Rượu do dân tự nấu cao gấp 4 lần rượu công nghiệp

- Tại Hội thảo Phát triển ngành rượu Việt Nam, ông Nguyễn Văn Việt, Chủ tịch Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam cho biết, lượng rượu thấp cấp do dân tự nấu hiện cao gấp 4 lần rượu công nghiệp.

Cụ thể năm 2005 lượng rượu tiêu thụ tại Việt Nam vào khoảng 462 triệu lít, (bình quân 5,5 lít/người/năm), nhưng trong đó rượu thấp cấp do dân tự nấu chiếm số lượng lớn, khoảng 360 triệu lít (78,21%). Rượu sản xuất công nghiệp (do các nhà máy sản xuất) chỉ có 82 triệu lít, (chiếm 17,7%), rượu cao cấp (chủ yếu là rượu ngoại) tiêu thụ khoảng 19 triệu lít, (chiếm 4,9%).

Việc nấu rượu và uống rượu đã có truyền thống lâu đời trong nhân dân. Mặc dù có những giai đoạn việc nấu rượu trong dân đã bị cấm như thời Pháp thuộc và năm 1945 Bác Hồ cũng đã có Sắc lệnh cấm nấu rượu bằng ngũ cốc, nhưng đến nay việc nấu rượu bằng phương pháp thủ công vẫn tồn tại và phát triển mạnh. Hiện trên cả nước có nhiều làng nghề nấu rượu có tên tuổi như làng Vân, Bàu Đá, Shanlung... và các địa phương cũng có rất nhiều cơ sở nấu rượu thủ công.

Một cơ sở nấu rượu của người dân. (Ảnh minh họa)

Cho đến nay việc thống kê số lượng và tình trạng hoạt động của các cơ sở nấu rượu trong dân không thể thực hiện được. Trong tháng 11/2006 báo cáo về các cơ sở nấu rượu của các Sở Công nghiệp cũng rất sơ sài. Sở Công nghiệp Quảng Ngãi cho biết không thể thống kê được số hộ dân tự nấu rượu, chỉ có 10 hộ có đăng ký, Tuyên Quang có 579 hộ, Nam Định ước tính 1.000-1.100 hộ và Hà Tĩnh là 26.000 hộ.

Theo đánh giá chung, hầu hết các loại rượu này tuy có những hương vị đặc trưng và tên tuổi, nhưng do nấu theo phương pháp thủ công với công cụ thô sơ vì vậy còn chứa nhiều độc tố, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe của người dân và cộng đồng xã hội. Do Nhà nước và địa phương chưa quản lý được rượu dân tự nấu, nên không kiểm soát được chất lượng của nó và gây thất thu cho ngân sách.

Ông Nguyễn Bá Thi, Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty Bia - Rượu - Nước giải khát Sài Gòn cho biết, việc quản lý rượu đang bị buông lỏng. Hiện có một số Nghị định, Thông tư và Quyết định của các cơ quan chức năng quy đinh về kinh doanh rượu, nhưng chủ yếu là quy định trong lưu thông buôn bán, chứ ít để ý, bao quát tới các cơ sở nấu rượu trong dân.

Ông Thi cho biết, có những cơ sở rượu thủ công do muốn tiết kiệm chi phí đã sử dụng lại bã rượu nấu lần thứ nhất, cho thêm đường, phân ure vào nấu lần thứ 2, khi rượu có màu đục thì cho thuốc trừ sâu (DDT) vào để làm trong rồi đem bán. Điều này thực sự rất nguy hại đến sức khỏe của người tiêu dùng. Việc uống rượu chất lượng kém gây ra chết người trong thời gian qua không phải là không có.

Bên cạnh đó chính sách thuế của ta còn bất cập. Hiện nay thuế Tiêu thụ đặc biệt được đánh trên giá bán rượu. Như vậy sẽ hạn chế việc đầu tư sản xuất các loại rượu chất lượng cao. Vì với loại rượu này thường phải có thời gian ủ lâu (từ 3 năm trở lên) và phải đầu tư lớn, như vậy chi phí lớn, giá bán cao, bị đánh thuế cao, không ai muốn làm. Ngược lại nó lại càng khuyến khích cho rượu thấp cấp phát triển bởi giá bán thấp, nếu có chịu thuế thì cũng thấp.

Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam cũng cho biết, ngày 12/6/2006 Chính phủ đã có Nghị định số 59/2006 NĐ-CP Quy định chi tiết Luật Thương mại về hàng hóa dịch vụ cấm kinh doanh, hạn chế kinh doanh và kinh doanh có điều kiện, theo đó rượu là mặt hàng thuộc nhóm hạn chế kinh doanh và theo quy định thì "thương nhân kinh doanh" phải có giấy phép kinh doanh hàng hóa dịch vụ hạn chế kinh doanh do cơ quan có thẩm quyền cấp theo quy định của pháp luật. Mà "thương nhân" lại bao gồm tổ chức kinh tế được thành lập hợp pháp, cá nhân hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyên và có đăng ký kinh doanh. Với cách quy định như thế này, đối tượng được kinh doanh buôn bán và sản xuất rượu rất rộng, trên thực tế sẽ rất khó kiểm soát, thu thuế.

Ông Phan Chí Dũng - Vụ trưởng Vụ Công nghiệp tiêu dùng và thực phẩm Bộ Công nghiệp cho biết, thời gian tới Nhà nước sẽ đẩy mạnh việc quản lý với sản xuất và kinh doanh rượu, định hướng là hạn chế rượu kém chất lượng và những tác hại của rượu, tạo ra những sản phẩm có chất lượng tốt phục vụ nhu cầu trong nước và tham gia xuất khẩu.

Bộ Công nghiệp mới đây đã đề nghị UBND các tỉnh, thành tổng hợp tình hình đầu tư, sản xuất kinh doanh và phân phối rượu, bia trên địa bàn để đánh giá thực trạng sản xuất kinh doanh mặt hàng này phục vụ việc xây dựng chính sách của Chính phủ.

Nhiều ý kiến cho rằng hiện nay rượu sản xuất taị Việt Nam chủ yếu là rượu thấp cấp, rất có hại với tiêu dùng vì vậy cần quản lý chặt việc sản xuất kinh doanh rượu. Muốn đẩy lùi loại rựơu thấp cấp, phải xây dựng các điều kiện với cơ sở sản xuất kinh doanh, lưu thông, phân phối rượu. Bên cạnh đó là sự tham gia mạnh mẽ từ chính quyền địa phương trong quản lý sản xuất lưu thông rượu.

• Trần Thủy