vietbao

Khủng hoảng thị trường lúa gạo: Do bị chính trị hoá

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

C. Peter Timmer, trung tâm Phát triển toàn cầu.

Giáo sư C. Peter Timmer (trung tâm Phát triển toàn cầu – Center for Global Development) – chuyên gia hàng đầu về thị trường gạo - cho biết: “Gạo không phải là sản phẩm thương mại thuần tuý, mà được biết đến trên thế giới như món hàng chính trị. Vì thế, Nhà nước cần phải tìm ra những chính sách khoa học hướng về thị trường gạo…”

Ấn Độ châm ngòi

Theo ông đâu là nguyên nhân chính của cuộc khủng hoảng lúa gạo năm ngoái?

Tôi vừa tham dự hội thảo về chính sách phát triển thị trường lúa gạo châu Á diễn ra tại Thái Lan. Câu hỏi chủ đề mà hội thảo đặt ra là “điều gì đã xảy ra với giá gạo?”. Theo cá nhân tôi và hội nghị cũng kết luận như vậy, cuộc khủng hoảng là do hai “tay chơi” lớn trên thị trường lúa gạo là Ấn Độ và Trung Quốc rút ra khỏi thị trường lúa gạo toàn cầu. Bắt nguồn từ Ấn Độ, câu chuyện an ninh lương thực lại được chính phủ nước này thổi phồng lên, năm 2007, họ ngưng xuất khẩu, còn nhập tới sáu triệu tấn với giá rất cao để phân phối công, khiến giá cả theo đó leo thang. Trung Quốc thì không quan tâm đến việc bình ổn thị trường thế giới, họ đảm bảo an ninh lương thực của mình bằng cách “tự cung tự cấp”. Việt Nam sau đó cũng cấm xuất khẩu. Đó là về phía cung.

Còn về phía cầu, các nước nhập khẩu đã phản ứng như thế nào? Tổng thống Philippines, tốt nghiệp tiến sĩ kinh tế ở Mỹ nhưng lại tuyên bố rằng bằng bất cứ giá nào, chính phủ cũng sẽ đảm bảo đủ lương thực cho người dân. Hệ quả là không an được dân mà còn khiến tâm lý hoảng sợ bao trùm, ai ai cũng trữ gạo. Tâm lý hoảng sợ lan sang cả Cali, nước Mỹ, nơi vốn ăn gạo rất ít. Khách hàng của Wal-Mart cũng bị buộc chỉ được mua với một số lượng nhất định.

Chính các chính phủ, bằng các quyết định, hành động của mình, đã làm méo mó thị trường.

Nhật Bản – kẻ cứu rỗi

Vậy thì vì sao giá gạo lại hạ nhiệt, thưa ông?

Vào thời điểm xảy ra sốt giá, Trung Quốc dự trữ tới mấy chục triệu tấn gạo. Chỉ cần họ bán ra hai triệu tấn là có thể hạ nhiệt thị trường nhưng như đã nói ở trên, họ không quan tâm đến việc này.

Nhật Bản cũng đang ngồi trên một đống gạo. Họ có trong kho 1,7 triệu tấn được bảo quản trong điều kiện tốt, chủ yếu mua từ Việt Nam, Thái Lan, Mỹ, Úc... Theo các thoả thuận thương mại quốc tế, Nhật Bản bị “ép” mua gạo từ các nước và không được xuất ra ngoài, họ lại bảo hộ nền sản xuất lúa gạo trong nước. Người Nhật chỉ ăn gạo sản xuất trong nước, nên gạo mua về được chất trong kho, chờ hết “đát” thì xay xát làm thức ăn gia súc.

Chính tôi cùng một đồng sự đã trực tiếp đến bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ đặt vấn đề nên cho phép Nhật Bản bán số gạo này, tất nhiên cũng cần phải có sự cho phép của Thái Lan và Việt Nam – những nước xuất khẩu lúa gạo lớn.

