Kính hiển vi quét đầu dò: Thành công của chất xám VN

Vào đầu năm 2005, Viện Vật lý ứng dụng và thiết bị khoa học (IAPSI) lại cho ra đời một loại kính hiển vi hiện đại, phục vụ cho công nghệ nano: Kính hiển vi quét đầu dò. Sau đây là cuộc phỏng vấn GS. TSKH Trần Xuân Hoài, Viện trưởng IAPSI, người chủ trì đề tài "Nghiên cứu ứng dụng các thiết bị và công nghệ tiên tiến trong đo lường, y tế".

Thưa GS Trần Xuân Hoài. Trước hết, xin GS nói rõ khái niệm về "hiển vi quét đầu dò"?

Kinh hien vi quet dau do Thanh cong cua chat xam VN
GS-TSKH Trần Xuân Hoài

Hiển vi quét đầu dò, tiếng Anh: Scaning Probe Microscope, viết tắt SPM, tên gọi chung cho một họ công cụ vật lý là một loại kính hiển vi dùng nguyên lý quét một mũi dò nguyên tử trên một bề mặt ở một khoảng cách nguyên tử để hiển thị nghiên cứu và xử lý các tình trạng bề mặt vật chất như topo, các tính chất lý, hóa, sinh... Như vậy một trong những lý do để công nghệ nano hình thành được là nhờ ngày nay có những công cụ để nhìn và xử lý ở kích thước nano, trong số đó kỹ thuật SPM là một công cụ mới và mạnh nhất. Như chúng ta đã biết, hiển vi quang học không thể nhìn được dưới micromet (phần triệu mét), thí dụ như không nhìn được siêu vi trùng (virus) chẳng hạn. Còn hiển vi điện tử thì phải cần có môi trường chân không mới chạy được.

Nhân đây xin được nói thêm về lịch sử ra đời của SPM. Năm 1981, hai nhà khoa học Đức là Binnig và Rohror phát minh ra hiển vi quét hiệu ứng đường hầm (STM). Do ý nghĩa ứng dụng to lớn của phát minh này, mà chỉ 5 năm sau đó, Binnig và Rohror đã được nhận giải Nobel Vật lý. Các năm tiếp theo ở các trường đại học và viện nghiên cứu lớn của Mỹ, Anh đã chế tạo được những SPM đầu tiên. Năm 1998, các công ty lớn đã tham gia thị trường và SPM đã trở thành thương phẩm.

Từ năm 2000 đến nay, các phòng thí nghiệm tiếp tục phát triển họ các SPM mới, ứng dụng cho nano - sinh học phân tử. Một giai đoạn phát triển mới lại bắt đầu. Một loạt các công ty và phòng thí nghiệm tham gia nghiên cứu phương pháp sử dụng SPM, phát triển các sản phẩm mới chất lượng cao, giá cả hợp lý, trong số đó có IAPSI (tên giao dịch quốc tế của Viện Vật lý ứng dụng và thiết bị khoa học).

Vậy là IAPSI là nơi đi tiên phong ở nước ta trong chế tạo SPM. Ngay tại IAPSI đã có sản phẩm của công nghệ nano chưa?

Đã có. Nhóm nghiên cứu do TS Trần Thị Đức, Viện phó IAPSI đứng đầu, đã chế tạo được một loại sơn tự làm sạch. Trên cơ sở công nghệ nano, loại sơn này khi phủ lên vật liệu do hiệu ứng quang xúc tác mà nó có nhiều khả năng quý giá như sát khuẩn, rửa sạch bụi, hơi nước bám trên bề mặt. Điều này đã được các phòng thí nghiệm của Bộ Y tế kiểm nghiệm và khả năng ứng dụng của loại sơn mới là rất rộng rãi. Tôi được biết nhiều phòng thí nghiệm của các cơ sở nghiên cứu khác trong nước cũng bắt đầu đi vào công nghệ nano. Sự ra đời của SPM là đúng lúc, sẽ tích cực hỗ trợ cho các nghiên cứu đó.

GS vừa nói SPM trên thế giới đã trở thành thương phẩm. Vậy tại sao không nhập loại SPM tốt nhất mà lại đi theo con đường tự chế tạo?

SPM là thiết bị cần thiết cho các ứng dụng trước mắt và tương lai, đặc biệt với lĩnh vực sinh học phân tử và công nghệ nano. Các hãng trên thế giới đã bán SPM với giá thành cao, khoảng từ 100 nghìn đến hàng triệu USD, không phải phòng thí nghiệm nào trong nước cũng có thể mua được.

