Hà Nội - có một miền đất Phật

Tags: Hà Nội, Việt Nam, Chùa Tây Phương, công trình kiến trúc, có giá trị, được biết đến, Chùa Trăm Gian, văn hoá, miền đất, ngôi chùa, một miền, Chùa Hương, có một, phật, cổ

Miền đất phật này của Hà Nội thuộc Hà Tây (cũ) quy tụ nhiều ngôi chùa cổ, trong tín ngưỡng dân gian, trong niềm tin của nhân dân và du khách hành hương về đây là rất linh thiêng. Từ khi sáp nhập đến nay, không chỉ mở rộng về diện tích, không gian sinh hoạt văn hoá, nhiều vùng của Hà Nội cũng được đầu tư và chú trọng hơn.

Chính vì thế, trong lòng Hà Nội nói chung đã mang nhiều nét văn hoá đặc sắc, khiến cho nền văn hoá cổ vốn đã phong phú, nay lại càng đa dạng hơn. Với việc mở rộng diện tích,  Hà Nội đã có thêm nhiều di tích thắng cảnh mới về hành chính, nhưng xét về gốc tích và giá trị văn hoá, chúng đều có từ lâu đời và mang những ý nghĩa lớn về mặt tâm linh và huyền bí với những điều không thể lí giải.

Nhưng vẫn phải thừa nhận rằng tất cả những điều đó làm cho vốn văn hoá của Hà Nội thêm giàu đẹp.. Những ngôi chùa được coi là miền đất phật như Chùa Hương, chùa Thầy, chùa Trầm, chùa Trăm gian, chùa Tây phương… Đây là những miền cực lạc mà khách hành hương kéo về lễ tế, thăm quan để tỏ lòng thành kính. Chính những địa danh này đã và đang ngày càng làm cho Hà Nội mở rộng với không gian văn hoá giàu truyền thống và đa dạng hơn. 

Non nước chùa Hương

Trước hết, nói đến những di tích thắng cảnh, văn hoá của miền đất này phải nhắc tới chùa Hương. Thực tế chùa Hương hay Hương Sơn là cả một quần thể văn hóa - tôn giáo Việt Nam gồm hàng chục ngôi chùa thờ phật, đền thờ thần và các ngôi đình thờ tín ngưỡng nông nghiệp. Trung tâm chùa Hương nằm ở Mỹ Đức- Hà Nội, ven bờ sông Đáy. Đường xuống hang chùa là một dốc gồm 120 bậc đá. Trong động có vẻ đẹp lạ thường của những nhũ đá tưởng như những công trình điêu khắc tuyệt tác của thiên nhiên.

Nhũ đá ở đây có khối to, có khối nhỏ, có cái đẹp ở toàn khối, có cái đẹp ở dáng dấp tinh vi, có cái rủ từ trên trần xuống, có cái mọc từ dưới đất lên. Tất cả đều tùy theo hình dáng mà được đặt những cái tên rất trần thế, biểu hiện những mơ ước của con người nhứ đụn gạo, cối giã, núi cô, núi cậu…Giá trị nhất về mặt nghệ thuật điêu khắc, không những trong chùa Hương mà kể cả trong toàn bộ hệ thống chùa chiền ở Hương Sơn là pho tượng Phật Quan Âm bằng đá xanh tạc vào thời Tây Sơn. Pho tượng bằng đá, có dáng người thon thon, mặt trái xoan, nét thanh tú, Tượng ngồi ở tư thế đặc biệt, tay phải cầm viên ngọc minh châu, chân trái duỗi, đặt trên một bông sen nở, chân phải co, dưới chân cũng có một bông sen.  Chùa Hương được mệnh danh là Nam thiên đệ nhất động.

Du khách đến đây say lòng bởi vẻ đẹp của non nước hữu tình, được mênh mang giữa sông nước để đi vào sâu vào bên trong chùa. Giữa trời, mây nước xanh ngắt một màu dường như là khoảng thời gian tĩnh lặng thư nhàn để người ta để lại mọi bụi trần và những suy nghĩ bon chen của cuộc sống để chỉ còn tâm hồn thanh sạch tinh khiết chân tu vào với cửa Phật. Chùa Trăm gian còn có tên gọi là chùa Quảng Nghiêm, hay chùa Tiên Lữ nằm trân một quả đồi  cao ở Chương Mỹ - Hà Nội. Chùa được lập từ đời Lý Cao Tông. Sân chùa có gác chuông hai tầng tám mái được xây dựng vào đời Lê Hy Tông (1693) là một công trình kiến trúc có giá trị nghệ thuật cao. 

Chùa Trăm Gian là một quần thể kiến trúc độc đáo. Theo cách tính cứ 4 góc cột là một gian thì chùa có cả thảy 104 gian. Trăm gian, cái tên rất bình dân, dường như muốn nói lên vẻ bề thế của ngôi chùa. Trong chùa có nhà Giá Ngự nhìn ra mặt hồ sen, nơi đặt kiệu thánh để xem trò múa rối nước. Trèo qua mấy trăm bậc gạch xây là tới một toà gác chuông 2 tầng mái, có lan can chạy quây 4 mặt. Các ván bằng đều có chạm hình mây hoa. Tại đây treo một quả chuông cao 1,10 m, đường kính 0,6 m.

