Nguyên nhân của nợ xấu ngân hàng quy mô lớn?

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Nguyen nhan cua no xau ngan hang quy mo lon
Nợ xấu khiến lộ trình cổ phần hóa ngành ngân hàng bị chậm lại. (ảnh chỉ có tính minh họa)

Vấn đề nợ xấu của các ngân hàng thương mại Nhà nước - trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh việc cổ phần hóa - đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận. Tiến sĩ Phan Minh Ngọc (Đại học Kyushu, Nhật Bản) có nhiều nhận định về bản chất vấn đề nợ xấu tại Việt Nam.

Bất chấp Ngân hàng Nhà nước gần đây đã bơm thêm vốn (tái cấp vốn) cho các ngân hàng thương mại quốc doanh, vấn đề nợ xấu vẫn ở mức trầm trọng. Đặc biệt đối với ngân hàng thương mại quốc doanh, theo một số ước tính tỷ lệ nợ xấu lên tới 10-20%, hoặc thậm chí cao hơn thế, trong tổng dư nợ của 4 ngân hàng thương mại quốc doanh, mặc dù con số công bố chính thức chỉ ở mức vài ba phần trăm.

+ Ràng buộc tài chính “mềm” là một thuật ngữ chuyên môn chỉ tình trạng một doanh nghiệp không quan tâm nghiêm túc đến việc thua lỗ tài chính và luôn luôn kỳ vọng rằng chính phủ hay một bên thứ ba sẽ đứng ra cứu giúp khi phải đối mặt với phá sản.

Chính sách bao cấp của chính phủ đối với doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp Nhà nước là cơ sở cho tình trạng này.

Theo lý thuyết và kinh nghiệm của các nước có nền kinh tế kế hoạch hóa hoặc chuyển đổi, nợ xấu thường là do vấn đề các ngân hàng thương mại quốc doanh chỉ bị ràng buộc tài chính “mềm” +, dẫn đến việc các ngân hàng không quan tâm đến việc đánh giá sát sao năng lực tài chính của người vay, gây ra và tích đọng nợ xấu.

Mặc dù hệ thống ngân hàng Việt Nam đã trải qua những bước thay đổi quan trọng về tổ chức và cơ chế hoạt động, biến các ngân hàng quốc doanh thành các ngân hàng kinh doanh thương mại thuần túy, nhưng chính quyền Trung ương vẫn có xu hướng gây áp lực hay khuyến khích một cách công khai hoặc ngầm định các ngân hàng cấp tín dụng vượt quá mức an toàn thương mại cho phép để đạt được mục tiêu tăng trưởng đề ra.

Chính quyền địa phương đôi khi cũng "ép" các ngân hàng cho vay các doanh nghiệp Nhà nước thua lỗ để tránh làm tăng mức thấp nghiệp. Ngoài ra, các quan chức chính phủ cũng thường can thiệp vào quyết định cho vay của ngân hàng, khiến tỷ lệ nợ xấu thêm gia tăng.

Sự can thiệp của chính phủ vào việc cho vay của ngân hàng có thể diễn ra trước khi quyết định cho vay được đưa ra hoặc sau khi giao dịch đã hoàn tất. Với can thiệp diễn ra trước khi ra quyết định cho vay, cho đến tận những năm gần đây, các ngân hàng quốc doanh vẫn có nghĩa vụ thực hiện các khoản cho vay chính sách, theo các chương trình phát triển của chính phủ hoặc vì lý do chính trị.

Tuy tỷ lệ các khoản cho vay theo chính sách này không bao giờ được tiết lộ, một số nhà phân tích ước đoán không dưới 1/3 tổng dư nợ cho vay của các ngân hàng quốc doanh ở một số thời điểm. Tất nhiên, các khoản cho vay chính sách thông thường bao giờ cũng có chất lượng thấp hơn các khỏan cho vay thương mại.

Chính phủ còn can thiệp vào thị trường tín dụng sau khi sự cho vay đã diễn ra hoàn tất bằng cách ra tay cứu vớt các doanh nghiệp Nhà nước hoặc ngân hàng quốc doanh có vấn đề. Sự cứu giúp của chính phủ có thể ở dưới nhiều dạng như tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước thua lỗ, nhận các khoản nợ xấu, và cố ý trì hoãn việc đóng cửa các tổ chức tài chính mất khả năng thanh toán.

