Từ điển tiếng Việt dành cho học sinh: Phản tác dụng!

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Học sinh hầu hết đang trong quá trình tìm hiểu và tích lũy vốn tiếng Việt cho bản thân. Thay vì phải đóng vai trò một người bạn, cuốn từ điển đã cung cấp những thông tin "phản tác dụng"...

Từ điển là một kho tàng từ ngữ để cho mọi người khám phá. Nhưng đáng tiếc hiện nay, một số quyển sách trong kho tàng đó đã có nhiều lỗi.

Từ những định nghĩa kinh hoàng

Thời gian gần đây, nhiều độc giả đã rất bức xúc khi phản ánh hai cuốn "Từ điển tiếng Việt dành cho học sinh”- NXB Trẻ của tác giả Vũ Chất do Nhà xuất bản Trẻ ấn hành; "Từ điển tiếng Việt" bỏ túi của NXB Thanh niên... cùng chung nội dung và nhiều định nghĩa sai trong từ điển khiến người đọc phải giật mình: từ "buồn cười" có nghĩa là "buồn mà cười"; "khai quật" là "đào mồ lên"; "bụi đời" được tác giả định nghĩa là "người lăn lóc cực khổ nhiều trong xã hội"; "buồm" là "tấm đan bằng lá để gắn lên ghe gió bộc chạy đi"... đó là những lời giải thích trong cuốn từ điển.

Đấy là những lỗi sai khiến cho tiếng mẹ đẻ trở nên xa lạ ngay cả với người Việt, nhất là với học sinh chăng vì lý do này mà học sinh không thể cảm nhận được "sự trong sáng của tiếng Việt"? Và biết đâu, việc hàng loạt bài văn "kinh hồn" được phát hiện trong kỳ thi tuyển sinh ĐH, CĐ 2005 có sự "đóng góp" của những định nghĩa không kém phần... kinh hoàng như thế?!

Về vấn đề này, TS ngôn ngữ học Nguyễn Huy Cẩn (Trưởng phòng Thông tin các Khoa học ngữ - văn ngôn ngữ, Viện Thông tin Khoa học Xã hội) - người có khá nhiều nghiên cứu về tiếng Việt đối với trẻ em, học sinh cho biết, đây là những lỗi sai nghiêm trọng, không thể chấp nhận được. Từ điển cho đối tượng nào cũng có những yêu cầu riêng nhưng đều phải tuân theo nguyên tắc: định nghĩa phải nói được ý nghĩa cơ bản của từ; được khái quát qua nhiều hoàn cảnh và quan trọng là phải phản ánh khách quan. Như vậy, hiểu đơn giản từ điển dành cho học sinh phải đảm bảo được yêu cầu để học sinh nắm được nghĩa cơ bản của từ để vận dụng trong học tập.

Những học sinh lớp càng nhỏ thì mức độ ảnh hưởng càng nghiêm trọng, vì lần đầu tiên các em tiếp xúc chính thức với những từ mà các nhà ngôn ngữ khái quát ra. Với từ "khai quật", "bụi đời" định nghĩa như trên không sai hoàn toàn nhưng chỉ phản ánh được một khía cạnh của từ. Nếu dùng từ khó hiểu hơn để định nghĩa một từ khác thì sẽ phản tác dụng - với kiểu định nghĩa này thì không thể đòi hỏi học sinh Việt Nam học giỏi văn được?! Định nghĩa từ "bụi đời" đơn giản chỉ là "cuộc sống lang thang không nhà cửa, không nghề nghiệp" (trang 86, "Từ điển tiếng Việt" của Viện Ngôn ngữ học xuất bản năm 1998, do Hoàng Phê chủ biên). Định nghĩa "buồn cười" là "buồn mà cười" thì sai hoàn toàn vì người bình thường không dùng đến từ điển cũng hiểu rằng ý từ này là "khó mà nhịn được cười"...

Đến việc sao chép từ điển

Khi tìm hiểu thông tin để phục vụ bài viết, một chuyên gia ngôn ngữ học (xin được giấu tên) đã rất bức xúc khi tâm sự, có những cuốn từ điển từ khi chuẩn bị đến khi đưa ra thị trường chỉ mất có... 3 ngày. Công đoạn phải mày mò nghiên cứu và tìm hiểu nghĩa của các từ được thay thế bằng cách ngồi "bê" nguyên xi từ cuốn từ điển nào đó sang (dù chẳng biết cuốn đó đúng sai thế nào). Do đó, ông không mấy ngạc nhiên khi nghe nói đến những lỗi sai. Làm từ điển được xếp vào loại công việc khổ công nhất trong lĩnh vực ngôn ngữ học. Để có thể phản ánh tiếng Việt một cách đúng đắn, cơ bản nhất, đôi khi chỉ một từ người làm cũng phải tìm hiểu hàng trăm hoàn cảnh trích dẫn. Có những cuốn từ điển Viện Ngôn ngữ học đã "mất đứt"... 15 năm thực hiện, kể từ khi nhận "đơn đặt hàng" đến khi kết thúc.

