Giai đoạn 5 năm 2006 - 2010: Tốc độ tăng trưởng kinh tế 7,5 – 8% hoàn toàn khả thi

Thứ trưởng Bộ Kế hoạch Đầu tư Trần Đình Khiển

Đó là khẳng định của Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Trần Đình Khiển khi trả lời câu hỏi của các nhà báo trong và ngoài nước liên quan đến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2006 – 2010.

*Chủ đề của Đại hội“Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, phát huy sức mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển". Xin ông cho biết thời hạn cụ thể để “sớm” đưa nước ta ta khỏi tình trạng kém phát triển?

Tại nghị quyết của ĐH IX Đảng Cộng sản Việt Nam cũng đã đề ra kế hoạch phát triển 10 năm để đến năm 2020 nước ta cơ bản sẽ là một nước công nghiệp. Cho nên mục tiêu 5 năm 2006-2010 là một lộ trình để đạt được những mục tiêu đó, còn tiêu chí thế nào là một nước công nghiệp thì hiện nay các nhà khoa học, các nhà quản lý và các nhà báo vẫn đang có những tranh luận sôi nổi để làm rõ. Với mục tiêu này, Đảng bộ các cấp, các cơ sở cũng phải đặt ra mục tiêu phát triển của mình đến năm 2020 sẽ như thế nào.

* Tốc độ tăng trưởng kinh tế trong 5 năm tới từ 7,5-8% có đủ tin cậy không và biện pháp thực hiện như thế nào?

Có đại biểu nêu ra rằng năm 2005 chúng ta đã tăng trưởng 8,4% tại sao 5 năm tới lại xác định thụt đi như thế? Xin thưa chúng tôi đã tính toán trên căn cứ thực tế từ những năm qua. Thứ 2 là cần nhìn vào việc huy động các nguồn lực trong các thành phần kinh tế và các nguồn lực xã hội. Đặc biệt chúng ta coi trọng phát triển nguồn nhân lực và tạo điều kiện cho kết cấu hạ tầng, nhân tố nước ngoài không thể thay chúng ta chuyện này. Thì đây là những cái gốc để đặt ra mức tăng trưởng trên, và đó là hoàn toàn khả thi.

* Trong kế hoạch 5 năm tới, huy động vốn toàn xã hội 40% GDP, nhưng với vụ tiêu cực PMU 18, liệu trong những năm tới có thu hút được bằng những năm qua?

Cần khẳng định có tốc độ tăng trưởng cao thì phải huy động vốn đầu tư lớn hơn. Ví dụ đầu tư trực tiếp nước ngoài trong năm qua đã huy động vốn đăng ký 5,89 tỷ USD - cao hơn 40% so với năm 2004. Và mục tiêu sắp tới là phải huy động cao hơn từ tất cả các nguồn vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài, tư nhân và nhà nước… việc này đã được xác định trong cơ cấu kinh tế.

Có hai vấn đề đặt ra đó là huy động là một phần nhưng làm thế nào để sử dụng nguồn vốn đó một cách hiệu quả. Để làm được điều này, đầu tiên cần giải quyết chống thất thoát lãng phí trong quản lý đầu tư nhất là trong các dự án đầu tư của Nhà nước. Và mục tiêu đặt ra là chống thất thoát trong quản lý đầu tư.

Kiều hối gửi về từ 2 tỷ - trên 3 tỷ USD, 5 năm không dưới 12 tỷ USD, có được tính là nguồn vốn huy động trong nước không?

Lượng tiền do kiều bào người ta gửi về cho gia đình, không nằm trong chỉ tiêu kế hoạch mà là một thực tế xã hội. Cân đối tiền mặt đã được các cơ quan tài chính và Ngân hàng, kế hoạch tham gia để xác định. Chính vì vậy, trong thời gian vừa qua, việc này đã tham gia vào việc ổn định tỷ giá, ổn định cân đối giữa nguồn tiền trong nước cũng như nước ngoài

* Chúng ta thường bị một tầm nhìn ngắn che mắt trong các quy hoạch, kế hoạch, trong kế hoạch kinh tế xã hội lần này chúng ta có thể khắc phục được điều đó hay không?

Quy hoạch và kế hoạch là những vấn đề rất quan trọng, có chuyện chúng ta thấy ngay, có chuyện chúng ta phải dự thảo. Ví dụ như chuyện trong 5 năm tới giá cả xăng dầu, vấnđề thị trường sẽ như thế nào là những phần còn biến động. Cho nên chất lượng này còn phụ thuộc vào chất lượng của dự báo. Trong tư tưởng chỉ đạo thì rõ ràng phải có tầm nhìn dài hạn, chính vì vậy Chính phủ đã chỉ đạo những quy hoạch nào thấy chưa ổn là phải điều chỉnh và rà soát lại các quy hoạch.

