vietbao

Nghệ thuật sơn mài và nghề sơn đất Thăng Long

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Sơn mài Thăng Long có nhiều chất liệu độc đáo mang đậm hồn dân tộc, dung dị mà thuần khiết chất Á Đông.

 Nghề sơn truyền thống

 46.jpg

Năm 1010, Lý Công Uẩn định đô ở Thăng Long đã xuất 2 vạn quan tiền để làm 8 ngôi chùa, tạc hơn 1000 pho tượng Phật, vẽ hơn 1000 bức tranh Phật. Việc xây dựng kinh đô, chùa tháp lộng lẫy đã góp phần phát triển nghề sơn, tăng cường đội ngũ thợ sơn vẽ.

Thời Trần có quy định chặt chẽ về dùng màu sơn kiệu và võng lọng. Thời Lê Trịnh, sơn được liệt vào loại sản phẩm hiếm, quý ngang đồng, sắt, tơ lụa. Các mặt hàng đồ sơn thời Lê Trịnh gồm tranh bình phong, đồ mỹ nghệ, khay bát, hòm... đã được xuất khẩu sang Anh.

Ở Thăng Long có phố Hàng Hòm và phố Nam Ngư là nơi tập trung buôn bán sơn và những người làm nghề sơn vẽ. Đồ sơn ở Thăng Long được dùng nhiều trong đền thờ, chùa tháp, lễ hội như kiệu, long đình, khay tráp, mâm bồng, giường tủ... Sơn sống được pha với dầu trẩu làm sơn quang dầu, tăng độ bóng, chống bụi, chống mưa cho đồ vật dụng.

Trong cuốn “Ký sự đàng ngoài”, cố đạo người Pháp Tissanier đã khen: "Họ (người Việt) không có những tàu biển lớn nhưng có những thuyền do người chèo rất đẹp. Những thuyền này được sơn son thếp vàng. Nước sơn của họ đẹp đến nỗi tôi không thấy ở đâu có thể bằng được".

Nghệ thuật sơn mài

Trước đây, người ta chỉ dùng sơn ta trong trang trí đồ thờ cúng, làm hàng mỹ nghệ. Vào những năm 30 của thế kỷ XX, một số sinh viên Việt Nam đầu tiên theo học tại trường Mỹ thuật Đông Dương như Nguyễn Gia Trí, Phạm Hậu, Nguyễn Khang, Trần Văn Cẩn và nghệ nhân Đinh Văn Thành đã mạnh dạn thử nghiệm đưa kỹ thuật sơn ta vào làm tranh nghệ thuật.

Sơn mài được coi là một trong các chất liệu hội họa ở Việt Nam. Đây là sự tìm tòi và phát triển kỹ thuật của nghề sơn thủ công truyền thống thành kỹ thuật, nghệ thuật sơn mài độc đáo của Việt Nam.

Sơn mài Thăng Long có nhiều chất liệu độc đáo mang đậm hồn dân tộc, dung dị mà thuần khiết chất Á Đông. Các bước trình tự thực hiện một sản phẩm khởi đầu bằng sơn mài nhám gỗ, lót sơn sống, hom sớ gỗ, bọc vải hom, lót, mài lót, in mẫu, vẽ nét, tô màu, phủ cánh gián, quang đen, quang màu, đánh bóng và cuối cùng là lau dầu.

Việc tạo hình ảnh, màu sắc cũng không đơn giản: vẽ vàng, thiếp bạc, phủ véc ni, những màu chính trong sơn mài là đỏ, đen và cánh gián. Các màu khác chỉ pha trộn màu để diễn tả. Riêng màu trắng rất khó thể hiện nên phải cẩn bằng vỏ trứng. Muốn có nhiều màu lóng lánh, phản chiếu tự nhiên thì cẩn ốc sà cừ.

Làng nghề, phố nghề sơn

Phố Hàng Hòm

Phố Hàng Hòm trước kia thuộc thôn Cổ Vũ thượng, tổng Tiền Túc (sau đổi thành Thuận Mỹ), huyện Thọ Xương, nay thuộc phường Hàng Gai, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Vào khoảng giữa thế kỷ XVII, người thợ làng Hà Vĩ (Thường Tín, Hà Tây, nay thuộc Hà Nội) có nghề cổ truyền làm đồ gỗ sơn, ra Hà Nội lập nghiệp ở phố này.

Ban đầu họ mở một số cửa hiệu làm và bán hòm gỗ, rương, tráp... Mặt hàng hòm phát triển mạnh và trở thành mặt hàng đặc trưng của phố, vì thế, phố được đặt tên là phố Hàng Hòm.

Những người thợ gỗ sơn trong phố đã lập ra ngôi đình Hà Vĩ, hiện ở số nhà 11, để thờ ông tổ nghề sơn là Trần Lư (còn gọi là Lương), người làng Bình Vọng, Thường Tín, Hà Tây.

Ông đỗ tiến sĩ năm 1502 và là lương y giỏi. Ông được cử làm điền hộ, chăm lo sức khỏe cho đoàn sứ bộ sang Trung Quốc. Trên đường đi, ông quan tâm học các nghề dân gian ở địa phương, trong đó có nghề sơn và đã đem nghề sơn về truyền cho dân làng Bình Vọng. Ông là người có công phát triển và phổ biến nghề sơn cổ truyền nên được tôn làm Tổ nghề.

Trong “Toàn Việt thi lục” của Lê Quý Đôn đã sưu tầm được 2 bài thơ của ông Tổ nghề sơn-Trần Lư, trong đó có bài “Học hành hoạ nghệ” nói về lòng say mê học nghề sơn vẽ của ông.

"Thuật nga di tựu long vãn chước
Hoạ điểu tăng quang phương thái gia
Tinh xảo cửu mông duy bút thụ
Trang hoang tăng bí hội đồ gia"

(ý nói: tả con thiên nga đạt được vẻ đẹp rực rỡ của con rồng, vẽ con chim sáng trong nâng lên thành vẻ đẹp con phượng, nhờ thời gian đã truyền cho ngòi bút tinh tế, tăng thêm vẻ đẹp trang trí nhờ có bức vẽ).

Ngày nay, phố Hàng Hòm kinh doanh chủ yếu sơn các loại. Những thùng sơn sặc sỡ đủ màu sắc của các hãng sơn trong và ngoài nước, cùng với các loại vécni, nhựa thông, keo dính... được bày bán trong các cửa hiệu trên phố.

Phố Nam Ngư

Phố Nam Ngư nguyên là đất thôn Nam Môn Thị Hoa Ngư (sau đổi là thôn Nam Ngư), tổng Tiền Nghiêm (sau đổi thành Vĩnh Xương), huyện Thọ Xương, nay thuộc phường Cửa Nam, quận Hoàn Kiếm.

Vào thời Lê, nơi đây chuyên bán sơn ta và các mặt hàng sơn như quả, hộp, khay, cây nến, mâm gỗ sơn…

Gia phả họ Đào ở làng Thọ Vực (Văn Giang, Hưng Yên) còn ghi rằng, có một người tên là Đào Thúc Kiên ra Thăng Long ở lại phường Nam Ngư làm nghề sơn dầu. Do có tài nên ông được trưng tập vào trang trí trong cung vua.

Xưa kia, phố Nam Ngư chuyên bán sơn ta và các mặt hàng đồ sơn như quả, hộp, khay, cây nến, mâm gỗ sơn... Ngày nay, phố kinh doanh nhiều mặt hàng tổng hợp.

Làng nghề Hạ Thái

Làng nghề Hạ Thái thuộc xã Duyên Thái, huyện Thường Tín, tỉnh Hà Tây (nay là Hà Nội) có lịch sử hơn 200 năm.

