vietbao

Tín ngưỡng phồn thực quanh vùng Đền Hùng

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Các di tích thờ Hùng Vương và các nhân vật thời Hùng có đậm đặc ở vùng Đất Tổ quanh Đền Hùng.

Hàng năm xuân thu nhị kỳ các làng đều mở hội, xưa gọi là vào đám

để làm lễ hội kỷ niệm vị thần do dân làng thờ cúng. Lễ hội không chỉ đơn thuần kỷ niệm thần mà thông qua đây con người còn muốn bày tỏ thế giới quan và nhân sinh quan của mình. Do vậy cùng một lúc các tín ngưỡng dân gian được thể hiện để cầu sự che chở phù hộ cho dân khang vật thịnh, cuộc sống yên vui, no đủ cho cả cộng đồng và từng thành viên của làng Chạ. Các lớp tín ngưỡng vật linh, đa thần giáo, ma giáo, tô tem, phồn thực... thuộc nhiều niên đại xa gần khác nhau trùng lợp lên nhau cùng được thể hiện trong một hội lễ. Nhưng mục đích cuối cùng  của lễ hội đình đám là cầu mong mùa màng, con người, con của được sinh sôi nảy nở cho đông đàn dài lũ, ngô lúa đầy cót đầy bồ. Đó chính là tín ngưỡng phồn thực của các cộng đồng cư dân trồng lúa nước. Trong kho tàng văn hoá dân gian thời Hùng Vương đã để lại nhiều dấu ấn của tín ngưỡng này. Vật tượng trưng của sự sinh sôi nảy nở chính là nõ nường, là vật giống nam và nữ. Tên khoa học gọi là Linga và Yoni. Do vậy quanh đền Hùng có nhiều làng thờ sinh thực khí, biểu tượng chung nhất cho tín ngưỡng phồn thực. Một làng ở Việt Trì dựng ngôi miếu thờ tượng một bà banh còn gọi là miếu bà tốc (tốc váy). Miếu này thờ trước con đường ngập lụt quanh năm, đàn bà con gái lội qua đều phải tốc váy. Thờ bà tốc là thờ vật giống sinh sôi ra nòi giống. Ở đầu làng Thu Cúc người ta thờ Bà Nàng, tương truyền là con quan địa phương. Một con người ham muốn tột độ, bắt nhiều con trai hầu hạ không xuể, phải dùng ngựa đực thay đàn ông nên Bà Nàng bị chết. Người ta thờ bà là thờ cái dâm
, biểu tượng của sự sinh sôi giống nòi. Cái dâm đã được dân gian thiêng hoá cầu cúng để  lấy khước.  Hàng năm họ rước chân nhang ở miếu Bà về làng làm tiệc cầu tế và hội hè linh đình để mong lấy sự cầu tế linh nghiệm cho mùa màng tốt tươi và con người sinh sôi đông đúc. Đền miếu làng Tứ Xã không xa Đền Hùng thờ một cái dùi và cái mo cau khoét lỗ. Nửa đêm 11 tháng giêng ông từ và đôi trai gái làm lễ mật. Ông Từ cúng nõ nường xong đưa dùi cho nam cầm, mo cau đưa cho nữ giới. Ông từ hỏi “Cái sự làm sao?” nam nữ chọc dùi vào lỗ mo cau cùng đáp: “Linh tinh tình phộc”. Sau 3 lần như thế họ cùng dân làng chạy quanh miếu 3 vòng rồi tản ra rừng trám thực hiện “năm nữ tính giao đích thực”. Cặp thanh nữ tú nào có chửa vào dịp ấy được làng thưởng hậu hĩnh.

Đình làng ấy thờ các nhân vật thời Hùng. Khi nhà nước cổ đại ra đời, xã hội chuyển giao từ nữ quyền sang nam quyền, vị trí người đàn ông được đề cao thì tín ngưỡng phồn thực ở nhiều làng gần Đền Hùng chỉ thấy thờ vật giống nam. Lễ hội ở làng Dị Nậu có trò cướp kén. Ba mươi cặp kén là những đoạn tre tròn nhỏ dài hơn gang tay. Người ta cúng lễ xong tung kén ra sân đình cho dân làng vào cướp với quan niệm cướp được thì “khước”, may mắn, sẽ sinh trai. Cũng theo quan niệm ấy mà dân gian treo các đoạn tre, gỗ nhỏ dài gang tay, tượng trưng vật giống nam ở giàn mướp giàn bầu lấy sinh khí nam cho chúng sai quả hơn.

Làng Phú Lộc phía Bắc Đền Hùng, thờ Tản Viên và Sơn Quân Thần Hổ ở trên quả đồi rừng Cấm. Lễ mở cửa rừng đầu xuân với nghi lễ phồn thực được mở ra trong hậu cung đền từ 3 tết. Đến mồng 7 tết tại đây có tục múa gà phủ: Các cặp nam nữ, nam đóng khố cởi trần, nữ mặc yếm và váy cộc múa vờn nhau như động tác trống mái phủ nhau ở sân đền. Nửa đêm tách từng đôi nam nữ tản vào các gốc cây tiếp tục múa vờn nhau. Điệu múa nghi lễ này vừa mô tả cảnh săn bắt  của người sơn cước vừa thể hiện tính phồn thực của nam nữ giao hoan. Sau nghi lễ này dân làng vững tin một năm mới được mùa  và sẽ có thêm nhiều đinh được sinh ra.

Hát xoan là di sản văn hoá được ra đời từ thời Hùng vương vì theo truyền thuyết, một lần công chúa theo vua Hùng tuần du đến Lãi Lèn làng Kim Đức thì trở dạ. Vua Hùng cho vời dân làng đến hát cho công chúa bớt đau bụng. Để công chúa kịp về quê ở làng Thời Mại sinh đẻ, người ta vừa khiêng kiệu vừa chạy. Dân làng cũng vừa chạy theo vừa hát. Từ đấy hàng năm dân Thời Mại, nay là xã Cao Mại huyện Lâm Thao lại mời phường xoan ở Kim Đức đến hát xoan ở đình Thời Mại. Vì hát vào mùa xuân người ta phải gọi chệch thành hát xoan để kiêng chạm huý nữ tướng Xuân Nương thời Hai Bà Trưng được thờ ở nhiều làng Phú Thọ.

Hát xoan là hát thờ trước cửa đình, là dân ca lễ nghi thường chỉ diễn ra các ngôi đình thờ Vua Hùng và các nhân vật thời Hùng. Lễ hội hát xoan có 14 quả cách, tức là 14 bài diễn xướng. Quả cách cuối cùng gọi là “cài hoa -  mó cá” tiết mục này diễn ra lúc tàn đêm nhưng chưa thành ngày. Đó là lúc trời đất còn mù mờ, âm dương lẫn lộn. Đó là khoảnh khắc thiêng liêng sinh thành “âm dương hợp đức”. Khi ấy lòng đình được dọn sạch, cửa đóng, tắt hết đền nến chỉ có một ngọn nến cháy trên thượng cung tạo ra thứ ánh sáng yếu mơ hồ nửa đêm nửa ngày. Các cô đào của phường xoan cùng trai đình làng sở tại cài tay vào nhau tạo thành những cánh hoa nở. Hành động này mang ý nghĩa nam nữ tác hợp thì ra hoa kết trái. Diễn xướng này là sự mô phỏng của phồn thực. Sau cài hoa là múa hát “ mó cá”. Cá là các cô đào của phường xoan. Trai làng múa dồn bắt “cá” để làm lễ  dâng cúng lên vị vua của làng. Điệu múa cũng tượng trưng cho nghề sông nước chài lưới của cư dân làng Chạ xưa. Nhưng ý nghĩa sâu xa của diễn xướng này là biểu hiện tín ngưỡng phồn thực. Thực hiện nghi thức tín ngưỡng ấy để cầu cho sự sinh sôi nảy nở, mùa màng cùng vật nuôi, cả con người sẽ sinh sôi, phát triển.

Ở quanh Đền Hùng còn thấy đậm đặc những lễ hội dân gian mà trong phần lễ của hầu hết các lễ hội đều thực hiện tín nguỡng phồn thực. Vì trống làng nào làng ấy đánh, thánh làng nào làng ấy thờ nên phồn thực được thể hiện qua cách thờ lễ rất khác nhau ở mỗi làng nhưng với cùng mục đích cầu chúc cho sự sinh sôi phát triển.

Tìm hiểu tín ngưỡng này sẽ giúp ta hiểu sâu hơn về nền văn hoá Hùng Vương trên quê hương Đất Tổ và cả nước.

