Bội chi ngân sách nhà nước trong mối quan hệ với lạm phát ở Việt Nam

Đó là chủ đề của cuộc hội thảo do Uỷ ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội và Chương trình phát triển Liên hiệp quốc (UNDP) phối hợp tổ chức tại Hà Nội ngày 5/5. Chủ đề này sẽ được các đại biểu Quốc hội thảo luận tại kỳ họp thứ 3, Quốc hội khoá XII. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Kiên đến dự.

Qua một ngày làm việc đã có 5 chuyên gia báo cáo và 20 lượt ý phát biểu tập trung vào những vấn đề: Bội chi ngân sách nhà nước (NSNN) và phương pháp tính bội chi tại Việt Nam; Các phương pháp và thông lệ quốc tế trong việc tính bội chi NSNN; Mối quan hệ giữa bội chi ngân sách và chống lạm phát ở Việt Nam hiện nay; Mối quan hệ giữa bội chi ngân sách và chống lạm phát - Kinh nghiệm quốc tế... Các ý kiến phát biểu đều nhất trí cho rằng bội chi ngân sách là một trong những yếu tố quan trọng dẫn đến lạm phát.

Tham luận của GS, TS. Nguyễn Công Nghiệp, Thứ trưởng Bộ Tài chính cho rằng: Bội chi ngân sách xảy ra khi Chính phủ chi tiêu nhiều hơn số thu ngân sách huy động được. Ngược lại, khi chi ngân sách nhỏ hơn số thu ngân sách thì có bội thu ngân sách (hay thặng dư ngân sách). Chi ngân sách là một trong những công cụ chính sách quan trọng của Nhà nước nhằm tác động đến sự phát triển kinh tế - xã hội. Khi sản lượng của nền kinh tế thấp dưới mức sản lượng tiềm năng, thì Chính phủ có thể tăng mức chi ngân sách, chấp nhận bội chi để thúc đẩy hoạt động kinh tế. Vì vậy, bội chi ngân sách không chỉ diễn ra phổ biến đối với các nước nghèo, kém phát triển mà xảy ra ngay cả đối với những nước thuộc nhóm các nền kinh tế phát triển nhất (nhóm OECD). Đối với các nước đang phát triển, bội chi ngân sách thường để đáp ứng nhu cầu rất lớn về đầu tư cơ sở hạ tầng ban đầu như: Giao thông, điện, nước... Nhiều nước phát triển và đang phát triển trong khu vực Đông Á và Đông Nam Á cũng vẫn bội chi ngân sách. Việc xử lý bội chi NSNN là một nội dung quan trọng của chinh sách tài khoá của Nhà nước, có tác động đến kinh tế vĩ mô...

Theo PGS, TS Lê Quốc Lý, Vụ trưởng Vụ Tài chính - Tiền tệ ( Bộ Kế hoạch và Đầu tư): Chính những yếu kém trong ngân sách (thu NSNN không đủ chi và bù đắp thâm hụt ngân sách không chỉ phải vay trong và ngoài nước mà còn phải lấy từ nguồn tiền phát hành) là một yếu tố quan trọng gây nên lạm phát... Thực tế trong những năm gần đây, mặc dù chúng ta đã kiểm soát nguồn bội chi NSNN từ hai nguồn là vay nước ngoài và vay trong nước nên sức ép tiền cung ứng thêm ra thị trường là không có, nhưng sức ép tăng chi tiêu của Chính phủ cho tiêu dùng thường xuyên và cho đầu tư lại tăng lên. Giải pháp để kiểm soát bội chi NSNN và kiềm chế lạm phát, ông Lý nhấn mạnh: Vấn đề đặt ra hiện nay là việc rà soát, cắt giảm chi tiêu NSNN chưa thật cần bằng việc đề ra các tiêu chí, tiêu chuẩn để cắt bỏ, đình hoãn những công trình đầu tư chưa thật bức bách, kém hiệu quả hoặc chưa khởi công. Đây là một trong những nhiệm vụ cực kỳ khó khăn, nhưng với số NSNN hiện có ( với tình hình trợt giá như hiện nay) thì sẽ không thể có điều kiện thực hiện được hết các dự án, công trình đã bố trí....

Theo ông Jitendra Modi (chuyên gia độc lập) đề xuất 4 giải pháp để giải quyết tình trạng lạm phát ở Việt Nam hiện nay: Tập trung mạnh vào các nguồn thu ngoài dầu khí bằng việc tiến hành cải cách chính sách thuế và tăng cường công tác thi hành các chính sách thuế. Rà soát lại các chỉ số lương để đưa ra được mức lương tối thiểu hợp lý và tiếp nhận một số cơ cấu về lương khác sao cho phù hợp với lực lượng lao động của các cơ quan nhà nước. Đẩy mạnh công tác kiểm tra và nâng cao chất lượng các dự án công cộng. Khuyến khiách vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI đầu tư vào các dự án phát triển cơ sở hạ tầng, kinh doanh thương mại .

TTXVN