Truyện cổ tích ác - cần hay không cần cho trẻ?

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Gần đây, dư luận các phụ huynh từng xôn xao, lo lắng về một số những câu chuyện cổ tích xưa rất xưa rồi, nhưng chứa đựng những chi tiết kinh dị, gây hãi sợ cho người nghe, thậm chí cả cho chính những người đọc hay kể chúng cho trẻ nghe. Và từng có không ít ý kiến cho rằng, tất cả những chi tiết đó cần phải được sửa lại.

Ảnh minh họa
Truyen co tich ac - can hay khong can cho tre?

Tôi có đôi chút suy nghĩ khác về vấn đề này, bắt đầu từ khái niệm: tâm lý lứa tuổi. Tâm lý của đứa trẻ từ 0 đến 3 tuổi đã rất khác với đứa trẻ từ 3 trở lên, và lại càng vô cùng khác với tâm lý của một người lớn khi tiếp nhận một câu chuyện bất kỳ.

Truyện cổ tích là thể loại văn học dân gian mà kho tàng văn học của quốc gia nào cũng có. Và kỳ lạ thay, những câu chuyện “đáng sợ” lại thật nhiều. Từ hình ảnh những con sói, con hổ ác ăn thịt người đến mụ phù thủy ăn thịt trẻ em, mụ dì ghẻ-hoàng hậu bắt bác thợ săn giết công chúa nhỏ…

Thậm chí, cả những câu chuyện rất buồn rất sợ sau này của Andersen cũng được coi là truyện cổ tích mang tính nhân văn cao, là nền tảng cho những giá trị đạo đức của những đứa trẻ đang học làm người.

Như vậy, vấn đề không chắc đã là ở những câu chuyện mà vấn đề là truyện nào đọc cho lứa tuổi nào?

Với trẻ từ 0 đến 3 tuổi
hãy thận trọng lựa chọn câu chuyện để kể cho chúng. Những nỗi sợ của trẻ ở lứa tuổi này khá nhiều và chúng liên quan đến bất kỳ sự thay đổi nào của môi trường xung quanh và của người thân nhất của chúng là mẹ. Thậm chí, mẹ chỉ cần cao giọng hơn bình thường, bé đã rất sợ rồi. Những bài thơ có vần điệu êm ái, những câu chuyện cổ tích về con thỏ con mèo được đọc lên ngân nga như tiếng ru, tiếng đưa nôi đưa võng… sẽ hợp với lứa tuổi này hơn cả. Vì thế, trẻ dưới 3 tuổi, mẹ chớ vội đọc những truyện cổ tích dài có tình tiết lắt léo, thắt mở nút… cho con. Trẻ sẽ hiểu được phần nào và hiểu theo cách của chúng, nhưng những tình tiết gây kịch tích dù nhỏ nhất và đơn giản nhất chứ chưa cần đến chi tiết “kinh dị”, thậm chí, có thể chỉ là “bóng tối hay “một ngày mẹ không có nhà”… đều sẽ trở thành áp lực đối với tâm lý trẻ mà sau đó trẻ sẽ ám ảnh khá lâu.

Với lứa tuổi từ 3 trở lên
truyện cổ đã có thể phức tạp hơn. Trẻ bắt đầu học được cách tư duy hình tượng. Chẳng hạn, khi nói đến Mẹ thì trẻ không tiếp nhận như người mẹ cụ thể của mình nữa mà đã hiểu là một người mẹ nói chung.. và vì thế mà cách tư duy cũng sẽ phong phú hơn, không lấy mình làm trung tâm nữa, thoát ra được nỗi sợ đơn thuần khi bé vẫn tự coi mình là nhân vật chính. Tuy vậy mẹ có thể đợi khi bé lớn hơn, độ 3 tuổi rưỡi, 4 tuổi, để bắt đầu cho bé làm quen với những chi tiết “sợ” trong Cô bé quàng khăn đỏ khi sói nuốt chửng hai bà cháu, Tấm Cám với những việc làm “kỳ lạ” của cả Cám và Tấm, rồi những chiếc bánh rán bị cáo ăn thịt, bà chúa Tuyết thổi khí lạnh vào làm đứa trẻ đóng băng..v..v..

