Thứ hai, 03 Tháng tám 2009, 09:56 GMT+7

Hò đối đáp: Nét sinh hoạt văn hóa tinh thần của người dân Nam Bộ

Dấu ấn sông rạch đã đi vào tâm thức của người dân Nam Bộ tự bao đời nay, gắn bó với bà con như máu với thịt. Đặc biệt trong văn hóa dân gian Nam Bộ, sông rạch được xem như một yếu tố đặc trưng của văn hóa dân gian. Hò đối đáp ở Nam Bộ là một trong những loại hình diễn xướng dân gian có gắn bó mật thiết với môi trường sông nước.

27.jpg

Hò đối đáp ở Nam Bộ ngoài việc diễn xướng trong quá trình lao động mệt nhọc, gắn với đồng ruộng bao la, còn gắn với những dòng sông mênh mông nước. Có thể nói, chính môi trường sông nước ở đây đã làm nảy sinh những câu hò, điệu hát trên sông. Nếu như thiên nhiên chung quanh con người là cội nguồn của những cảm xúc nghệ thuật, thì sẽ không có gì là lạ khi ta thấy tần số xuất hiện rất cao của hình ảnh sông rạch, thuyền bè xuôi ngược với những bến, những vàm, những doi, những vịnh, những con nước lớn ròng trong sáng tác dân gian, đặc biệt trong ca dao, trong hò đối đáp.

Hò đối đáp ở Nam Bộ cho ta nghe một làn điệu mênh mông, gợi nhớ những cánh đồng bát ngát, những dòng sông phẳng lặng, dằng dặc. Người nông dân thường hát hò để gởi gắm tâm tư, tình cảm, để than thân trách phận và để vơi bớt nỗi nhọc nhằn nhưng cần cù lao động, yêu đồng ruộng và yêu cuộc sống quanh mình. Hò đã ăn sâu vào huyết quản của người dân trên sông rạch thuở ấy:

Chờ em cho mãn kiếp chờ

Chờ cho rau muống lên bờ trổ bông.

Khi nghe chàng trai cất lên câu hò, cô gái liền bẻ lại:

Rau muống trổ bông lên bờ nó trổ

Ai biểu anh chờ mà anh kể công ơn.

Khi cô gái cất tiếng hò:

Khế với canh một lòng chua xót

Mật với gừng một ngọt một cay

Ra về bỏ áo lại đây

Để khuya em đắp gió tây lạnh lùng.

Chàng trai liền đáp trả:

Có lạnh lùng lấy mùng mà đắp

Trả áo cho anh về đi học kẻo trưa.

Chính những câu hò, điệu hát đó đã làm lay động lòng người, giúp con người yêu mến thiên nhiên, cảnh vật, yêu quê hương đất nước và thêm yêu vùng đất thân thương mình đang sống. Và cũng chính những câu giao duyên ấy đã làm nhịp cầu tri âm nối từ trái tim đến trái tim, tình yêu nảy nở cũng từ đó, thật lãng mạn và nên thơ.

... Thấy em có cái gò má hồng hồng...

Phải chi em đừng mắc cỡ...

Đừng mắc cỡ, thì anh xin bồng... em hôn...

Khi nghe người con trai cất câu hò như vậy, người nữ liền hòa theo:

Chuyện vợ chồng đâu có khá bồn chồn...

Anh thương em nên dè dặt...

Chớ để thiên hạ đồn không hay...

Một đêm trăng thật thơ mộng trên sông nước Nam Bộ. Cô gái lơi mái chèo cất giọng hò rơi, chàng trai chèo ghe ngang nghe được liền đáp lại. Hai người hò qua hò lại, chừng cảm mến nhau, anh con trai đi thẳng vào vấn đề hôn nhân, nhưng cô gái còn e ngại vì còn chờ quyết định của mẹ cha:

Đầu giồng có cây duối,

Cuối giồng có cây da,

Ngã ba đường cái có dây tơ hồng.

Con gái chưa chồng tấm lòng hực hỡ!