Theo TS. Nguyễn Huy Cẩn thì "không thể lưu hành những cuốn từ điển nhiều sai sót, không phản ánh đúng thực tế tiếng Việt". Nhưng thực tế, trên đây chỉ là hai trong số hàng trăm cuốn từ điển tiếng Việt đang bày bán trên thị trường. "Lỗ hổng" trong xuất bản dễ dàng thấy là: ai muốn đều có thể làm từ điển vì một lẽ đơn giản chẳng có luật nào cấm.

TS. Cẩn đề xuất, với những cuốn từ điển có tác động xã hội lớn phải có hội đồng chuyên môn thông qua mới cho xuất bản. Câu hỏi: "Có nên thả nổi những vấn đề xuất bản liên quan đến xã hội?", không phải bây giờ mới được đặt ra. Nhưng đã đến lúc không thể làm ngơ khi chúng ta luôn muốn học sinh điều hay, cái đẹp, nhưng nghịch lý ở chỗ các em quá dễ dàng tiếp xúc với những kiến thức sai, văn hóa phẩm không lành mạnh... vì chúng được bày bán công khai!

Mai Minh - Hồng Hạnh

Việt Báo
Comment :Từ điển tiếng Việt dành cho học sinh: Phản tác dụng!
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Từ điển tiếng Việt dành cho học sinh: Phản tác dụng! bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Tu dien tieng Viet danh cho hoc sinh Phan tac dung ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Từ điển tiếng Việt dành cho học sinh: Phản tác dụng! ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Giáo Dục
Vietnamese Dictionary for Students: Side effects!
Counterproductive, linguistics, capital accumulation, for myself, dictionaries, Vietnamese, students, the definition, for, learn, book, person, wrong, to the
most students are being process of capital accumulation and learn Vietnamese language for themselves. Rather than have to play a friend, dictionary information provided "counterproductive" ....
Thí sinh nên chọn trường nào khi biết điểm THPT QG?

Sau khi Bộ GD&ĐT công bố điểm thi THPT quốc gia, thí sinh cần lưu ý việc xét tuyển vào các trường đại học.

Đề thi - Đáp án môn Địa lý kỳ thi Quốc gia

Sáng 3/7, các sĩ tử làm bài thi Địa lý, thời gian 180 phút - môn có số lượng thí sinh đứng thứ ba trong số năm môn tự chọn.

Bát nháo tư vấn du học
Bát nháo tư vấn du học

Tại TP Hồ Chí Minh, theo báo cáo của cơ quan chức năng, toàn thành phố hiện có khoảng 1.000 đơn vị tư vấn du học nhưng chỉ có 64 đơn vị được cấp phép.

  • Thoi su 24h2306 Cha om con 28 thang tuoi nhay lau tu tu
    Thời sự 24h(23/06): Cha ôm con 28 tháng tuổi nhảy lầu tự tử

    Tai nạn thảm khốc trên đèo Prenn: Cấm xe lưu thông vào ban đêm; Nhân viên BV Bạch Mai "buôn" điện thoại: "Buôn" 4 phút; Cặp bồ với "chồng nhà người ta", cô gái trẻ bị lột áo ngay tại nơi làm việc; Thảm sát Bình Phước: Gian nan nộp tiền khắc phục hậu quả; Thanh Hoá: Phát hiện nhầm con sau 4 năm vì cha mẹ trắng trẻo, con ngăm đen

  • Thoi su 24h2206 Hung thu giet hai nu sinh lop 12
    Thời sự 24h(22/06): Hung thủ giết hại nữ sinh lớp 12

    Nhận đỡ đầu con của Đại tá Trần Quang Khải tới năm 18 tuổi; Đằng sau người đàn bà chạy xe ôm 'ghê gớm' ở bến xe Gia Lâm; Nữ sinh trường Cao đẳng Công thương mất tích bí ẩn hơn nửa tháng; Trục lợi từ video khoe thân qua Facebook Live ở Việt Nam; Tai nạn kinh hoàng, xe cứu thương nát đầu, 10 người thương vong

