Mở rộng quỹ thực hiện chính sách tiền tệ: Nhu cầu cần thiết

Theo Thống đốc NHNN, năm 2012 sẽ là năm tập trung xử lý các ngân hàng yếu kém, khởi động quá trình tái cơ cấu theo Đề án tái cơ cấu hệ thống các TCTD giai đoạn 2012-2015 đã được Thủ tướng phê duyệt. Việc có nguồn lực tài chính đủ lớn là yêu cầu cấp thiết, giúp đẩy nhanh việc thực hiện tái cơ cấu các ngân hàng.

Nhu cầu tài chính lớn từ quỹ thực hiện CSTT

Quá trình thực hiện tái cơ cấu các ngân hàng đòi hỏi chi phí tài chính nhất định. Ví dụ với việc hợp nhất 3 ngân hàng trên địa bàn Tp Hồ Chí Minh là Việt Nam Tín Nghĩa, Ngân hàng TMCP Sài Gòn và Ngân hàng Đệ Nhất, Ngân hàng Nhà nước đã phải thông qua BIDV thực hiện cho vay đặc biệt là 20 ngàn tỷ đồng.

Nếu thực hiện tái cơ cấu 9 ngân hàng yếu kém như Thống đốc nhiều lần đề cập, cho dù các ông chủ ngân hàng phải là người gánh chịu chính về tổn thất tài chính thì NHNN cũng vẫn phải có hỗ trợ nhất định.

Tại diễn đàn Quốc hội, Thống đốc Nguyễn Văn Bình cho biết: Để cứu trợ mất khả năng thanh khoản tại một số ngân hàng, cuối năm 2011 Ngân hàng Nhà nước đã phải cấp 30.000 tỷ đồng cho các ngân hàng này.

Trong điều kiện bình thường, lượng cung tiền M2 hằng năm của NHNN thường dựa trên tăng trưởng GDP để đảm bảo không gây lạm phát. Tuy nhiên, NHNN thực sự cần có một quỹ tài chính để phục vụ những yêu cầu cấp thiết, nhằm đảm bảo an toàn cho hệ thống TCTD mà không phải cung thêm tiền ra thị trường, nguy cơ gây lạm phát. 

Việc hình thành quỹ thực hiện chính sách tiền tệ đã được quy định trong luật Ngân hàng Nhà nước 2010 nhưng đến nay việc trích lập còn nhiều hạn chế, quy mô không đủ đáp ứng nhu cầu của NHNN.

Cần cơ chế hoạt động minh bạch

Theo thông lệ Quốc tế, khi hoạt động ngân hàng diễn ra bình thường thì NHTW cần trích lập khoản dự phòng, dự trữ để khi khủng hoảng tài chính, ngân hàng xảy ra, NHTW có nguồn lực để hỗ trợ các NHTM, đảm bảo hoạt động hệ thống an toàn, thông suốt.

Ví dụ trong năm 2012, NHNN cần khoảng 14.500 tỷ để mua cổ phần tại 7 NHTMCP, trong khi với nguồn quỹ hiện tại chỉ khoảng 6.900 tỷ đồng thì nhu cầu tài chính cho quỹ là rất lớn.Mới đây NHNN cũng đã trình Thủ tướng tỷ lệ trích lập quỹ hằng năm là 20% chênh lệch thu chi của hoạt động NHNN. 

Theo quy định sau khi trích lập quỹ thì kết quả tài chính của NHNN sẽ phải nộp về ngân sách Nhà nước, do vậy cần khống chế về mức tối đa của quỹ, để tránh trường hợp nguồn vốn quỹ quá lớn vượt quá nhu cầu cần thiết, gây lãng phí.

Giới hạn quỹ có thể dựa trên tỷ lệ nhất định, tương tự tỷ lệ trích lập quỹ của các NHTM, khoảng 5-7 lần vốn pháp định có thể là tỷ lệ phù hợp với nhu cầu hiện tại của NHNN

Hằng năm NHNN cũng phải thực hiện bổ sung vốn pháp định phù hợp với sự phát triển của hệ thống các TCTD. Việc nâng vốn pháp định cũng sẽ giúp mở rộng quy mô các quỹ. 

NHNN có thể hạch toán vào chi phí theo với tỷ lệ nhất định, ví dụ khoảng 10%, giá trị tài sản bình quân hằng năm, để bổ sung vốn pháp định.

Đảm bảo việc sử dụng quỹ hiệu quả, đúng mục đích cũng cần có quy định cụ thể trường hợp sử dụng nguồn vốn từ quỹ thực hiện CSTT.

NHNN được sử dụng quỹ cho vay với TCTD gặp sự cố ảnh hưởng đến an toàn hệ thống như trường hợp SCB;  cho vay hỗ trợ thanh toán; cho bảo hiểm tiền gửi (DIV) vay hỗ trợ đảm bảo an toàn hoạt động khi DIV đã sử dụng hết các nguồn vốn nhưng không đáp ứng đủ, hay góp vốn mua cổ phần các TCTD khi cần thiết.

Với quy định rõ ràng, minh bạch từ cơ chế tạo vốn cho quỹ cho đến sử dụng nguồn vốn cho mục đích được xác định cụ thể, việc thành lập quỹ thực hiện chính sách tiền tệ chắc chắn sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho NHNN thực hiện tái cấu trúc hệ thống, đảm bảo hoạt động an toàn, lành mạnh.