Qua gác chuông, leo 25 bậc đá xanh hình rồng mây, đến sân trên có kê một sập đá hình chữ nhật. Chùa chính gồm nhà bái đường, toà thiêu hương và thượng điện. Trong cùng là nhà tổ, giữ lại có lầu trống bên trong treo một trống lớn. Tại đây có 153 pho tượng, hầu hết bằng gỗ, một số ít bằng đất nung, đặc biệt quý là tượng Tuyết Sơn, tượng Quan Thế Âm Bồ Tát . Chùa Trầm cách Thủ đô Hà Nội 30 kilômét về phía Tây Nam, thuộc xã Phụng Châu, huyện Chương Mỹ, tỉnh Hà Tây. Chùa Trầm dù không xa phố xá nhưng lại tĩnh lặng, đậm đà màu sắc cõi thiền, gần đời mà vẫn thanh thoát. Thật ra, đây là cả một cụm danh lam thắng cảnh với núi Trầm và ba ngôi chùa: chùa Trầm Vô Vi, chùa Trầm Hang và chùa Long Tiên.

Tượng trong chùa Tây Phương

Chùa Tây Phương tên chữ là Sùng Phúc tự nằm trên ngọn núi Tây Phương ở thôn Yên, Thạch Thất- Hà Nội. Chùa Tây Phương được xây dựng trên đỉnh đồi Câu Lậu với lối lên bằng hơn 200 bậc thang đá ong. Toàn bộ ngôi chùa là một công trình kiến trúc cổ có giá trị nghệ thuật. Bộ mái hai tầng với các đầu đao vút cong tạo ra vẻ đẹp thanh thoát của ngôi chùa. Chùa Tây Phương với hơn 80 pho tượng cổ và các phù điêu gỗ chạm trổ tinh tế có mặt khắp nơi được coi là một bảo tàng nghệ thuật điêu khắc cổ của Việt Nam.

Nổi bật nhất là bộ tượng thập bát La Hán điêu khắc sống động, những tuyệt tác điêu khắc cổ của nghệ thuật dân gian Việt Nam. Ngoài ra trong chùa còn nhiều tác phẩm nghệ thuật có giá trị như tượng bát bộ Kim Cương, tượng Tuyết Sơn, tượng Di Lặc. Chùa Thầy nay thuộc xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai, Hà Nội. Chùa có tên chữ là “Thiên Phúc tự”, nằm gối vào sườn núi Phật Tích, còn gọi là núi Thầy. Chùa được Nhà nước xếp hạng di tích lịch sử cấp I của quốc gia và là công trình kiến trúc cổ có giá trị độc đáo. Cảnh đẹp đầu tiên vào chùa là một cái hồ lớn. Đây là nơi trình diễn rối nước vào dịp lễ hội hàng năm.

Rời hồ lớn ở chùa, hai bên có hai cây cầu theo phong cách Nhật. Một đường dẫn tới chùa lớn với cái sân hướng ra hồ. Đối diện với cầu là cổng lên chùa nằm trên núi. Từ đây, con đường 251 bậc thang dẫn du khách lên chùa. Hai bên đường có nhiều cây đại cổ thụ, có cây đã hơn 300 tuổi. Những rễ đa rủ dài tạo thành một tấm mành che lấy ban thờ phía trong. Phía trên ban thờ có một con đường nhỏ đi vào một hang đá lớn có thể chứa tới 300 người. Điều đặc biệt của cụm di tích Chùa Thầy là Hang Cắc Cớ mà theo truyền thuyết kể lại, khi chống giặc Nam Hán, hơn 2000 quân sỹ đã hy sinh ở đây. Khói hương quyện với hơi nước tạo nên một làn sương khói mờ ảo như những dải lụa vấn vương trong không khí. Có thể vì hang gắn liền với truyền thuyết ấy nên rất linh thiêng.

Một thoáng chùa Thầy

Hà Nội đang hướng tới một ngàn năm Thăng Long, cả nước đang hướng về mảnh đất lâu đời, giàu văn hoá truyền thống. Đây cũng chính là cơ hội để chúng ta quảng bá và giới thiệu miền đất Phật linh thiêng của Hà Nội nhằm thu hút du khách các nơi đến thăm quan và chiêm ngưỡng cảnh đẹp cũng như tìm hiểu về nền văn hóa - tôn giáo một vùng của Hà Nội. Đó là sự cộng hưởng các nguồn mạch văn hoá dân gian đến văn hoá bác học nhằm phát huy sức mạnh tiềm năng vốn quý để xây dựng nền văn hoá Hà Nội xứng đáng là nơi hội tụ, kết tinh và toả sáng.

Phương Du

Tìm hiểu: Hà Nội, Việt Nam, Chùa Tây Phương, công trình kiến trúc, có giá trị, được biết đến, Chùa Trăm Gian, văn hoá, miền đất, ngôi chùa, một miền, Chùa Hương, có một, phật, cổ