Hơn nữa loại thiết bị hiện đại như thế này sẽ nhanh chóng bị lạc hậu và vì là hệ khép kín bảo hộ bản quyền, nên người mua nó về khó có thể cải tiến bổ sung cho cập nhật. Rõ ràng là tính đa dạng của SPM cùng sự phát triển nhanh của công nghệ nên các thiết bị như vậy vừa đắt, lại khó đáp ứng yêu cầu ngày một cao của thực tế. Là thiết bị thuộc loại cao cấp nhất hiện nay cả về giá trị chất xám lẫn giá trị kinh tế, tổng hợp nhiều công nghệ cao, nên rất khả thi cho các phòng thí nghiệm trình độ cao nhưng nghèo ở nước ta. Đây là môi trường lý tưởng để xây dựng cơ sở mũi nhọn công nghệ cao, đào tạo cán bộ và phát triển ứng dụng. Tất nhiên ai có nhiều tiền thì vẫn cứ nhập máy nước ngoài, cũng là thêm thiết bị tốt cho đất nước.

Hội đồng nghiệm thu cấp Nhà nước vừa họp và đánh giá tốt SPM "nội". Thưa GS, toàn bộ kinh phí chế tạo thiết bị này khoảng bao nhiêu?

Chúng tôi bắt tay vào nghiên cứu thiết kế từ cuối năm 2001 và đến tháng 9-2004 cơ bản hoàn thành. Tổng kinh phí như đã trình bày trước Hội đồng nghiệm thu là 3,9 tỷ đồng, trong đó kinh phí từ ngân sách là 2,5 tỷ đồng, số còn lại từ nguồn vốn tự có của IAPSI. Nếu so với giá nhập ngoại thì rẻ hơn nhiều lần, chưa tính đến việc làm chủ hoàn toàn công nghệ (know-how) và nhiều sản phẩm cao cấp khác cùng được tạo ra đồng thời...

Về đánh giá chất lượng của SPM "nội"?

Trong báo cáo trình bày trước Hội đồng nghiệm thu đề tài cấp Nhà nước do GS. TSKH Vũ Đình Cự làm chủ tịch, chúng tôi đã trình bày cơ sở khoa học, công nghệ, kỹ thuật và kết quả chế tạo các hệ thống thiết bị SPM tại phòng thí nghiệm kỹ thuật đo lường và tin học của IAPSI.

Kinh hien vi quet dau do Thanh cong cua chat xam VN
Kính hiển vi quét đầu dò

Hệ thiết bị gồm có hiển vi quét lực nguyên tử AFM kết hợp với hiển vi quét dòng tunel STM được thiết kế hoàn toàn bằng kỹ thuật digital, có nhiều ưu điểm vượt trội đặc biệt là giá thành so với các SPM thương mại trước đây dùng kỹ thuật điều khiển tương tự. Để thực hiện việc chế tạo này, chúng tôi đã phải nghiên cứu phát triển một loạt các công nghệ cao, nhiều loạt lần đầu tiên được biết ở Việt Nam.

Vì là công nghệ cao, chưa từng có trong nước, nên chúng tôi còn phải vừa làm vừa tự đào tạo đội ngũ và huấn luyện. Rất mừng là đội ngũ cán bộ khoa học trẻ tham gia đề tài của IAPSI đã trưởng thành nhanh chóng, có người khi kết thúc đề tài cũng vừa hoàn thành luận văn tiến sĩ, thạc sĩ.

Hệ thống thiết bị của SPM "nội" đã được đo kiểm bằng mẫu chuẩn quốc tế và cho kết quả hoàn toàn chính xác, đúng như mẫu chuẩn. Hệ thiết bị tự chế tạo này cũng đã được ứng dụng ngay, thí dụ nghiên cứu cấu trúc hệ hạt nano Ti02 của sơn tự làm sạch, nghiên cứu màng mỏng Ti02 của Viện Ứng dụng công nghệ (Bộ KH-CN) chế tạo.

Đặc biệt, lần đầu tiên ở nước ta, trong môi trường không khí bình thường, cũng đã chụp được hình ảnh các virus do Viện Công nghệ sinh học (thuộc Viện Công nghệ Việt Nam) đang nghiên cứu là các virus cà chua và virus cây bông. Các nhà sinh học đã xác nhận các hình ảnh này hoàn toàn chính xác phù hợp với các công bố quốc tế. Những kết quả ứng dụng này đã giúp điều kiện quan sát trực tiếp cho các nghiên cứu sinh học phân tử ở nước ta.

Chúng tôi mong muốn trong tương lai có nhiều đối tác để trao đổi kinh nghiệm, sửa chữa khiếm khuyết. Hy vọng là bước tiếp theo về việc xây dựng một phòng thí nghiệm cho công nghệ và phương pháp đo lường phân tích nano - sinh học phân tử sẽ nhận được sự ủng hộ, để trong vòng 5 - 10 năm tới nước ta có thể đạt trình độ trung bình của thế giới về ngành khoa học mũi nhọn này.

