Gà "đệ nhất Bắc Kỳ"

Ga de nhat Bac Ky
Gà Hồ mẹ chăm con
TTCN - Gà Hồ, gà Đông Cảo, gà ri là những giống gà quí của miền Bắc ... Nhưng hiện nay chỉ còn hơn 200 con tương đối thuần chủng đang được nuôi ở làng Hồ (thôn Lạc Thổ Bắc, thị trấn Hồ, huyện Thuận Thành, Bắc Ninh) trong tình cảnh lay lắt.

Hội Gà Hồ vẫn còn“trực chiến”

“Cậu là trường hợp đặc biệt tôi mới cho tiếp xúc với gà. Bây giờ nếu chưa được phép của trạm thú y, chúng tôi vẫn chưa cho phép ai đến gần chuồng gà”. Phải nể nang lắm anh Nguyễn Đăng Trung - hội trưởng Hội Gà Hồ - mới cho tôi chụp mấy kiểu ảnh đàn gà hơn 50 con tương đối thuần chủng đang được chăm sóc cẩn thận trong khu chuồng được quây kín mít bằng gỗ và lưới sắt B40.

Vừa mở cửa chuồng, đàn gà đủ cỡ đã ùa ra vây lấy chủ sau bao ngày bị giam biệt lập. Dịch cúm gà đã qua nhưng đối với những người dân nuôi gà Hồ, chuồng gà vẫn là khu vực “nội bất xuất, ngoại bất nhập”.

Những người cao tuổi trong thôn cũng không biết gà Hồ có từ bao giờ nhưng ai cũng biết chắc một điều: từ xưa, trong tranh dân gian Đông Hồ đã có vẽ gà Hồ. Đây là giống gà to con, có thể đạt trọng lượng 10kg/con, thịt rất thơm ngon và có khả năng kháng bệnh rất cao. Thích nghi với điều kiện và môi trường sống của địa phương hàng ngàn năm nay, con gà Hồ đã trở thành biểu tượng cho ngôi làng ven sông Đuống hiền hòa. Ngày xưa, năm nào làng cũng tổ chức hội thi gà sau tết. Người đoạt giải nhất ngoài phần thưởng hơn một quan tiền còn được miễn phu phen, tạp dịch. Mọi người nuôi gà chủ yếu để chọn gà tiến vua và dùng trong lễ lạt, chỉ khi nào nhà có việc đại sự họ mới thịt gà.

Bẵng đi một thời gian, gà Hồ mai một gần như tuyệt chủng vì bị lai tạp quá nhiều. Gần chục năm nay, các nhà khoa học và người dân làng Hồ bắt đầu tìm cách khôi phục giống gà này. Năm 1991, anh Trung cùng với một số người thành lập Hội Gà Hồ. Năm 1992, họ tổ chức hội thi gà trở lại nhằm khuyến khích phong trào nuôi gà và phát hiện những con thuần chủng còn sót lại. Sát cánh cùng người dân, Viện Chăn nuôi quốc gia cũng nhảy vào cuộc bằng hội thảo bảo vệ, gìn giữ gà Hồ tổ chức vào năm 1993 ngay tại làng. Cứ thế giống gà Hồ dần dần phát triển trở lại. Ngoài 22 hộ tham gia Hội Gà Hồ, cả thôn nhà nào cũng nuôi giống gà này. Ai ngờ trận dịch cúm gà làm mọi người điêu đứng.

Anh Trung kể lại: “Lúc có tin dịch cúm gà do Viện Chăn nuôi báo về, chúng tôi chọn ra 261 con gà thuần chủng và 286 con gần thuần chủng từ 22 hộ trong hội giao cho 10 hộ nuôi tập trung để cách ly. Ngoài ra, cả thôn còn có 570 con gà Hồ khác. Vậy là trong thời điểm dịch chúng tôi có 1.117 con gà Hồ”. Những ngày đó cả thôn như sẵn sàng đánh trận. Chính quyền và ngành thú y lập vành đai, đặt chốt kiểm dịch khắp huyện không cho ai mang gia cầm ra vào. Các ngả đường vào làng Hồ đều có chốt kiểm dịch canh giữ suốt ngày đêm.

