Có xóa được bao cấp với doanh nghiệp nhà nước?

Chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước, một chủ đề không mới nhưng dường như vẫn chưa có giải pháp nhất quán. Trong bài viết dưới đây, Phó Giáo sư Đào Xuân Sâm phân tích những hướng xử lý cơ bản.

Co xoa duoc bao cap voi doanh nghiep nha nuoc

Để vượt qua cục diện trì trệ kéo dài trong việc xoá bao cấp với Doanh nghiệp nhà nước (DNNN), trước hết cần nhận thức đúng thực chất; “Đó là cơ chế nhà nước công quyền đồng thời làm chức năng nhà đầu tư và điều hành sản xuất kinh doanh”. Trên thực tế cơ quan nhà nước chủ quản luôn là người điều hành DNNN về ba mặt: xác định nhiệm vụ, bảo đảm tài chính và xếp đặt nhân sự. Như vậy, có thể nói xoá cơ chế bao cấp với DNNN trước hết là sửa sai trong việc xác định chức năng nhà nước. Khi nhà nước bao biện đến cả hoạt động sản xuất kinh doanh như vậy thì một mặt không thể tránh khỏi thất bại trong sản xuất kinh doanh. Mặt khác, chính nhà nước lại không thể làm đúng chức năng đích thực của nhà nước công quyền, vì sa lầy vào công việc chủ quản quan liêu bao biện sự vụ, không tránh khỏi tham nhũng, lãng phí.

Lịch sử phát triển kinh tế mọi nơi trên thế giới đã luôn chứng tỏ và cảnh báo rằng việc trực tiếp đầu tư và điều hành sản xuất kinh doanh không phải là chức năng của cơ quan nhà nước công quyền. Ở nước ta, trước thời kỳ đổi mới, do chính sách xoá bỏ quan hệ thị trường và kinh tế dân doanh, nên nhà nước tất phải ôm toàn bộ chức năng nhà đầu tư và thống nhất điều hành từ sản xuất đến lưu thông phân phối và tiêu dùng; tức là thực thi cơ chế bao cấp với toàn bộ nền kinh tế và đời sống xã hội. Chính sách và cơ chế ấy đã đưa nền kinh tế đến khủng hoảng, suy sụp; tất yếu mở ra cuộc đổi mới phát triển nền kinh tế thị trường nhiều thành phần. Từ đó đã xoá bỏ cơ chế bao cấp với toàn bộ đời sống xã hội.

Xét riêng trong nền kinh tế sau mấy thập kỷ đổi mới, khu vực kinh tế dân doanh liên tục phát triển vươn lên nhanh chóng đã tạo thành nền kinh tế với cơ cấu mới về chất. Kinh tế dân doanh trong nước đã đạt tỷ trọng trên 40%; doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài gần 20%; doanh nghiệp nhà nước gần 40%. Sự biến đổi về cơ cấu thành phần kinh tế như vậy, xét về mặt tổ chức quản lý nền kinh tế là thể hiện xu hướng tất yếu tiến bộ: Chuyển mạnh chức năng tích luỹ, đầu tư và điều hành sản xuất kinh doanh từ nhà nước sang khu vực kinh tế dân doanh. Kinh tế dân doanh đã được giải phóng đã chứng tỏ có khả năng làm chức năng đó tốt hơn hẳn nhà nước, trước hết là trong lĩnh vực kinh doanh cạnh tranh. Trong khi đó nhà nước vẫn tiếp tục giữ cơ chế chủ quản bao biện bao cấp với DNNN. Chỗ khác chỉ là: nếu từ khoảng 1990 về trước là bao cấp hiện vật trong hoàn cảnh nhà nước rất túng thiếu; thì từ trên 10 năm gần đây là bao cấp dưới hình thức tài chính, hào phóng hơn rất nhiều.

Hiện nay tính bức bách của nhiệm vụ xoá bao cấp với DNNN trước hết do cơ chế ấy đã đưa tới những tổn thất quá lớn, làm mất khả năng phát triển nhanh, có hiệu quả và bền vững không chỉ với DNNN, mà còn với toàn bộ nền kinh tế. Hơn nữa tổn thất gây ra không chỉ về của cải, mà nghiêm trọng hơn là sự suy thoái về tổ chức và con người trong DNNN cũng như trong guồng máy lãnh đạo quản lý bên trên. Thách thức càng nặng nề hơn do đã kéo dài tình trạnh “nói nhưng không làm được” mà nguyên nhân do chưa có quyết sách và giải pháp đủ tầm.