Xin cảm ơn GS!

Đây là lần đầu tiên ở Việt Nam tiến hành chế tạo SPM cực kỳ tinh vi, nó chụp hình một con virus vào cỡ 100nm không dùng tới chân không. Đây là một thiết bị cực kỳ hiện đại, có thể nói là loại thiết bị của thế kỷ 21. Rất phấn khởi vì chúng ta có những chuyên gia để làm được những việc như thế này. Nếu như các chuyên gia chỉ thích có nhiều tiền thì họ đã không làm tỉ mỉ những cỗ máy tinh vi như thế này. Kết quả của đề tài mang lại - đó là thành công về mặt khoa học công nghệ của chúng ta, đây là sự việc đáng ghi nhớ trong nền khoa học công nghệ Việt Nam.
GS. TSKH Vũ Đình Cự, Chủ tịch Hội đồng nghiệm thu cấp Nhà nước, phát biểu trong buổi nghiệm thu đề tài ngày 4-3-2005.
(Theo Quân đội Nhân dân)

Video được xem nhiều nhất

Chân dung "Người cha hoàn hão" xem mà rơi nước mắt
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Khoa Học NỔI BẬT

Khác biệt ‘đỉnh’ của đôi ta

Theo quan điểm của các nhà khoa học, “đỉnh” của các chị em có nhiều khác biệt so với nam giới và còn là một vấn đề cần được nghiên cứu nhiều hơn nữa.

Nhận xét tin Kính hiển vi quét đầu dò: Thành công của chất xám VN

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Kính hiển vi quét đầu dò: Thành công của chất xám VN bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Kinh hien vi quet dau do Thanh cong cua chat xam VN ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Kính hiển vi quét đầu dò: Thành công của chất xám VN ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Khoa Học.

scanning probe microscope: The success of the gray matter VN
Vietnam, Tran Xuan Hoai Doctor of Science, Institute of Physics, u0026 quot SPM, scanning probe microscopy, molecular biology, test council , advanced technology, laboratories, nano technology, high technology, the first time, equipment, scientific, manufacturing, GS

In early 2005, the Institute of Applied Physics and scientific equipment (IAPSI ) to give birth to a modern microscopes, for nanotechnology: scanning probe microscopy. Here is the interview GS. Doctor of Science Tran Xuan Hoai, Chairman IAPSI, the owner ...

Xem tiếp: Khoa Học


  • Thoi su 24h0402 Virus Zika teo nao lay qua duong quan he
    Thời sự 24h(04/02): Virus Zika teo não lây qua đường quan hệ

    Những lần “trảm tướng” nhanh như chớp của Bộ trưởng Thăng; Hành trình vây bắt đối tượng có lệnh truy nã đặc biệt nguy hiểm; Hành lý của khách bị rạch ở sân bay: Thanh tra Bộ GTVT vào cuộc; Phá trọng án trong những ngày Tết nguyên đán đã cận kề;Câu chuyện giảm nghèo chưa bao giờ dừng lại;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 04/02/2016.

  • Thoi su 24h0302 Dot phao no co the bi tu den 7 nam
    Thời sự 24h(03/02): Đốt pháo nổ có thể bị tù đến 7 năm

    Sửa tàu Cát Linh-Hà Đông, Trung Quốc chưa nghe: Tội hình thức; “Ngáo đá” khống chế hai cháu bé, dọa dội nước sôi; "Choáng" với quy trình sản xuất chè Đinh 3 triệu đồng/kg; Sự thật sau lời đồn về cái chết bí ẩn của nam sinh trên cầu; Liên tiếp có nhiều trẻ em nhập viện vì ngộ độc chì trong thuốc cam;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 03/02/2016.

  • Thoi su 24h0202 sap bay lua doi 3 trieu lay 12 trieu
    Thời sự 24h(02/02): sập bẫy lừa đổi 3 triệu lấy 12 triệu

    3/14 mẫu thực phẩm phục vụ Tết không đạt chất lượng; 102 người đi bộ bị xử phạt trong ngày đầu: "Cần nhưng chưa đủ"?; Bị phát hiện bột ngọt từ nguyên liệu TQ, chốt cửa tẩu tán; WHO ban bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu về virus Zika;

  • Thoi su 24h0102 Dao mo moi chon trom di 1 phan co the
    Thời sự 24h(01/02): Đào mộ mới chôn, trộm đi 1 phần cơ thể

    Kẻ gian đào mộ mới chôn, trộm đi một phần cơ thể; Đã tháo dỡ hết biển báo dưới 50km/h sau 10 ngày; CSGT trưng dụng tài sản cá nhân, tổ chức: Luật quy định thế nào?; "Người dân đừng trộm hoa ven hồ Gươm nữa"; Đã có kết quả xét nghiệm gạo từ thiện gây ngộ độc;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 01/02/2016.