  • Thoi su 24h2106 100 dan choi phe ma tuy trong khach san
    Thời sự 24h(21/06): 100 dân chơi phê ma túy trong khách sạn

    Hàng loạt bé trai Hà Nội dưới 5 tuổi dễ trở thành “thái giám”; Phạt nặng xe không treo khẩu hiệu: Nặng bệnh hình thức; Đã có ‘vòng kim cô’, chủ dự án BOT hết thời ‘tay không bắt giặc’; TNGT 7 người chết: Hàng nghìn HS nghẹn ngào tiễn đưa 3 cô giáo; Hi hữu ở HN: Chủ say rượu ngủ giữa đường, chó nhất quyết đứng trông

  • Thoi su 24h2006 Co dau xinh dep mat tich khi tam
    Thời sự 24h(20/06): Cô dâu xinh đẹp mất tích khi tắm

    Máy bay CASA 212 bị nạn: Ngóng đợi tin các anh trở về đất Mẹ; Tai nạn ở đèo Prenn 7 người chết: Nhiều sai phạm cần khởi tố vụ án ; Vỡ hồ chứa nước đãi titan: Hàng loạt sai phạm chỉ được coi là "thiếu sót"?; Vụ đánh ghen tại bigc quận Hà Đông, Hà Nội: Hành vi “có tổ chức” sẽ bị xử lý nghiêm!;

  • Thoi su 24h1706 Phan no co giao tat bom bop vao mat tre
    Thời sự 24h(17/06): Phẫn nộ cô giáo tát bôm bốp vào mặt trẻ

    Máy bay chở chín người tìm Su-30MK2 mất tích; Nửa đêm, bị kẻ lạ mặt ném mắm tôm vào nhà "khủng bố" tinh thần?; Đã tìm được thi thể phi công Trần Quang Khải; Phẫn nộ clip cô giáo tát bôm bốp vào mặt bé trai 3 tuổi; Bùng nổ các vụ đánh ghen: Trước hả hê, sau hối hận; CSGT phạt lỗi lốp mòn, đèn mờ bằng... mắt: Bức xúc!

  • Thoi su 24h1606 Danh ghen kinh hoang o Ha Dong
    Thời sự 24h(16/06): Đánh ghen kinh hoàng ở Hà Đông

    CSGT phạt lỗi lốp mòn, đèn mờ bằng... mắt; Mẹ 9x bỏ xác con gái ở bụi keo: Bán xe máy, quay lại xin làm phụ hồ; Cuộc sống hiện tại của 3 cha con bé trai bị bỏ rơi ở quán phở; Hơn 1.000 người tìm phi công Su-30 từ Hà Tĩnh đến Thái Bình; Gia cảnh của mẹ trẻ bị tố giả khổ lên mạng xin sữa cho con rồi đem bán

  • Thoi su 24h1506 Con rai vang ma quanh dam cuoi bo
    Thời sự 24h(15/06): Con rải vàng mã quanh đám cưới bố

    Chốt hạn đường sắt Cát Linh-Hà Đông:Phi thường hay phi thực tế?; Dòi trong cơm KTX ĐHQG: Chắc nuốt vài chục con vào bụng rồi!; Sữa Meiji Nhật Bản ở Việt Nam có thể là hàng giả; "Cò" dịch vụ đăng ký xe máy: Đưa 3,8 triệu đồng, 30 phút sau có giấy tờ!; Bé trai bị cắn tím người: Hiệu trưởng trường MN đến tận nhà xin lỗi

  • Thoi su 24h1406 MB tiem kich Su30MK2 mat lien lac
    Thời sự 24h(14/06): MB tiêm kích Su30-MK2 mất liên lạc

    Đường sắt Cát Linh-Hà Đông lại thất hứa: Lỗi phía Việt Nam?; Phượt thủ người Anh mắc sai lầm gì khi leo núi ở Sa Pa?; Máy bay tiêm kích Su30-MK2 mất liên lạc trong khi bay huấn luyện; Nữ sinh tử vong sau truyền nước: Phòng khám Thành Mỹ chịu trách nhiệm?; Rò rỉ khí độc amoniac ở hãng nước đá, nhiều người chạy tán loạn;

  • Thoi su 24h1306 Co gai bi sat hai nhet trong bao tai
    Thời sự 24h(13/06): Cô gái bị sát hại, nhét trong bao tải