Thông lệ cứu vớt như vậy đã làm giảm nhu cầu cải thiện tính hiệu quả ở các ngân hàng, khuyến khích chúng theo đuổi các dự án cho vay đầy rủi ro.

Dưới sự can thiệp hoặc khuyến khích ngầm định và công khai của chính phủ như trên, các ngân hàng quốc doanh trở nên “thích” cho vay các doanh nghiệp nhà nước hơn vì mọi rủi ro hầu như đã được chính phủ bảo lãnh.

Điều này càng quan trọng hơn khi mà ở Việt Nam, cơ chế luật định liên quan đến thi hành các nghĩa vụ hợp đồng rất yếu kém, làm tăng rủi ro mất khả năng thu hồi các khoản cho vay của ngân hàng. Trong bối cảnh không có sự bảo lãnh của chính phủ thì tất nhiên các ngân hàng sẽ phải rất thận trọng khi quyết định cho các doanh nghiệp Nhà nước vay.

Hơn nữa, quan hệ truyền thống và dài hạn giữa ngân hàng quốc doanh và các doanh nghiệp nhà nước làm cho chi phí giao dịch với các doanh nghiệp nhà nước nhỏ hơn với doanh nghiệp tư nhân, càng làm tăng thêm xu hướng ngân hàng cho vay doanh nghiệp nhà nước hơn là doanh nghiệp tư nhân.

Vì thế, dễ hiểu tại sao con nợ mất khả năng thanh toán chính của ngân hàng quốc doanh là các doanh nghiệp Nhà nước chứ không phải các doanh nghiệp tư nhân.

Nghiêm trọng hơn, sự can thiệp và khuyến khích của chính phủ dẫn đến xu hướng là các doanh nghiệp nhà nước càng có tính rủi ro cao thì càng được các ngân hàng cho vay nhiều hơn vì 2 lý do.

Thứ nhất, những doanh nghiệp này càng là mối bận tâm của chính phủ, buộc chính phủ phải tăng cường chỉ đạo các ngân hàng cho vay để cứu vớt, cải tổ lại chúng. Thứ hai, bản thân các ngân hàng cũng muốn cho các doanh nghiệp này tiếp tục vay vì nếu rút lui thì các doanh nghiệp này sẽ phá sản, do đó các ngân hàng mất khả năng thu hồi các món cho vay trước đó.

Tất nhiên trong việc này, các ngân hàng kỳ vọng, như đã và đang xảy ra, rằng chính phủ sẽ đứng ra cứu vớt nếu sự cho vay mạo hiểm kiểu này sẽ đưa các ngân hàng đến bên vực phá sản.

Một trong những ví dụ điển hình của việc cứu vớt các ngân hàng quốc doanh là việc tái cấp vốn để che giấu quy mô nợ khó đòi của các ngân hàng này nhờ làm giảm tỷ lệ nợ xấu của chúng đi (tuy con số tuyệt đối vẫn không thay đổi). Một ví dụ khác là việc thành lập gần đây và cấp vốn cho công ty quản lý tài sản (AMC) nhà nước để xử lý nợ khó đòi của các ngân hàng thương mại quốc doanh.

Tuy nhiên, hai biện pháp này được nhiều nhà kinh tế nhìn nhận với con mắt quan ngại vì chúng sẽ làm tăng rủi ro đạo đức (moral hazard) trong các quyết định cho vay của các ngân hàng nghiêng hơn nữa về các dự án có tính rủi ro cao - đặc biệt là của các doanh nghiệp Nhà nước, do kỳ vọng sẽ được chính phủ cứu vớt trong tương lai nếu có xảy ra nguy cơ mất khả năng thanh toán.

Và như vậy thì vấn đề nợ khó đòi sẽ càng trở nên trầm trọng hơn với việc thi hành 2 biện pháp xử lý nợ khó đòi này.

