Thứ tư, 14 Tháng một 2009, 05:42 GMT+7

Sự ra đời bộ luật Hồng Đức và bộ Đại Việt sử ký toàn thư

Sự phát triển cao độ của chế độ phong kiến tập quyền thời Lê sơ còn đề ra yêu cầu xây dựng một bộ pháp luật hoàn chỉnh để cố định những trật tự xã hội có lợi cho giai cấp thống trị, để bảo vệ và bênh vực nền chuyên chính của giai cấp phong kiến. Bộ Quốc triều hình luật (tức Luật Hồng Đức) đã ra đời trong hoàn cảnh lịch sử ấy, nhằm đáp ứng lại những yêu cầu phát triển sang giai đoạn mới của chế độ phong kiến Việt Nam.

Bộ Luật Hồng Đức đã trải qua một quá trình xây dựng lâu dài từ thời Lê Thái Tổ, đến thời Lê Thánh Tông mới hoàn thành.

Ngay sau khi lên ngôi vua, trong năm 1428, Lê Lợi đã cùng với các đại thần bàn định một số luật lệ về kiện tụng và phân chia ruộng đất của thôn xã. Những thứ hình phạt, những lễ ân giảm trong Luật Hồng Đức (49 điều thuộc chương Danh lệ) phần lớn đều được quy định trong thời Lê Thái Tổ. Ba mươi hai điều luật trong chương Điền sản để pháp chế hóa các thể lệ quân điền cũng được quy định chặt chẽ trong những năm Thuận Thiên (1428-1433) và được thực hiện suốt trong thời Lê sơ. Tuy vậy chỉ mới là bước đầu xây dựng, nên luật pháp thời Thái Tổ còn có nhiều thiếu sót nhất là về phương diện tư hữu tài sản. Những thiếu sót ấy sẽ được các triều vua sau bổ sung thêm.

Trong thời Thái Tông (1434-1442), một số nguyên tắc xét xử các vụ kiện cáo và một số điều luật nghiêm cấm nạn hối lộ, hành động giao thiệp với nước ngoài được xây dựng thêm.

Đến năm 1449, Nhân Tông ban hành 14 điều luật khẳng định và bảo vệ quyền tư hữu ruộng đất, quy định nguyên tắc xét xử những hành động xâm phạm đến quyền tư hữu ruộng đất. Theo nhà sử học Phan Huy Chú thì “từ đó về sau các vụ tranh kiện về phân chia tài sản trong dân gian mới có tiêu chuẩn” (Hình luật chí trong Lịch triều hiến chương loại chí).

Sang thời Thánh Tông, triều đình liên tiếp ban bố nhiều điều lệ về kế thừa hương hỏa, về việc bảo vệ tôn ty trật tự và đạo đức phong kiến, về việc trấn áp mọi hành vi chống đối hay làm nguy hại đến địa vị thống trị của giai cấp phong kiến. Sách Hồng Đức thiện chính thư và Thiên Nam dư hạ tập còn ghi chép lại nhiều điều luật ban bố và thi hành trong thời Thánh Tông, theo thứ tự từng năm. Riêng trong Thiên Nam dư hạ tập, còn ghi lại 40 điều luật thi hành trong năm Quang Thuận (1460-1469) và 61 điều trong năm Hồng Đức (1470-1497).

Năm 1483, Thánh Tông sai các triều thần sưu tập tất cả các điều luật, các phép lệnh đó ban bố và thi hành trong các triều vua thời Lê sơ, san định lại, xây dựng thành một bộ pháp điển hoàn chỉnh. Đó là bộ Quốc triều hình luật, mà người ta thường gọi là bộ Luật Hồng Đức, để đề cao vai trò xây dựng của Lê Thánh Tông. Thực ra bộ luật đó không phải do Lê Thánh Tông sáng tạo ra, cũng không phải được xây dựng riêng trong những năm Hồng Đức (1470-1497), mà là sản phẩm của một thời kỳ phát triển cực thịnh của chế độ phong kiến tập quyền Việt Nam, trong cả thời Lê sơ. Công lao của triều vua Lê Thánh Tông là đã san định các luật lệ của những triều vua trước để hoàn thành bước xây dựng bộ pháp điển ấy.

Bộ Luật Hồng Đức, sau khi được xây dựng đã trở thành pháp luật của thời Lê sơ và của các triều đại sau cho đến thế kỷ XVIII. Các triều đại phong kiến thời Lê Trung hưng (1533-1789) sau này vẫn lấy bộ Luật Hồng Đức làm quy tắc mẫu mực, chỉ sửa đổi, bổ sung thêm một số điều khoản phụ cho thích hợp với hoàn cảnh xã hội đương thời mà thôi.

Bộ Luật Hồng Đức hiện nay còn lại (đã được các triều vua thời Lê Trung hưng bổ sung thêm) gồm 13 chương, 722 điều, chia làm 6 quyển: Quyển 1 có 2 chương: Danh lệ 49 điều và Cấm vệ 47 điều. Quyển 2 có 2 chương: Vi chế 144 điều và Quân lính 23 điều. Quyển 3 có 6 chương: Hộ hôn 60 điều; Điền sản 32 điều; Thủy tăng điền sản 14 điều; Tăng bổ hương hỏa 4 điều; Hựu tăng bổ hương hỏa 9 điều và Gian thông 10 điều. Quyển 4 có 2 chương: Đạo tặc 54 điều và Đấu tụng 50 điều. Quyển 5 có 2 chương: Trá ngụy 38 điều và Tạp luật 92 điều. Quyển 6 có 2 chương: Bổ vong 12 điều và Đoán ngục 65 điều (Quốc triều hình luật – Viện Sử học, Nxb Pháp lý, H. 1991).

