp cận vốn cho các hoạt động trong nền kinh tế.

Lý do thứ ba, tư nhân hóa ồ ạt các ngân hàng có thể xảy ra ngoại tác tiêu cực: do tổ chức tư nhân có nguy cơ bị sụp đổ cao hơn, dễ dẫn đến khủng hoảng tài chính.

Và những quan điểm không ủng hộ

Những người mang quan điểm ngược lại cũng có lập luận của mình: các ngân hàng do nhà nước sở hữu dễ bị chi phối bởi các yếu tố chính trị và áp lực của các nhóm lợi ích, dẫn đến kết quả chệch hướng khỏi mục tiêu đề ra.

Hơn thế, khu vực nhà nước không có động cơ mạnh mẽ để phân phối vốn hiệu quả, những người nắm giữ trọng trách thường bị thúc đẩy bởi việc “giữ ghế” chính trị và ban thưởng cho những người ủng hộ mình, động cơ đó mâu thuẫn với mục tiêu phân bổ nguồn lực của ngân hàng.

Mâu thuẫn giữa chức năng sở hữu – kinh doanh tiền tệ và quản lý tiền tệ có thể xảy ra. Do một bộ phận của chính phủ thực hiện chức năng kinh doanh, nhưng lại có bộ phận chịu trách nhiệm theo dõi, kiểm tra, làm cho hoạt động giám sát của nhà nước trở nên yếu đi.

Bên cạnh đó, sở hữu nhà nước dễ nảy sinh lạm dụng quyền lực, nguồn gốc của nạn tham nhũng, quan liêu, làm phát sinh nhiều thủ tục rườm rà, tăng chi phí giao dịch.

Lập luận của cả hai bên đều có lý, vậy câu chuyện thực tế ở Việt Nam thì như thế nào?

Bài học tự do hóa không kiểm soát

Trước năm 1986, Việt Nam theo mô hình kinh tế kế hoạch tập trung, mọi giao dịch tài chính (chính thức) đều do nhà nước thực hiện thông qua ngân hàng nhà nước. Hệ thống ngân hàng nhà nước là hệ thống một cấp (ngân hàng trung ương đảm nhiệm luôn chức năng của các ngân hàng thương mại), thuộc sở hữu nhà nước 100% và do nhà nước trực tiếp quản lý, kiểm soát.

Đến năm 1988, chức năng kinh doanh ngân hàng được tách khỏi Ngân hàng nhà nước để giao cho các ngân hàng chuyên doanh. Hệ thống ngân hàng hai cấp được hình thành, tạo nên các chuyển biến về tự do tài chính, là điều kiện cho các hình thức sở hữu khác trong hệ thống tài chính phát triển.

Cùng năm, Nhà nước ban hành tạm thời các thể lệ tín dụng, cho phép tất cả các tổ chức kinh tế được vay tiền và huy động vốn từ công chúng (quyết định số 18/NH/QĐ và 19/NH/QĐ ngày 27/4/1988). Thị trường tài chính trong nước được tự do hóa gần như hoàn toàn.

Với quy định mới, các tổ chức tín dụng mọc lên như nấm. Năm 1989 cả nước có đến 7.180 quỹ tín dụng và hợp tác xã tín dụng. Tuy nhiên, cuối năm 1989 hàng loạt các tổ chức tín dụng đã đổ bể và gây ra những hậu quả nghiêm trọng.

Nguyên nhân đổ bể là tự do hoá tài chính đã đi quá xa khỏi năng lực quản lý. Tất cả các tổ chức kinh tế đều có thể kinh doanh tiền tệ, kể cả những hình thức kinh doanh tiền tệ dưới vỏ bọc huy động vốn (như vụ nước hoa Thanh Hương), trong khi hệ thống kiểm soát và điều tiết chưa kịp hình thành.

Từ bài học đắt giá đó, Việt Nam đã có tiến trình tự do hóa tài chính thận trọng và hợp lý hơn.

Tỉ lệ sở hữu nhà nước giảm dần

Sau cú vấp đó, hai pháp lệnh về ngân hàng được đưa ra trong năm 1990, góp phần củng cố hệ thống ngân hàng hai cấp, bắt đầu hình thành các công cụ quản lý và điều hành tiền tệ.