Chỉ đến gần đây mới có một số quyết sách cơ bản tạo khả năng xoá bao cấp với DNNN; trong đó quan trọng nhất là chủ trương xoá bỏ chính sách phân biệt đối xử giữa các thành phần kinh tế, chính sách giành đặc quyền đặc lợi cho DNNN; và chính sách nhất quán chủ động hội nhập vào Tổ chức thương mại thế giới. Từ đó đã đưa ra giải pháp tầm chiến lược: xây dựng hệ thống Luật kinh tế và Luật kinh doanh áp dụng thống nhất với tất cả các loại hình doanh nghiệp. Việc thực hiện giải pháp chiến lược này đang vấp khó khăn lớn: việc sắp xếp, chuyển đổi DNNN sang loại hình doanh nghiệp có thể hoạt động theo Luật doanh nghiệp thống nhất sẽ không thể làm được, nếu vẫn giữ tính chất DNNN về sở hữu cũng như về tổ chức quản lý.

Đây là nguyên nhân trực tiếp đưa tới sự bế tắc kéo dài cho đến nay trong chuyển đổi DNNN cũng như trong đổi mới quản lý nhà nước về kinh tế, thể hiện trên hai mặt: Một là, Nhiều cơ quan nhà nước vẫn sa lầy trong chức năng chủ đầu tư và chủ quản quá nhiều DNNN và dự án đầu tư. Mọi giải phát đã và đang làm về “bỏ chủ quản” vẫn chỉ là di chuyển địa chỉ chủ đầu tư và chủ quản, chứ chưa thể giảm tải đi tới trút gánh nặng đó. Hai là, Sự trì trệ kéo dài trong việc chuyển DNNN sang công ty cổ phần và công ty trách nhiệm hữu hạn, do cổ phần hoá khép kín nội bộ, hoặc giữ cổ phần nhà nước khống chế, gắn liền với việc giữ nguyên cách tổ chức quản lý bên trong doanh nghiệp.

Để vượt khỏi cục diện trì trệ kéo dài đó, đã có rất nhiều kiến nghị công bố trên sách báo. Tổng quát lại, có hai vấn đề về phương hướng chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước cần được làm rõ và khẳng định.

Một, Nhà nước chủ động rút khỏi chức năng đầu tư và điều hành doanh nghiệp trong lĩnh vực kinh doanh cạnh tranh, theo phương châm nhà nước chỉ làm DNNN khi khu vực dân doanh chưa thể và chưa muốn làm. Sự nhất quán hướng này sẽ đẩy nhanh quá trình tạo lập kinh tế thị trường đầy đủ với khu vực dân doanh làm nền tảng trong kinh doanh cạnh tranh.

Hai, Dẫu sao vẫn còn không ít doanh nghiệp nhà nước, mà ở cấp Trung ương thường là những doanh nghiệp lớn rất quan trọng, và một số doanh nghiệp loại đặc biệt. Trong trường hợp này cũng không thể giữ cơ chế tổ chức quản lý cùng với chế độ chủ quản như hiện nay.

Nhất quán đi theo hướng xử lý cơ bản như vậy mới có thể lập phương án chuyển đổi DNNN trong lĩnh vực kinh doanh cạnh tranh, thật sự sang doanh nghiệp cổ phần hoạt động theo Luật doanh nghiệp thống nhất; cũng như lập phương án tổ chức quản lý số doanh nghiệp nhà nước còn lại. Nhiều nước trên thế giới có kinh nghiệm rất phong phú về những việc này, ngay ở nước ta cũng đã có kinh nghiệm thực tế với nhiều nhân tố mới, có thể tham khảo trong xây dựng phương án.

Chỉ khi xoá bỏ được cơ chế nhà nước công quyền đồng thời làm chức năng nhà đầu tư và điều hành sản xuất kinh doanh, chúng ta mới có thể thúc đẩy nhanh việc xây dựng đồng bộ nền kinh tế thị trường năng động, với sự quản lý nhà nước ngày càng lành mạnh, đủ sức chủ động thích nghi và vươn lên trong cuộc hội nhập và đua tranh phát triển vì sự nghiệp dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

  • Giáo sư Đào Xuân Sâm
Việt Báo

Video nổi bật

Bắt giữ que 55.000 thử thai và bao cao su vi phạm ở Hà Nội
00:00 / --:--

TIN Kinh Tế NỔI BẬT

Nước cờ cuối trong thế trận thâu tóm của Trầm Bê

Nhiều điều dường như không thể đã được ông Trầm Bê thực hiện một cách âm thầm. Đại gia Trầm Bê đang đi những bước cuối trong lộ trình thâu tóm Sacombank để làm chủ ngân hàng lớn hàng đầu Việt Nam.

