Khớp lệnh liên tục: Nhà đầu tư cần hiểu rõ các loại lệnh

- Từ 7/5 tại Trung tâm Giao dịch chứng khoán TP.HCM áp dụng phương thức khớp lệnh mới gồm 4 loại, lệnh giới hạn, lệnh thị trường (MP), lệnh giao dịch tại mức giá khớp lệnh xác định giá mở cửa (ATO) và lệnh giao dịch tại mức giá khớp lệnh xác định giá đóng cửa (ATC). Nhiều nhà đầu tư đang băn khoăn về cách phát huy hiệu quả của từng loại lệnh trong những thời điểm nhất định của phiên giao dịch.

Lệnh thị trường (MP) và lệnh giới hạn (LO)

Lệnh giới hạn (LO) là loại lệnh có ghi giá, giá thực hiện (nếu lệnh được thực hiện) bằng hoặc tốt hơn giá ban đầu. Lệnh giới hạn có hiệu lực kể từ khi lệnh được nhập vào hệ thống giao dịch và chờ trên sổ lệnh cho đến lúc kết thúc ngày giao dịch hoặc cho đến khi lệnh bị hủy bỏ (xem bảng dưới).

Lệnh thị trường (MP) là lệnh mua chứng khoán tại mức giá bán thấp nhất hoặc lệnh bán chứng khoán tại mức giá mua cao nhất hiện có trên thị trường. Nếu sau khi so khớp lệnh theo nguyên tắc ở trên mà khối lượng đặt lệnh của lệnh MP vẫn chưa được thực hiện hết thì lệnh MP sẽ được xem là lệnh mua tại mức giá bán cao hơn hoặc lệnh bán tại mức giá mua thấp hơn tiếp theo hiện có trên thị trường.

Nếu khối lượng đặt lệnh của lệnh MP vẫn còn sau khi giao dịch theo nguyên tắc ở trên và không thể tiếp tục khớp được nữa thì lệnh MP sẽ được chuyển thành lệnh giới hạn, chờ trên sổ lệnh (xem bảng dưới) và mua tại mức giá cao hơn một bước giá so với giá giao dịch cuối cùng trước đó hoặc lệnh giới hạn bán tại mức giá thấp hơn một bước giá so với giá giao dịch cuối cùng trước đó. Trường hợp giá thực hiện cuối cùng là giá trần đối với lệnh MP mua hoặc giá sàn đối với lệnh MP bán thì lệnh thị trường sẽ được chuyển thành lệnh giới hạn mua tại giá trần hoặc lệnh giới hạn bán tại giá sàn.

Một điểm mà nhà đầu tư cần lưu ý là lệnh MP sẽ không thể được nhập vào hệ thống nếu chưa có lệnh giới hạn đối ứng với chứng khoán đó. Đặc biệt, đây là loại lệnh không ghi giá mà sẽ được khớp với giá tốt nhất (tức là mức giá bán thấp nhất và giá mua cao nhất) hiện có trên thị trường. Điều đó cũng có nghĩa là nhà đầu tư hoàn toàn có thể bán hoặc mua ở những mức giá mà mình không hề mong muốn.

Theo ông Lê Hải Trà, Phó giám đốc TTCK TP.HCM, nhà đầu tư nên dùng lệnh LO khi cảm thấy tự tin rằng mức giá mình đặt ra đủ để lệnh của bạn được thực hiện, hoặc khi muốn khẳng định mức giá muốn mua hoặc bán. Lệnh MP chỉ nên dung khi thực sự chấp nhận mua hoặc bán với bất kỳ giá nào trên thị trường.

Lệnh mở cửa (ATO) và đóng cửa (ATC)

Lệnh ATO là lệnh đặt mua hoặc đặt bán chứng khoán tại mức giá mở cửa. Lệnh được ưu tiên trước lệnh giới hạn trong khi so khớp lệnh. Lệnh được nhập vào hệ thống giao dịch trong thời gian khớp lệnh định kỳ để xác định giá mở cửa và sẽ tự động bị hủy bỏ sau thời điểm xác định giá mở cửa nếu lệnh không được thực hiện hoặc không được thực hiện hết (xem bảng dưới).

Lệnh ATC cũng tương tự như lệnh ATO nhưng được áp dụng trong thời gian khớp lệnh định kỳ để xác định giá đóng cửa.

Nhiều nhà đầu tư hiểu nhầm giá được khớp trong thời gian thực hiện lệnh ATO tức là từ 8h30 đến 9h là giá tham chiếu nhưng thực ra đây là thời điểm tập hợp các lệnh mua bán của các nhà đầu tư, qua đó xác định một mức giá phản ánh một cách cập nhật về tình trạng cung cầu đối với các loại cổ phiếu, giá khớp lệnh mở cửa do đó là để tham khảo cho các nhà đầu tư trong phiên giao dịch liên tục. Giá tham chiếu để xác định giá trần, giá sàn là giá được xác định ở phiên giao dịch đóng cửa của ngày hôm trước.

Ông Lê Hải Trà Phó giám đốc TTCK TP.HCM cho rằng, thực hiện khớp lệnh định kỳ xác định giá mở cửa và đóng cửa là hết sức cần thiết. Có giá khớp lệnh ở phiên đóng cửa, chúng ta đã có giá tham chiếu cho phiên tiếp theo, tuy nhiên từ 11h ngày hôm nay đến 8h30 ngày mai có vô vàn sự kiện xảy ra tác động đến giá cổ phiếu. Do đó cần có một phiên mở cửa để các nhà đầu tư có thể tham khảo giá và cân nhắc thật kỹ trước khi tham gia đặt lệnh thị trường (MP) trong thời gian khớp lệnh liên tục.

Tóm tắt các loại lệnh (đối với nhà đầu tư trong nước):

Thời gian nhập lệnh:

Tóm tắt việc thực hiện:

T.T