Bếp cho người nghèo

Là kỹ sư kiến trúc nhưng KS Trần Ngọc Tuệ lại miệt mài làm một công việc giản dị gần 20 năm nay: thiết kế bếp đun để bảo vệ môi trường cũng như sức khoẻ của người dân ở nông thôn và miền núi.

Bep cho nguoi ngheo
KS Tuệ bên chiếc bếp gạch do ông thiết kế tại Đắc Lắc.

Phần lớn người dân ở các vùng nông thôn và miền núi Việt Nam hiện vẫn sử dụng bếp kiềng ba chân hoặc bếp đầu rau để đun nấu với nhiên liệu sinh khối sẵn có là củi, rơm, trấu, lá cây... Khi họ nhóm lửa cũng là lúc khói bụi quẩn đặc trong bếp. Thế nhưng chẳng ai biết trong thứ khói bụi đó chứa khoảng 213 vật chất khí, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khoẻ con người và gây ô nhiễm môi trường: CO2, CO, CH4, N2O, TNMOC (total-nonmethan organic compound) và hydro carbon thơm... Ngoài ra, nếu cứ đốn cây tự nhiên làm củi đốt như thế thì các cánh rừng tự nhiên sẽ sớm cạn kiệt.

Trăn trở trước thực trạng này, được sự hỗ trợ của nhiều tổ chức quốc tế từ năm 1989 KS Trần Ngọc Tuệ cùng cộng sự thuộc Trung tâm Ứng dụng khoa học kỹ thuật lâm nghiệp (Viện Khoa học lâm nghiệp Việt Nam) đã bắt tay vào thiết kế và chế tạo một loại bếp đun rẻ tiền, tiết kiệm nhiên liệu và ít gây ô nhiễm hơn. Bếp làm bằng các vật liệu sẵn có tại từng địa phương. Có địa phương thì sử dụng gạch, xi măng, cát trong khi những nơi khác dùng đất sét chịu lửa hoặc đất thường trộn thêm lân, rơm, trấu... Cũng tuỳ vào nhu cầu của từng gia đình mà bếp có một, hai hoặc ba buồng đốt (tương ứng là một, hai, ba miệng bếp) cùng với một buồng tận dụng.

Theo KS Tuệ, bí quyết của bếp nằm ở chính các buồng đốt. Thiết kế đặt biệt của buồng đốt làm nhiên liệu cháy kiệt ở nhiệt độ cao nên khử được một số chất có hại, làm lượng CO2 phát thải giảm 3-6 lần (thành phần chính trong khói bếp chủ yếu là CO2). Thực tiễn ở các bếp đã được xây dựng cho thấy tro trong buồng đốt mịn như tàn thuốc lá trong khi đun bếp kiềng hoặc đầu rau thì nhiên liệu sinh khối cháy không hết, chẳng hạn như vẫn còn hình cọng rơm hoặc thanh củi. Buồng đốt nhiệt độ cao cũng thiêu cháy cả lõi ngô, cây sắn - nhiên liệu rất khó sử dụng đối với bếp kiềng ba chân hoặc bếp đầu rau.

Bep cho nguoi ngheo
Sơ đồ bếp ba cửa đun, ba xoong, có ống khói.

Chiều cao của buồng đốt phụ thuộc vào đường kính của nồi xoong trong mỗi hộ gia đình. Trên miệng bếp đặt hai thanh sắt sao cho nồi hoặc chảo lọt vừa và bao kín miệng bếp, không để khói thoát ra ngoài và lẩn quẩn trong bếp. Dòng không khí đi vào các buồng đốt được dẫn qua buồng tận dụng rồi thoát ra ngoài qua ống khói. Buồng tận dụng là nơi đặt nồi chuẩn bị được đun trên miệng bếp chính, giúp cho nhiệt độ của nồi đạt tới 70 độ C. Vì thế mà bếp tiết kiệm được nhiên liệu, giúp giảm 80-90% khói bụi mà người đun phải hấp thụ, giảm lượng chất đốt 30-50% so với bếp truyền thống.

Hơn thế nữa, kiểu dáng và thiết kế của bếp giúp chống hoả hoạn và tạo sự ngăn nắp cho nhà bếp. Bếp có tuổi thọ trung bình 3-5 năm với chi phí xây dựng là 150.000 đồng/bếp gạch. Còn đối với bếp làm bằng đất thì chi phí rẻ hơn rất nhiều do hầu như không phải mua nguyên vật liệu.