Nỗi sợ thì ai mà không có. Người ta càng trải nghiệm nhiều, càng nhiều tuổi thì nỗi sợ có vẻ lại mang hình hài rõ rệt hơn. Đó cũng là lý do mà, khi người lớn đọc “Tấm Cám” lại thấy hoảng sợ hơn cả trẻ con vì những hành động Cám và Tấm thực hiện hiện ra rõ rệt, mang đậm chất “cái ác” qua góc nhìn đầy trải nghiệm của người lớn.

Những chi tiết “ác” và những nhân vật phản diện được đẩy lên độc ác đến tận cùng trong các câu chuyện cổ tích thực ra luôn mang tính biểu tượng cao. Chúng luôn có một ý nghĩa về đạo đức – qua việc cái ác người ác bị trừng phạt nặng nề để nói được về sự trung thực, dũng cảm, công bằng và thậm chí, cả về lòng nhân hậu nữa.

Ngược lại, có những chi tiết mà người lớn không để ý, không thấy sợ, đôi khi lại gây nỗi sợ lớn hơn cho trẻ. Ví dụ, chú bé tí hon rơi vào bụng sói tối đen. Trẻ con, với trí tưởng tượng của mình, sẽ cùng nhân vật “phiêu lưu” trong bóng tối của bụng sói. Thế nhưng, nếu như cứ “bảo vệ” trẻ khỏi tất cả các chi tiết đáng sợ lại đồng nghĩa với việc trẻ không học được điều gì lớn lao hơn trong truyện cổ tích ngoài những cây cỏ hoa lá, các muông thú hiền hậu. Trẻ phải được học giải quyết các vấn đề của mình, kể cả nỗi sợ, bằng niềm tin, người tốt, người tử tế sẽ chiến thắng dù phải trải qua vất vả, nguy hiểm, sợ hãi.

Đó là chưa kể chúng ta sẽ phá vỡ tính logic của câu chuyện, khiến trẻ em cũng mất phương hướng trong khi chúng đang ở độ tuổi tư duy có tính logic cao và thẳng. Vì thế này mà thế kia. Nếu thế này thì chắc chắn sẽ thế kia… Bởi lẽ, một trong những “sứ mệnh” của truyện cổ tích trong việc nuôi dạy trẻ là giúp cho việc hình thành được ở trẻ mong muốn làm việc thiện, học tính sáng tạo khi giải quyết các vấn đề. Mà sự mong muốn ấy, việc thử nghiệm sáng tạo ấy chỉ có thể xuất hiện khi câu chuyện có cao trào, có những thách thức, khó khăn và cả nỗi sợ.

Thông thường, trong cấu trúc truyện cổ tích luôn có 3 phần: phần 1 là sự bất hạnh nào đó xảy ra, phần 2 là cách mà nhân vật chống lại với thế lực xấu và phần 3 là những thế lực tốt đẹp hỗ trợ nhân vật chính. Phần 3 chính là phần đem lại cho trẻ sự tự tin vào sức mạnh của mình. Người muốn làm việc tốt, việc thiện luôn gặp may mắn và được giúp đỡ.

Với cấu trúc rõ ràng như thế, đứa trẻ chiến thắng được hầu hết nỗi sợ hãi và tin chắc vào đoạn kết tốt lành. Không phải ngẫu nhiên mà trẻ con sẵn sàng nghe đi nghe lại một câu chuyện cổ cho dù nó không được thay đổi tình tiết một chút nào. Đây cũng là lúc trẻ bắt đầu tìm ra được ranh giới giữa thế giới thực của mình và thế giới cổ tích mà trước đó chúng còn đang mơ hồ. Cho đến khi trẻ đạt tới 6-7 tuổi, truyện cổ tích đối với chúng đã thực sự xuất hiện những bài học, những ý nghĩa rõ ràng và hoàn toàn không có nhầm lẫn giữa hiện thực và thế giới cổ tích nữa.