Làng Hạ Thái sử dụng sơn ta trong sản xuất các sản phẩm sơn son thếp vàng như tượng Phật, đồ thờ cúng...Từ khâu nấu sơn, cô sơn đặc, cho đến khâu thử sơn chín, bất kỳ khâu nào cũng đòi hỏi người thợ phải kiên nhẫn, tỷ mỷ.

Người thợ sơn Hạ Thái đã bao đời nay pha sơn theo kinh nghiệm cổ truyền. Tuy nhiên, trong sản xuất đồ sơn mài hiện nay, họ đã áp dụng kỹ thuật hiện đại để pha chế, thay đổi một vài công đoạn phủ sơn nhằm giảm bớt thao tác thừa, tạo ra loại sơn mới có độ bóng, bền, đẹp.

Đồ sơn mài Hạ Thái nhiều năm nay trở thành sản phẩm có uy tín được xuất khẩu sang nhiều nước trên thế giới như Anh, Pháp, Nga, Mỹ, Nhật, Hàn Quốc...

Làng nghề Sơn Đồng

Làng nghề Sơn Đồng thuộc xã Sơn Đồng, huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Tây (nay là Hà Nội).

Làng nghề Sơn Đồng đã có từ hơn một trăm năm qua, với nghề truyền thống là tạc, chạm, khắc và sơn tô tượng để tạo ra những sản phẩm nổi tiếng trong cả nước như tượng Phật bà nghìn tay, nghìn mắt; tượng ông Thiện, ông ác, tượng các vị La Hán, kiệu bát cống...

Công đoạn tạc tượng đòi hỏi người thợ phải có tay nghề cao, tư duy hội họa tinh tế và tính ước lệ thật chuẩn.

Công đoạn hoàn thiện sản phẩm là sơn son thếp vàng, tô tượng. Người thợ Sơn Đồng sử dụng sơn ta để sơn tô các sản phẩm. Việc pha chế sơn ta có vai trò đặc biệt quan trọng, quyết định đến sự thành bại của sản phẩm. Vì vậy, công đoạn pha chế sơn ta, đòi hỏi người thợ sơn phải có kinh nghiệm từ khâu nấu sơn, cô sơn đặc, cho đến khâu thử sơn chín.

Những sản phẩm ở đây được khách hàng đánh giá rất cao. Vì vậy, sản phẩm của làng nghề này không chỉ có mặt ở thị trường trong nước mà còn có mặt ở nhiều thị trường ngoài nước như Trung Quốc, Thái Lan, Singapore...

Vietbao (Theo: quehuongonline.vn)

Comment :Nghệ thuật sơn mài và nghề sơn đất Thăng Long
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nghệ thuật sơn mài và nghề sơn đất Thăng Long bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nghe thuat son mai va nghe son dat Thang Long ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nghệ thuật sơn mài và nghề sơn đất Thăng Long ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Khám Phá Việt Nam
Art and craft paint lacquer Thang Long
Thang Long, Son Dong, Hanoi, Ha Thai, Nam Ngu, oriental, paint job, lacquer, products, lacquer, villages, artisans, city, make, color
Lacquer Thang Long has many unique material bearing the national soul, simple but pure quality Asian ..
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Hầu đồng trong văn hóa tâm linh người Việt
    Hầu đồng trong văn hóa tâm linh người Việt

    Từ ngàn xưa công lao của người cha và ân nghĩa của người mẹ đã được đúc kết qua hai câu ca dao mang nặng nghĩa tình. Quả vậy, ân nghĩa cha mẹ là không gì có thể so sánh được, như suối nguồn vô tận chảy mãi chẳng khi nào vơi cạn. Trong ngôn ngữ của người Việt “Mẫu” nghĩa là “Mẹ”. Từ niềm tự hào con rồng cháu tiên được mẹ Âu Cơ sinh ra bởi bọc trăm trứng, trải

  • Phố nghề Hà Nội
    Phố nghề Hà Nội

    Thăng Long Hà Nội từ xưa đến nay đã in đậm vào tiềm thức con người là biểu tượng của vùng đất kinh kỳ của thủ đô Hà Nội - một trung tâm văn hóa thương mại sầm uất sinh động và phồn hoa lớn nhất nước.