Cho đến nay, mô hình bếp đun của KS Tuệ đã được xây dựng thí điểm tại một số xã tại 24 tỉnh trong đó có Bắc Cạn, Hà Tĩnh, Hà Tây, Sông Bé, Đắc Lắc.... Nhóm nghiên cứu đã tới từng địa phương để tập huấn, chuyển giao công nghệ cho người dân để họ tự xây dựng bếp đun cho gia đình. Mong muốn của nhóm nghiên cứu là được Nhà nước hỗ trợ để xây dựng chương trình quốc gia về bếp cải tiến. Với gần 10.000 đôla do Ngân hàng thế giới tài trợ trong Cuộc thi Ngày Sáng tạo Việt Nam 2005, nhóm sẽ tiếp tục cải tiến bếp cũng như nhân rộng mô hình tại nhiều địa phương trong cả nước.

Bep cho nguoi ngheo
Bếp lò cải tiến cho người dân ở Lào Cai.
Bep cho nguoi ngheo
Bếp đầu rau.
Bep cho nguoi ngheo
Một hộ gia đình phải sử dụng một lượng củi như thế này trong 2 tháng đối với bếp truyền thống.
Bep cho nguoi ngheo
Tập huấn cho người dân.
  • Minh Sơn
Việt Báo

Video nổi bật

Clip bạo hành trẻ em "Đây có còn là con người"
00:00 / --:--

TIN Khoa Học NỔI BẬT

Nhận xét tin Bếp cho người nghèo

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Bếp cho người nghèo bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Bep cho nguoi ngheo ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Bếp cho người nghèo ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Việt Nam của chuyên mục Khoa Học.

Kitchen for the Poor
Tue KS Tran Ngoc, Vietnam, environmental protection, to protect, a job, to, combustion chamber design, people, fuel poor, kitchen, module, do, smoke

The architectural engineer but KS Tran Ngoc Tue hard to do a simple job for nearly 20 years: stove designed to protect the environment and health of people in rural areas and mountain ..

Xem tiếp: Khoa Học


  • Thoi su 24h297 Lu lich su lam 17 nguoi chet
    Thời sự 24h(29/7): Lũ lịch sử làm 17 người chết

    Thống kê điểm thí sinh theo khối thi A,A1,B,C,D; Mưa lũ Quảng Ninh: Đã có 23 người chết và mất tích; Chủ tịch thuê người thi hộ trong khi đi nghỉ mát; Bắt người phụ nữ từng lên truyền hình vì "làm kinh tế giỏi"; 

  • Thoi su 24h287 HN ban 21 phat dai bac dip Quoc khanh
    Thời sự 24h(28/7): HN bắn 21 phát đại bác dịp Quốc khánh

     Hà Nội bắn 21 phát đại bác dịp Quốc khánh; 15 người chết trong lũ, Quảng Ninh xin ứng cứu; Ngưỡng xét tuyển đại học là 15 điểm; Người phụ nữ Indonesia kêu cứu vì chồng cũ "lừa" bắt con ở VN;

  • Thoi su 24h277 QN ngap nang sau tran mua lich su
    Thời sự 24h(27/7): QN ngập nặng sau trận mưa lịch sử

    Quảng Ninh ngập nặng sau trận mưa lịch sử; Biểu tượng sexy nhất của điện ảnh Việt thập niên 90; Vì sao hàng xóm không mua 'bức tường 1 tỷ'?; Hà Nội: Cảnh nhấc bổng xe tải mắc kẹt trên cầu vượt; Hàng chục cán bộ ngân hàng tại phiên xử đại gia nợ 1.600 tỷ...là những thông tin thời sự nổi bật ngày 27/7.

  • Thoi su tuan qua Dung thu phi duong bo voi xe may
    Thời sự tuần qua: Dừng thu phí đường bộ với xe máy

    Khách bị trói vì cố tình hút thuốc trên máy bay Vietnam Airlines; Thí sinh chật vật tra cứu điểm thi; Nữ đại gia bị thợ làm tóc lừa 288 tỷ đồng; Cán bộ Thanh tra Chính phủ bị bắt vì nghi vấn nhận 100 triệu đồng; Du khách Việt ăn cắp hàng hiệu ở Thụy Sĩ; Vụ giết 4 người ở Nghệ An: Bất ngờ về nghi phạm...là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Thoi su 24h257 Dai tuong Phung Quang Thanh ve den Ha Noi
    Thời sự 24h(25/7): Đại tướng Phùng Quang Thanh về đến Hà Nội

    Đại tướng Phùng Quang Thanh về đến Hà Nội; Triệt phá đường dây cực lớn, thu 5,5 tấn ma túy; LS nói về những 'bất thường' sau phiên xử Lý Nguyễn Chung; gần 40.000 điểm liệt môn Toán: ‘Tôi thấy choáng!’; nhiều người chết và bị thương vì tai nạn giao thông;... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 25/7.

  • Mua lu ngap lut bat thuong o Quang Ninh
    Mưa lũ ngập lụt bất thường ở Quảng Ninh

    Người dân Quảng Ninh đang phải đối mặt với những khó khăn chồng chất trong việc khắc phục hậu quả trận mưa lũ lịch sử.

