“Nền kinh tế Việt Nam sẽ thay đổi lớn”

*“PNTR đánh dấu một bước quan trọng trong tiến trình bình thường hóa quan hệ với VN và sẽ đem lại lợi ích cho cả hai quốc gia. Quyết định này sẽ đẩy mạnh quan hệ thương mại và đầu tư giữa Mỹ với VN, đồng thời đảm bảo rằng Mỹ được chia sẻ những lợi ích có được từ việc VN mới gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Người Mỹ hoan nghênh quá trình chuyển đổi rõ rệt cùng tiến trình phát triển kinh tế ở VN, và chúng ta sẽ tiếp tục hợp tác với nhau để thắt chặt hơn nữa mối quan hệ hai nước”. (Phát biểu của Tổng thống Mỹ George W. Bush ngày 9-12 sau khi Quốc hội Mỹ thông qua PNTR với VN)

* “Việc thông qua PNTR không chỉ có ý nghĩa về mặt kinh tế mà còn là một cam kết hợp tác giữa Mỹ với VN để hàn gắn những vết thương chiến tranh”. (Rob Simmons, đại biểu Đảng Cộng hòa bang Connecticut, đồng thời là cựu binh tham chiến ở VN)

Vì sao có Qui chế PNTR?

PNTR là viết tắt của Qui chế thương mại bình thường vĩnh viễn. Qui chế thương mại bình thường (NTR) Mỹ sử dụng chính là Qui chế tối huệ quốc (MFN) mà WTO và nhiều nước trên thế giới hiện vẫn còn sử dụng. Năm 1948, Mỹ tham gia Hiệp định chung về thuế quan và thương mại (GATT) - tổ chức tiền thân của WTO. Vào thời điểm đó, Mỹ đồng ý trao MFN cho tất cả các quốc gia thành viên khác. Qui chế này cũng được trao cho một số quốc gia không phải là thành viên của GATT. Năm 1951, Quốc hội Mỹ yêu cầu tổng thống Harry Truman thu hồi MFN đã được trao cho Liên bang Xô viết cũ và các nước xã hội chủ nghĩa khác. Trong suốt thời kỳ chiến tranh lạnh, hầu hết các nước xã hội chủ nghĩa phải đứng trước hai lựa chọn: hoặc là không được trao MFN, hoặc là phải đáp ứng một số điều kiện nhất định để được trao qui chế này.

Tính đến tháng 5-1997, VN, Afghanistan, Cuba, Lào, CHDCND Triều Tiên, Serbia & Montenegro là những nước nằm ngoài danh sách NTR/MFN. Năm 2001, VN được trao NTR nhưng trên cơ sở xem xét theo từng năm.

Các nước muốn có NTR vĩnh viễn (PNTR) phải đáp ứng được hai yêu cầu cơ bản: tuân thủ các điều khoản Jackson - Vanik của Bộ luật thương mại năm 1974 (qui định tổng thống Mỹ công nhận một quốc gia không từ chối hoặc cản trở quyền hay cơ hội di cư của công dân nước mình) và đã ký kết hiệp định thương mại song phương với Mỹ.

Khi VN ký hiệp định thương mại với Mỹ, hai nước đã thống nhất sẽ dành cho nhau NTR. Để VN có thể hưởng NTR từ Mỹ trong khi điều khoản Jackson - Vanik vẫn còn hiệu lực đối với VN, những năm trước đây hằng năm tổng thống Mỹ vẫn phải gia hạn việc miễn áp dụng điều khoản này đối với VN. Nhưng khi VN gia nhập WTO, luật của tổ chức này qui định tất cả thành viên của WTO phải dành cho nhau NTR/MFN vô điều kiện và ngay lập tức. Do đó việc Quốc hội Mỹ thông qua PNTR với VN là cần thiết và đáp ứng đúng qui định của WTO.

(Theo Wikipedia, AmCham)