Thứ năm, 13 Tháng bảy 2006, 05:00 GMT+7

Nhiều đơn vị khoa học chưa sẵn sàng tự lập

Nhieu don vi khoa hoc chua san sang tu lap
Chính sách tự chủ trong khoa học được xem như một dạng "khoán 10". Ảnh: M.T.

Gần 1 năm sau ngày Nghị định 115 ra đời, yêu cầu các đơn vị khoa học Nhà nước phải chuyển sang tự túc, đến nay đã có thông tư hướng dẫn thực hiện, song nhiều đơn vị vẫn chưa biết mình có thuộc diện phải chuyển đổi hoặc thậm chí vẫn muốn níu kéo chế độ bao cấp.

Nghị định 115, được xem là "khoán 10" trong khoa học công nghệ, đã trao quyền tự chủ cao nhất cho các tổ chức nghiên cứu công lập, từ việc xác định nhiệm vụ, đến tổ chức bộ máy và quan trọng nhất là tài chính. Theo đó, các đơn vị phải chuyển đổi thành 1 trong 3 diện sau:

Thứ nhất là các tổ chức nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu chiến lược chính sách phục vụ quản lý nhà nước, vẫn được nhà nước "bao cấp", song chỉ được cấp kinh phí theo nhiệm vụ, chứ không phải theo biên chế như trước đây.

Thứ hai là những tổ chức nghiên cứu, phát triển, dịch vụ khoa học công nghệ hoạt động theo hình thức Tổ chức tự trang trải kinh phí. (có nghĩa vẫn là các tổ chức sự nghiệp, ở dạng các viện hay trung tâm, nhưng được quyền sản xuất kinh doanh như doanh nghiệp).

Thứ ba là những tổ chức thực sự có năng lực sản xuất kinh doanh có thể chuyển đổi thành doanh nghiệp khoa học công nghệ (phải hoạt động theo luật doanh nghiệp).

Ông Nguyễn Quân, Vụ trưởng Tổ chức cán bộ, Bộ Khoa học công nghệ, thành viên ban soạn thảo nghị định, cho biết hiện cả nước có khoảng 560 tổ chức khoa học công nghệ công lập, trong đó chỉ có 10% sẽ được nhà nước bao cấp hoàn toàn, khoảng 70% phải chuyển sang hình thức tự trang trải kinh phí, 10% sẽ chuyển đổi sang doanh nghiệp KHCN.

"Chúng tôi cũng tiên lượng khoảng 10% còn lại sẽ phải sáp nhập, giải thể", ông Quân nói.

Các đơn vị có thể chuyển đổi ngay lập tức, hoặc dần dần, song bắt buộc phải trước tháng 12/2009. Sau thời hạn đó, đơn vị không chuyển đổi được sẽ phải giải thể hoặc sáp nhập.

Tuy đã được chuẩn bị tinh thần cả gần 1 năm, song nhiều đơn vị đến nay vẫn không biết mình có thuộc diện chuyển đổi hay không, mà lý do chính là hiện trạng quản lý chồng chéo và các tiêu chí phân loại chưa rõ ràng.

Thông tư hướng dẫn của liên Bộ Khoa học Công nghệ - Tài Chính - Nội Vụ ban hành ngày 5/6 nêu rõ: các tổ chức nghiên cứu khoa học công nghệ thuộc diện chuyển đổi là những viện, trung tâm... do Chính phủ, Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương thành lập, hoặc các viện thuộc trường đại học nhưng do Chính phủ hay Bộ quyết định thành lập. Đơn vị con do những tổ chức nói trên thành lập thì không thuộc diện chuyển đổi.

Mặc dù vậy, nhiều đơn vị vẫn không biết nên xếp mình vào đâu. Ông Nguyễn Đại Lai, Phó vụ trưởng Vụ chiến lược phát triển ngân hàng, cho biết, đơn vị của ông thuộc hàng Vụ, nghĩa là cơ quan quản lý nhà nước, song lại có một phần nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, chuyển từ Học viện Ngân hàng sang. "Đến bây giờ chúng tôi vẫn không biết mình là ai", ông Lai nói. Cũng trong tình trạng như vậy là Viện Khoa học kỹ thuật bưu điện do Chính phủ thành lập, nhưng hiện lại thuộc Học viện Bưu chính Viễn thông. Hay Viện Khoa học thuỷ lợi thuộc Bộ NN&PTNT.