Và một điều quan trọng nữa là, dù thế nào đi chăng nữa, hãy tin vào… truyện cổ tích! Nếu bạn đã lớn, hẳn bạn có thể quên cảm xúc ngày bé của mình khi đọc những câu chuyện cổ thế nào. Bạn đã từng tin, đã từng hồi hộp lo lắng cho nhân vật chính và đã từng cùng nhân vật chính chống lại cái ác thế nào. Cuối cùng, người tốt, người nhân hậu sẽ thắng. Đứa trẻ tin vào điều đó – niềm tin mà người lớn càng lớn càng giảm dần đi. Tất cả những tiểu tiết kỳ quặc đáng sợ như cô Tấm dội nước sôi vào Cám, làm mắm cho dì ghẻ ăn – đều dường như lu mờ hoàn toàn trước hình ảnh đẹp của cô Tấm với những câu ca ngân nga lưu trong nỗi nhớ thật lâu như “Bống bống bang bang, lên ăn cơm vàng cơm bạc nhà ta… “ hay “Thị ơi thị rụng bị bà, bà để bà ngửi chứ bà không ăn”. Những chi tiết ngày bé chưa hiểu lắm thì khi lớn lên, hiểu ra, cũng chỉ còn là một kỷ niệm nhè nhẹ đáng yêu của tuổi thơ mà không gây bất kỳ sự tổn thương nào cho tâm lý trẻ tôi nhấn mạnh, với những đứa trẻ bình thường không có bệnh lý, tâm bệnh.

Một chút kỹ năng


Với các câu chuyện cổ tích, cho dù có cuốn sách trên tay, theo thiển ý của tôi, bố mẹ vẫn nên kể nhiều hơn là đọc. Có nghĩa là, không nhất thiết phải đọc tất cả những gì viết trong cuốn sách. Giọng kể lúc trầm lúc bổng, lúc nhẹ nhàng lúc khẩn trương của mẹ, của bố, kết hợp với câu hỏi tương tác dành cho con, sẽ làm nên một câu chuyện hợp với khả năng tiếp nhận của trẻ. Trong quá trình kể, người mẹ sẽ hình thành một cảm nhận dựa trên trực giác của người mẹ khó có thể nào sai, đoạn nào con sợ, đoạn nào con thấy thú vị cần nhấn mạnh, phát triển. Bạn có thể đề nghị trẻ kể tiếp hoặc đặt câu hỏi đố bé đoán xem tiếp tục sẽ thế nào. Bạn sẽ ngay lập tức hiểu được, thực sự bé sợ cái gì và không sợ cái gì. Bạn sẽ ngạc nhiên vì những lo lắng của mình đôi khi không có căn cứ!

Cách “đọc” truyện cổ tích như thế sẽ đem lại cho mẹ sự tự tin, rằng những chi tiết “ác”, “kinh dị” hẳn chưa chắc đã được/bị tiếp nhận như người lớn phân tích.

Có thể tôi lạc quan, nhưng tôi vẫn muốn nhìn truyện cổ tích như một thể loại văn học dân gian tồn tại lâu đời, mang trong mình những bài học hiền hậu cho dù chi tiết mang tính biểu tượng của chúng có đôi khi cho cảm tưởng đáng sợ đến thế nào đi chăng nữa.

Vì thế, xin đừng sửa lại bất kỳ một câu chuyện cổ nào. Tôi chân thành mong như thế!