  • Du khach Viet an cap o Thuy Si
    Du khách Việt ăn cắp ở Thụy Sĩ

    Chưa tìm được cách ngăn ngừa người ra nước ngoài buôn lậu, trộm cắp hoặc vi phạm thuần phong mỹ tục nước sở tại nên chúng ta sẽ còn xấu mặt dài dài

  • Bat nguyen Chu tich Tap doan Dau khi VN
    Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN

    Cựu Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PetroVietnam - PVN) Nguyễn Xuân Sơn bị khởi tố để điều tra hành vi "thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng" - tội danh được quy định tại điều 285 Bộ luật Hình sự. Báo điểm.. ------------ Xem thêm: Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN, http://vietbao.vn/tp/Bat-nguyen-Chu-tich-Tap-doan-Dau-khi-VN/12123701/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tuan Hung vang bay dap tra My Linh
    Tuấn Hưng "văng bậy", “đáp trả” Mỹ Linh

    Nhiều người tỏ ra không hài lòng với cách ứng xử của Tuấn Hưng, trong đó có diva Mỹ Linh. ------------ Xem thêm: Tuấn Hưng "văng bậy", nổi nóng với Bài hát yêu thích1, http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Tuan-Hung-vang-bay-noi-nong-voi-Bai-hat-yeu-thich1/350613756/235/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Trung Quoc giup Lao xay duong sat cao toc
    Trung Quốc giúp Lào xây đường sắt cao tốc

    Dự án giúp Lào có vốn nhưng cũng giúp chính TQ nhằm đạt được 3 mục đích lớn: Xuất khẩu vốn; xuất khẩu công nghệ và xuất khẩu con người.

  • Su kien quoc te noi bat 197257
    Sự kiện quốc tế nổi bật (19/7-25/7)

    Thỏa thuận hạt nhân Iran gặp trở ngại tại Quốc hội Mỹ; Hải quân Trung Quốc tập trận lớn trên Biển Đông; Sách trắng Nhật tố cáo trực tiếp Trung Quốc gây hấn ở Biển Đông; Tin chấn động: NASA công bố tìm thấy Trái đất thứ 2 là những tin chính trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 207 267
    Toàn cảnh Showbiz tuần (20/7 - 26/7)

    Fan thu thập 2.000 bằng chứng nói xấu Taeyeon (SNSD), Vụ "Lệ Quyên cho con đi tiểu trên máy bay": hết "sốt" báo Mỹ, lại lên báo Anh, Sơn Tùng MTP bị nghi ngờ về giới tính, Sau tin đồn chia tay Kim Lý, Trương Ngọc Ánh tình tứ bên trai lạ, "Trò cưng Mỹ Tâm hát hit Sơn Tùng M-TP vượt trội bản gốc".... là những tin chính nổi bật trong tuần.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1907 2507
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/07 - 25/07)

    Vụ chặt cây xanh: Hàng loạt cán bộ bị giáng chức, chuyển công tác; Du khách Việt ăn cắp ở Thụy Sĩ; Tranh cãi về màu sơn mới Nhà hát lớn Hà Nội; Bức tường 1 tỉ đồng sẽ bị thu hồi? ....là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/07 - 25/07), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-1907-2507/2147580278/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 1907 25072015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 19/07 - 25/07/2015

    Ông Nguyễn Xuân Sơn - nguyên Chủ tịch HĐTV Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam bị cho thôi chức và bắt tạm giam để điều tra về nguồn vốn 800 tỉ do PVN đầu tư vào Ocean Bank có nguy cơ bị mất trắng; giá xăng giảm "nhỏ giọt"260 đồng/lít, trong khi DN xăng dầu vẫn đang lãi 1.105 đồng/lít xăng còn người tiêu dùng thì vẫn mua xăng đắt và tiếp tục phải đóng vào quỹ Bình ổn giá; WB vừa công bố thông tin về nợ công khiến dư luận xã hội giật mình với con số nợ lên tới 110 tỷ USD, cao hơn nhiều so với các nguồn số liệu từng được công bố... Cùng với đó, những thông tin về BĐS, tài chinh- ngân hàng, thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 19/07 - 25/07/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-1907-25072015/2147580269/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1907 2507
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/07 - 25/07)

    Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN; Lý Nguyễn Chung bị tuyên án 12 năm tù; Cảnh báo tội phạm mới: ‘thôi miên, bỏ thuốc mê’ để gây án; Đánh sập đường dây mua bán, vận chuyển hơn 1.200 bánh heroin; Giáo viên cấu kết với người tình giết chồng; Nạn ném đá xe khách, vì sao dây dưa?;.....là những tin đáng chú ý trong tuần.