Gạo ở Mỹ có ảnh hưởng về mặt chính trị dù người Mỹ sản xuất và ăn ít. Chính bộ Nông nghiệp Mỹ cũng ngần ngại, sợ nông dân trồng lúa gạo ở Mỹ phản đối, nên phải đi vận động hành lang mất ba tuần. Thái Lan và Việt Nam mới đầu cũng ngần ngừ. Nhật Bản cũng không phải là chịu tung gạo ra ngay. Cuối cùng, ngay ngày Nhật Bản tung ra 300 ngàn tấn đầu tiên, giống một cái bong bóng bị chích xì hơi, giá gạo thế giới hạ nhiệt. Người ta không trữ nữa mà bán ra, đến một mức nào đó người mua không mua nữa thế là ứ hàng.

Chính trị thay vì kinh tế?

Có vẻ như thị trường lúa gạo bị chi phối không chỉ bởi quy luật kinh tế nếu không muốn nói là bởi các quyết định mang tính chính trị?

Khởi thuỷ thị trường lúa gạo là thị trường tự do, việc tiếp thị, mua bán do khu vực tư nhân thực hiện, dựa trên quan hệ quen biết, tín nhiệm lẫn nhau. Từ những năm 1960 – 1980, gạo trở thành một món hàng để đầu cơ chính trị. Đây cũng là thời kỳ đỉnh điểm của sự can thiệp của Nhà nước vào thị trường. Điều này xuất phát từ quan niệm ổn định giá gạo là nghĩa vụ của hệ thống công để duy trì quyền lực. Không nước nào, kể cả nước nghèo ở châu Phi dám từ bỏ nghĩa vụ này. Chính phủ độc tài như chính phủ của Suharto ở Indonesiaia cũng không dám. Vì vậy, họ hỗ trợ nông dân, can thiệp vào hệ thống phân phối, xuất nhập khẩu, làm méo mó thị trường. Có thể nói chính phủ các nước đã bị những tầm nhìn chính trị ngắn hạn chi phối dưới danh nghĩa đảm bảo an ninh lương thực.

Bài toán an ninh lương thực thực sự là...

Việt Nam cũng ra lệnh cấm xuất khẩu trong thời điểm sốt giá. Bài học nào cho Việt Nam giữa vấn đề dự trữ để đảm bảo an ninh lương thực và bán hàng?

Vấn đề an ninh lương thực có ba chiều kích. Ở mức độ toàn cầu thì có đủ lương thực để đáp ứng cho dân số đang tăng hay không. Ở mức độ quốc gia, một quốc gia có thể sản xuất đủ lương thực tinh bột (gạo) cho người dân nước đó hay không. Ở mức độ hộ gia đình, mỗi người kể cả người nghèo có thể có đủ lương thực cho nhu cầu dinh dưỡng của họ hay không.

Giải pháp để Việt Nam bảo đảm được an ninh lương thực cho chính mình là nhận ra mối quan hệ qua lại giữa ba chiều kích đó và chuẩn bị cho những bất ổn không thể tránh khỏi trên thị trường gạo thế giới. Điều này đòi hỏi một lưới an toàn cho những hộ nghèo bị thiếu hụt gạo (đặc biệt là vì thiếu tiền mặt) sẵn sàng phản ứng nhanh khi giá gạo tăng vọt. Cùng lúc đó, những nông hộ thừa gạo cần phải tiếp cận được với giá cao để tăng thu nhập (và tăng tiết kiệm dự phòng cho những lúc giá gạo rớt xuống thấp), vì thế tách rời thị trường thế giới là một sai lầm.

Một phần của vấn đề là nghèo, gạo không có sẵn. Phần nữa là chi phí (sản xuất) cao, giá cả của thị trường nội địa không hợp lý, cần phát triển cơ sở hạ tầng, xây dựng chính sách chính phủ về tồn trữ và kinh doanh tốt hơn.

