Thứ hai, 18 Tháng tám 2008, 11:57 GMT+7

Lễ hội Chăm

lhcham.jpgDân tộc Chăm được biết đến với các tên Chàm, Chiêm Thành, Hroi. Người Chăm sống tập trung ở Ninh Thuận, Tây Ninh, Đồng Nai, Bình Thuận, Phú Yên… mang theo nhiều ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ, Sa Huỳnh, Óc Eo, Đông Sơn và văn hóa Trung Quốc…

Chắt lọc tinh hoa từ những nguồn văn hóa ấy, văn hóa Chăm tự tạo cho mình một nét riêng biệt, ấn tượng. Nhắc đến văn hóa Chăm, người ta nghĩ ngay đến kiến trúc, điêu khắc và nghệ thuật múa đặc sắc. Nhắc đến lễ hội Chăm, người ta nghĩ ngay đến các lễ hội dân gian truyền thống (lễ hội Katê, lễ hội Ra mư van…). Nhắc đến các nghề thủ công, người ta nghĩ ngay đến nghề đồ gốm, dệt vải sợi bông, dệt thổ cẩm… và hơn hết là một kho tàng văn học bề thế của người Chăm từ truyền thống đến hiện đại, góp thêm cái nhìn đầy đủ, toàn diện về một nền văn hóa nghệ thuật khá độc đáo nhưng còn nhiều mới mẻ này.

Nguồn gốc ra đời và quá trình phát triển nghề làm gốm của người Chăm vẫn là một câu hỏi bỏ ngỏ nhưng với từng gia đình những công việc này lại quen thuộc từ bao đời nay. Ngày nay kỹ thuật bàn xoay đã nâng năng xuất của nghề làm gốm trong cộng đồng các dân tộc khác lên gấp nhiều lần, nhưng với người Chăm vẫn chỉ là bóng dáng những phụ nữ cần mẫn đi quanh hòn kê. Tấm lòng và bàn tay khéo léo của họ thổi vào những tảng đất sét vô tri tạo nên một tên gọi riêng, cái nào cũng đều đặn, duyên dáng và tinh tế như nhau dù chúng chưa từng biết đến một khuôn đúc nào.

Cùng với nghề làm gốm, nghề dệt vải của người Chăm đã làm ra nhiều sản phẩm không chỉ cung cấp trong cộng đồng của họ. Từ khung dệt của người Chăm, biết bao tấm chăn, vải, tấm khăn, họa tiết sắc sảo, màu sắc hài hòa được các vua chúa sử dụng. Thiếu nữ Chăm coi việc miệt mài bên khung cửi là một yếu tố được công nhận sự khéo léo và trưởng thành của mình.

Người Chăm đã xây dựng nên rất nhiều đền tháp để thờ các vị thần, vua chúa của họ. Vương triều Chămpa đã lùi dần vào quá khứ nhưng những di sản quý báu hoàng tộc Chăm để lại vẫn được gìn giữ.

Đến với lễ hội Chăm, mở đầu cho tháng Ra mư van là lễ Suc zân. Tất cả các tu sĩ chức sắc đều tập trung ở thánh đường đọc kinh báo hiếu tôn vinh thánh thượng Cô cúc- người khai sinh ra dân tộc Chăm. Trong tháng Ramưvan tất cả những tín đồ đều phải nhịn hút thuốc, đàn ông ko ngủ chung với vợ và chỉ được ăn uống lúc thanh tịnh về đêm. Theo các vị bô lão Chăm: trong tháng Ramưvan nhịn ăn là điều bắt buộc, nhịn ăn để cảm thông với người nghèo, tĩnh tâm suy nghĩ điều thiện, sám hối với điều ác để tu tâm tiết dục, tránh thèm muốn vật chất tầm thường, giữ cho tâm hồn trong sạch.

Katê là Tết quan trọng và lớn nhất của người Chăm Bàlamôn đến cùng với màu tím hoa talylao trên các ngọn đồi, lúc này với người Kinh là tháng 9 dương lịch. Mặc dù có rất nhiều lễ hội trong năm những Katê là ngày lễ có ý nghĩa quan trọng nhất giống như Tết nguyên đán của người Kinh. Những người phụ nữ Chăm bắt đầu bận rộn với việc ngâm gạo, nhồi bột cho những món bánh dân tộc, mỗi món ăn mang một thông điệp riêng để tưởng nhớ đến xuất xứ của tổ tiên những nghề truyền từ đời cha ông họ, những thức ăn do trời đất ban tặng. Những món ăn trong dịp này thường rất phong phú và được chuẩn bị từ trước đó nhiều ngày nhưng hầu như gia đình nào cũng làm món bánh Gang bằng lòng trứng vịt và mật ong, món bánh gừng thịt dê nấu… Những nhà khá giả hơn còn đãi khách bằng rượu pha tiết dê, họ cho rằng đây là thức uống mang lại nhiều sinh lực cho con người, giúp họ vượt qua những đau yếu thông thường và có sức khỏe tái tạo nòi giống.