Còn ông Nguyễn Hoàng Huyến, Viện trưởng Viện Khoa học công nghệ giao thông vận tải (thuộc Bộ Giao thông vận tải) lại lo ngại rằng mốc chuyển đổi vào năm 2009 là quá "đột ngột". Ông đề nghị nên xây dựng lộ trình theo hình thức giảm dần kinh phí hỗ trợ hàng năm của Nhà nước, để từ năm 2010 trở đi, Nhà nước không còn bao cấp cho đơn vị phải chuyển đổi nữa. Không nên để đến hết năm 2009 mới ngừng cấp kinh phí đột ngột, có thể sẽ làm cho đơn vị lúng túng. Ông Huyến cũng cho rằng chính sách như hiện nay chưa đủ để khuyến khích các đơn vị chuyển đổi sớm.

Trong khi một số đơn vị vẫn còn lúng túng trước việc phải "tự đứng trên đôi chân của mình", một số đơn vị không thuộc diện bắt buộc chuyển đổi lại rất mong muốn hoặc chủ động chuyển một phần sang cơ chế tự chủ, bởi nhận thức được tính tích cực của chính sách này.

"Trong khoa học công nghệ, động lực cho các nhà nghiên cứu và hiệu quả của nghiên cứu là hai vấn đề quan trọng nhất. Tôi nghĩ chỉ có tự chủ mới phát huy được hiệu quả đó", ông Đặng Kim Sơn, Viện trưởng Viện Chính sách và chiến lược nông nghiệp phát triển nông thôn, thuộc Bộ NN &PTNT, nhận định. Ông cũng cho rằng khó khăn lớn nhất trong quá trình chuyển đổi là kinh phí để sắp xếp lại cán bộ, bởi "một đơn vị nghiên cứu thường có khoảng 20-30% cán bộ không bố trí được công việc, nếu tiếp tục lôi cái gánh đó, công việc sẽ không hiệu quả".

Ông Nguyễn Chu Hồi, Viện trưởng Viện Kinh tế và quy hoạch thuỷ sản (Bộ Thủy sản), đơn vị không bắt buộc chuyển đổi, lại cho rằng "đây là một cơ chế mở, sẽ giúp giải toả năng lực nội sinh của một cơ quan nghiên cứu khoa học". Theo ông, chính nhờ chính sách mới này thì sự yếu kém hiện nay, kể cả chất lượng nguồn nhân lực, sẽ thay đổi nhanh chóng vì đơn vị có quyền chủ động rất lớn. "Chứ như trước kia, có thể "quân" yếu, đơn vị rất muốn thay đổi, nhưng các chỉ tiêu đào tạo lại hạn chế rất nhiều. Vì thế muốn thay đổi mang tính cách mạng là không dễ dàng".

Ông Hồi cũng cho biết mặc dù không thuộc diện phải tự chủ, song Viện của ông đã bước đầu áp dụng cơ chế tự chủ một phần: nghĩa là một nửa hoàn toàn làm nghiên cứu cơ bản (dùng ngân sách Nhà nước), nửa còn lại tổ chức dưới dạng các trung tâm để đưa kết quả nghiên cứu trực tiếp vào đời sống, tự trang trải kinh phí.

Một lo lắng khác của nhiều đơn vị là thời hạn chuyển đổi. Thông tư nêu rõ các đơn vị phải trình cơ quan chủ quản Đề án chuyển đổi trước ngày 30/9. Tuy nhiên, ông Hà Huy Ngọ, đại diện Viện khoa học và Công nghệ Việt Nam, cho rằng khoảng thời gian này là "quá ngắn", nhất là với những đơn vị có nhiều tổ chức trực thuộc như viện ông (tới 31 viện, trung tâm con).