Chất lượng cho vay thấp ở các ngân hàng quốc doanh còn do người quản lý của các ngân hàng được trao quyền tự chủ trong việc ra quyết định cho vay, nhưng không hoàn toàn chịu trách nhiệm vào chất lượng các khoản cho vay theo quyết định của họ.

Vì thế, chừng nào các nhà quản lý còn không bị ràng buộc chặt chẽ về trách nhiệm trong các quyết định của mình thì các khoản cho vay khó đòi sẽ tiếp tục phát sinh và ứ đọng dần lên trong bảng tổng kết tài sản của ngân hàng.

Tóm lại, có thể nói rằng những biện pháp cải cách trong hệ thống ngân hàng gần đây đã mang lại những hiệu quả nhất định như làm giảm tỷ lệ cho vay chính sách, tăng chất lượng cho vay thương mại của các ngân hàng quốc doanh (nhờ giảm sự can thiệp và khuyến khích của chính phủ vào các quyết định cho vay của ngân hàng có lợi cho các doanh nghiệp nhà nước, tăng cường tính minh bạch và kiểm soát chặt quy trình cho vay), đi đôi với các biện pháp cải cách trong khu vực doanh nghiệp nhà nước, làm tăng tính hiệu quả trong hoạt động (tức là giảm khả năng phá sản) của chúng.

Thế nhưng, vấn đề nợ khó đòi vẫn sẽ không được giải quyết triệt để vì rủi ro đạo đức vẫn còn đó đối với các ngân hàng quốc doanh khi chính phủ tỏ ý sẵn sàng rót thêm vốn cho các ngân hàng quốc doanh, thúc đẩy quá trình xử lý nợ khó đòi chủ yếu thông qua các AMC, mà một trong những hậu quả chính là tiếp tục khuyến khích các ngân hàng quốc doanh theo đuổi các dự án vay vốn đầy rủi ro của các doanh nghiệp nhà nước.

Nói cách khác, việc đẩy các món nợ khó đòi ra khỏi bảng tổng kết tài sản sang tay các AMC không thôi thì chưa đủ để giải quyết triệt để vấn đề nợ xấu trong hệ thống ngân hàng Việt Nam hiện nay.

Việc này phải được thực hiện với một thủ tục pháp lý quy định chặt chẽ và nhất thiết không được làm nảy sinh kỳ vọng giữa người cho vay (ngân hàng) và người đi vay (các doanh nghiệp Nhà nước) về sự cứu vớt của chính phủ trong tương lai.

Sự cam kết mạnh mẽ của chính phủ nhằm thắt chặt kỷ luật tài chính đối với cả ngân hàng quốc doanh và doanh nghiệp Nhà nước sẽ là điều thiết yếu để ngăn chặn sự lặp lại vòng luẩn quẩn phát sinh và tích tụ nợ khó đòi.

TS. Phan Minh Ngọc
VnEconomy

Việt Báo
Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Video được xem nhiều nhất

Kinh tế Trung Quốc sẽ giảm sâu đến mức nào ?
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Kinh Tế NỔI BẬT

Đầu tư công kém hiệu quả, Hà Nội, TPHCM gần 'bét bảng'

Theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, báo cáo chỉ số Hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh ở Việt Nam (PAPI) là 'bức tranh trung thực' dựa trên đánh giá và trải nghiệm của người dân tại 63 tỉnh/thành phố. Mặc dù Hà Nội và TPHCM đã có nỗ lực cải thiện về hạ tầng giao thông, y tế, giáo dục…

Dòng vốn FDI của TP.HCM sụt giảm mạnh

Trong 4 tháng đầu năm 2016, dòng vốn FDI của TP.HCM đã sụt giảm hơn 50% so với cùng kỳ năm trước, theo số liệu của Cục Thống kê TP.HCM. ( Singapore, doanh nghiệp FDI, Nhật Bản, dòng vốn đầu tư, Hàn Quốc, Malaysia, TP.HCM)

Mua bán nợ gắn với tái cơ cấu doanh nghiệp

Hoạt động mua bán nợ của doanh nghiệp (DN) đã góp phần đẩy nhanh quá trình cổ phần hóa, sắp xếp lại DN, trong đó chủ yếu là DN nhà nước (DNNN), một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong tiến trình tái cơ cấu nền kinh tế.