Những vị tiền hiền có công với dân tộc, những người dẫn thủy nhập điền, những người sáng tạo ra trời đất Pôynênaga được tưởng nhớ và tôn vinh bằng nhiều hình thức văn hóa độc đáo. Những xóm làng người Chăm trong dịp này không chỉ rộn ràng với nhịp điệu kèn saranai, trống paranưng trống guynăng mà còn bừng lên một sức sống mới qua màu áo của những nam thanh nữ tú những khăn quàng kim tuyến óng ánh dưới ánh mặt trời, những chiếc quạt e ấp trong tay các cô gái.

Tết Katê thiêng liêng không chỉ riêng với người Chăm mà còn là dịp thực hiện nghi lễ được tôn trọng từ bao đời nay với người Daklây một dân tộc anh em cùng chung sống trên mảnh đất cuối dãy Trường Sơn này đó là lễ hoàn trả trang phục đồ dùng của Pôynênaga.

Hằng năm vào dịp Ka tê người Daklây mang những trang phục họ đã giữ lại của mẹ xuống làng Chăm để làm lễ. Cùng 1 dòng máu cùng tôn vinh nữ thần xứ sở, người Dak lây coi chuyện mang lễ vật về là trách nhiệm của mình. Đám rước đi qua nhiều xóm làng trong tiếng nhạc tưng bừng của người Dak lây và trong ánh mắt ngưỡng mộ vô tư của người Chăm, ngược chiều với họ đoàn đi đám rộn ràng xiêm áo, nhạc cụ đang chờ sẵn, họ nhập làm một, thành kính nhưng không kém phần náo nức tiến về những ngôi tháp cổ thiêng liêng nơi sẽ diễn ra những nghi lễ không thể thiếu được trong tâm linh hai dân tộc.

Nhìn họ hòa chung lời ca điệu mua, giả thuyết một cội nguồn chung của hai dân tộc đã có những minh chứng đầy sức mạnh. Cũng trong lễ hội này, những nghề truyền thống của dân tộc cũng được thể hiện qua bàn tay khéo léo của con người Chăm.

Hội Katê chỉ diễn ra trên tháp cổ một ngày, một đêm sau đó làn khói thơm sẽ tỏa lên trên mỗi nếp nhà, người Chăm có dịp quây quần bên nhau nói về những người làm rạng rỡ dòng tộc, những vụ mùa sẽ mang đến cho họ hoặc đơn giản là một nét hoa văn đẹp mắt của các cô gái trong thôn, nét cười sẽ làm rạng rỡ từng gương mặt làm tiếng kèn saranai vời vợi nỗi buồn ngày xưa đã trở nên rộn ràng sôi động hơn.

KaTê và RaMưVan là những lễ hội người Chăm chào đón khi Tết về ngày nay đã là di sản văn hóa của cả dân tộc Việt trên dải đất miền Trung yêu thương.

Phương Trà

Nhận xét tin Lễ hội Chăm

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Lễ hội Chăm bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Le hoi Cham ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Lễ hội Chăm ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Lễ Hội Việt Nam của chuyên mục Khám Phá Việt Nam.

Festivals Care
Cham, Sa Huynh, Oc Strait, China ... and India, Dong Son, Cham, is known, festivals, culture, the people, who, concentration, work, career

The Cham is known for the name Cham, Champa, Hroi. concentrated in Cham people in Ninh Thuan, Tay Ninh, Dong Nai, Binh Thuan, Phu Yen ... bring cultural influences of India, Sa Huynh, Oc Eo, Dong Son and Chinese culture ....

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h1810 No kinh hoang tai TPHCM
    Thời sự 24h(18/10): Nổ kinh hoàng tại TP.HCM

    Vì sao BS Tường không bị truy tố tội "Giết người"?; Nữ PGĐ Sở nói gì về vụ ẩu đả tại khách sạn; Trộm đột nhập siêu thị đã qua mặt bảo vệ thế nào; Thiếu nữ lớp 9 bị cố tình đánh chết để bịt đầu mối...

