Hệ thống ngân hàng thế giới đứng trước nguy cơ khủng hoảng?

- Hàng loạt các vụ bê bối liên quan đến những ngân hàng hàng đầu thế giới được phanh phui trong thời gian gần đây khiến nhiều người lo lắng về khả năng xảy ra một cuộc "đại khủng hoảng" trong hệ thống tài chính ngân hàng thế giới.

Vụ bê bối liên quan đến thao túng lãi suất Libor đang ngày một lan rộng với nhiều "đại gia" trong giới tài chính ngân hàng lần lượt bị các cơ quan điều tra triệu tập. Bốn ngân hàng lớn Credit Agricole, HSBC, Deutsche Bank và Societe Generale đang bị điều tra sau khi vụ việc thao túng lãi suất Libor ở ngân hàng Barclays (Anh) vỡ lở. Vụ bê bối này đã khiến Giám đốc điều hành Robert Diamond của Barclays phải từ chức

Nhà điều hành các sản phẩm tài chính tương lai của Mỹ, Ủy ban giao dịch tài sản tương lai, mới đây đã cáo buộc một giao dịch viên không nêu tên “tiến hành một nỗ lực thao túng các chiến lược giao dịch của các giao dịch viên tại nhiều ngân hàng.”

Đầu tuần này, quan chức cấp cao Tracey Dermott của tổ chức điều hành tài chính ở Anh, Cơ quan dịch vụ tài chính (FSA), cho biết các nghị sĩ đang điều tra bảy định chế liên quan tới vụ bê bối này và khẳng định vụ điều tra không chỉ dính tới các ngân hàng của Anh.

Trước đó, Barclays đã bị tuyên phạt 290 triệu bảng (452 triệu USD) sau khi thừa nhận tìm cách thao túng lãi suất Libor và Euribor giai đoạn 2005 đến 2009.

Libor (London Interbank Offered Rate: Lãi suất liên ngân hàng đề nghị tại London) là một công cụ tài chính cơ bản của Anh được sử dụng để làm mốc cho các mức lãi suất trên toàn thế giới. Lãi suất này đóng vai trò chủ chốt trên các thị trường tài chính toàn cầu, ảnh hưởng tới gần như mọi giao dịch vay trả của các ngân hàng, doanh nghiệp và cá nhân.

Theo tài liệu điều tra của cơ quan lập pháp Mỹ, HSBC đã chấp nhận thực hiện một loạt các giao dịch đáng ngờ liên quan đến những khoản tiền của các băng đảng buôn ma tuý tại Mehico hay các nhóm tài trợ khủng bố ở Arập Xê út và Bangladesh.

Trong một tuyên bố gửi báo chí, HSBC cho biết lãnh đạo ngân hàng sẽ xin lỗi, chấp nhận những sai lầm và nỗ lực làm hết sức để giải quyết hậu quả. Liên quan đến vụ bê bối trên, trưởng nhóm thanh tra kinh tế của HSBC đã phải từ chức.

Quan chức cấp cao của HSBC thừa nhận “Chúng tôi đã thất bại trong những vấn đề quan trọng, bất chấp những nỗ lực của chúng tôi. Và các quan chức HSBC đã ko đáp ứng được kỳ vọng của bản thân chúng tôi cũng như kỳ vọng của luật pháp”.

Uỷ ban điều tra của thượng viện Mỹ cho rằng, việc thiếu kiểm soát đối với các chi nhánh của HSBC tại nước ngoài là bắt nguồn của mọi rắc rối. Báo cáo của thượng viện Mỹ cũng kết luận rằng, Uỷ ban lập pháp của Thượng viện Mỹ, cơ quan kiểm định tiền tệ đã thất bại trong việc kiểm soát HSBC. Hiện chưa rõ HSBC Mỹ sẽ phải nhận án phạt ra sao từ chính phủ Mỹ. Tuy nhiên thời gian gần đây, Chính phủ Mỹ đã phạt những khoản tiền khổng lồ đối với các ngân hàng thực hiện giao dịch với các quốc gia bị liệt vào danh sách thù địch.

Trước đó, vào tháng 6, CEO của JPMorgan Chase, Jamie Dimon đã suýt mất chức sau khi ngân hàng này thông báo về khoản lỗ 2 tỷ USD liên quan đến giao dịch phái sinh. Tuy nhiên, khoản lỗ sau đó được cho là lên đến 9 tỷ USD khi ngân hàng này cố gắng thoát khỏi các vị thế giao dịch.

Theo tính toán dựa trên các mô hình nội bộ, trong trường hợp xấu nhất, JPMorgan có thể phải chịu khoản lỗ lên đến 8 – 9 tỷ USD. Khoản lỗ khổng lồ của JP Morgan tạo ra cuộc tranh cãi nảy lửa về việc các định chế tài chính lớn nên được giám sát chặt chẽ đến đâu và liệu có phải những ngân hàng được mệnh danh là “quá lớn để đổ vỡ” chính là những ngân hàng rủi ro nhất.

Có thể đó cũng chính là lý do mà mới đây chính phủ Mỹ yêu cầu các ngân hàng lớn phải đệ trình kế hoạch trong trường hợp phá sản của họ cho Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) và Cơ quan bảo hiểm tiền gửi liên bang (FDIC). Một số tổ chức tài chính lớn của châu Âu như Deutsche Bank, Barclays, Credit Suisse và UBS cũng đang chuẩn bị kế hoạch khẩn cấp trước thời hạn này.

Ước tính vào cuối năm 2013, sẽ có khoảng 124 ngân hàng dự kiến trình kế hoạch của mình lên FDIC.

Hoàng Yến - (tổng hợp)