Thứ sáu, 19 Tháng năm 2006, 11:38 GMT+7

Từ điển tiếng Việt dành cho học sinh: Phản tác dụng!

Học sinh hầu hết đang trong quá trình tìm hiểu và tích lũy vốn tiếng Việt cho bản thân. Thay vì phải đóng vai trò một người bạn, cuốn từ điển đã cung cấp những thông tin "phản tác dụng"...

Từ điển là một kho tàng từ ngữ để cho mọi người khám phá. Nhưng đáng tiếc hiện nay, một số quyển sách trong kho tàng đó đã có nhiều lỗi.

Từ những định nghĩa kinh hoàng

Thời gian gần đây, nhiều độc giả đã rất bức xúc khi phản ánh hai cuốn "Từ điển tiếng Việt dành cho học sinh”- NXB Trẻ của tác giả Vũ Chất do Nhà xuất bản Trẻ ấn hành; "Từ điển tiếng Việt" bỏ túi của NXB Thanh niên... cùng chung nội dung và nhiều định nghĩa sai trong từ điển khiến người đọc phải giật mình: từ "buồn cười" có nghĩa là "buồn mà cười"; "khai quật" là "đào mồ lên"; "bụi đời" được tác giả định nghĩa là "người lăn lóc cực khổ nhiều trong xã hội"; "buồm" là "tấm đan bằng lá để gắn lên ghe gió bộc chạy đi"... đó là những lời giải thích trong cuốn từ điển.

Đấy là những lỗi sai khiến cho tiếng mẹ đẻ trở nên xa lạ ngay cả với người Việt, nhất là với học sinh chăng vì lý do này mà học sinh không thể cảm nhận được "sự trong sáng của tiếng Việt"? Và biết đâu, việc hàng loạt bài văn "kinh hồn" được phát hiện trong kỳ thi tuyển sinh ĐH, CĐ 2005 có sự "đóng góp" của những định nghĩa không kém phần... kinh hoàng như thế?!

Về vấn đề này, TS ngôn ngữ học Nguyễn Huy Cẩn (Trưởng phòng Thông tin các Khoa học ngữ - văn ngôn ngữ, Viện Thông tin Khoa học Xã hội) - người có khá nhiều nghiên cứu về tiếng Việt đối với trẻ em, học sinh cho biết, đây là những lỗi sai nghiêm trọng, không thể chấp nhận được. Từ điển cho đối tượng nào cũng có những yêu cầu riêng nhưng đều phải tuân theo nguyên tắc: định nghĩa phải nói được ý nghĩa cơ bản của từ; được khái quát qua nhiều hoàn cảnh và quan trọng là phải phản ánh khách quan. Như vậy, hiểu đơn giản từ điển dành cho học sinh phải đảm bảo được yêu cầu để học sinh nắm được nghĩa cơ bản của từ để vận dụng trong học tập.

Những học sinh lớp càng nhỏ thì mức độ ảnh hưởng càng nghiêm trọng, vì lần đầu tiên các em tiếp xúc chính thức với những từ mà các nhà ngôn ngữ khái quát ra. Với từ "khai quật", "bụi đời" định nghĩa như trên không sai hoàn toàn nhưng chỉ phản ánh được một khía cạnh của từ. Nếu dùng từ khó hiểu hơn để định nghĩa một từ khác thì sẽ phản tác dụng - với kiểu định nghĩa này thì không thể đòi hỏi học sinh Việt Nam học giỏi văn được?! Định nghĩa từ "bụi đời" đơn giản chỉ là "cuộc sống lang thang không nhà cửa, không nghề nghiệp" (trang 86, "Từ điển tiếng Việt" của Viện Ngôn ngữ học xuất bản năm 1998, do Hoàng Phê chủ biên). Định nghĩa "buồn cười" là "buồn mà cười" thì sai hoàn toàn vì người bình thường không dùng đến từ điển cũng hiểu rằng ý từ này là "khó mà nhịn được cười"...