Vậy tầm nhìn cao hơn là những vấn đề gì, nếu chuyên gia trong nước chúng ta chưa nhìn thấy hết thì Chính phủ cho phép mời chuyên gia nước ngoài, quốc tế hỗ trợ. Vấn đề ở chỗ chúng ta phát hiện được những vấn đề nào mà chúng ta chưa thấy hết. Đây không chỉ là trí tuệ của các cán bộ làm quy hoạch mà là trí tuệ của toàn dân.

* Ông có thể cho biết các biện pháp hạn chế tình trạng thất thoát trong đầu tư xây dựng cơ bản, dàn trải trong quản lý đầu tư?

Từ nhiều năm nay, Chính phủ luôn luôn có những chỉ đạo để nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư. Ví dụ gần đây năm 2003, Chính phủ đã có chỉ thị 29 về nâng cao chất lượng quy hoạch và tăng cường kỷ cương quản lý trong đầu tư.

Năm 2005, Chính phủ có chỉ thị 21 về rà soát điều chỉnh các quy hoạch và nhất là những dự án không hiệu quả thì không triển khai. Phân cấp trong quản lý đầu tư xây dựng cơ bản là trách nhiệm của các ngành, các cấp và địa phương trong quản lý. Ở đây chúng tôi không nói liên quan đến vốn ngân sách nhà nước, Chính phủ đã có những chỉ đạo và đã thực hiện. Ở đây chúng tôi nói đến các dự án trong kế hoạch ở Trung ương về cơ bản đã được thanh toán. Ở các địa phương thì do các địa phương quyết định cũng đã giải quyết được 50%, nhưng một số địa phương vẫn còn tồn đọng chưa giải quyết hết.

Đặc biệt trong những năm gần đây, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra các dự án lớn, có dấu hiệu tiêu cực. Trong đó có liên quan đến vụ PMU 18, các cấp, các ngành đang phải làm rõ trách nhiệm của từng nơi, một số đã bị báo chí nêu tên, còn lại qua thanh, kiểm tra của các ngành sẽ làm rõ hơn việc này. Về phần Bộ KH&ĐT, theo nghị định về quản lý đầu tư xây dựng cơ bản.

Trước đây chúng ta quan tâm nhiều đến việc phân bổđúng mục tiêu mà chưa đánh giá đúng mức việc quản lý giám sát. Từ năm 2002, thực hiện điều 20 của nghị định về quản lý đầu tư xây dựng thì Bộ KH&ĐT đã có vụ chuyên về thẩm định và giám sát đầu tư. Từ năm 2003 thì có thanh tra về đầu tư kế hoạch.

Tất nhiên việc làm này cần có sự kết hợp từ cơ sở, cộng đồng. Chính vì thế Bộ KH&ĐT đã trình Thủ tướng và Chính phủ đã ban hành Quy chế giám sát cộng đồng. Hiện nay chúng ta đã phân quyền cho bộ trưởng và các địa phương quản lý các công trình không có hiệu quả và bố trí phân tán.

* Qua vụ án PMU 18 đã hiện ra một số lỗ hổng về quản lý kinh tế. Xin ông cho biết lỗ hổng đó được nhận diện như thế nào trong quản lý và còn lỗ hổng nào tương tự hay không?

- Trong vụ PMU 18 thì lỗ hổng trực tiếp là trong khâu tổ chức quản lý thực hiện và khâu tổ chức giám sát. Bên cạnh đó nguyên nhân cơ bản trực tiếp là vấn đề xử lý con người. Đây là 3 nguyên nhân trực tiếp.

Hiện nay trong qui trình quản lý vốn ODA, Bộ KH-ĐT, Bộ Tài chính chịu trách nhiệm như thế nào, trách nhiệm đã phân công rõ ràng nhưng vấn đề là làm sao để sắp tới tránh chồng chéo hoặc tránh được chuyện chưa có đầu mối. Sắp tới chúng tôi sẽ hoàn thiện qui trình này.

* Biện pháp nào để quản lý vốn ODA?

Vấn đề là ta phải làm sao sử dụng tốt hơn tài trợ này. Về vốn vay có hai phần: phần doanh nghiệp vay (ví dụ ngành điện là dứt khoát phải trả; còn với giao thông, công trình không thu hồi vốn thì thực hiện theo cơ chế Nhà nước cấp phát) phải bảo đảm sử dụng có hiệu quả. Các nhà tài trợ đều kiểm soát các dự án vay vốn ODA.

Chính phủ cũng xác định vấn đề này là nợ, nên trước khi trình các dự án của ODA chúng tôi cũng trình khả năng trả nợ. Việc nợ ấy là trong phạm vi cho phép của nền kinh tế mà các tổ chức, ngân hàng quốc tế cũng xem xét.

* Theo ông vụ PMU 18 có ảnh hưởng đến đầu tư hay không?

