Doanh nghiệp nhỏ nên bỏ tư duy… hoành tráng

Muốn tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, các DN nhỏ và vừa (DNNVV) Việt Nam nên từ bỏ tư duy phát triển kiểu ... hoành tráng.

Chỉ với “nhất nghệ tinh”, các DN Việt Nam mới có cơ hội tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu

Xu hướng mới

“Thương mại toàn cầu đang có những thay đổi nhanh chóng. Trong đó, đáng chú ý là sự xuất hiện ngày càng nhiều chuỗi cung ứng toàn cầu trong các lĩnh vực. Xu hướng mới này đang mang lại cơ hội kinh doanh thuận lợi cho các DNNVV Việt Nam…”, ông Trần Quốc Khánh, Thứ trưởng Bộ Công thương nhận định tại Hội thảo “Gắn kết DNNVV vào chuỗi cung ứng của thế kỷ 21”, do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Bộ Công thương và Hội đồng Thương mại Việt - Mỹ (USVTC) tổ chức ngày 20/7.

Tham gia nghiên cứu đề tài “DNNVV Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu” do USVTC hỗ trợ, bà Alice Pham, Giám đốc Trung tâm nguồn lực Hà Nội (Tổ chức Thống nhất, Tín thác và Bảo vệ người tiêu dùng) cho hay, kết quả nghiên cứu bước đầu cho thấy, các tập đoàn đa quốc gia ngày càng có xu hướng chỉ sản xuất, chế tạo một số chi tiết quan trọng, mang tính bí quyết cao trong kết cấu của một sản phẩm. Các phụ kiện còn lại, họ mua từ các DNNVV trên toàn thế giới, thông qua chuỗi cung ứng toàn cầu. Điều này đang tạo ra ngày càng nhiều cơ hội kinh doanh cho các DNNVV của Việt Nam.

Tuy nhiên, vì nhiều lý do mà DNNVV Việt Nam chưa tận dụng hiệu quả cơ hội từ chuỗi cung ứng toàn cầu mang lại. Một trong những lý do chính của tình trạng này, theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, là do các DN còn nặng tư duy phát triển kiểu… hoành tráng. Các chính sách hỗ trợ DNNVV phần lớn vẫn chỉ nằm trên… giấy cũng là lý do khiến khối DN này chưa tham gia hiệu quả vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bà Lan dẫn chứng, DNNVV Việt Nam cảm thấy tự hào khi nói về DN mình sản xuất máy tính, điện thoại, nhưng lại cảm thấy mặc cảm, thậm chí xấu hổ khi nói chỉ chuyên sản xuất ốc vít cho ngành ô tô, hay phần đệm mút cho yên xe máy… Vì tâm lý này mà DN ngại đầu tư chuyên sâu vào sản xuất những phụ kiện rất nhỏ cho các ngành hàng, trong khi ngày càng nhiều tập đoàn đa quốc gia muốn hợp tác với các DNNVV để cung cấp phụ kiện nhằm hoàn chỉnh các sản phẩm của họ.

“Nếu DNNVV Việt Nam không sớm từ bỏ tư duy phát triển kiểu hoành tráng, thì sẽ khó nắm bắt cơ hội phát triển kinh doanh do các chuỗi cung ứng toàn cầu mang lại”, bà Lan cảnh báo.

Kỳ vọng gì cho DN?

Dưới góc nhìn của một DN thường xuyên sử dụng sản phẩm của các DNNVV thông qua chuỗi cung ứng toàn cầu, ông Jeff McLean, Tổng giám đốc Tập đoàn UPS Việt Nam cho rằng, DNNVV Việt Nam muốn tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu hiệu quả, cần sự nỗ lực của cả DN lẫn các cấp quản lý.

Các DN cần hiểu rõ thị trường trong chuỗi cung ứng toàn cầu thông qua thường xuyên trao đổi với đối tác, khách hàng; khảo sát thị trường; xác định rõ đối tác trong chuỗi cung ứng toàn cầu cần gì: dịch vụ, lợi thế cạnh tranh, thời gian giao hàng…? DN cần linh hoạt trong sử dụng hệ thống quản lý chuỗi cung cấp của bên thứ ba để xử lý đơn hàng, điều hòa mức lưu kho, quản lý việc vận chuyển…

“Nhà nước có thể hỗ trợ tích cực DNNVV tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu nếu đơn giản hóa hơn các thủ tục hải quan, nhất là giảm thiểu tình trạng kiểm tra hàng hóa theo phương thức thủ công. Nên xem xét xóa bỏ những hạn chế về sở hữu nước ngoài trong dịch vụ logistics và chuyển phát nhanh, có cơ chế rõ ràng về tăng cường cung cấp tín dụng cho DNNVV...”, ông Jeff McLean nói.

Theo ông Khánh, trong quá trình đàm phán các hiệp định thương mại, điển hình là Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (PPP), Việt Nam luôn coi trọng thiết lập các luật chơi nhằm tạo ra các cơ hội rõ nét cho DNNVV tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Qua 13 vòng đàm phán với sự tham dự của 9 nước, Hiệp định PPP đã bước đầu hình thành các cơ chế giải quyết nhiều quan ngại của DNNVV. Trong đó, có các quy định về cơ chế trao đổi thông tin, đào tạo…, qua đó, hỗ trợ DNNVV nắm bắt cơ hội tốt hơn từ chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông Nguyễn Hoa Cương, Phó cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) cho biết, một loạt chương trình hỗ trợ DNNVV đang được Bộ phối hợp với các cơ quan liên quan xúc tiến triển khai. Trong đó, việc nghiên cứu xây dựng Luật Xúc tiến phát triển DNNVV có ý nghĩa quan trọng. Các cấp quản lý đang nỗ lực giải quyết một trong những khó khăn lớn nhất của DNNVV hiện tại trong quá trình phát triển nói chung, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu nói riêng là tiếp cận vốn. Cụ thể, đẩy nhanh tiến độ phê duyệt thành lập Quỹ phát triển DNNVV và triển khai các hoạt động trợ giúp của Quỹ ngay trong năm nay. Sớm hoàn thiện cơ chế khuyến khích ngân hàng thương mại tăng hạn mức tín dụng cho DNNVV. Ban hành Quy chế thành lập, tổ chức và hoạt động của Quỹ bảo lãnh tín dụng cho DNNVV, thay thế cho quy chế hiện hành…