Riêng các hộ gom gà nuôi tập trung chỉ có một người trong gia đình được phép vào chuồng cho ăn, tẩy uế. Ngoài ra không ai được lại gần chuồng gà. Cứ 2 lần/ tuần, đàn gà lại được phun thuốc sát trùng. Tết vừa qua, hội thi gà cũng không tổ chức để đảm bảo an toàn cho đàn gà. Số gà không thuần chủng trong thôn cũng được giết thịt dần chỉ để lại những con giống gốc. May mắn thay, nhờ sự bảo vệ chu đáo của người nuôi, nhờ khả năng kháng bệnh trời ban nên không một chú gà Hồ nào nhiễm bệnh. Hiện nay hội không gom gà nuôi tập trung nữa nhưng vẫn giữ chế độ cách ly và phun thuốc đều đặn.

Lao đao gìn giữ giống gà

Ga de nhat Bac Ky
Trưởng thôn Đỗ Tiến Toàn bên chuồng gà đầy dấu vôi bột
Vất vả để bảo vệ đàn gà nhưng những thành viên Hội Gà Hồ lại rất vui mỗi khi nhìn thấy những chú gà con mới nở. Từ khi gom gà chống dịch tới nay đã có hơn 200 chú gà con chào đời. Đây là một thành công ngoài mong đợi của những người nuôi gà. Trước đây họ chỉ mong cứu đàn gà thoát dịch, bây giờ lại hăm hở phát triển đàn gà. Ông trưởng thôn Đỗ Tiến Toàn không giấu được niềm vui khi chỉ cho tôi xem hai đàn gà con vừa nở đẹp như kén tằm. Bây giờ đàn gà của ông đã có 50 con, tất cả đều thuần chủng.

Ông cho biết: “Muốn thành hội viên Hội Gà Hồ phải có tối thiểu một cỗ gà gồm một con trống và bốn con mái. Muốn cải tạo đàn gà để chọn giống chuẩn, mọi người phải đổi gà cho nhau để chúng phối giống. Làm thế sẽ tránh được hiện tượng đồng huyết và tăng dòng máu gà Hồ trong từng con. Hiện thời đây là cách bảo tồn gen tốt nhất mà chúng tôi làm được”.

Ngoài ra, để bảo tồn giống chuẩn mọi người đều nuôi cách ly gà Hồ với các loại gà khác. Anh Trung cho biết thêm: “Thấy con nào pha vài sợi lông trắng là loại liền. Mục đích lớn nhất của chúng tôi là chọn và giữ giống thuần”. Theo lời anh, con trống của gà Hồ chỉ có hai màu lông đặc trưng là màu lĩnh, màu mận. Gà chuẩn chân phải tròn, vảy mịn và có màu như hạt đậu nành, thân gà phải cao, mào tròn (mào sít) hoặc hơi nhú (mào lũ), đầu to và xù xì (đầu gộc). Còn gà mái phải có lông màu đất thó (mã thó) hay màu quả nhãn (mã nhạn). Để biết chính xác gà thuần họ còn phải nhờ Viện Chăn nuôi lấy mẫu máu kiểm tra gen.

Hiện nay người ta nuôi gà Hồ không phải để ăn thịt. Họ nuôi để giữ giống, để tặng người thân hay bán cho người chơi gà, mua gà về tạo giống. Có người lặn lội từ Đồng Nai, Quảng Nam đến làng Hồ để mua gà. Gà vừa nở nửa tháng đã có giá 20.000 đồng/con nhưng không đủ bán. Người ta chỉ bán gà choai năm tháng tuổi trọng lượng 2 kg/con chứ không ai bán gà giống bố mẹ. Con gà trống 7kg của ông Toàn có người trả trên 1 triệu đồng nhưng ông quyết giữ nó để phối giống cho cả đàn.