(Theo Mẹ và Bé)

Comment :Truyện cổ tích ác - cần hay không cần cho trẻ?
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Truyện cổ tích ác - cần hay không cần cho trẻ? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Truyen co tich ac can hay khong can cho tre ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Truyện cổ tích ác - cần hay không cần cho trẻ? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Giáo Dục
Fairy tales evil - necessary or not necessary for children?
Fairy tales, folk tales, the protagonist, the story, details, fear, can, child, adult, baby, baby, yourself, learn, do
u003cpu003e Recently, public opinion each coil parents, worried about some of the old fairy tales are very old, but contains detailed horror, causing frightened to hear u003c/ pu003e.
Thí sinh nên chọn trường nào khi biết điểm THPT QG?

Sau khi Bộ GD&ĐT công bố điểm thi THPT quốc gia, thí sinh cần lưu ý việc xét tuyển vào các trường đại học.

Đề thi - Đáp án môn Địa lý kỳ thi Quốc gia

Sáng 3/7, các sĩ tử làm bài thi Địa lý, thời gian 180 phút - môn có số lượng thí sinh đứng thứ ba trong số năm môn tự chọn.

Bát nháo tư vấn du học
Bát nháo tư vấn du học

Tại TP Hồ Chí Minh, theo báo cáo của cơ quan chức năng, toàn thành phố hiện có khoảng 1.000 đơn vị tư vấn du học nhưng chỉ có 64 đơn vị được cấp phép.

  • Thoi su 24h286 Nguyen nhan phuot thu Anh thiet mang
    Thời sự 24h(28/6): Nguyên nhân phượt thủ Anh thiệt mạng

    Vụ cháy 4 người chết: Đau đớn dãy quan tài xếp cạnh nhau; Hộp đen máy bay quan trọng thế nào trong việc 'giải phẫu' tai nạn?; Từ 1/8: Trạm thu phí để xe ùn tắc sẽ bị phạt 70 triệu đồng; Shipper khốn đốn vì bị kẻ giả mạo nhân viên cửa hàng lừa mất gần 2 triệu đồng; Gia đình phượt thủ người Anh tử nạn ở Fansipan hé lộ nguyên nhân thiệt mạng

  • Thoi su 24h276 6 diem mo trong vu an o Binh Phuoc
    Thời sự 24h(27/6): 6 điểm mờ trong vụ án ở Bình Phước

    Thảm cảnh chung cư: Nước phun từ thang máy vào phòng ngủ tầng 21; Ngân hàng ưu tiên tuyển người cùng họ sếp: Vi phạm luật lao động?; 'Ngáo đá' có thể dẫn đến hành vi giết người chặt xác; Vợ xinh đẹp mất tích lúc đang tắm: Người yêu cũ bất ngờ lên tiếng; Hé lộ cuộc mua bán củ sâm Ngọc Linh "khủng" quý hiếm hơn 100 tuổi

  • Thoi su 24h2306 Cha om con 28 thang tuoi nhay lau tu tu
    Thời sự 24h(23/06): Cha ôm con 28 tháng tuổi nhảy lầu tự tử

    Tai nạn thảm khốc trên đèo Prenn: Cấm xe lưu thông vào ban đêm; Nhân viên BV Bạch Mai "buôn" điện thoại: "Buôn" 4 phút; Cặp bồ với "chồng nhà người ta", cô gái trẻ bị lột áo ngay tại nơi làm việc; Thảm sát Bình Phước: Gian nan nộp tiền khắc phục hậu quả; Thanh Hoá: Phát hiện nhầm con sau 4 năm vì cha mẹ trắng trẻo, con ngăm đen

  • Thoi su 24h2206 Hung thu giet hai nu sinh lop 12
    Thời sự 24h(22/06): Hung thủ giết hại nữ sinh lớp 12