Bộ Luật Hồng Đức là một bộ luật điển hình, hoàn thiện nhất trong lịch sử Nhà nước phong kiến Việt Nam. Bộ luật chứa đựng nhiều nội dung tiến bộ, nhân văn sâu sắc, kỹ thuật pháp lý hoàn thiện hơn so với các bộ luật cùng thời, có những điểm tiếp cận gần với kỹ thuật pháp lý hiện đại.

Năm 1479, nhà sử học Ngô Sĩ Liên theo lệnh của Lê Thánh Tông biên soạn xong bộ Đại Việt sử ký toàn thư. Đại Việt sử ký toàn thư là một bộ sử biên niên gồm 15 quyển chia làm 2 phần: phần Ngoại kỷ chép từ họ Hồng Bàng cho đến Nhị thập sứ quân gồm 5 quyển và phần Bản kỷ chép từ Đinh Tiên Hoàng cho đến Lê Thái Tổ lên ngôi (968 - 1428), gồm 10 quyển. Thực ra thì Ngô Sĩ Liên chỉ chép thêm phần từ Hồng Bàng đến nhà Trần, còn từ đó về sau thì dựa trên hai tác phẩm của Lê Văn Hưu và Phan Phu Tiên mà sửa chữa lại theo phương pháp và quan điểm của mình.

Bộ Đại Việt sử ký toàn thư này hiện nay còn nguyên vẹn và là một trong những bộ sử xưa nhất của nước ta còn truyền lại, làm cơ sở cho việc nghiên cứu và biên chép những tác phẩm sử học sau này.

Vietbao (Theo: Myhanoi)


Nhận xét tin Sự ra đời bộ luật Hồng Đức và bộ Đại Việt sử ký toàn thư

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Sự ra đời bộ luật Hồng Đức và bộ Đại Việt sử ký toàn thư bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Su ra doi bo luat Hong Duc va bo Dai Viet su ky toan thu ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Sự ra đời bộ luật Hồng Đức và bộ Đại Việt sử ký toàn thư ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Hà Nội - nghìn năm Thăng Long của chuyên mục Khám Phá Việt Nam.

The introduction of Hong Duc Code and Complete History of Dai Vietnamese letter
Hong Germany, Hong Duc Law, Law Hong Duc, Le Thai, Vietnam, General Vietnam Su Ky Toan Thu, feudalism , centralized feudal, social order, Le Thanh Tong, the birth, was built, to protect, The Pears, year

The development of highly centralized feudal Le litter requirements of building a complete set of laws to secure the social order to benefit the ruling class, to protect and defend the dictatorship of the feudal lords. .

Bài viết mới





  • Nghin le chuyen tuan qua 296 057
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (29/6 - 05/7)

    Đóng tàu to để bảo vệ chủ quyền biển đảo; Hóa đơn điện bị 'làm phép' tăng 3-5 lần? Hà Nội đề xuất tăng viện phí 20%; những thông tin về thực phẩm bẩn, cá độ bóng đá mùa Worrld Cup 2014 ...là những thông tin thời sự nổi bật trong tuần qua (29/6 - 05/7)

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2906 0507
    Tin An ninh – Pháp luật tuần qua (29/06 – 05/07)

    Tệ nạn mại dâm: Biến tướng tinh vi; Tử tù và những chuyện trong buồng biệt giam; Liên tiếp triệt phá những đường dây mua bán phụ nữ; Tội lỗi của những người mẹ sát hại con đẻ; Ly kỳ những cuộc điện thoại chỉ nghe đã mất trăm triệu; Bé gái hóa điên vì bị 12 thanh thiếu niên hiếp dâm;........là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Toan canh Showbiz tuan 2906 0507
    Toàn cảnh Showbiz tuần (29/06 – 05/07)

    Nghi án cuộc hôn nhân của Hồ Ngọc Hà và Cường đô-la đổ vỡ, Tranh luận gay gắt khi Ca sĩ Lệ Rơi được mời họp fan và đi hát, Dân mạng Hàn dậy sóng vì Sơn Tùng M-TP nhái Big Bang, Chương trình "Cuộc đua kỳ thú 2014" bị tố dàn xếp kết quả, Một bất ngờ dành cho các fan Kpop, Ailee sẽ biểu diễn trong đêm chung kết Ngôi sao Việt là những thông tin nổi bật của showbiz trong tuần qua.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 29657
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 29/6-5/7)

    Chuyện khó tin về nhầm lẫn 'khó đỡ' ở bệnh viện Nhi Trung ương; Viêm não Nhật Bản nguy hiểm như thế nào?; 7 sai lầm khi nấu ăn khiến bạn tăng cân vù vù; Choáng với những kỷ lục cực khoái nữ trên thế giới; Làm thế nào để đầu óc minh mẫn trong ngày thi?; 5 cách phá thai đáng sợ... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2906 0507
    Toàn cảnh kinh tế tuần (29/06 - 05/07)

    Những tác động lên kinh tế Việt Nam trước những căng thẳng trên biển Đông, tính giá điện mới - hóa đơn tiền điện tại nhiều hộ gia đình tăng vọt