Trong thâm tâm người dân làng Hồ luôn muốn giữ gìn giống gà quí mà cha ông để lại. Nhưng họ vẫn gặp nhiều trở ngại. Gà Hồ có thịt cực thơm ngon, gen kháng bệnh tốt nhưng sinh sản ít (chỉ đạt 50 trứng/con/năm, tỉ lệ ấp nở đạt 70%). Khả năng kiếm ăn của gà Hồ trong môi trường tự nhiên không thua các loại gà khác, nhưng ở làng Hồ do diện tích đất vườn ít nên không có điều kiện chăn thả. Vì vậy người nuôi phải cho chúng ăn chủ yếu là cám ngô, gạo xay hay nấu gần chín, cám nấu, thóc sống hoặc ngâm, dù giá không cao hơn giá gà thường. Lý do là gà có trọng lượng lớn nhưng tăng trưởng chậm. Một con gà nuôi hai năm mới trưởng thành, nặng 5-6 kg/con. Nếu người dân quê mua một con gà loại này cả gia đình ăn không hết, bày cỗ cũng không hợp vì thịt to và dày nhìn không đẹp mắt.

Đến nay những người nuôi gà vẫn chưa nhận được một số tiền trợ cấp nào ngoài số tiền bảo trợ quĩ gen 5 triệu đồng/năm của Viện Chăn nuôi. Số tiền đó chẳng thấm vào đâu so với số lượng đàn gà. Trong khi đó thôn Lạc Thổ Bắc lại nằm giữa thị trấn Hồ là trung tâm của huyện Thuận Thành nên tốc độ đô thị hóa diễn ra rất nhanh, người nuôi gà không còn vườn để chăn thả. Hội Gà Hồ đang đề nghị chính quyền cấp đất để xây trại nuôi gà tập trung nhưng vẫn chưa thấy trả lời.

TUẤN PHÙNG

Trao đổi với TSKH Lê Thị Thúy - người phụ trách phòng thí nghiệm công nghệ gen động vật của Viện Chăn nuôi quốc gia, chủ trì đề tài “Bảo tồn giống gà Hồ”)

+ Giống gà Hồ có những đặc tính khoa học quí hiếm nào?

- Đây là giống gà bản địa thích nghi với điều kiện và môi trường sống của Việt Nam hàng nghìn năm nay. Đặc điểm quí nhất của giống gà này là có trọng lượng lớn nhất trong các giống gà nội địa, kháng bệnh dịch rất tốt, thịt ngon và mã đẹp.

+ Chúng ta đã tiến hành bảo tồn giống gà Hồ như thế nào trong những năm qua?

- Ngày xưa, người dân địa phương đã có hội thi gà hằng năm để chọn gà tốt nên có phong trào nuôi gà Hồ. Đây là một cách chọn lọc tự nhiên để lưu giữ giống tốt. Tuy nhiên, do không được quan tâm chăm sóc nên giống gà Hồ bị lai tạp nhiều. Nhận thức được vấn đề này, năm 1989 Nhà nước đã có chính sách bảo tồn giống gà Hồ để giữ nguồn gen quí. Viện Chăn nuôi đã vào cuộc cùng người dân địa phương thành lập Hội Gà Hồ, tuyển chọn những con gà hạt nhân (thuần chủng). Dần dần đã chọn lọc và khôi phục trở lại giống gà Hồ. Ban đầu (1989) do bị pha tạp nhiều gà chỉ có trọng lượng 4 kg/con (con trống), đến nay đã đạt 5 - 6kg. Đã xuất hiện những con gà mái cho 80-90 quả trứng /năm.

+ Hiện nay viện đang bảo tồn gà Hồ theo hướng nào?

- Chúng tôi đang thực hiện cả hai phương pháp bảo tồn là cất giữ mẫu gen và bảo tồn tại nông trại. Phương pháp cất mẫu gen chống được nguy cơ rủi ro rất cao, có thể cất giữ hàng trăm năm mà không biến đổi di truyền. Phương pháp này đòi hỏi kỹ thuật cao và thiết bị hiện đại.