Trước những băn khoăn của các đơn vị, ông Nguyễn Quân cho biết sắp tới Bộ KHCN sẽ làm việc với các bộ để hướng dẫn làm thí điểm, khơi thông vướng mắc.

Thông tư hướng dẫn thực hiện Nghị định 115 nêu rõ những chính sách ưu đãi mà các đơn vị được hưởng nếu sớm chuyển đổi thành đơn vị tự chủ. Cụ thể, nếu trong quá trình truyển đổi có mức nộp ngân sách tăng trưởng từ 10% trở lên trong 3 năm liên tục thì sẽ được hỗ trợ đầu tư phát triển, miễn giảm thuế... Đơn vị nào chuyển đổi sớm trước thời hạn (năm 2009) thì sẽ được hỗ trợ kinh phí một lần, bằng 50-100% tổng kinh phí hoạt động thường xuyên của các năm còn lại.

Thuận An

Việt Báo

Nhận xét tin Nhiều đơn vị khoa học chưa sẵn sàng tự lập

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nhiều đơn vị khoa học chưa sẵn sàng tự lập bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nhieu don vi khoa hoc chua san sang tu lap ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nhiều đơn vị khoa học chưa sẵn sàng tự lập ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Khoa Học của chuyên mục Khoa Học.

Many units are not ready to scientific independence
research organization, different units, themselves, their institutions, science, switch, technology, government, funding, autonomy, the institutes, ministries, services, area

Nearly a year after the birth Decree 115, requires the State Science unit to switch to self-sufficiency, and now has a circular guiding the implementation, but many applications You know you are not subject to conversion or even still want to hold institutions ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM




  • Su kien quoc te noi bat 248 den 308
    Sự kiện quốc tế nổi bật (24-8 đến 30-8)

    Israel – Palestine đạt được thỏa thuận ngừng bắn dài hạn, Mỹ hợp tác với Syria để chống phiến quân tự xưng là Nhà nước Hồi giáo (IS), cuộc gặp giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Ukcraine Petro Poroshenko không có tiến triển nào đáng kể... là những tin đáng chú ý trong tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 2408 3008
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (24/08 - 30/08)

    4.000 tỷ đồng "số hóa" SGK: Nghi vấn trục lợi từ máy tính bảng; Sư tử TQ canh di tích: Tha hóa về biểu trưng văn hóa! ; Phó phòng Bộ Công Thương nhận tiền "lót tay" công khai.... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua (24/08 - 30/08)

  • Toan canh Showbiz tuan 2408 3008
    Toàn cảnh Showbiz tuần (24/08 – 30/08)

    Siêu mẫu Thanh Hằng bị tố vô cảm sau khi gây tai nạn, Hương Tràm lộ nội y phản cảm, Khánh Ly công bố thủ bút tác quyền của Trịnh Công Sơn, An Nguy bất ngờ viết tâm thư gửi Toàn Shinoda, Những hình ảnh ấn tượng tại lễ trao giải MTV Music Video Awards 2014, Mỹ nam xứ Hàn Kim Hyun Joong hành hung bạn gái, Brad Pitt và Angeline Jolie đã bí mật làm đám cưới ở Pháp,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2408 3008
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua ( 24/08 - 30/08)

    Hàng loạt thanh niên tự hại đời vì “yêu” trẻ con; Vụ án Cát Tường – chuyện bây giờ mới kể; Những tình huống bi hài “khó đỡ” tại chốt 141; Chuyện chưa kể về cuộc vây bắt ông trùm Minh “Sâm” và đồng bọn; Những thói quen kỳ lạ của hung thủ tố cáo tội ác; .......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tong hop Doi song tuan qua 258 318
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (25/8 - 31/8)

    Không khí của mùa Trung thu đã lan tỏa đến khắp mọi nơi, nhiều bài viết hay về Trung thu, những cách làm bánh trung thu hữu ích. Rất nhiều những câu chuyện gia đình ý nghĩa, và những câu chuyện cảm động có thật trong cuộc sống; Bố mẹ chôn sống, đánh đập con là tin nuôi dạy con gây chấn động; Tin thực phẩm bẩn, và nhiều câu chuyện đáng suy ngẫm khác...