Phát triển thương mại APEC trước vấn nạn khủng bố

Trước nạn khủng bố đe doạ an ninh và thịnh vượng của toàn cầu, APEC đang tìm nhiều biện pháp đảm bảo an toàn, thuận lợi cho phát triển thương mại.

SCCP thảo luận các biện pháp đảm bảo an toàn thương mại (Ảnh: HC)

Đảm bảo an toàn thương mại

Các cuộc họp chuyên đề của Tiểu ban Thủ tục Hải quan APEC (SCCP) luôn là những diễn đàn năng động trong khuôn khổ các cuộc họp APEC, bởi nó liên quan đến vấn đề luân chuyển hàng hoá giữa các nền kinh tế. Một khi xu hướng tự do hoá thương mại, đầu tư càng mở rộng thì thủ tục hải quan giữa các nền kinh tế là vấn đề luôn thu hút sự quan tâm của các nhà quản lý. Đây cũng là một trong các nội dung chính được đề cập tại SOM 3 đang diễn ra tại Đà Nẵng và Hội An.

Trong ngày 6/9, cuộc họp lần thứ hai trong năm của SCCP đã khai mạc phiên thứ nhất dưới sự chủ trì của đoàn Mỹ, tập trung thảo luận chủ đề Doanh nghiệp được ủy quyền (Authorized Economic Cooperator – AEO). Với tư cách là nước chủ nhà, VN đưa ra 3 vấn đề lớn để bàn thảo: kế hoạch hành động tập thể (gồm 16 nội dung), hoạt động đối thoại giữa hải quan - doanh nghiệp (DN) và vấn đề an toàn thương mại.

Với 21 thành viên, thương mại APEC chiếm khoảng 45,8% thương mại thế giới và là khu vực tập hợp trên 30 cảng biển và 23 cảng hàng không quốc tế. Đặc biệt, các doanh nghiệp APEC đã hình thành mạng lưới sản xuất và phân phối lao động trên toàn khu vực. Do vậy, việc thực hiện các biện pháp an ninh về thương mại trong khu vực là rất cần thiết để không gây ảnh hưởng đến giao lưu thương mại và đầu tư, nhất là không làm tăng chi phí của doanh nghiệp.

Theo ông Phạm Ngọc Hữu, Giám đốc dự án của Uỷ ban Hợp tác kinh tế APEC: "Trong bối cảnh toàn cầu hiện nay, hiện tượng khủng bố đang làm đau đầu nhiều nhà quản lý cũng như DN nếu hàng hoá lưu chuyển không an toàn. Đây là một ách tắc rất lớn, vì vậy hội thảo lần này tập trung bàn về vấn đề an toàn thương mại".

Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Hải quan Vũ Ngọc Anh cho hay, cuộc họp đã dành nhiều thời gian bàn các biện pháp tạo thuận lợi cho thương mại quốc tế, đồng thời phải đảm bảo an ninh. Cách tiếp cận của APEC là trong lĩnh vực này là phải có sự tham gia của DN, vì các Chính phủ không đủ nguồn nhân lực rải khắp các cửa khẩu hải quan để vừa đảm bảo thông quan nhanh chóng, vừa kiểm soát hữu hiệu. Do đó các AEO sẽ san sẻ một phần gánh nặng của việc đảm bảo an ninh bằng cách chịu trách nhiệm cao về các sản phẩm của mình và các vật phẩm xuất nhập khẩu.

Ở góc độ DN, đại diện của FedEx và IBM cũng trình bày kinh nghiệm về việc phát triển, phấn đấu đạt được và thực hiện quy chế AEO. Họ khẳng định, quy chế AEO cũng có lợi cho bản thân DN vì giúp tiết kiệm được nhiều thời gian trong việc thông quan hàng hóa. Để được hưởng quy chế AEO, DN phải đáp ứng được những tiêu chuẩn nhất định. Áp dụng tốt quy chế AEO sẽ khuyến khích các DN nâng cao trách nhiệm, đồng thời giúp giảm cơ hội tham nhũng bằng việc giảm tiếp xúc trực tiếp giữa nhân viên hải quan với DN.

Đựơc biết, kế hoạch hành động tập thể hàng năm về lĩnh vực hải quan với 16 nội dung chủ yếu được cập nhật và đệ trình lên hội nghị cấp cao APEC. Tham gia Tiểu ban Thủ tục Hải quan APEC từ năm 1999, Tổng cục Hải quan VN đã xây dựng và thực hiện được 14 nội dung, còn hai nội dung là khảo sát về thời gian giải phóng hàng và đảm bảo an ninh, tạo thuận lợi cho thương mại mới đang được các cơ quan chức năng VN từng bước chuẩn bị để thực hiện.