Đến việc sao chép từ điển

Khi tìm hiểu thông tin để phục vụ bài viết, một chuyên gia ngôn ngữ học (xin được giấu tên) đã rất bức xúc khi tâm sự, có những cuốn từ điển từ khi chuẩn bị đến khi đưa ra thị trường chỉ mất có... 3 ngày. Công đoạn phải mày mò nghiên cứu và tìm hiểu nghĩa của các từ được thay thế bằng cách ngồi "bê" nguyên xi từ cuốn từ điển nào đó sang (dù chẳng biết cuốn đó đúng sai thế nào). Do đó, ông không mấy ngạc nhiên khi nghe nói đến những lỗi sai. Làm từ điển được xếp vào loại công việc khổ công nhất trong lĩnh vực ngôn ngữ học. Để có thể phản ánh tiếng Việt một cách đúng đắn, cơ bản nhất, đôi khi chỉ một từ người làm cũng phải tìm hiểu hàng trăm hoàn cảnh trích dẫn. Có những cuốn từ điển Viện Ngôn ngữ học đã "mất đứt"... 15 năm thực hiện, kể từ khi nhận "đơn đặt hàng" đến khi kết thúc.

Theo TS. Nguyễn Huy Cẩn thì "không thể lưu hành những cuốn từ điển nhiều sai sót, không phản ánh đúng thực tế tiếng Việt". Nhưng thực tế, trên đây chỉ là hai trong số hàng trăm cuốn từ điển tiếng Việt đang bày bán trên thị trường. "Lỗ hổng" trong xuất bản dễ dàng thấy là: ai muốn đều có thể làm từ điển vì một lẽ đơn giản chẳng có luật nào cấm.

TS. Cẩn đề xuất, với những cuốn từ điển có tác động xã hội lớn phải có hội đồng chuyên môn thông qua mới cho xuất bản. Câu hỏi: "Có nên thả nổi những vấn đề xuất bản liên quan đến xã hội?", không phải bây giờ mới được đặt ra. Nhưng đã đến lúc không thể làm ngơ khi chúng ta luôn muốn học sinh điều hay, cái đẹp, nhưng nghịch lý ở chỗ các em quá dễ dàng tiếp xúc với những kiến thức sai, văn hóa phẩm không lành mạnh... vì chúng được bày bán công khai!

Mai Minh - Hồng Hạnh

Việt Báo

Chủ đề liên quan

TIN Giáo Dục NỔI BẬT

Tuyển sinh ĐH, CĐ từ 2015: Dạng thức bài thi mới sẽ thế nào?

Ngay khi ĐH Quốc gia Hà Nội (ĐHQG HN) tung ra phương án 1 bài thi đánh giá năng lực xét tuyển vào đại học (ĐH) thực hiện từ năm 2015, dư luận cha mẹ học sinh và thí sinh rất nóng lòng muốn biết thông tin về bài thi này.

Nhận xét tin Từ điển tiếng Việt dành cho học sinh: Phản tác dụng!

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Từ điển tiếng Việt dành cho học sinh: Phản tác dụng! bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Tu dien tieng Viet danh cho hoc sinh Phan tac dung ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Từ điển tiếng Việt dành cho học sinh: Phản tác dụng! ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Giáo Dục của chuyên mục Giáo Dục.

Vietnamese Dictionary for Students: Side effects!
Counterproductive, linguistics, capital accumulation, for myself, dictionaries, Vietnamese, students, the definition, for, learn, book, person, wrong, to the

most students are being process of capital accumulation and learn Vietnamese language for themselves. Rather than have to play a friend, dictionary information provided "counterproductive" ....

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2310 Nu tai xe dam 10 nguoi nhap vien
    Thời sự 24h(23/10): Nữ tài xế đâm 10 người nhập viện

    Tách huyện Phú Quốc, Kiên Giang bầu Phó chủ tịch; Sở Y tế báo cáo khẩn vụ bé gái tử vong ở Quốc Oai; Khoảnh khắc hiếm thấy của các BTV nổi tiếng VTV; Nữ tài xế đâm 10 người nhận đạp nhầm chân ga

  • Thoi su 24h2110 Ong Ba Thanh vang mat tai ky hop QH
    Thời sự 24h(21/10): Ông Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH

    Ông Nguyễn Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH; Điều lạ ở ‘lãnh địa’ của xe quá tải; Dư luận trái chiều về cái chết của TTGT nhảy lầu; Trưởng phòng y tế huyện bị chém vỡ sọ...