Việt Báo (Theo Phú Thọ Portal)

Thế giới "rùng mình" trước đặc sản Việt Nam
Comment :Tín ngưỡng phồn thực quanh vùng Đền Hùng
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Tín ngưỡng phồn thực quanh vùng Đền Hùng bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Tin nguong phon thuc quanh vung Den Hung ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Tín ngưỡng phồn thực quanh vùng Đền Hùng ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Khám Phá Việt Nam
around the traditional beliefs of the Hung Temple
Temple Hung, Hung Vuong, Land Group, The Business, proliferation, growth, fertility, religion, festivals, village, people, human material around, families, Ms.
The church ruins and the character Hung Hung is concentrated in the soil of the area around the Hung Temple. .
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Hầu đồng trong văn hóa tâm linh người Việt
    Hầu đồng trong văn hóa tâm linh người Việt

    Từ ngàn xưa công lao của người cha và ân nghĩa của người mẹ đã được đúc kết qua hai câu ca dao mang nặng nghĩa tình. Quả vậy, ân nghĩa cha mẹ là không gì có thể so sánh được, như suối nguồn vô tận chảy mãi chẳng khi nào vơi cạn. Trong ngôn ngữ của người Việt “Mẫu” nghĩa là “Mẹ”. Từ niềm tự hào con rồng cháu tiên được mẹ Âu Cơ sinh ra bởi bọc trăm trứng, trải

  • Phố nghề Hà Nội
    Phố nghề Hà Nội

    Thăng Long Hà Nội từ xưa đến nay đã in đậm vào tiềm thức con người là biểu tượng của vùng đất kinh kỳ của thủ đô Hà Nội - một trung tâm văn hóa thương mại sầm uất sinh động và phồn hoa lớn nhất nước.

  • Vang vọng dưới chân núi Taarr-coong
    Vang vọng dưới chân núi Taarr-coong

    Cồng chiêng Tây Nguyên đã đến với bạn bè quốc tế, khi được coi là một nét văn hóa độc đáo của Việt nam. Nhưng không chỉ các dân tộc Tây Nguyên mới có chiêng. Tiếng chiêng đã đi vào cuộc sống từ thuở sơ khai của nhiều dân tộc Việt, với tiếng hát và những điệu múa bên bếp lửa bập bùng.

  • Phiên chợ Bưởi
    Phiên chợ Bưởi

    Phiên chợ Bưởi từ lâu với những nét đẹp vốn có đã đi sâu vào tâm hồn những người Hà Nội. Nó vừa mang cái thanh lịch của vùng đất ngàn năm văn hiến, vừa mang cái bình dị dân dã như chính người dân chất phát hồn hậu .

  • Thành phố bên Sông Hồng
  • Áo dài Việt Nam
    Áo dài Việt Nam

    Vào dịp Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội vừa qua, Á hậu Thụy Vân đã thực hiện 1 bộ ảnh tái hiện vẻ đẹp phụ nữ Hà Nội xưa trong tà áo dài Việt Nam

  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h308 Con dam chet cha duong truoc nha tro
    Thời sự 24h(30/8): Con đâm chết cha dượng trước nhà trọ

    Lùi thời hạn bồi thường thiệt hại sự cố môi trường biển tại 4 tỉnh miền Trung; Người đàn bà thuê người chặt tay, chân hối hận trong nước mắt; 7 tấn thuốc bảo vệ thực vật lậu từ Trung Quốc: Việt Nam hứng độc; Nghi vấn rơi thang máy chung cư ở Hà Nội, 1 người mắc kẹt; Lào Cai lần đầu thừa nhận số nạn nhân vụ sập hầm vàng đã tăng lên 11

  • Thoi su 24h298 Cau be 11 tuoi tu tu vi ko co quan ao moi
    Thời sự 24h(29/8): Cậu bé 11 tuổi tự tử vì ko có quần áo mới

    Có một đứa trẻ 11 tuổi vừa tự tử, thưa ông Giời; Kỳ lạ thùng niêm phong tôm tiêm tạp chất, trở thành "sạch" sau 1 đêm; Bàng hoàng thanh niên tay cầm điện thoại, chết ngồi bên đường; Bệnh nhân nhiễm HIV giật kéo đe dọa bác sĩ; Quảng Nam: Loa phát thanh xã nhiễu sóng tiếng Trung Quốc

  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Nhung thong tin dang doc nhat trong tuan tu 2182782016
    Những thông tin đáng đọc nhất trong tuần (từ 21/8-27/8/2016)

    Vụ rơi máy bay quân sự làm một học viên phi công tử vong, tự thuê người chặt chân, tay mình để trục lợi bảo hiểm, đau đáu lòng ngư dân miền Trung câu hỏi bao giờ cá biển ăn được, hay vụ sập mỏ vàng ở Lào Cai đoạt mạng 7 người,... là những tin nóng được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2108 27082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (21/08 - 27/08/2016)

    Tiền ở một loạt các ngân hàng lại "bốc hơi", vấn nạn thực phẩm bẩn bủa vây người Việt, áp lực thu ngân sách khiến giá xăng dầu tăng, những băn khoăn về việc mua điện từ Lào, CPI tháng 8 tăng 0,1% so tháng trướ ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t