Gà Hồ vẫn là số 1 trong hơn 20 loại gia cầm quí hiếm nhất của Việt Nam. Vì vậy cần ưu tiên giống gốc trong các dòng gà. Ngoài ra, Bộ Khoa học - công nghệ và Bộ NN & PTNT cần có chính sách hỗ trợ để động viên những hộ bảo tồn gà Hồ. Mỗi con gà mỗi năm ngốn hết của người nuôi 250.000 đồng tiền thức ăn, thuốc thú y và chi phí khác. Nếu được thì nên đầu tư trại lớn để bảo tồn. Đây là giống gà cực hiếm, có số lượng rất ít. Nếu không giữ tốt sẽ tuyệt chủng. Mà mất là mất nguồn gen quí của quốc gia.

Việt Báo

TIN Khoa Học NỔI BẬT

Cách phạt con gây tranh cãi của ông bố đầu bếp nổi tiếng nhất nước Anh

Gần đây, đầu bếp nổi tiếng ở Anh, được nhiều người yêu mến Jamie Oliver tiết lộ trên một chương trình tivi, anh đã phạt con gái Poppy 12 tuổi bằng cách cho ớt scotch bonnet (một loại ớt cực cay) vào quả táo của cô bé.

Thiếu Lâm Tự mua đất xây chùa tại Australia

Các nhà quản lý ngôi chùa nổi tiếng của Trung Quốc đã hoàn tất bản hợp đồng trị giá trên 3 triệu USD, mua một khu đất lớn ở thành phố duyên hải Shoalhaven, bang New South Wales, Australia.

Chuỗi kỹ năng giúp học sinh thạo đọc hiểu

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Hạnh (Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam) kĩ năng đọc hiểu bao gồm chuỗi các thao tác, hành vi của người đọc được sắp xếp theo một cấu trúc hay một trình tự nhất định.

Nhận xét tin Gà "đệ nhất Bắc Kỳ"

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Gà "đệ nhất Bắc Kỳ" bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Ga de nhat Bac Ky ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Gà "đệ nhất Bắc Kỳ" ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Khoa Học của chuyên mục Khoa Học.

Chicken " First Northern States "| The Chicken Ho, Institute of Animal, Chicken Lake, Northern States, Us Turkish North, Thuan Thanh, weighing, chickens, conservation, raising chickens, purebred, people, had, like,


Xem tiếp: Khoa Học


  • Thoi su trong ngay Cuong do la len tieng ve vu tai nan
    Thời sự trong ngày: Cường đô la lên tiếng về vụ tai nạn

    Ông Nguyễn Quang Lập được tại ngoại điều tra; Siêu xe gây tai nạn đứng tên sở hữu Cường “đô la”; Sáp nhập ngân hàng: Những chuyện hậu trường; Cụ ông tử vong sau một giờ thuê khách sạn...

  • Thoi su 24h092 Hai xe khach tong nhau 10 nguoi chet
    Thời sự 24h(09/2): Hai xe khách tông nhau, 10 người chết

    Hai xe khách tông nhau, 10 người chết; Đề nghị cách chức TBT báo Người cao tuổi; Sập hầm khai thác đá xanh, 3 người tử vong; 2 người Việt lọt danh sách tỷ phú thế giới; Nơi củ sâm to bằng… củ sắn... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 9/2.

  • Thoi su tuan qua Taxi hat canh sat len nap capo
    Thời sự tuần qua: Taxi hất cảnh sát lên nắp capo

    Bác đề xuất tăng gần 200% thuế ôtô; Cây mai giá hơn nửa tỷ đồng ở SG; Bí thư Huyện ủy đi xe mượn, cán chết 3 người; Taxi hất cảnh sát lên nắp capo; Lộ diện nghi can giết chú rể sau đêm tân hôn...

  • Thoi su 24h072 Cay mai nua ty o SG
    Thời sự 24h(07/2): Cây mai nửa tỷ ở SG

    Khai hội báo xuân; Tình tiết lạ vụ chú rể bị sát hại sau đêm tân hôn; Cây mai giá hơn nửa tỷ đồng ở Sài Gòn; Xe tải lao xuống vực, 3 người chết, 4 bị thương; Bảo mẫu đánh dã man trẻ mồ côi...