    Nhận đỡ đầu con của Đại tá Trần Quang Khải tới năm 18 tuổi; Đằng sau người đàn bà chạy xe ôm 'ghê gớm' ở bến xe Gia Lâm; Nữ sinh trường Cao đẳng Công thương mất tích bí ẩn hơn nửa tháng; Trục lợi từ video khoe thân qua Facebook Live ở Việt Nam; Tai nạn kinh hoàng, xe cứu thương nát đầu, 10 người thương vong

  • Thoi su 24h2106 100 dan choi phe ma tuy trong khach san
    Thời sự 24h(21/06): 100 dân chơi phê ma túy trong khách sạn

    Hàng loạt bé trai Hà Nội dưới 5 tuổi dễ trở thành “thái giám”; Phạt nặng xe không treo khẩu hiệu: Nặng bệnh hình thức; Đã có ‘vòng kim cô’, chủ dự án BOT hết thời ‘tay không bắt giặc’; TNGT 7 người chết: Hàng nghìn HS nghẹn ngào tiễn đưa 3 cô giáo; Hi hữu ở HN: Chủ say rượu ngủ giữa đường, chó nhất quyết đứng trông

  • Thoi su 24h2006 Co dau xinh dep mat tich khi tam
    Thời sự 24h(20/06): Cô dâu xinh đẹp mất tích khi tắm

    Máy bay CASA 212 bị nạn: Ngóng đợi tin các anh trở về đất Mẹ; Tai nạn ở đèo Prenn 7 người chết: Nhiều sai phạm cần khởi tố vụ án ; Vỡ hồ chứa nước đãi titan: Hàng loạt sai phạm chỉ được coi là "thiếu sót"?; Vụ đánh ghen tại bigc quận Hà Đông, Hà Nội: Hành vi “có tổ chức” sẽ bị xử lý nghiêm!;

  • Thoi su 24h1706 Phan no co giao tat bom bop vao mat tre
    Thời sự 24h(17/06): Phẫn nộ cô giáo tát bôm bốp vào mặt trẻ

    Máy bay chở chín người tìm Su-30MK2 mất tích; Nửa đêm, bị kẻ lạ mặt ném mắm tôm vào nhà "khủng bố" tinh thần?; Đã tìm được thi thể phi công Trần Quang Khải; Phẫn nộ clip cô giáo tát bôm bốp vào mặt bé trai 3 tuổi; Bùng nổ các vụ đánh ghen: Trước hả hê, sau hối hận; CSGT phạt lỗi lốp mòn, đèn mờ bằng... mắt: Bức xúc!

  • Thoi su 24h1606 Danh ghen kinh hoang o Ha Dong
    Thời sự 24h(16/06): Đánh ghen kinh hoàng ở Hà Đông

    CSGT phạt lỗi lốp mòn, đèn mờ bằng... mắt; Mẹ 9x bỏ xác con gái ở bụi keo: Bán xe máy, quay lại xin làm phụ hồ; Cuộc sống hiện tại của 3 cha con bé trai bị bỏ rơi ở quán phở; Hơn 1.000 người tìm phi công Su-30 từ Hà Tĩnh đến Thái Bình; Gia cảnh của mẹ trẻ bị tố giả khổ lên mạng xin sữa cho con rồi đem bán

  • Thoi su 24h1506 Con rai vang ma quanh dam cuoi bo
    Thời sự 24h(15/06): Con rải vàng mã quanh đám cưới bố

    Chốt hạn đường sắt Cát Linh-Hà Đông:Phi thường hay phi thực tế?; Dòi trong cơm KTX ĐHQG: Chắc nuốt vài chục con vào bụng rồi!; Sữa Meiji Nhật Bản ở Việt Nam có thể là hàng giả; "Cò" dịch vụ đăng ký xe máy: Đưa 3,8 triệu đồng, 30 phút sau có giấy tờ!; Bé trai bị cắn tím người: Hiệu trưởng trường MN đến tận nhà xin lỗi

  • Nghin le chuyen tuan qua 1906 25062016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 19/06 - 25/06/2016