  • Thoi su 24h1710 Mr Dam lai vung tien choi troi
    Thời sự 24h(17/10): Mr Đàm lại vung tiền chơi trội

    Sự cố sập hàng loạt website: Nghi vấn bị phá hoại; Xuất hiện xe đặc chủng 13 tỷ chuyên ‘bắt’ xe quá tải; Mr.Đàm lại vung tiền chơi trội; Bộ CA điều tra vụ tàu Sunrise 689 bị cướp biển; Cảnh khó tin tại đường trên cao Hà Nội; 

  • Thoi su 24h1610 HN sap phat nguoi thong qua camera
    Thời sự 24h(16/10): HN sắp "phạt nguội" thông qua camera

    Bệnh viện lớn nhất TPHCM lên tiếng vụ đấu thầu thuốc; Phá đường dây mại dâm trăm đô, chỉ tiếp khách Tây; Hà Nội sắp "phạt nguội" thông qua 450 camera; Giết cha ở Vĩnh Long mang xác lên Sài Gòn phi tang;

  • Thoi su 24h1510 Bat pho chanh thanh tra GTVT
    Thời sự 24h(15/10): Bắt phó chánh thanh tra GTVT

    Chấn động làng quê vụ nữ sinh giết cán bộ huyện; Jennifer Phạm sẽ là thảm họa của Cặp đôi hoàn hảo 2014?; Cá quả Tàu tiêm thuốc mê đổ về chợ; Truy sát từ nhà đến bệnh viện vì can thiệp đụng độ trên đường

  • Thoi su 24h1410 Su co hy huu tren duong sat VN
    Thời sự 24h(14/10): Sự cố hy hữu trên đường sắt VN

    Xử lý xe quá tải "giết" đường: Không có vùng cấm!; Sự cố hy hữu trên đường sắt Việt Nam; Tài xế trong clip "ngược chiều khó tin" ở HN trình diện; Truy sát kinh hoàng từ nhà đến bệnh viện;Việt Nam sắp nhận máy bay hiện đại nhất thế giới; Công an cử người canh rắn "khủng" cực độc... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 13/10.

  • Ban tin suc khoe tuan 121810
    Bản tin sức khỏe tuần (12-18/10)

    Nguy cơ dịch Ebola vào Việt Nam là rất cao; Tâm sự của một bác sĩ: "Ở Việt Nam có nhiều Nina Phạm thầm lặng"; Sốc với công nghệ “thổi phồng” gà còi thành béo căng; 5 cách đơn giản tính chính xác tuổi thai; 3 dấu hiệu thần kinh vô cùng nguy hiểm ở trẻ nhỏ;Học lỏm bí quyết giảm cân an toàn kiệu quả kiểu Hàn Quốc; Sử dụng máy tính bảng gây hại đến xương và vai; Lý do tình dục mùa thu viên mãn nhất trong năm; Chữa mồ hôi tay, chân triệt để nhờ lá lốt...là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1210 1810
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nổ lớn tại TP.HCM: Hóa chất nồng nặc, mảnh thi thể vương vãi; Hộp đen tàu Sunrise 689 biến mất, Bộ Công an vào cuộc; Hà Nội phạt nguội vi phạm giao thông bằng camera: Khó khả thi; Xe điên đâm liên tiếp trên đường Phạm Hùng; Rắn độc tràn về làng tấn công người dân ở Nghệ An ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1210 1810
    Toàn cảnh Showbiz tuần (12/10 – 18/10)

    Nghi án Khánh My làm "đào" quán karaoke, Elly Trần thừa nhận có con, Việt Hương và dàn sao Việt bị đối xử tệ bạc ở Nhật, Hương Tràm 'đá đểu' Robbey, Hà Anh bị cấm diễn 3 tháng, Nhóm F Band dùng khăn Piêu của người Thái làm khổ trong X-Factor, Xuân Lan vướng nghi vấn sinh con với đàn ông đã có vợ, Yanbi bị dân mạng "ném đá" vì miệt thị người đồng tính, Siêu mẫu Võ Hoàng Yến bị tố làm gãy tay đồng nghiệp, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Chae Rim hạnh phúc trong ngày lên xe hoa lần 2 là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1210 1810
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nữ sinh lớp 12 giết cán bộ huyện trong nhà nghỉ; Bàng hoàng những vụ "ngáo đá" lên cơn giết người; Nữ sinh giết con rồi đốt xác để giấu chuyện mang thai; Diễn biến mới vụ TMV Cát Tường ném xác nạn nhân xuống sông; Đến tòa ly hôn, vợ đâm chết chồng trước sân tòa án; Ly cà phê cuối cùng của tử tù đầu tiên bị tiêm thuốc độc;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • The gioi noi bat tuan qua tu 12101810
    Thế giới nổi bật tuần qua (từ 12/10-18/10)

    Căng thẳng Trung - Hàn sau vụ ngư dân Trung Quốc bị bắn chết; Sự xuất hiện của lãnh đạo Kim Jong-un với hình ảnh chống gậy; Biểu tình tại Hồng Kông vẫn căng thẳng; Thế giới tiếp tục cuộc chiến chống dịch bệnh Ebola; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.