  • Thoi su 24h052 Dinh chi bi thu lai xe dam chet 3 nguoi
    Thời sự 24h(05/2): Đình chỉ bí thư lái xe đâm chết 3 người

    Taxi hất cảnh sát lên nắp capo chạy hàng trăm mét; Nghi can sát hại chú rể sau đêm tân hôn là 2 anh em ruột?; 50 bánh heroin trong ô tô vô chủ; Đình chỉ Bí thư Huyện ủy cầm lái gây tai nạn chết 3 người; Bột ngọt phế phẩm nghi vấn tiêu thụ ở trường mầm non... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 5/2.

  • Nghin le chuyen tuan qua 0802 1402
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (08/02 - 14/02)

    Xe Audi “đại náo” sân bay Tân Sơn Nhất, 10 người bị thương; Ông Nguyễn Bá Thanh từ trần; Tai nạn xe khách ở Bình Thuận; Uống rượu bia không lái xe sẽ giảm TNGT; Những thay đổi lớn về chính sách tiền lương từ năm 2015... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (08/02 - 14/02), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-0802-1402/2147537717/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 0802 14022015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 08/02 - 14/02/2015

    Ngày 11/2, Bộ Tài chính đã cho công bố tên của những doanh nghiệp, đơn vị "chây ì" giảm giá cước vận tải, thực tế là các DN này đã thỏa thuận ngầm với nhau không giảm giá cước, theo kế hoạch đến năm 2016 nợ công nước ta sẽ tăng lên mức 64,9% GDP, các năm sau đó sẽ giảm dần, đến năm 2020 còn khoảng 60,2% GDP, trong những ngày cận Tết thanh khoản các NH vẫn dồi dào, trong khi cầu tín dụng dần cải thiện...Cùng với đó, những thông tin về bất động sản và thị trường những ngày giáp Tết... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 08/02 - 14/02/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-0802-14022015/2147537774/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh Showbiz tuan 0802 1402
    Toàn cảnh Showbiz tuần (08/02 – 14/02)

    Trúc Diễm đẹp ngọt ngào trong tiệc cưới, Sơn Tùng M-TP bị lên án vì 'nhái' cả G-Dragon và Bruno Mars, Tiệc cưới đậm màu cổ điển của Ngân Khánh, Xe hơi của Hồ Ngọc Hà gây tai nạn tại sân bay, Vợ Baggio từng bị sảy thai và đang điều trị rối loạn trầm cảm, Dư luận nghi ngờ Diễm Hương nói dối chuyện ‘tay trắng ra đi’, Mối thâm thù giữa Triệu Vy và Phạm Băng Băng, Á hậu Huyền My nộp phạt 3,5 triệu diễn nội y trong "Đêm hội chân dài 7" đầy tai tiếng, Ngô Thanh Vân "úp mở" Isaac bị đối xử bất công?, Châu Kiệt Luân chi hơn 4 tỷ cho đám cưới lần 2,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh Showbiz tuần (08/02 – 14/02), http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Toan-canh-Showbiz-tuan-0802-1402/2147537780/49/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 0802 1402
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (08/02 - 14/02)

    Vụ nước ngọt Tân Hiệp Phát có ruồi; Rượu, bia và nỗi ám ảnh tai nạn giao thông; Những giây phút sinh tử của lính hình sự; Hàng nghìn người sập bẫy "cháu ông chú ở Viettel" vì lòng tham; Ấm tình phiên xử cuối năm; Chuyện của những nữ quản giáo;.......là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (08/02 - 14/02), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-0802-1402/2147537714/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tong hop Doi song tuan qua 82 142
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (8/2 - 14/2)

    Một mùa Valentine nữa đã đến, những câu chuyện, lời chúc và gợi ý để bạn có một Valentine hạnh phúc. Tết Nguyên Đán đã cận kề, nhiều thông tin, chuyện mùa Tết được gửi tới độc giả. Bên cạnh đó là những câu chuyện tình yêu xúc động, những tấm gương sáng trong đời sống, nhiều vấn đề đáng suy ngẫm, và các thông tin thực phẩm bẩn rất đáng chú ý tuần vừa qua... ------------ Xem thêm: Tổng hợp Đời sống tuần qua (8/2 - 14/2), http://vietbao.vn/Doi-song-Gia-dinh/Tong-hop-Doi-song-tuan-qua-82-142/2147537720/111/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn