Câu chuyện khoa học: Hoá học sẽ đi về đâu? (+)

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Cau chuyen khoa hoc Hoa hoc se di ve dau

TTCN - Cách đây một thế kỷ, nền khoa học nhân loại sống những ngày tháng lịch sử. Einstein vừa đưa ra công thức về năng lượng, rồi hoàn chỉnh thuyết tương đối...

Một chuỗi dài những phát hiện của các nhà vật lý khác dẫn đến sự hình thành của cơ học lượng tử. Việc áp dụng cơ học lượng tử vào hóa học diễn ra khá nhanh, nhất là trong những thập niên 1940-1960, tạo nền móng lý thuyết cho hóa học hiện đại.

Nhờ ở vị trí đặc biệt là không những chỉ phát hiện các hiện tượng và hợp chất, mà còn sáng tạo trong việc tổng hợp tạo ra các chất mới, cần thiết cho các áp dụng cụ thể trong kỹ nghệ và đời sống, hóa học đẩy dần các biên giới của mình ra xa, cọ xát với các ngành khoa học khác, hình thành những ngành mới (như hóa toán, hóa lý, hóa sinh, hóa y, hóa dược, hóa địa, hóa thiên văn, hóa thực phẩm, hóa dầu...).

Đã có không dưới 30 ngành hóa khác nhau! Cùng với sự phát triển nhanh và ồ ạt của nhiều ngành kỹ nghệ trong nửa sau thế kỷ 20, hóa học dần dần chiếm lĩnh vị trí của một ngành “khoa học trung tâm” (central science).

Thêm vào đó, tiến bộ nhanh chóng của công nghệ thông tin đã giúp ngành hóa lượng tử và hóa tính toán có những tiến bộ vượt bậc, một phần củng cố cơ sở lý thuyết và phần khác cho phép hóa học đột phá vào những lĩnh vực mới. Sức tính nhanh của máy tính điện tử giúp ngành hóa dược thu ngắn thời gian bào chế một chất thuốc mới, ngành hóa môi trường xây dựng các mô hình phản ứng thực tế hơn...

Nôm na mà nói, ngành khoa học, công nghệ nào muốn phát triển cũng cần có hợp chất mới và từ đó cần đến hóa học. Trong cuộc sống hằng ngày, từ thức ăn nước uống, thuốc men, mỹ phâm, đồ dùng trong nhà, sách vở, in ấn, dụng cụ điện tử... đâu đâu hóa học cũng có mặt!

Thật khó tưởng tượng là ngành y có thể chữa trị được một căn bệnh mới nào đó nếu một chất thuốc mới không được các nhà hóa học tổng hợp! Trong thập niên 1980, khẩu hiệu của Hãng Dupont (Mỹ) là “Better things for better living... through chemistry” (Hàng hóa tốt hơn cho đời sống tốt hơn... bằng hóa học).

Nhưng rồi khi biên giới rộng lớn quá, ngành hóa khó bảo vệ được tinh túy của mình mà còn đang đứng trước nguy cơ sinh tồn. Sau những thập niên hoàng kim ở vai trò cái rốn của khoa học, những năm 1990 báo hiệu những khó khăn liên tục cho ngành hóa.

- Từ việc nhiều nhà máy hóa chất nổ, nạn ô nhiễm môi trường, đến phung phí tài nguyên..., ngành hóa không được xã hội xem trọng nữa mà thậm chí còn bị ruồng bỏ! Giới trẻ không theo học ngành hóa (cũng như khoa học nói chung). Ở một số đại học Tây Âu, nhiều khoa hóa bị đóng cửa vì thiếu sinh viên. Để thu hút sinh viên, nhiều khoa đổi tên (từ Department of Chemistry đến Department of Chemistry and Biochemistry, rồi đến Department of Chemistry and Chemical Biology, trong đó sinh học là chính, hóa chỉ còn là phương pháp). Không gọi “tổng hợp hữu cơ” mà gọi “thiết kế phân tử” (molecular design). Các ngành khoa học khác xây dựng bộ phận hóa cho riêng mình; như ngành dược sử dụng phương pháp hóa, song không xem mình là thuộc ngành hóa.

- Đọc các chương trình nghiên cứu khoa học - kỹ thuật của Ủy ban châu Âu (như 6th Framework), tìm đỏ mắt cũng không thấy một chữ “chemistry” như một ngành mới cần được chính quyền hỗ trợ phát triển.

- Các hãng hóa học tìm cách thay tên đổi họ. Từ năm 1999, Hãng Dupont đưa ra khẩu hiệu “The miracle of science” (Phép lạ của khoa học), tự xem mình là một “hãng khoa học” hơn là một hãng hóa học.

- Gần đây nhất, nhiều người có trách nhiệm trong Hội Hóa học Mỹ (American Chemical Society, đã có từ 130 năm) đề nghị giải tán hội, thành lập một hội mới, phù hợp với tính chất và nhu cầu của khoa học và kỹ thuật trong thế kỷ 21, với tên như là “Society for Molecular Science & Engineeing”.

Cau chuyen khoa hoc Hoa hoc se di ve dau
Trong phòng thí nghiệm hóa học phân tử tại Đại học Roger William ở San Diego (Mỹ)
Nhìn chung, đây là vài trong nhiều ví dụ, là những con chim báo bão, báo hiệu cho sự thay đổi cơ bản của ngành hóa. Nghĩ cho cùng, đây không phải chỉ là thay đổi của đơn thuần ngành hóa mà còn của nền khoa học nói chung; sự thay đổi không thể tránh được, phù hợp với sự tiến hóa (nhanh và sâu) của kiến thức.

Thật vậy, khoa học hiện đại đang sống trong quá trình “tổ chức trở lại”. Cho đến nay khoa học phát triển và được sắp xếp tổ chức theo hàng dọc (toán, lý, hóa, sinh...; trong mỗi ngành lại có nhiều ngành nhỏ; ngành hóa: xem trên). Cách sắp xếp này hiện nay không còn phù hợp nữa vì khoa học phát triển vượt qua các biên giới và mang tính chất đa liên ngành (multidisciplinary).

Nói đơn giản hơn, khoa học đang tổ chức lại theo hàng ngang! Một ví dụ: trong một trường đại học hay một hãng lớn hiện nay, để thành lập một phòng nghiên cứu mới về vật liệu nano (nanomaterials), họ sẽ tìm người làm vật lý, hóa, sinh, vật liệu, kỹ sư điện, kỹ sư hóa, kỹ sư cơ, chuyên viên tin học, hay các ngành khác, chứ không giao riêng cho một khoa nào.... Người làm hóa học tham gia nhóm này sẽ vẫn làm chức năng cổ điển của mình, song có lẽ sẽ không còn thấy mình là người làm hóa học nữa!

Điều này cũng đúng với các ngành khác, song đặc biệt khắc nghiệt cho hóa học, vì tự bản thân hóa học đã mang tính cách đa liên ngành rồi. Do đó câu hỏi về khả năng hóa học “tan biến” vào các ngành khác, nhất là ngành sinh học, đã được đặt ra.

Không ai có thể tiên đoán điều gì sẽ xảy ra trong thập niên tới, chỉ biết chắc rằng khoa học đang/sẽ tiến rất nhanh. Cuộc chạy đua với thời gian diễn ra ở vận tốc femtosecond (10-15 giây) của phản ứng hóa học. Cuộc chạy đua giữa ngành hóa và ngành sinh diễn ra quyết liệt. Hóa học ngày càng đi vào các vấn đề phức tạp (complexity- phức tạp nhất là sự sống), và tiếp tục tăng bề rộng (breadth) tự tại của mình.

Ngành sinh sẽ xây dựng cơ sở lý thuyết để hiểu hơn sự phức tạp của sự sống, vốn là đất của mình, và tăng thêm bề rộng (hiện còn nhỏ)... Lợi thế của hóa học là sức sáng tạo vô cùng tận của những người hóa học khi làm ra các chất mới, sự sáng tạo có thể so sánh được với người nghệ sĩ.

Có thể dự đoán rằng công việc của người làm hóa học lý thuyết và phương pháp hóa học sẽ không thay đổi nhiều và vẫn giữ vai trò cốt lõi trong một nền khoa học phân tử (molecular science) đang hình thành, dù rằng trong vài thập niên tới họ có thể mang một tên gì khác.

Một hệ luận tất yếu được đặt ra là giáo dục đại học phải thay đổi như thế nào để đào tạo sinh viên khoa học trong một nền khoa học mang tính đa liên ngành về tổ chức và phân tử về nội dung. Một cuộc thay đổi cơ bản và toàn diện về chương trình giáo dục và đào tạo đại học đang diễn ra ở mấy chục nước châu Au (chương trình bachelor – master), một phần cũng để bắt kịp đà tiến hóa của khoa học hiện đại.

NGUYỄN MINH THỌ


(+) Tóm tắt bài nói chuyện tại các khoa hóa Trường ĐH Sư phạm Hà Nội (25-3) và ĐH Sư phạm TP.HCM (31-3-2005). Tác giả là GS-TS hóa học, Đại học Leuven, Bỉ (xem thêm trang web: http://www.chem.kuleuven.ac.be/~minhtho )

Việt Báo
Xem tiếp chủ đề: Khám phá
Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Video được xem nhiều nhất

Đứng tim vì màn dọa ma ghê rợn nhất thế giới
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Khoa Học NỔI BẬT

Mourinho và mệnh lệnh phượng hoàng

12 năm trước, Mourinho chạy dọc đường biên Old Trafford trong màn ăn mừng nổi tiếng. Bây giờ, ông sẽ dạo bước ở đó vào mỗi tuần với nhiệm vụ phục hồi MU từ đống tro tàn.

Nhận xét tin Câu chuyện khoa học: Hoá học sẽ đi về đâu? (+)

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Câu chuyện khoa học: Hoá học sẽ đi về đâu? (+) bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Cau chuyen khoa hoc Hoa hoc se di ve dau ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Câu chuyện khoa học: Hoá học sẽ đi về đâu? (+) ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Khoa Học.

Story of Science: Chemistry will go? (+)
Relativity, chemistry, science, change, college, go on, decade, new, birth, life, nature, current

craft - a century ago, human life science history of those days. Einstein formulated just for energy, then complete relativism ....

Xem tiếp: Khoa Học


  • Thoi su 24h1905 Ghen tuong phi cong tre danh chet ban gai
    Thời sự 24h(19/05): Ghen tuông phi công trẻ đánh chết bạn gái

    Gạo đổi màu xanh khi ngâm nước tại Đà Nẵng: Mất 15 ngày kiểm tra; Xúc xích chứa chất gây ung thư: "Ăn ít cơ thể tự đào thải độc"; Dùng axit tẩy bình rồi đem bán nước lọc đóng chai; Góc khuất đằng sau lời "rao mình" trong "ma trận"... chợ thận online;

  • Thoi su 24h1805 Nam thanh nien giet ban roi len FB tu thu
    Thời sự 24h(18/05): Nam thanh niên giết bạn rồi lên FB tự thú

    Về vụ 2 cháu bé ở huyện Phú Xuyên "mất tích": Không đưa thông tin sai lệch, suy diễn; Choáng với hóa đơn tiền nước "khủng" ở Hà Nội: 19 triệu/tháng; Đã tìm ra nguyên nhân khiến cá chết trắng trên sông Bưởi; Đề nghị xử nghiêm nhà hàng có PG mặc ‘bikini’ chống lệnh phạt

  • Thoi su 24h1705 Khach Tay loi muong don rac o Thu do
    Thời sự 24h(17/05): Khách Tây lội mương dọn rác ở Thủ đô

    Khách Tây lội mương dọn rác ở Thủ đô, chính quyền nói gì?; Hài hước vụ “thôi miên” lột sạch nữ trang, sau đó tự trói tay, nhét giấy vào miệng; Không có chuyện gà chết do ăn cá biển ở Đà Nẵng; Chém chết con rể, chấp nhận bản án giết người để bảo vệ gia đình; Ném đá trên đường cao tốc: Thú vui hay là trò cạnh tranh doanh nghiệp?

  • Thoi su 24h1605 Chem chet con re cho xac di dau thu
    Thời sự 24h(16/05): Chém chết con rể chở xác đi đầu thú

    Siêu dự án sông Hồng: Đừng để lợi nhất là Trung Quốc; Một học sinh lớp 4 bị điện giật tử vong khi đi chơi công viên; Bố vợ chém chết con rể rồi chở xác đến Công an đầu thú; Kế hoạch ác độc hòng chiếm đoạt vợ của người khác; Bàng hoàng kẻ lạ mặt giằng bé 3 tuổi ngay trên tay mẹ rồi bỏ chạy;

  • Thoi su 24h1305 Mang bau 7 thang bi xe tai can nat 2 chan
    Thời sự 24h(13/05): Mang bầu 7 tháng bị xe tải cán nát 2 chân