Nhận xét tin Nguyên nhân của nợ xấu ngân hàng quy mô lớn?

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nguyên nhân của nợ xấu ngân hàng quy mô lớn? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nguyen nhan cua no xau ngan hang quy mo lon ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nguyên nhân của nợ xấu ngân hàng quy mô lớn? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Kinh Tế.

Causes of bank loans large scale?
Vietnam, Japan, Phan Ngoc Minh City, State enterprises, State-owned banks, commercial banks, bank loans, government debts, loans, bank, of the problem, decision, risk, bad

bad debt problem of the state-owned commercial banks - in the context of the Government is accelerating equitization - is attracting special attention from the public. Dr. Phan Minh Ngoc (Kyushu University, Japan) have commented on the nature of debt problems ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Kinh Tế


  • Thoi su 24h2704 Be trai bi me ep uong thuoc doc da chet
    Thời sự 24h(27/04): Bé trai bị mẹ ép uống thuốc độc đã chết

    Cá chết bất thường ở Vũng Áng: Thêm 5 thợ lặn nhập viện; Thảm án ở Hải Dương: Bé trai 8 tuổi bị mẹ đẻ ép uống thuốc độc đã chết; Giả mạo facebook nữ sinh bị cưa chân để lừa đảo: Lỗi tại nhà hảo tâm; Dân "tố" nước có mùi hôi, GĐ nước sạch bảo "Đun lên là hết"; Hành trình 18 năm vật vã tìm "tiếng người" cho con gái

  • Thoi su 24h2604 Nam thanh nien o HN bi sat hai da man
    Thời sự 24h(26/04): Nam thanh niên ở HN bị sát hại dã man

    Người nhái lặn 200m dưới kênh đen ngòm ô nhiễm để tìm két sắt; Có nên ăn hải sản khi cá chết hàng loạt ở miền Trung?; Thủy ngân trong không khí Hà Nội: "Khói xe chỉ là nghi ngờ"; Bỏ chất cấm độc hại: Thái Lan mất 6-7 năm, Việt Nam chỉ 6-7 tháng; Hà Nội: Lại một chung cư có nước sạch "sạch" như... nước cống!

  • Thoi su 24h2504 Tre bi bao hanh Noi dau tinh than
    Thời sự 24h(25/04): Trẻ bị bạo hành - Nỗi đau tinh thần

    Những cô gái bị xử tội... hiếp dâm; ‘Ai đầu độc cá cũng phải bị xử lý’!; Nằm rạp xuống đất khi thanh niên quăng mìn ra đường; Trẻ em bị bạo hành: Những nỗi đau về thể xác và tinh thần; Từ những vụ tống tình, tiền bằng ảnh 'nóng': Bài học cho giới trẻ... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 25/04/2016.

  • Thoi su 24h2204 Thanh nien lay bua giet nguoi yeu
    Thời sự 24h(22/04): Thanh niên lấy búa giết người yêu

    Công an nóng vội bỏ qua, còn ta nóng vội thì ra vào tù; Vì sao có những miếng thịt bò lại ánh lên màu 7 sắc cầu vồng?; Mỗi ngày cả trăm người đi taxi "thất lạc hành lý"; Số phận như bóng ma của các cô gái Việt bị bán sang Trung Quốc; Lún vào đa cấp liên tỉnh, tiền tỉ bốc hơi

  • Thoi su 24h2104 Nhung ly do khien gioi tre tu tu lang xet
    Thời sự 24h(21/04): Những lý do khiến giới trẻ tự tử lãng xẹt

    Rau phun thần dược siêu tăng trưởng: ‘Cả làng sai cũng phải xử’; Mổ ruột thừa xong bệnh nhân bị liệt luôn hai chân?; Anh bán phở và ông “quan”: Ai nên rút kinh nghiệm?; Phát hiện chất bột màu trắng tại trang trại nuôi 3.000 con heo; Hà Nội có thể thiếu 60.000m3 nước sạch mỗi ngày mùa hè

  • Xon xao nhung vu chong danh vo gay phan no
    Xôn xao những vụ chồng đánh vợ gây phẫn nộ

    Bạo lực gia đình từ lâu là một vấn đề nhức nhối trong xã hội, trong đó đáng báo động nhất là tình trạng bạo lực phụ nữ.

  • Sot virus trieu chung va cach dieu tri
    Sốt virus - triệu chứng và cách điều trị

    Bệnh nhân sốt virus có thể khỏi sau 5-7 ngày điều trị. Tuy nhiên, nếu không phát hiện sớm và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. ------------ Xem thêm: Sốt virus - triệu chứng và cách điều trị, http://vietbao.vn/tp/Sot-virus-trieu-chung-va-cach-dieu-tri/13168970/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Dan ba Viet kho nhat the gioi
    Đàn bà Việt khổ nhất thế giới?

    Trên đời này, chỉ có cha mẹ mới có thể hi sinh vì con cái! Đừng nghĩ mình có thể thay đổi được người khác. Sống vì mình đi, thương mình đi, sáng suốt lên, đừng vì sợ thị phi, sợ không làm được mà sống chịu đựng cả đời. Ai bị..

  • Vu chu quan bi xu ly hinh su
    Vụ 'chủ quán bị xử lý hình sự"

    Ông Tấn thuê mặt bằng ở huyện Bình Chánh để bán cà phê, ăn sáng, cơm trưa... nhưng lại bị phạt tiền vì nhiều lý do rồi bị truy tố vì chậm đăng ký kinh doanh...

  • Tang thue moi truong voi xang dau
    Tăng thuế môi trường với xăng dầu?

    Đại diện Bộ Tài chính khẳng định, hiện Bộ Tài chính chưa có kế hoạch trình Chính phủ về điều chỉnh tăng thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1704 23042016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/04 - 23/04/2016

    9 học sinh chết đuối thương tâm ở Quảng Ngãi; 4 phu vàng chết do ngạt khí ở Quảng Nam; Cá chết hàng loạt tại vùng biển miền Trung; U50 Hà Nội treo biển tuyển vợ mới... đạt yêu cầu; Thảm án mẹ giết con ở Hải Dương ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1704 23042016
    Toàn cảnh kinh tế tuần 17/04 – 23/04/2016

    Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các ngân hàng xây dựng kế hoạch xử lý nợ xấu năm 2016, gửi về Ngân hàng Nhà nước trước ngày 28/4. Công ty Idemitsu Kosa - Nhật Bản và Công ty Dầu khí Quốc tế Kuwait (KPC) đã thành lập công ty liên doanh Dầu khí Idemitsu Q8 tại Việt Nam. 7,3 tỷ USD đươc gửi ở nước ngoài liệu có phải diễn biến bất thường?

  • Su kien quoc te noi bat 174234
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/4-23/4)

    Động đất kinh hoàng ở Ecuador; Trung Quốc có thể xây nhà máy điện hạt nhân phục vụ mưu đồ Biển Đông; Giám đốc FBI thừa nhận chi hơn 1 triệu USD cho hacker để bẻ khóa iPhone; Vương quốc Anh tổ chức mừng sinh nhật Nữ hoàng Elizabeth II... là những tin chính trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1704 2304
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (17/04 - 23/04)

    Vụ kề dao vào cổ, bắt cóc ở Nghệ An; Thảm án mẹ giết 2 con ở Hải Dương; Ám ảnh những vụ bắt cóc trẻ em và cách đối phó; Cảnh báo: Những vụ trộm điện thoại táo bạo trong chớp mắt; Toàn cảnh vụ chủ quán cà phê Xin chào bị khởi tố; Bảo vệ Thẩm mỹ viện Cát Tường ra tù trước thời hạn;.....là những tin đáng chú ý.

  • Nghin le chuyen tuan qua 0304 09042016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 03/04 - 09/04/2016

    Kinh hãi hành trình mỡ trộn phân, hóa chất... lên bàn ăn; Hủy thầu đường ống nước sông Đà 2 với nhà thầu TQ; Phở đùi gà 300.000 ở Hà Nội gây tranh cãi; Phẫn nộ con gái “báo hiếu” mẹ già yếu bằng...cán chổi; Nữ sinh bị tạt axít gửi tâm thư lạc quan đến cộng đồng... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.