    Tranh cãi về chất phenol "cực độc" trên cá nục; Báo động giới trẻ hồn nhiên mua "bóng cười" bằng mạng sống; Chồng nổi máu ghen dùng dao kề cổ vợ gây náo loạn Hà Nội; Đã xác định nguyên nhân nữ sinh 20 tuổi tử vong sau khi truyền nước; Dân xếp hàng chờ nhân viên BV Bạch Mai "buôn" điện thoại

  • Nghin le chuyen tuan qua 1906 25062016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 19/06 - 25/06/2016

    9 quân nhân trên Casa 212 đã hy sinh; Tai nạn thảm khốc ở đèo Prenn - Đà Lạt; An toàn hàng không sân bay Nội Bài bị uy hiếp vì tia lazer; Một giáo viên “phản pháo” việc tuyển dụng vợ phi công Khải; Những vụ đánh ghen lột trần tình địch giữa phố ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 196 256
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (19/6 - 25/6)

    Căn bệnh cướp mạng gần 5.000 phụ nữ Việt mỗi năm; Sử dụng điều hòa quá lạnh làm tăng nguy cơ đột quỵ và tử vong; 10 thực phẩm Trung Quốc chuyên gia Mỹ khuyên tránh xa; Chuyên gia chia sẻ bài thuốc hạ sốt cho trẻ bằng cây nhà lá vườn;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 196256
    Sự kiện quốc tế nổi bật (19/6-25/6)

    Người Anh lựa chọn rời EU; bão tử thần tấn công Trung Quốc, 898 người thương vong; Chủ tịch Kim Jong Un tự tin tên lửa Triều Tiên đã có thể đánh trúng Mỹ'; Tổng thống Indonesia họp kín bàn cách phá 'đường lưỡi bò'... là những tin đáng chú ý trong tuần này.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 126 186
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (12/6 - 18/6)

    Cô gái 20 tuổi tử vong sau khi được truyền dịch; Cá nục nhiễm chất cực độc phenol; Bé gái 5 tuổi liệt mặt vì mẹ bật điều hoà suốt đêm; Con bị tật bẩm sinh, đừng chậm trễ... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1206 18062016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 12/06 - 18/06/2016

    Máy bay Su-30, CASA gặp nạn trên biển; Bé trai 2 tuổi bị bỏ rơi cùng lá thư tuyệt vọng; Cá nục nghi nhiễm chất Phenol cực độc; Hot girl bị đánh ghen lột đồ tại siêu thị Big C Hà Đông; Cô giáo tát bôm bốp vào mặt bé trai 3 tuổi... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1206 1806
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/06 - 18/06)

    Đánh ghen "hội đồng" trước BigC Hà Đông; Toàn cảnh vụ dùng ô tô truy sát, nã đạn ở Hải Dương; Những bí mật đường dây cá độ nghìn tỷ của chủ salon ôtô; Từ chối chuyện chăn gối, chồng bị vợ đánh đến chết; Thầy tu trẻ vướng chuyện ái tình đẫm máu và nước mắt;....là những tin đáng chú ý.

  • Su kien quoc te noi bat 56116
    Sự kiện quốc tế nổi bật (5/6-11/6)

    Trung Quốc ráo riết xây dựng hải đăng ở Trường Sa; Nga có thể đánh bại NATO trong 60 giờ; Tổng thống Obama hậu thuẫn mạnh mẽ cho bà Hillary Clinton; Trung Quốc sẽ xây trạm nghiên cứu khổng lồ dưới Biển Đông... là những tin đáng chú ý trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 0506 11062016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (05/06 - 11/06/2016)

    Bộ Tài chính tiếp tục yêu cầu BIDV, Vietinbank phải trả cổ tức bằng tiền mặt; Vinalines xin thanh lý 6 con tàu; Bầu Đức viết tâm thư xin cổ đông thời gian vượt khó; lãi suất cho vay mua nhà ở xã hộixuống còn 4,8%...Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện

  • Nghin le chuyen tuan qua 0506 11062016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 05/06 - 11/06/2016

    Phượt thủ người anh tử nạn khi leo Fansipan; Chìm tàu du lịch trên sông Hàn; Cá chết nổi trắng hồ Hoàng Cầu; Cột điện mọc xuyên nhà dân giữa Hà Nội; Ớn lạnh thứ ma dược mới núp bóng thuốc lá thơm; Lộ diện đường dây mua chứng chỉ tiếng Anh có 1-0-2 tại Ninh Bình... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.