Tỉ lệ tài sản của các ngân hàng thương mại nhà nước trong tổng tài sản hệ thống ngân hàng Việt Nam:

  • Năm 1994: 89%

  • Năm 1998: 82%

  • Năm 2003: 74,6%

  • Năm 2005: 71,5%

  • Năm 2006: 62,5%

Hai pháp lệnh trên đã cho phép thành lập các ngân hàng cổ phần, ngân hàng nước ngoài được tham gia thành lập ngân hàng liên doanh... Tỉ trọng tài sản của các ngân hàng thương mại nhà nước trong tổng tài sản của hệ thống ngân hàng cũng giảm dần.

Tỉ lệ này năm 1994 là 89%, đến năm 1998 giảm xuống còn 82%, còn 74,6% vào năm 2003, 71,5% năm 2005 và 62,5% vào năm 2006.

Từ năm 2007, hệ thống tài chính cũng mở cửa rộng hơn theo thỏa thuận gia nhập WTO. Các nhà đầu tư nước ngoài được phép mở ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam từ ngày 1/4/2007. Vì vậy, dự báo tỉ lệ sở hữu nhà nước trong hệ thống ngân hàng sẽ còn tiếp tục giảm.

Việc đa dạng hoá các thành phần kinh tế, đặc biệt sự tham gia của ngân hàng nước ngoài đã góp phần cải thiện mạnh mẽ hệ thống tài chính: áp dụng công nghệ tiên tiến, nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp, nâng cao tính cạnh tranh… Điều này không chỉ đem lại lợi ích cho các ngân hàng mà cho cả nền kinh tế.

Sở hữu nhà nước sẽ giảm đến bao nhiêu?

Việc tham gia của các thành phần kinh tế vào hệ thống tài chính đã đem lại hiệu quả rõ rệt. Tuy nhiên, việc giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước trong hệ thống tài chính cũng phải xét đến bối cảnh Việt Nam là nước đang phát triển, các thể chế đang trong quá trình xây dựng và hội nhập, có nhiều thông tin bất cân xứng, nhu cầu vốn đầu tư hạ tầng rất lớn… do vậy trong một số lĩnh vực chính phủ phân bổ vốn sẽ hiệu quả hơn.

Kinh nghiệm của các nước Đông Âu, khi tự do hóa hệ thống tài chính quá nhanh, sở hữu nhà nước trong hệ thống tài chính đã giảm rất nhanh xuống dưới 25%, thậm chí còn 3% như ở Cộng hoà Séc, từ đó những tác động tiêu cực đã nảy sinh.

Việc giảm sở hữu nhà nước trong hệ thống tài chính là tất yếu, nhưng cần được thực hiện theo một tiến trình hợp lý. Trong mỗi giai đoạn, cơ cấu sở hữu không thể áp đặt theo cảm tính mà cần phải được xác định trên cơ sở khoa học.

  • Ngân Lưu
    Ý kiến của bạn đọc về vấn đề chuyển đổi cơ cấu sở hữu trong ngân hàng
    và tự do hóa hệ thống tài chính:

Việt Báo
Comment :Sở hữu nhà nước trong hệ thống ngân hàng: cao hay thấp?
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Sở hữu nhà nước trong hệ thống ngân hàng: cao hay thấp? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết So huu nha nuoc trong he thong ngan hang cao hay thap ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Sở hữu nhà nước trong hệ thống ngân hàng: cao hay thấp? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Kinh Tế
State-owned banking system: high or low?
Vietnam, the state enterprises, state ownership, the banking system, Financial Systems, liberalization, equitisation, water in the system, of the economy, organizations can , years, to
Along with the stock craze, the story of equitization of State enterprises in general, the state-owned commercial banks in particular is heating up .. peak
Giá Vàng
Khu vực Mua Bán
Hà Nội36,24036,520
TP HCM36,24036,500
Đà Nẵng36,24036,520
Nha Trang36,23036,520
Bình Phước36,21036,530
Cà Mau36,24036,520
Giá vàng hôm nay
cập nhật lúc 00:00 - 28/07/2016
Tỷ giá ngoại tệ
Ngoại tệ VNĐ
USDĐô Mỹ22.330,00
EUREuro24.697,40
AUDĐô Úc16.754,63
CADĐô Canada17.142,49
CHFThụy Sĩ22.768,19
GBPBảng Anh29.645,39
JPYYên Nhật211,68
Tỷ giá hôm nay
cập nhật ngày 22/07/2016
  • VN
  • USA
  • EU
  • ASIA
  • VN-Index
    1.16%
    7.52
    656.11
  • HNX-Index
    0.21%
    0.18
    83.70
  • VS 100
    1.23%
    2.46
    202.44
  • VS-Large Cap
    0.94%
    2.67
    288.07
  • VS-Mid Cap
    0.62%
    0.52
    84.53
  • VS-Small Cap
    0.27%
    0.09
    33.88
  • VS-Micro Cap
    -0.41%
    -0.15
    36.55
  • UPCOM
    -0.4%
    -0.23
    56.25
  • VN30
    0.8%
    4.95
    639.63
  • VN50
    1.2%
    5.82
    497.22
Phiên giao dịch chiều 27/7:Khởi sắc cuối phiên

VIC phiên hôm nay có giao dịch thỏa thuận tới hơn 2,8 triệu cổ phiếu, trị giá trên 143 tỷ đồng. AMD cũng có thỏa thuận gần 3 triệu cổ phiếu, trị giá hơn 36 tỷ đồng.

  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Thoi su 24h127 Vo bop cua quy khien chong chet tuc tuoi
    Thời sự 24h(12/7): Vợ bóp của quý khiến chồng chết tức tưởi

    Phạt 100 triệu phòng khám "mạo danh" Sở Y tế HN "chặt chém" khách; Xe cứu thương ngoại tỉnh phải “mua” bệnh nhân ở Hà Nội?; Formosa lén lút chôn chất thải ở trang trại của Giám đốc Công ty Môi trường; Gây bức xúc lớn, các dự án giao thông BOT được Quốc hội đưa vào giám sát; Vụ gần 400 GV ở Thanh Hóa mất việc: 50-100 triệu đồng chạy làm GV hợp đồng?

  • Thoi su 24h117 Co gai tre xinh dep tu vong ben ve duong
    Thời sự 24h(11/7): Cô gái trẻ xinh đẹp tử vong bên vệ đường

    Sự cố môi trường Formosa: Xác định hàm lượng độc tố dưới đáy biển; Thuê giúp việc 6 triệu/tháng, chủ nhà phẫn nộ vì em bé bị véo tai, ăn tát; Nhà máy làm chết cá đầu nguồn sông Đà không có khu xử lý nước thải; Từ vụ chặn xe cấp cứu: Bảo vệ bệnh viện hay lực lượng..."bảo kê"?; Dọa đuổi ông lão xuống xe, nhân viên xe buýt bị đình chỉ việc

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 107167
    Sự kiện quốc tế nổi bật (10/7-16/7)

    Toà PCA ra phán quyết Trung Quốc không có chủ quyền lịch sử ở Biển Đông; Tân Thủ tướng Anh Theresa May công bố danh sách nội các mới; Khủng bố đẫm máu đúng Quốc khánh Pháp; Đảo chính thất bại ở Thổ Nhĩ Kỳ... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 107 167
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (10/7- 16/7)

    Ổ bệnh bạch hầu đang bùng phát mạnh tại Bình Phước; Bác sĩ ra chợ xin từ thiện cứu 2 bé song sinh dính liền; Cảm động câu chuyện về sản phụ ung thư phổi quyết giữ thai nhi; Mách bạn bài thuốc điều trị sẩy thai từ hàng trăm năm trước;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1007 16072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (10/07- 16/07/2016)

    Lại nóng chuyện huy động 500 tấn vàng trong dâm, lãi suất tiêu dùng lên tới 70-80%/năm, EVN chiếm hơn 1/3 tổng số nợ mà Chính phủ phải bảo lãnh, nhiều ngân hàng báo lãi khủng trong quý II, kiểm tra xử phạt hàng loạt công ty đa cấp... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là nhữ