    9 quân nhân trên Casa 212 đã hy sinh; Tai nạn thảm khốc ở đèo Prenn - Đà Lạt; An toàn hàng không sân bay Nội Bài bị uy hiếp vì tia lazer; Một giáo viên “phản pháo” việc tuyển dụng vợ phi công Khải; Những vụ đánh ghen lột trần tình địch giữa phố ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 196 256
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (19/6 - 25/6)

    Căn bệnh cướp mạng gần 5.000 phụ nữ Việt mỗi năm; Sử dụng điều hòa quá lạnh làm tăng nguy cơ đột quỵ và tử vong; 10 thực phẩm Trung Quốc chuyên gia Mỹ khuyên tránh xa; Chuyên gia chia sẻ bài thuốc hạ sốt cho trẻ bằng cây nhà lá vườn;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 196256
    Sự kiện quốc tế nổi bật (19/6-25/6)

    Người Anh lựa chọn rời EU; bão tử thần tấn công Trung Quốc, 898 người thương vong; Chủ tịch Kim Jong Un tự tin tên lửa Triều Tiên đã có thể đánh trúng Mỹ'; Tổng thống Indonesia họp kín bàn cách phá 'đường lưỡi bò'... là những tin đáng chú ý trong tuần này.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 126 186
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (12/6 - 18/6)

    Cô gái 20 tuổi tử vong sau khi được truyền dịch; Cá nục nhiễm chất cực độc phenol; Bé gái 5 tuổi liệt mặt vì mẹ bật điều hoà suốt đêm; Con bị tật bẩm sinh, đừng chậm trễ... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1206 18062016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 12/06 - 18/06/2016

    Máy bay Su-30, CASA gặp nạn trên biển; Bé trai 2 tuổi bị bỏ rơi cùng lá thư tuyệt vọng; Cá nục nghi nhiễm chất Phenol cực độc; Hot girl bị đánh ghen lột đồ tại siêu thị Big C Hà Đông; Cô giáo tát bôm bốp vào mặt bé trai 3 tuổi... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1206 1806
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/06 - 18/06)

    Đánh ghen "hội đồng" trước BigC Hà Đông; Toàn cảnh vụ dùng ô tô truy sát, nã đạn ở Hải Dương; Những bí mật đường dây cá độ nghìn tỷ của chủ salon ôtô; Từ chối chuyện chăn gối, chồng bị vợ đánh đến chết; Thầy tu trẻ vướng chuyện ái tình đẫm máu và nước mắt;....là những tin đáng chú ý.

  • Su kien quoc te noi bat 56116
    Sự kiện quốc tế nổi bật (5/6-11/6)

    Trung Quốc ráo riết xây dựng hải đăng ở Trường Sa; Nga có thể đánh bại NATO trong 60 giờ; Tổng thống Obama hậu thuẫn mạnh mẽ cho bà Hillary Clinton; Trung Quốc sẽ xây trạm nghiên cứu khổng lồ dưới Biển Đông... là những tin đáng chú ý trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 0506 11062016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (05/06 - 11/06/2016)

    Bộ Tài chính tiếp tục yêu cầu BIDV, Vietinbank phải trả cổ tức bằng tiền mặt; Vinalines xin thanh lý 6 con tàu; Bầu Đức viết tâm thư xin cổ đông thời gian vượt khó; lãi suất cho vay mua nhà ở xã hộixuống còn 4,8%...Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện

  • Nghin le chuyen tuan qua 0506 11062016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 05/06 - 11/06/2016

    Phượt thủ người anh tử nạn khi leo Fansipan; Chìm tàu du lịch trên sông Hàn; Cá chết nổi trắng hồ Hoàng Cầu; Cột điện mọc xuyên nhà dân giữa Hà Nội; Ớn lạnh thứ ma dược mới núp bóng thuốc lá thơm; Lộ diện đường dây mua chứng chỉ tiếng Anh có 1-0-2 tại Ninh Bình... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.