Con trai chưa vợ ruột thắt như tranh!

Ngó lên mây trắng trời xanh,

Ai ai cũng vậy ưng anh cho rồi!

Nghe chàng trai ngỏ ý, cô gái liền trả lời:

Sông dài gió thoảng...

Em nghe mấy lời của anh than vãn,

Trong dạ em thương cảm bớ chàng!

Phải chi em có quyền sắp đặt giang san,

Thời nợ duyên duyên nợ...

Em cũng chẳng để cho chàng đợi trông!

Anh con trai tiếp lời:

Gió thổi hiu hiu chín chiều ruột thắt,

Nhìn sao bên bắc, nước mắt chảy bên đông!

Ai xui chi cho vợ vợ với chồng chồng,

Biết đây với đó mà ông tơ hồng có xe?

Nghe chàng trai than vãn, cô gái liền trở giọng an ủi, đồng thời đưa ra một số nguyên nhân khiến cho cô không dám nhận lời chàng trai, mặc dù “tình trong như đã mặc ngoài còn e”:

Giao ngôn chắc quá,

Em sợ má em rầy!

Câu tứ mã nan truy,

Em sợ dì em giận!

Để em về nhà thưa lại,

Chừng cha má có đành.

Thời loan phụng,

Em sẽ với bạn lành bắt tay!

Những câu hò vang mãi, truyền tải những tâm tư, nỗi lòng của những người lao động chân chất, hiền hòa. Giọng hò Nam Bộ bay bổng, trải dài trên sông hòa nhịp vào mái chèo khua nước, tạo nên một âm thanh sâu lắng, ngọt ngào.

Ngày xưa, trên các cánh đồng vào mùa cấy, những nam thanh nữ tú của miền thôn dã đã lao vào công việc mệt nhọc, để giải khuây họ cất lên những câu hò đối đáp, cũng là để bày tỏ, trang trải nỗi lòng:

Em thấy anh ăn học mà cũng thông, lợi đây em hỏi mà cái khăn bàn lông mấy đường...

Em ơi, cái khăn bàn lông đây anh đội cũng thường, bây giờ nó cũ mà mấy đường anh cũng quên.

Hoặc một chiếc xuồng câu đang buông trôi trên dòng nước, cảnh sắc thanh bình, dòng sông yên ả, anh thanh niên trong bộ bà ba bạc màu cao hứng ngâm ngợi vài câu:

Bớ chiếc ghe sau chèo mau anh đợi.

Kẻo giông khói đèn bờ bụi tối tăm.

Tiếng hò ngân vang trên dòng sông mênh mông nước, nghe sao êm ái, ngọt ngào, lại một chiếc ghe của cô gái chở hàng bông đi chợ từ xa chèo đến, nghe được câu hò của anh thanh niên, cô cũng liền cao hứng đáp lại:

Bờ bụi tối tăm, anh quơ nhằm cái tộ bể

Cưới vợ có chửa về thổi lửa queo râu.

Hò đối đáp ở Nam Bộ là một nét sinh hoạt văn hóa tinh thần không thể thiếu của người dân nơi đây. Hình thức diễn xướng dân gian này không những chỉ nhằm bộc lộ nỗi lòng mình với quê hương đất nước mà còn nhằm làm giảm bớt những gánh nặng nhọc nhằn trong cuộc sống lao động để mưu sinh, đồng thời nó cũng là cầu nối cho những đôi lứa yêu nhau, cùng nhau tạc dạ ghi lòng, mong có một ngày được gá nghĩa trăm năm.

Vietbao (Theo: queviet.pl)

TIN Khám Phá Việt Nam NỔI BẬT

Nhận xét tin Hò đối đáp: Nét sinh hoạt văn hóa tinh thần của người dân Nam Bộ

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Hò đối đáp: Nét sinh hoạt văn hóa tinh thần của người dân Nam Bộ bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Ho doi dap Net sinh hoat van hoa tinh than cua nguoi dan Nam Bo ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Hò đối đáp: Nét sinh hoạt văn hóa tinh thần của người dân Nam Bộ ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Lễ Hội Việt Nam của chuyên mục Khám Phá Việt Nam.

They retort: ​​Net spiritual and cultural life of Southern people
South, folklore, people, person, rivers and canals, to meet girl, boys, date, they He, water, question

Celebrate rivers have come into the minds of Southern people themselves how life is now, stick with meat such as blood relatives. Especially in Southern folklore, rivers and canals is seen as a typical element of folklore. Date for the meeting in the South is one of ...



  • Thoi su 24h1612 3 tai nan kinh hoang
    Thời sự 24h(16/12): 3 tai nạn kinh hoàng

    Sập hầm thủy điện, 11 người mắc kẹt; Tai nạn kinh hoàng ở Móng Cái, 6 người chết; Phó chủ tịch bị tố đánh dân giữa chợ; Đắm thuyền ở Thái Bình, 6 người chết; Bán sắt vụn chiếc máy bay bỏ quên 7 năm ở Nội Bài... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 16/12.

  • Thoi su 24h1512 5 thuyen vien mat tich tren bien
    Thời sự 24h(15/12): 5 thuyền viên mất tích trên biển

    Xuất hiện "nhân vật mới" tại phiên xử siêu lừa Huyền Như; Bầu Kiên bị tuyên 30 năm tù; 1.000 xe TQ muốn vào du lịch, Bộ Quốc phòng không đồng tình; Miền Bắc chuẩn bị rét dưới 10 độ; 5 thuyền viên mất tích trên biển; Hé lộ "hợp đồng nô lệ" trong showbiz Việt... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 15/12.

  • Thoi su tuan qua Bau Kien bat khoc tai toa
    Thời sự tuần qua: Bầu Kiên bật khóc tại tòa

    Ông Hoàng Văn Nghiên xin trả biệt thự; Một đại gia bị tạt axít khi đang ăn sáng;Lần đầu tiên bầu Kiên bật khóc trước tòa; Vụ Hồ Duy Hải: Tang vật được mua... ngoài chợ?; Cha của bé 2 tuổi bị bỏ rơi trên taxi đã xuất hiện?..

  • Thoi su 24h1312 Bo Y te chi cach tri ran luc
    Thời sự 24h(13/12): Bộ Y tế chỉ cách trị rắn lục

    Thủ tướng phát lệnh khởi công cơ sở 2 BV Bạch Mai, Việt Đức; Bộ Y tế "mách nước" trị rắn lục đuôi đỏ; Thu hồi giấy phép ấn phẩm Dòng đời; ... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 13/12. 

  • Thoi su 24h1212 GD lam gia giay to lua dao hang loat
    Thời sự 24h(12/12): GĐ làm giả giấy tờ lừa đảo hàng loạt

    Thừa Thiên - Huế nhận cấp phép sai cho World Shine; Nghỉ Tết 9 ngày phải làm bù thế nào?; Nhà bị cưỡng chế, ôm can xăng cố thủ; Giám đốc làm giả giấy tờ lừa đảo hàng loạt; Ham theo đàn cá, 7 ngư dân mất tích;Cha của bé 2 tuổi bị bỏ rơi trên taxi đã xuất hiện?... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 12/12.

  • Be trai bi bo roi tren taxi
    Bé trai bị bỏ rơi trên taxi

    Liên quan đến vụ bé trai 2 tuổi bị bỏ rơi trên taxi, người cha xuất hiện và nêu lý do bé Bo bị "lạc" bố mẹ trong đêm.

  • Thuong tet 2015
    Thưởng tết 2015

    Về mức thưởng Tết năm 2015, tôi dự đoán do điều kiện khó khăn sẽ có nhiều doanh nghiệp có mức thưởng khiêm tốn.