An ninh lương thực lâu dài do thu nhập thật sự của những hộ nghèo quyết định. Tương lai thành công của an ninh lương thực Việt Nam phụ thuộc vào đầu tư phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn.

Xoá độc quyền xuất khẩu

Hiện nay, việc xuất khẩu gạo Việt Nam chủ yếu thông qua các tổng công ty lương thực, tạo ra thế độc quyền. Vậy có nên cho xuất khẩu tự do không?

Kiểm soát hợp lý nhất là cung cấp những nhà làm chính sách và một cơ chế bình ổn giá gạo nội địa.

Chính hoạt động của các tổng công ty xuất khẩu gạo Việt Nam làm bất ổn giá gạo nội địa, làm tổn hại cả nông dân lẫn người tiêu dùng. Lợi ích duy nhất của hệ thống xuất khẩu gạo hiện nay là của chính các tổng công ty. Họ kiểm soát độc quyền giấy phép xuất khẩu gạo, chi phối hệ thống cung cấp gạo nội địa, và cơ chế tài chính rất có lợi cho các tổng công ty này. Nhưng những điều này buộc Việt Nam phải trả giá đắt bằng chính danh tiếng của mình.

Hầu hết các nhà kinh tế thương mại nghĩ rằng, đa dạng hoá thuế xuất nhập khẩu gạo là cơ chế hiệu quả nhất để bình ổn giá gạo nội địa. Nhưng các chính phủ có những khó khăn về chính trị và quan liêu trong việc áp dụng chính sách lạc quan này.

Ông vừa nói đến vấn đề danh tiếng của Việt Nam với tư cách là một nhà xuất khẩu?

Trong thời điểm xảy ra khủng hoảng về giá gạo, Việt Nam đã bỏ qua cơ hội để thể hiện là một nhà xuất khẩu đáng tin cậy trong mắt các nhà nhập khẩu khi quyết định cấm xuất khẩu.

Còn về lâu dài, từ giữa những năm 1990, hệ thống siêu thị nổi lên như người mua chính của thị trường lúa gạo. Hiện nay, Việt Nam đã mở cửa đối với thị trường bán lẻ. Có thể những hệ thống siêu thị lớn như Wal-Mart khi vào Việt Nam sẽ bắt đầu bằng việc đầu tư các nhà máy xay xát, và họ chỉ thích làm ăn với trung nông, hay các đại điền trang. Điều này sẽ tạo áp lực sáp nhập hoạt động sản xuất, tích tụ ruộng đất nơi người nông dân.


(theo Sài Gòn tiếp thị)

Việt Báo
Comment :Khủng hoảng thị trường lúa gạo: Do bị chính trị hoá
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Khủng hoảng thị trường lúa gạo: Do bị chính trị hoá bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Khung hoang thi truong lua gao Do bi chinh tri hoa ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Khủng hoảng thị trường lúa gạo: Do bị chính trị hoá ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Kinh Tế
Crisis rice market: Due to politicize
Vietnam, Japan, Peter Timmer, Thailand, Global Development, India, the rice market, commercial products, market oriented, corporations, is not known, local rice, politics, food, people
Professor C. Peter Timmer (Center for Global Development - Center for Global Development) - leading expert on the rice market - said: "Rice is not a purely commercial product, which is known worldwide as the item The main ...
Giá Vàng
Khu vực Mua Bán
Hà Nội36,32036,590
TP HCM36,32036,570
Đà Nẵng36,32036,590
Nha Trang36,31036,590
Bình Phước36,29036,600
Cà Mau36,32036,590
Giá vàng hôm nay
cập nhật lúc 00:00 - 30/07/2016
Tỷ giá ngoại tệ
Ngoại tệ VNĐ
USDĐô Mỹ22.330,00
EUREuro24.825,08
AUDĐô Úc16.824,07
CADĐô Canada17.046,15
CHFThụy Sĩ22.903,08
GBPBảng Anh29.535,64
JPYYên Nhật217,82
Tỷ giá hôm nay
cập nhật ngày 29/07/2016
  • VN
  • USA
  • EU
  • ASIA
  • VN-Index
    -0.75%
    -4.91
    652.23
  • HNX-Index
    0.23%
    0.20
    83.71
  • VS 100
    -0.91%
    -1.86
    201.89
  • VS-Large Cap
    -0.85%
    -2.45
    286.43
  • VS-Mid Cap
    -0.17%
    -0.14
    84.29
  • VS-Small Cap
    0.15%
    0.05
    33.84
  • VS-Micro Cap
    -0.44%
    -0.16
    36.42
  • UPCOM
    0.3%
    0.19
    56.54
  • VN30
    -0.8%
    -5.16
    639.17
  • VN50
    -1.3%
    -6.39
    495.01
Phiên giao dịch chiều 29/7:Đạp trụ cuối phiên

Thanh khoản trên thị trường phiên sáng nay duy trì ở mức tương đối thấp. Tổng giá trị giao dịch trên HOSE và HNX chỉ đạt 1.300 tỷ đồng, trong đó giao dịch thỏa thuận đạt khoảng 100 tỷ đồng.

  • Thoi su 24h287 Bao quet o Ha Noi Cay do la liet
    Thời sự 24h(28/7): Bão quét ở Hà Nội: Cây đổ la liệt

    Thắt tim cảnh người cha kiệt sức gục chết giữa cánh đồng; Bão quét tới Hà Nội: Cây đè ô tô, xe máy đổ cả loạt; Góc khuất nghề đẻ thuê: Nỗi ân hận tột cùng của người đàn bà dẫn gái về cho chồng; Sập giàn giáo cao ốc Dream Home Luxury, 3 người thương vong; Vụ Formosa: 9 dòng kiểm điểm và quyết tâm của Chính phủ

  • Thoi su 24h277 co gai tre tu vong duoi song To Lich
    Thời sự 24h(27/7): cô gái trẻ tử vong dưới sông Tô Lịch

    Formosa chôn chất thải: Nghi vấn bao che sai phạm cho cán bộ các cấp; Thương bé tròn một tuổi mà phẫu thuật chân 12 lần chưa khỏi; “Người mẹ ma” ở TP HCM: 'Ước gì tôi biết vì sao mình bị tạt axit'; Nỗi đau khôn cùng của người cha chôn 12 con trong cát trắng; Vợ chết, chồng bị thương: Nạn nhân nhắn gì cho bố mẹ trước lúc mất?

  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 107167
    Sự kiện quốc tế nổi bật (10/7-16/7)

    Toà PCA ra phán quyết Trung Quốc không có chủ quyền lịch sử ở Biển Đông; Tân Thủ tướng Anh Theresa May công bố danh sách nội các mới; Khủng bố đẫm máu đúng Quốc khánh Pháp; Đảo chính thất bại ở Thổ Nhĩ Kỳ... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 107 167
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (10/7- 16/7)

    Ổ bệnh bạch hầu đang bùng phát mạnh tại Bình Phước; Bác sĩ ra chợ xin từ thiện cứu 2 bé song sinh dính liền; Cảm động câu chuyện về sản phụ ung thư phổi quyết giữ thai nhi; Mách bạn bài thuốc điều trị sẩy thai từ hàng trăm năm trước;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1007 16072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (10/07- 16/07/2016)

    Lại nóng chuyện huy động 500 tấn vàng trong dâm, lãi suất tiêu dùng lên tới 70-80%/năm, EVN chiếm hơn 1/3 tổng số nợ mà Chính phủ phải bảo lãnh, nhiều ngân hàng báo lãi khủng trong quý II, kiểm tra xử phạt hàng loạt công ty đa cấp... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là nhữ