Các đại biểu thảo luận sôi nổi về hộ chiếu điện tử (Ảnh: HC)

Hộ chiếu điện tử cho doanh nhân

Cũng trước vấn nạn khủng bố, tại hội nghị của nhóm về kinh doanh thuộc Uỷ ban Thương mại và Đầu tư APEC diễn ra ngày 6/9, đại biểu đến từ các nền kinh tế thành viên đã có những đề xuất tập trung vào vấn đề liên kết và tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh của DN. Trong đó, vấn đề về khuôn khổ pháp lý đa phương, về tạo điều kiện đi lại, lưu trú thuận lợi cho doanh nhân được quan tâm thảo luận.

Ở các lần nhóm họp trước, các thành viên APEC đã đạt được một số thoả thuận quan trọng về việc giải quyết thủ tục đi lại và lưu trú tạm thời cho doanh nhân giữa các nền kinh tế thành viên, tăng cường trao đổi thông tin thương mại và đầu tư.

Tại cuộc họp lần này, các đại biểu tiếp tục nêu rõ, hiện tượng khủng bố và các hoạt động tội phạm xuyên quốc gia đã trở thành mối đe dọa lớn đối với an ninh quốc gia và sự thịnh vượng kinh tế trên toàn thế giới, trong đó có cả khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Việc gia tăng các biện pháp an ninh của các quốc gia đã khiến việc đi lại an toàn và hiệu quả của khách du lịch xuyên biên giới gặp khó khăn. Và điều đó vô hình trung đã ảnh hưởng đến tăng trưởng liên tục trong thương mại hàng hóa và dịch vụ ở khu vực APEC. Do đó các thành viên APEC cho rằng, cần có giải pháp quản lý việc đi lại qua các biên giới một cách hiệu quả hơn.

Trong các giải pháp được đề ra thì việc áp dụng công nghệ sinh trắc học cho các giấy tờ tùy thân có thể đọc được trên máy (MRTDs) và hệ thống cảnh báo di chuyển trong vùng (RMAS) được nhiều người ủng hộ. Nói dễ hiểu hơn là sử dụng hộ chiếu điện tử, trong đó có chứa những thông tin về người sở hữu và các dữ liệu sinh trắc học, qua đó có thể nắm thông tin rõ hơn về các khách du lịch qua lại giữa các biên giới, tránh sự giả mạo lừa đảo tại các cửa khẩu xuất nhập cảnh.

Tháng 9/2005, Australia đã đưa bản khảo sát kiểm tra tiến bộ của các nền kinh tế trong việc sử dụng hộ chiếu điện tử và các thông tin sinh trắc học trong đó. Những kết quả của cuộc khảo sát đã được báo cáo lên SOM I và đưa trên trang web của BMG. Các đại biểu tham dự cuộc họp ở Hồng Kông, Trung Quốc ngày 18-20/7/2006 đã may mắn chứng kiến công nghệ sinh trắc học được ứng dụng ở biên giới Lo Wo ở Hồng Kông, Trung Quốc là một trong những biên giới nhộn nhịp nhất thế giới và đã có những kết quả tốt đẹp. 48% những người tham dự cuộc họp đã có những đánh giá tích cực về công nghệ này.

Tuy nhiên, đoàn Australia cũng nhấn mạnh rằng, sự khác nhau về môi trường pháp lý, chính trị và hoạt động giữa các nền kinh tế APEC sẽ khiến công nghệ này không phải lúc nào cũng có thể ứng dụng được cho tất cả các nền kinh tế. Họ đề nghị nhóm đi lại của doanh nhân (BMG) nên xem xét việc phát triển một “danh sách sinh trắc học”. Danh sách này sẽ có một số khoản mục với các lựa chọn bên trong.

Những lựa chọn này sẽ được rút ra từ những chọn lựa thực tế tốt nhất từ các nền kinh tế APEC. Danh sách sinh trắc học này có thể đưa lên trang web của BMG như một nguồn tài liệu sống. Các nền kinh tế - đang xem xét việc ứng dụng công nghệ sinh trắc học trong hộ chiếu, chứng minh thư, các tài liệu giấy tờ tùy thân có thể đọc trên máy (MRTD) - sẽ có những chọn lựa thích hợp cho mình.

• Hải Châu