Vụ việc xảy ra Đảng và Nhà nước đau lòng, dư luận phẫn nộ và các nhà đầu tư nước ngoài thì quan tâm. Chúng tôi cho rằng vụ việc có ảnh hưởng đến vốn đầu tư hay không là do quan điểm và hành động của chúng ta đối với việc chống tham nhũng như thế nào. Đảng và Chính phủ Việt Nam đã làm rất quyết liệt trong chuyện này. Tại Hội nghị các nhà tài trợ tổ chức tháng 6/2006, các nhà đầu tư và Chính phủ sẽ trao đổi rất kỹ về vấn đề này. Qua hành động thực tế, nếu chúng ta kiên quyết chống tham nhũng thì sẽ bảo đảm môi trường đầu tư tốt

* Xóa bỏ hình thức phân biệt giữa các thành phần kinh tế, nhưng thực tế hiện nay là vẫn còn, vậy làm thế nào để tạo ra sân chơi bình đẳng cho các doanh nghiệp?

Tôi thống nhất ý kiến này, ví dụ chuyện những năm trước có phân biệt từ vé máy bay giá đối với người Việt Nam và người nước hay đến chi phí dịch vụ… hiện nay đã bị xóa bỏ. Trên thực tế ở các cấp, các ngành hoặc các địa phương còn những chuyện này chủ yếu là do công tác điều hành, còn trong cơ chế chính sách của Nhà nước là hoàn toàn không có.

Còn tôi nhấn mạnh trong cơ chế chính sách của nhà nước là không có sự phân biệt, hiện nay Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp đã ban hành, sắp tới ngày 1.7.2006 các luật này sẽ có hiệu lực. Chúng tôi cùng các ban, ngành đang hoàn thành các nghị định để cụ thể hóa.

* Chính phủ VN cam kết gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) vào cuối năm 2005 nhưng điều đó không đạt được. Theo ông, thời điểm VN gia nhập WTO là lúc nào, và nếu chậm hơn thì nền kinh tế VN có bị thiệt hại?

Chúng ta đặt ra mục tiêu là vào trong năm 2005, kết quả phải phụ thuộc vào việc đàm phán với các nước. Tính đến hết năm 2005 thì còn 4 nước chúng ta cần đàm phán và hiện nay việc đàm phán với các nước này cũng đã đạt được khoảng 90%. Chúng ta hy vọng sẽ gia nhập trong năm nay, thời gian tháng nào cụ thể thì chưa nói được.

Gia nhập WTO là vấn đề rất quan trọng, nhưng có thiệt hại hay không còn tùy thuộc vào việc VN hội nhập, thực hiện cam kết, tăng trưởng xuất khẩu, tăng trưởng hợp tác đầu tư, tăng cường mối quan hệ kinh tế với các nước... Chuyện có thiệt hại hay không có 2 vấn đề đặt ra: gia nhập là một chuyện và thực hiện những cam kết khi gia nhập như thế nào lại là vấn đề lớn hơn, trong đó có việc sửa đổi điểm, điều trong các luật, nghị định của Việt nam cho phù hợp với những cam kết quốc tế; vấn đề thứ 2 là năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, rõ ràng các doanh nghiệp của chúng ta phải có sức cạnh tranh cao hơn.

* Thưa ông, Bill Gate sắp sang thăm Việt Nam. Vậy ngành công nghệ thông tin có vai trò như thế nào đối với Việt Nam?

Công nghệ thông tin là một trong những lĩnh vực mũi nhọn của VN. VN đứng thứ 6 trong 10 nước ASEAN về lĩnh vực này. Nhưng về tốc độ tăng trưởng thì chúng ta có tốc độ tăng trưởng nhanh vì nguồn nhân lực của Việt Nam có điều kiện tiếp xúc công nghệ thông tin khá nhanh. Chính vì vậy nhiều tập đoàn công nghệ thông tin lớn quốc tế của Nhật, Mỹ… đã quan tâm đến Việt Nam như Intel đã được cấp giấy phép đầu tư tại TP.HCM.

* Theo ông làm thế nào để giảm tối đa sự can thiệp hành chính vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp?

Đây là chủ trương mà trong tư tưởng chỉ đạo đã hình thành từ Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư và các luật khác có liên quan. Doanh nghiệp làm theo luật pháp, tránh tình trạng can thiệp hành chính trực tiếp của Nhà nước vào hoạt động của các doanh nghiệp.

Các doanh nghiệp Nhà nước thời gian tới sẽ chuyển sang hoạt động theo hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên hoặc là công ty cổ phần. Đấy là biện pháp để giảm hoặc chặn hẳn sự can thiệp hành chính vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

* Bộ có kế hoạch giảm xuất khẩu các mặt hàng thuộc nhóm nhiên liệu và khoáng sản trong khi đây là hai mặt hàng có kim ngạch XK cao. Vậy, sẽ cân đối bài toán nhập siêu như thế nào? Ưu tiên thu hút lĩnh vực gì trong thời gian tới?

Chủ trương trong phát triển KT là xây dựng các nhà máy lọc dầu và hóa dầu. Bài toán đã được cân đối trong kế hoạch 5 năm. Đây là lúc chúng ta tăng cường công nghiệp chế biến, tăng hàm lượng giá trị gia tăng trong từng sản phẩm. Trong giai đoạn đầu của CNH là phát triển nguyên liệu thô và chúng ta cũng làm thế.

Anh Thi ghi