    Rơi thanh sắt công trình Cát Linh-Hà Đông: Nhà thầu nhờn luật?; "Đồng phục biển hiệu" ở Thủ đô: Marketing, thiết kế... thất nghiệp; Người phụ nữ mang bầu 7 tháng bị xe tải cán nát 2 chân, phải cắt bỏ 1 chân và không giữ được con; Nghi vấn thiếu nữ đi xe bus bị "bắt cóc": Công an nói gì?; Truy lùng nhóm đối tượng chặn đường, tưới xăng dọa đốt xe tải

  • Tai nan kinh hoang o Binh Thuan
    Tai nạn kinh hoàng ở Bình Thuận

    Những vụ tai nạn liên quan đến xe khách thường gây ra thương vong lên đến hàng chục người khiến nhiều người thấy bất an, ám ảnh đối với loại phương tiện này.

  • Chuyen tham Viet Nam cua Tong thong Obama
    Chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Obama

    Nhà Trắng công bố lịch trình chuyến thăm chính thức tới Việt Nam và Nhật Bản của Tổng thống Barack Obama, chuyến thăm thứ 10 của ông tới châu Á.

  • Phong chong xam hai tinh duc tre em
    Phòng chống xâm hại tình dục trẻ em

    Từ đầu năm đến nay, hàng loạt vụ học sinh bị xâm hại tình dục khiến nhiều phụ huynh, học sinh hoang mang, lo sợ

  • Toan canh vu Dong phuc bien hieu
    Toàn cảnh vụ 'Đồng phục biển hiệu'

    Việc đồng bộ bảng, biển quảng cáo đã mang lại diện mạo khác hẳn với vẻ nhếch nhác của nhiều tuyến phố ở Hà Nội hay các đô thị lớn. Tuy nhiên, có không ít ý kiến không đồng tình với việc làm này.

  • Nu sinh tat ban 52 cai chay mau mui
    Nữ sinh tát bạn 52 cái, chảy máu mũi

    Một vụ bạo lực học đường nghiêm trọng đã xảy ra tại trường THCS 15/10 (Mộc Châu, Sơn La), trong đó một nữ sinh đã thẳng tay tát bạn 52 cái, hộc máu mũi đang thu hút sự quan tâm của dư luận.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1505 21052016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 15/05 - 21/05/2016

    Bố vợ chém chết con rể rồi chở xác đến Công an đầu thú; Ông Tây dọn cống thối ở Nguyễn Khang, Hà Nội; Choáng với hóa đơn tiền nước khủng ở Hà Nội; Cá chết ngửa bụng trên kênh Nhiêu Lộc ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1505 21052016
    Toàn cảnh kinh tế tuần 15/05 - 21/05/2016

    Giá xăng tăng lần thứ tư liên tiếp, huy động 500 tấn vàng trong dân, tính thêm các khoản chi đám hiếu, hỷ vào phí sản xuất điện, tiết kiệm người Việt vẫn đứng đầu thế giới,... Cùng với các tin tức về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng là những tin tức- sự kiện kinh tế nổi bât tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 155215
    Sự kiện quốc tế nổi bật (15/5-21/5)

    Tướng Mỹ tuyên bố tiếp tục tuần tra Biển Đông thách thức Trung Quốc; chiến đấu cơ Trung Quốc chặn máy bay Mỹ trên Biển Đông; Mỹ thông báo lịch trình thăm Việt Nam của Tổng thống Obama... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 155215
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (15/5-21/5)

    Bệnh sốt vàng da cực nguy hiểm: Đang có nguy cơ tràn vào Việt Nam; Chuyện lạ Cà Mau: Ồ ạt đi khám bệnh để... nhận quà; Chồng 96 tuổi vợ vẫn phải đặt vòng vì sợ mang bầu; Nguy cơ tiềm ẩn sau những món ăn ngày hè của người Việt;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1505 2105
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (15/05 - 21/05)

    Bé gái 11 tuổi bị sát hại giữa sân nhà; Cha chém con rể rồi chở xác đi đầu thú; Những vụ bác sĩ lợi dụng thuốc mê để hãm hiếp bệnh nhân; Minh Béo bị bắt tại Mỹ: Những khoản chi khủng cho vụ án; Cả làng đánh ghen... hộ: Nhiều người đang "cổ súy" cho việc ngoại tình;....là những tin đáng chú ý.