Thứ sáu, 10 Tháng mười 2008, 08:11 GMT+7

Mâm ngũ quả - Một tục lệ đẹp đẽ đầy nét nhân văn

Nguqua.jpgNgày Tết, gia đình nào cũng có mâm ngũ quả dâng lên bàn thờ tổ tiên, ông bà. Mâm ngũ quả bên cành đào, câu đối đỏ, bức tranh Tết, bánh chưng xanh... tạo nên khung cảnh ấm áp của mỗi gia đình khi Tết đến xuân về.

Không biết phong tục này có từ bao giờ, phải chăng vì đất nước ta vốn bốn mùa hoa trái, nhất là vào mùa Xuân hoa quả càng rộ. Hoa qủa là lộc của thiên nhiên, đất trời. Lộc Xuân càng quý. Dâng lộc trời, cúng ông bà, tổ tiên trong những ngày đầu Xuân thật là một tục lệ đẹp đẽ đầy nét nhân văn.

Cứ vào khoảng 28 tháng Chạp âm lịch thì nhà nhà đều cho bày biện một mâm ngũ quả kèm với nhiều sản vật khác trên bàn thờ. Mâm ngũ quả thường bày trên một cái mâm bằng gỗ tiện, sơn son, có chân, gọi là mâm bồng. Nếu không có mâm bòng, có thể bày trên một cái đĩa to, nhưng phải đặt trên chồng bánh chưng để tạo dáng cao, uy nghiêm, thành kính.

Mâm ngũ quả có 5 loại. Tại sao lại 5? Theo các vị cao niên, am tường về Nho giáo thì xuất xứ của mâm ngũ quả có liên quan đến quan niệm triết lý Khổng giáo của phương Ðông, thế giới được tạo nên từ năm bản nguyên - gọi là “ngũ hành”: Kim - Mộc - Thuỷ - Hỏa - Thổ, nghĩa là 5 yếu tố cấu thành vũ trụ. Còn theo quan niệm của dân gian thì “quả“ (trái cây) được xem như biểu tượng cho thành quả lao động một năm. Ông cha ta chọn 5 loại trái cây để cúng đêm giao thừa là ngụ ý rằng : Những sản vật này đựơc kết tinh từ công sức, mồ hôi, nước mắt của con người lao động, kính dâng lên đất trời, thần thánh trong giờ phút linh thiêng của vũ trụ vạn vật sinh tồn. Tư tưởng, hình ảnh ấy đã ăn sâu và tâm thức của người Việt Nam bao đời nay.

Ðã gọi là ngũ quả thì nhất thiết phải là 5 loại quả. Nhưng các vùng, các miền do mùa xuân hoa trái khác nhau, nên mâm ngũ quả cũng khác nhau như: chuối, bưởi, phật thủ, dưa hấu, cam, quýt, dừa, na, hồng xiêm, táo...

Mỗi quả mang một ý nghĩa:

Chuối - phật thủ: như bàn tay che chở.

Bưởi - dưa hấu: căng tròn, mát lành, hứa hẹn năm mới đầy ngọt ngào, may mắn.

Hồng - quýt: rực lên màu sắc mạnh mẽ, tượng trưng cho sự thành đạt.

Ở vùng Thủ Dầu Một, ngày Tết hầu như nhà nào cũng có mâm lễ: Long - Lân - Quy - Phụng. Kết từ hoa quả - tứ linh hoàn toàn mang tính hình tượng như hoa quả kết thành “vật thực”, thể hiện lòng thành của con cháu tưởng nhớ gia tiên, cảm tạ ơn trời, ơn đất.

Mâm ngũ quả trong Nam cũng khác so với ngoài Bắc. Trên mâm ngũ quả ở ngoài Bắc thường có : Bưởi, đào, quýt, chuối, hồng. Có khi người ta thay bưởi bằng phật thủ hoặc lựu Mâm ngũ quả trong Nam vẫn cứ giữ nguyên truyền thống là mãng cầu, sung, dừa xiêm, đu đủ, xoài mà các bà thường quan niệm sơ đẳng là “cầu - sung - vừa - đủ - xài”.

Một mâm ngũ quả được bày dưới cùng là một nải chuối to già còn xanh, nải chuối đều, hoặc 2 nải chuối nhỏ ghép bên nhau như một chiếc bệ cong gồm 2 tầng nâng đỡ hoàn toàn hoa trái khác. Ở đây có sự phối hợp màu sắc, mâm ngũ quả đẹp là đủ màu sắc rực rỡ. Chính giữa bệ mâm xanh sẫm, trước đây bày quả phật thủ . Ngày nay ít trồng phật thủ nên thường thay bằng quả bưởi to, càng to càng đẹp. Bưởi chín vàng, tươi nổi bật trên bệ chuối màu xanh. Những quả chín đỏ đặt xung quanh, những chỗ khuyết dưới đặt xen kẽ quýt vàng và táo màu xanh ngọc, còn bao nhiêu lá xanh cố tình để sót lại ở cuống quả như hoàn thiện những nét trang trí cuối cùng.

Mâm ngũ quả đã làm quang cảnh ngày Tết và không gian cúng thêm phần ấm áp, rực rỡ mà hài hoà. Nó thể hiện sinh động ý tưởng triết lý - tín ngưỡng - thẩm mỹ ngày Tết. Tìm hiểu về mâm ngũ quả cũng là tìm hiểu về nguồn gốc, lịch sử, truyền thống tốt đẹp để chúng ta nhớ lại ông bà, tổ tiên.

Vietbao: (Theo: hanoi.vnn.vn)


Nhận xét tin Mâm ngũ quả - Một tục lệ đẹp đẽ đầy nét nhân văn

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Mâm ngũ quả - Một tục lệ đẹp đẽ đầy nét nhân văn bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Mam ngu qua Mot tuc le dep de day net nhan van ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Mâm ngũ quả - Một tục lệ đẹp đẽ đầy nét nhân văn ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Phong Tục Tập Quán của chuyên mục Khám Phá Việt Nam.

tray of five fruits - A full feature beautiful custom humanities
Last Year , plate of five fruits, tradition, beauty, family, grandparents, human, warm, blue, focus, Flowers, bananas, nectarines

Last Year, every family who has a tray of five fruits offered to the ancestors altar and grandparents. tray next five fruits peach, red parallel sentences, New Year paintings, green ... make cakes warm scene of a family when TET spring ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM




  • Su kien quoc te noi bat tu 277 den 28
    Sự kiện quốc tế nổi bật (từ 27/7 đến 2/8)

    Mỹ và EU áp đặt lệnh trừng phạt mới, nặng nề nhất kể từ sau Chiến tranh Lạnh đối với Nga, sóng gió tiếp tục nổi lên trên Biển Đông và Biển Hoa Đông, ông Chu Vĩnh Khang bị Đảng Cộng sản Trung Quốc điều tra vì tội tham nhũng... là những tin tức nổi bật nhất trong tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 277 028
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (27/7 - 02/8)

    Trung Quốc rút giàn khoan 981, Việt Nam vẫn tính phương án kiện; Bệnh viện dùng máy xét nghiệm cũ không rõ nguồn gốc; Người nước ngoài bị hành hung vì thiếu tiền taxi ở Đà Nẵng hay những tin tức về thực phẩm bẩn tràn lan đường phố là những thông tin nổi bật tuần qua (27/7 - 02/8).

  • Ban tin suc khoe tuan tu 27728
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 27/7-2/8)

    TPHCM: Bệnh tiêu chảy có nguy cơ bùng phát; Bất thường: 10 trẻ tử vong vì dịch viêm não Nhật Bản B; 5 loại nước uống giúp bạn giảm cân hiệu quả; Giun sán bò lổm ngổm trên miếng thịt lợn mua trong siêu thị; Trường hợp ối vỡ sớm có nguy hại gì?; "Choáng váng" khách sạn tình yêu ở Nhật bản... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 2707 0208
    Toàn cảnh Showbiz tuần (27/07 – 02/08)

    Nguyên nhân chia tay giữa Tiến Dũng và Hải Băng, Mai Phương Thúy rút khỏi showbiz, Ngọc Trinh khoe bộ túi xách hàng hiệu xa xỉ, Nguyên Vũ sàm sỡ vòng 1 của Quế Vân khi cả hai mặc áo in hình cờ Tổ quốc, đám cưới ngọt ngào của Kim Hiền, cuộc ẩu đả giữa Orlando Bloom và Justin Bieber, tin đồn ly hôn của Beyonce và Jay Z...là những thông tin nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2707 0208
    Tin An ninh – Pháp luật tuần qua (27/07 – 02/08)

    Đề xuất công khai danh tính người mua dâm; Những vụ án đau lòng bắt nguồn từ ngoại tình; Nữ sinh Nhật sát hại, chặt xác bạn cùng lớp; Thầy giáo dụ nữ sinh quan hệ để nâng điểm; Câu chuyện về tử tù cuối cùng bị xử bắn; Cảnh sát giao thông và những vụ bắt nóng tội phạm ngay giữa phố;........là những tin đáng chú ý trong tuần.