  • Xoay quanh viec Hoa hau Nguyen Cao Ky Duyen dang quang
    Xoay quanh việc Hoa hậu Nguyễn Cao Kỳ Duyên đăng quang

    Không chỉ là sinh viên ĐH Ngoại thương, tân hoa hậu Việt Nam 2014 Nguyễn Cao Kỳ Duyên còn từng tốt nghiệp loại giỏi tại một trường THPT nổi tiếng nhất nhì cả nước.

  • Toi pham giang ho noi am anh nguoi dan
    Tội phạm giang hồ - nỗi ám ảnh người dân

    Nhắc đến cái tên Đức “Cổ Lễ”, giới giang hồ trong Nam, ngoài Bắc có lẽ đều biết tiếng. Gã đẹp trai nhưng cũng nóng tính nên sẵn sàng đâm chém kẻ khác dù bất cứ lí do gì.

  • Lich nghi Tet At Mui 2015
    Lịch nghỉ Tết Ất Mùi 2015

    Chính phủ đồng ý phương án nghỉ 9 ngày với Tết Nguyên đán, 4 ngày với Tết Dương lịch, 6 ngày dịp lễ Giỗ tổ và 30/4, 1/5.

  • Toan canh kinh te tuan 712 13122014
    Toàn cảnh kinh tế tuần (7/12 - 13/12/2014)

    Theo khảo sát các Doanh nghiệp, khả năng thưởng Tết Nguyên đán 2015 sẽ vẫn giữ nguyên như năm 2014, và theo báo cáo Tiền lương Toàn cầu tiền lương ở Việt Nam thuộc mức thấp trong khu vực, Vinalines đã chuyển một phần số nợ thành vốn góp của Vietinbank, hơn 99% hộ gia đình tại Hà Nội đã có sổ đỏ, cùng với những thông tin cảnh báo tiêu dùng là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật trong tuần vừa qua.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 71312
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 7-13/12)

    Bộ Y tế ban hành phác đồ điều trị rắn lục đuôi đỏ cắn; Đề kháng kháng sinh - Bao giờ có thuốc chữa?; Đâu là nguyên nhân vô sinh ngày càng tăng?; Tác hại và cách nhận biết rau muống nhiễm chì; Thông tin gây sốc về thủ dâm nữ; Con thông minh nhờ mẹ ốm nghén; 3 động tác cho dân văn phòng có chân thon, khỏe; Những cách kiểm tra sức khỏe thú vị nên thử; Loại rau quý chống ung thư kỳ diệu có nhiều ở Việt Nam... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 0712 1312
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (07/12 - 13/12)

    Gia cảnh đáng thương của thuyền viên bị cướp biển bắn chết; Tái bổ nhiệm giám đốc... sắp về hưu; Bé trai bị quên trên taxi: Người cha xuất hiện; Ồ ạt xây dựng tượng đài; Ông Hoàng Văn Nghiên viết thư xin trả biệt thự ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 0712 1312
    Toàn cảnh Showbiz tuần (07/12 – 13/12)

    Nguyễn Cao Kỳ Duyên đăng quang Hoa hậu Việt Nam 2014, Á hậu Huyền My lộ ảnh mặc nội y diễn bar, Đàm Vĩnh Hưng là nghệ sỹ thu nhiều quảng cáo nhất 2014, Thủy Tiên - Công Vinh chính thức kết hôn ngày 27/12, Mỹ Tâm bất ngờ rút khỏi Làn sóng xanh 2014, Kate Hudson hủy hôn, Henry Cavill bất ngờ chia tay bạn gái, Những sự kiện gây chấn động nền âm nhạc Hàn Quốc năm 2014,... là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 0712 1312
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (07/12 - 13/12)

    Hồ Duy Hải và kỳ án Bưu điện Cầu Voi; Ly kỳ chuyện 'người chết' ra tòa, lãnh án; Đốt người thân: Những vụ án kinh hoàng; Những em bé bị người thân ruột thịt bạo hành gây chấn động; Thi thể nữ chủ nhân và ấm trà tố cáo tội ác; Khát vọng hoàn lương của “ông trùm” gieo rắc “cái chết trắng”;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.