  • Thoi su 24h2901 Nghi pham giet vo chong dai gia o TG
    Thời sự 24h(29/01): Nghi phạm giết vợ chồng đại gia ở TG

    Nghi “ăn gạo từ thiện… ngộ độc”: Hội nạn nhân chất độc da cam lên tiếng; Hành trình phá đường dây ma túy hội quý tử con nhà giàu; Việt Nam lên phương án đối phó với virus Zika gây teo não; Sân bay Nội Bài lên tiếng vụ "vòi vĩnh": Người tố trên Facebook nói gì?; Coi chừng lỡ chuyến tàu Tết vì... vé không hợp lệ!;... là những tin tức thời sự nổi bật

  • Tet binh than 2016
    Tết bính thân 2016

    Người Việt có thói quen quan tâm tới cuộc sống cá nhân của nhau. Nhưng điều này không phải phù hợp, thậm chí thành khiếm nhã. Tết là dịp điều này thể hiện rõ nhất.

  • Xu phat nguoi di bo vi pham giao thong o HN
    Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN

    Tai nạn giao thông chết người do người đi bộ gây ra ở TP.HCM và Hà Nội đáng báo động.

  • Hari Won Tran Thanh Yeu that hay PR
    Hari Won - Trấn Thành: Yêu thật hay PR?

    Showbiz Việt hôm qua (3/2) dậy sóng sau khi hình ảnh MC đắt show bậc nhất hiện nay "khóa môi", cõng người yêu cũ Đinh Tiến Đạt xuất hiện trên mạng.

  • Virus Zika gay tat dau nho o tre so sinh
    Virus Zika gây tật đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh

    Mỹ vừa ghi nhận ca lây nhiễm virus Zika gây bệnh teo não đầu tiên không phải do muỗi đốt mà dường như từ quan hệ tình dục.

  • Tien gia cong khai rao ban tren facebook
    Tiền giả công khai rao bán trên facebook

    Lợi dùng lòng tham và sự nhẹ dạ cả tin của người dân, một số đối tượng đã dùng thủ đoạn đổi tiền thật lấy tiền giả để chiếm đoạt tài sản. ------------ Xem thêm: Tiền giả công khai rao bán trên facebook, http://vietbao.vn/tp/Tien-gia-cong-khai-rao-ban-tren-facebook/13583762/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 31162
    Sự kiện quốc tế nổi bật (31/1-6/2)

    Lệnh Hoàn Thành tiết lộ cho tình báo Mỹ bí mật thâm cung của Bắc Kinh; Hoà đàm Syria tạm ngừng do giao tranh khốc liệt trên chiến trường; Bà Clinton chính thức giành chiến thắng 'sít sao nhất lịch sử'; Viễn cảnh nước Anh rời khỏi Liên minh châu Âu đã cận kề.... là những tin chính trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 3101 06022016
    Toàn cảnh kinh tế tuần 31/01 – 06/02/2016

    Ngày 2/2/2016 diễn ra buổi họp báo Công bố giá thành sản xuất kinh doanh điện năm 2014, ông Đinh Quang Tri – Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khẳng định chưa có kế hoạch tăng giá điện, tuy nhiên tới mùa cao điểm, doanh nghiệp 'chưa nói trước được điều gì'. Cũng trong buổi họp này, tổng kết hoạt động kinh doanh của tập đoàn này, EVN lãi hơn

  • Nghin le chuyen tuan qua 0102 05022016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 01/02 - 05/02/2016

    Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN; CSGT trưng dụng tài sản của dân gây tranh cãi; Đề xuất mua tàu Trung Quốc cũ; Hoa trang trí ở hồ Gươm bị ăn trộm; Các điểm bắn pháo hoa giao thừa Tết Bính Thân 2016 tại 64 tỉnh, thành... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 3101 0602
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (31/01 - 06/02)

    Cảnh báo nạn trộm cắp, cướp giật dịp Tết; Phận tù 'mồ côi', Tết về rưng rưng nước mắt; Tiền giả công khai rao bán trên facebook; Rượu bia ngày Tết và những hệ lụy: Từ rượu giả đến tai nạn giao thông; Hành trình cảm động của người cha qua 15 tỉnh, thành đi tìm con; Phá án là trách nhiệm chứ không phải chiến công;.....là những tin đáng chú ý.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 311 62
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (31/1 - 6/2)

    Thái Lan phát hiện virus Zika, Bộ Y tế Việt Nam họp khẩn; Ăn tiết canh ngày Tết, dễ chết như chơi; Trẻ nhập viện liên tiếp vì ngộ độc chì từ thuốc cam; Không biết bị lạc nội mạc tử cung: Nhiều phụ nữ vô sinh;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.