  • Vang vọng dưới chân núi Taarr-coong
    Vang vọng dưới chân núi Taarr-coong

    Cồng chiêng Tây Nguyên đã đến với bạn bè quốc tế, khi được coi là một nét văn hóa độc đáo của Việt nam. Nhưng không chỉ các dân tộc Tây Nguyên mới có chiêng. Tiếng chiêng đã đi vào cuộc sống từ thuở sơ khai của nhiều dân tộc Việt, với tiếng hát và những điệu múa bên bếp lửa bập bùng.

  • Phiên chợ Bưởi
    Phiên chợ Bưởi

    Phiên chợ Bưởi từ lâu với những nét đẹp vốn có đã đi sâu vào tâm hồn những người Hà Nội. Nó vừa mang cái thanh lịch của vùng đất ngàn năm văn hiến, vừa mang cái bình dị dân dã như chính người dân chất phát hồn hậu .

  • Thành phố bên Sông Hồng
  • Áo dài Việt Nam
    Áo dài Việt Nam

    Vào dịp Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội vừa qua, Á hậu Thụy Vân đã thực hiện 1 bộ ảnh tái hiện vẻ đẹp phụ nữ Hà Nội xưa trong tà áo dài Việt Nam

  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Thoi su 24h127 Vo bop cua quy khien chong chet tuc tuoi
    Thời sự 24h(12/7): Vợ bóp của quý khiến chồng chết tức tưởi

    Phạt 100 triệu phòng khám "mạo danh" Sở Y tế HN "chặt chém" khách; Xe cứu thương ngoại tỉnh phải “mua” bệnh nhân ở Hà Nội?; Formosa lén lút chôn chất thải ở trang trại của Giám đốc Công ty Môi trường; Gây bức xúc lớn, các dự án giao thông BOT được Quốc hội đưa vào giám sát; Vụ gần 400 GV ở Thanh Hóa mất việc: 50-100 triệu đồng chạy làm GV hợp đồng?

  • Thoi su 24h117 Co gai tre xinh dep tu vong ben ve duong
    Thời sự 24h(11/7): Cô gái trẻ xinh đẹp tử vong bên vệ đường

    Sự cố môi trường Formosa: Xác định hàm lượng độc tố dưới đáy biển; Thuê giúp việc 6 triệu/tháng, chủ nhà phẫn nộ vì em bé bị véo tai, ăn tát; Nhà máy làm chết cá đầu nguồn sông Đà không có khu xử lý nước thải; Từ vụ chặn xe cấp cứu: Bảo vệ bệnh viện hay lực lượng..."bảo kê"?; Dọa đuổi ông lão xuống xe, nhân viên xe buýt bị đình chỉ việc

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 107167
    Sự kiện quốc tế nổi bật (10/7-16/7)

    Toà PCA ra phán quyết Trung Quốc không có chủ quyền lịch sử ở Biển Đông; Tân Thủ tướng Anh Theresa May công bố danh sách nội các mới; Khủng bố đẫm máu đúng Quốc khánh Pháp; Đảo chính thất bại ở Thổ Nhĩ Kỳ... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 107 167
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (10/7- 16/7)

    Ổ bệnh bạch hầu đang bùng phát mạnh tại Bình Phước; Bác sĩ ra chợ xin từ thiện cứu 2 bé song sinh dính liền; Cảm động câu chuyện về sản phụ ung thư phổi quyết giữ thai nhi; Mách bạn bài thuốc điều trị sẩy thai từ hàng trăm năm trước;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1007 16072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (10/07- 16/07/2016)

    Lại nóng chuyện huy động 500 tấn vàng trong dâm, lãi suất tiêu dùng lên tới 70-80%/năm, EVN chiếm hơn 1/3 tổng số nợ mà Chính phủ phải bảo lãnh, nhiều ngân hàng báo lãi khủng trong quý II, kiểm tra xử phạt hàng loạt công ty đa cấp... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là nhữ