  • Thoi su 24h1810 No kinh hoang tai TPHCM
    Thời sự 24h(18/10): Nổ kinh hoàng tại TP.HCM

    Vì sao BS Tường không bị truy tố tội "Giết người"?; Nữ PGĐ Sở nói gì về vụ ẩu đả tại khách sạn; Trộm đột nhập siêu thị đã qua mặt bảo vệ thế nào; Thiếu nữ lớp 9 bị cố tình đánh chết để bịt đầu mối...

  • Thoi su 24h1710 Mr Dam lai vung tien choi troi
    Thời sự 24h(17/10): Mr Đàm lại vung tiền chơi trội

    Sự cố sập hàng loạt website: Nghi vấn bị phá hoại; Xuất hiện xe đặc chủng 13 tỷ chuyên ‘bắt’ xe quá tải; Mr.Đàm lại vung tiền chơi trội; Bộ CA điều tra vụ tàu Sunrise 689 bị cướp biển; Cảnh khó tin tại đường trên cao Hà Nội; 

  • Thoi su 24h1610 HN sap phat nguoi thong qua camera
    Thời sự 24h(16/10): HN sắp "phạt nguội" thông qua camera

    Bệnh viện lớn nhất TPHCM lên tiếng vụ đấu thầu thuốc; Phá đường dây mại dâm trăm đô, chỉ tiếp khách Tây; Hà Nội sắp "phạt nguội" thông qua 450 camera; Giết cha ở Vĩnh Long mang xác lên Sài Gòn phi tang;

  • Ban tin suc khoe tuan tu 19 2510
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 19 - 25/10)

    Nhiều nghi vấn vụ bé gái chết bất thường tại bệnh viện Quốc Oai: Chẩn đoán rối loạn tiêu hóa, chết vì viêm màng não?; Bác sỹ "ế ẩm", giáo sư đông nghẹt “khách”; Bệnh viện K bị tố “nhũng nhiễu” bệnh nhân; Dầu bẩn Đài Loan nghi lấy nguyên liệu từ Việt Nam?; Bị cúm khi mang thai có nguy hiểm không?; Những cách giảm cân bằng bưởi hiệu quả nhất; Tác dụng phụ kỳ diệu của cực khoái với nam giới; Dùng nước hoa có thể gây ung thư?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1910 2510
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/10 - 25/10)

    Khai mạc kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa 13; Bé gái chết bất thường ở bệnh viện; Nội Bài, Tân Sơn Nhất bị xếp hạng sân bay tệ nhất châu Á; Gửi iPhone qua bưu điện, nhận... 2 cục đá; Bác sĩ từ chối cấp cứu, bệnh nhân tử vong ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1910 2510
    Toàn cảnh Showbiz tuần (19/10 – 25/10)

    Đại sứ bảo vệ động vật hoang dã Thu Minh dùng mật gấu tươi, Vương miện Hoa hậu Việt Nam 2014 trị giá 2,5 tỷ đồng, Vợ cũ tố Lam Trường là người cha thiếu trách nhiệm, Yanbi miệt thị người đồng tính, Hồ Ngọc Hà bị loại tại MTV EMA 2014, Giang Hồng Ngọc đăng quang X - Factor - Nhân tố bí ẩn 2014, Loki Bảo Long bị tố bỏ thi vì yêu lăng nhăng, Nhạc phim do Sơn Tùng M-TP sáng tác lại bị tố đạo nhạc Hàn, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Orlando Bloom đang bí mật hẹn hò với Selena Gomez,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1910 2510
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/10 - 25/10)

    Xót lòng những vụ giết con rồi tự tử; Vụ Thẩm mỹ viện Cát Tường và những điều bất ngờ; Tử tù hiếp dâm tự tử 3 lần vì sợ tiêm thuốc độc; Chân tướng quân sư số một của ông trùm ma túy; “Siêu trộm” kim cương xuyên lục địa bị bắt giữ; Chuyện chưa kể về phiên toà xử “ông trùm” Khánh trắng;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tin The gioi noi bat tuan qua tu 19102510
    Tin Thế giới nổi bật tuần qua (từ 19/10-25/10)

    Vụ xả súng kinh hoàng tại tòa nhà quốc hội Canada; Hải quân Thụy Điển đã phát động một cuộc săn tìm tàu lạ trên biển; Giải mã một loạt diễn biến bí ẩn ở Triều Tiên; Bình luận xung quanh việc Trung Quốc mở rộng bãi Đá Chữ Thập ở Trường sa; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.