Điều hành giá xăng, điện: Ai đang tranh lợi?

Giá điện và xăng dầu đã theo giá thị trường nhưng giá điện không minh bạch, giá xăng dầu thuế phí chiếm tỷ lệ cao, PGS. Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện Quản lý giá (Bộ Tài chính) cho biết.

Ôm hận vì mua bán theo… tin đồn!

Hai ngày qua, hàng trăm người dân đổ xô đến tiệm vàng Rồng Vàng ở chợ Đông Ba (P.Phú Hòa, TP Huế) để bán vàng, sau khi có tin đồn tiệm này sẽ đóng cửa, do bán hàng kém chất lượng.

Nhận xét tin Có xóa được bao cấp với doanh nghiệp nhà nước?

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Có xóa được bao cấp với doanh nghiệp nhà nước? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Co xoa duoc bao cap voi doanh nghiep nha nuoc ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Có xóa được bao cấp với doanh nghiệp nhà nước? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Kinh Tế của chuyên mục Kinh Tế.

There are clear subsidized state enterprises?
Dao Xuan Sam, state enterprises, Economy businesses, business, economy, management, associate professors, investors, subsidy, functions, mechanisms, production, organization , managing to do

Convert state-owned enterprises, a subject is not new but seem not to have a consistent solution. In the article below, Associate Professor Dao Xuan Sam analyze the user basic processing ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Kinh Tế


  • Thoi su 24h037 Tham an rung dong xu Nghe
    Thời sự 24h(03/7): Thảm án rúng động xứ Nghệ

    Phó Thủ tướng truy trách nhiệm ném đá xe khách; Đường sắt trên cao HN “uốn lượn” vẫn đảm bảo an toàn; Nhạc sĩ An Thuyên đột ngột qua đời; Thí sinh ngất xỉu khi hay tin bố đột ngột qua đời; Thảm án rúng động xứ Nghệ: 4 người một nhà tử vong...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 3/7.

  • Thoi su 24h027 Ong Chan se to cao nhan chung moi
    Thời sự 24h(02/7): Ông Chấn sẽ tố cáo nhân chứng mới

     Thủ tướng phát lệnh "cất cánh" Airbus A350 của Vietnam Airlines; Quang Lê rời khỏi Việt Nam, Đàm Vĩnh Hưng nói lời cuối; Ông Chấn sẽ tố cáo nhân chứng mới; Thêm nhiều "cái chết" trong phòng thi; 

  • Thoi su 24h0107 Bi cuop trang tron truoc gio thi quoc gia
    Thời sự 24h(01/07): Bị cướp trắng trợn trước giờ thi quốc gia

     Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam gặp phụ huynh dưới nắng; Thương lái Trung Quốc ngừng mua, vải thiều rớt giá thê thảm;  2 nữ sinh bị cướp trắng trợn trước giờ thi quốc gia; Hà Nội: 

  • Thoi su 24h306 Nhan chung moi vu ong Chan
    Thời sự 24h(30/6): Nhân chứng mới vụ ông Chấn?

    Xuất hiện nhân chứng mới, ông Chấn chưa thể nhận 7,2 tỷ?; Hình ảnh Kỳ Duyên, Mai Phương Thúy không bao giờ muốn nhìn lại; Khách ném lọ cà tại sân bay bị phạt 750 nghìn; Dân quân cầm đầu nhóm côn đồ chém người như phim...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 30/6.

  • Thoi su 24h296 Tai xe kien may toc do ban dieu
    Thời sự 24h(29/6): Tài xế kiện máy tốc độ "bắn điêu"

     Nhiều Bí thư Tỉnh ủy trực tiếp kiểm tra thi THPT quốc gia; Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu qua đời; Bỏ 55 triệu mua cây hồng trăm bông đẹp lòng vợ trẻ; Bị đặt bẫy, tài xế quyết kiện máy tốc độ "bắn điêu"?; 

  • Mr Dam to Quang Le choi ban
    Mr Đàm tố Quang Lê chơi bẩn

    Vụ lùm xùm tranh gà của Đàm Vĩnh Hưng và Quang Lê hiện nay chưa đến hồi kết. Nhiều nghệ sĩ Việt đã lên tiếng bênh Mr. Đàm. ------------ Xem thêm: Mr Đàm tố Quang Lê chơi bẩn, http://vietbao.vn/tp/Mr-Dam-to-Quang-Le-choi-ban/11933036/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Dai gia Ca Mau mua dam tre em
    Đại gia Cà Mau mua dâm trẻ em

    Đại gia miền Tây mua dâm thiếu nữ được cho là thành khẩn khai báo, lý lịch rõ ràng và nhân thân tốt. Gia đình của Việt kiều này đang làm thủ tục bảo lãnh cho ông Tiêu tại ngoại.

  • Nam sinh qua doi truoc ngay tot nghiep
    Nam sinh qua đời trước ngày tốt nghiệp

    Những lời trăng trối cuối cùng của nam sinh qua đời trước lễ tốt nghiệp với người bạn đặc biệt trên facebook cũng khiến nhiều người nghẹn lại. ------------ Xem thêm: Nam sinh qua đời trước ngày tốt nghiệp, http://vietbao.vn/tp/Nam-sinh-qua-doi-truoc-ngay-tot-nghiep/11936114/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Duong sat tren cao Ha Noi uon luon
    Đường sắt trên cao Hà Nội uốn lượn

    Đường sắt đô thị trên cao Cát Linh-Hà Đông uốn lượn như rồng trên nhiều điểm chạy dọc đường Nguyễn Trãi, Trần Phú...

  • Nhung dam cuoi dat vang gay xon xao
    Những đám cưới "dát vàng" gây xôn xao

    Hình ảnh một số cô dâu đeo đầy vàng trong đám cưới ở một số nơi ở Việt Nam không chỉ khiến nhiều người trầm trồ mà còn là tâm điểm của các cuộc tranh luận trên mạng xã hội.

  • Nghin le chuyen tuan qua 2806 0407
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (28/06 - 04/07)

    Cả thế giới phải đối mặt với nắng nóng kỷ lục; Chính thức bắt đầu kỳ thi THPT Quốc gia 2015; Đường sắt trên cao Hà Nội uốn lượn; 10 luật có hiệu lực từ tháng 7/2015; QL 1A bị phá hoại bởi hóa chất lạ; Nạn chặt chém du khách ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (28/06 - 04/07), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-2806-0407/2147574941/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 2806 04072015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 28/06 - 04/07/2015

    Ngày 1/7 Luật Doanh nghiệp, Luật Nhà ở và Luật kinh doanh BĐS đã chính thức có hiệu lực, EVN khẳng định đã giải thích thỏa đáng tất cả những khiếu nại của người dân và khách hàng liên quan đến việc hóa đơn tiền điện tăng "sốc", con số 63% cán bộ thuế tiêu cực, nhũng nhiễu đã phản ánh đúng tình trạng hiện nay của một bộ phận cán bộ thuế trong quá trình tác nghiệp, sự kỳ lạ trong hệ thống chỉ tiêu kinh tế- xã hội....Cùng với đó, những thông tin về tài chính ngân hàng, thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 28/06 - 04/07/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2906-04072015/2147574923/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2806 0407
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (28/06 - 04/07)

    Siêu trộm và những vụ án nổi tiếng; Những vụ hiếp dâm tập thể chấn động; Nhận diện những chiêu lừa bắt cóc trẻ em cha mẹ nên cảnh giác; Xuất hiện nhân chứng mới, ông Chấn chưa thể nhận 7,2 tỷ?; Vì sao ‘ông trùm’ Tàng Keangnam chưa thể ‘đền tội’ như dự kiến?; Đại gia khai bị 'bất lực' trong 2 lần mua dâm thiếu nữ;.....là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (28/06 - 04/07), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2806-0407/2147574905/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nghin le chuyen tuan qua 2106 2706
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (21/06 - 27/06)

    Hoàn lưu bão số 1 làm 15 người chết và mất tích; Xe khách lao xuống vực ở đèo Lò Xo; Sóng lạ đè sóng không lưu Tân Sơn Nhất; Miễn nhiệm bác sĩ giẫm chân lên giường: Nên hay không?; Mạng xã hội và ‘chiếc phanh’ của tình người; Đầu năm 2016 sẽ được hưởng BHXH một lần... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2106 27062015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 21/06 - 27/06/2015

    Giá điện tăng bất thường được lý giải do mức sử dụng điện năng tăng khiến lượng tiêu thụ điện tăng, thiết bị đo đếm, công tơ điện có vấn đề hay sự tù mù trong cách tính của “nhà đèn”… ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 21/06 - 27/06/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2106-27062015/2147573276/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn