Thứ tư, 24 Tháng một 2007, 14:16 GMT+7

"Triết lý giáo dục" có tự bao giờ?

(TS) - Không phải từ xưa đến nay, chúng ta không có “triết lý giáo dục”, mà ở mỗi thời đại, đã có một “triết lý giáo dục” phù hợp. Nếu không xác định được “triết lý giáo dục” phù hợp với thời đại thì không thể tiến lên được. Nhưng vội vã đề xướng một “triết lý giáo dục” một cách chủ quan, sẽ dẫn đến tình trạng rối loạn trong lãnh đạo giáo dục, gây tổn thất cho nhiều thế hệ thanh niên phải tiếp nhận.

PGS Đặng Đức An thận trọng khi gửi bài viết tới VietNamNet tham gia chủ đề "Giáo dục: Cần một triết lý". Dưới đây là bài viết của ông.

Mỗi thời đại, một triết lý

Triet ly giao duc co tu bao gio

“Triết lý giáo dục” hiểu theo nghĩa hẹp là lý luận triết học về giáo dục, một môn học nghiên cứu những quy luật chung nhất của giáo dục, hay nói cách khác là một môn học nêu ra chủ trương tổng quát và có hệ thống về lý luận triết học giáo dục.

Khái niệm “triết lý giáo dục” cần phải hiểu theo nghĩa rộng, đó là quan điểm, chủ trương, phương hướng giáo dục phù hợp với thực tế tình trạng kinh tế, chế độ chính trị, đời sống xã hội và trình độ văn hoá của thời đại đó.

Từ thời cộng sản nguyên thuỷ, người nguyên thuỷ không có nhận thức gì về “triết lý giáo dục” cả, nhưng những hoạt động giáo dục của họ đã mang ý nghĩa của “triết lý giáo dục” hiểu theo nghĩa rộng. Người nguyên thuỷ đã dạy cho con cháu họ cách chế tạo những công cụ và vũ khí, cách làm ra lửa, cách đi săn... Những người phụ nữ nguyên thuỷ dạy cho con gái họ đi hái lượm hoa quả, đào bới rễ củ, nấu thức ăn, may vá quần áo, chăm sóc con cái... Như thế chẳng phải là phương thức giáo dục của họ phù hợp với thực tế thời đại hay sao?

Người Hy Lạp cổ đại không phải đợi đến khi Plato, Aristotle đề xướng “triết lý giáo dục”, rồi họ mới có phương pháp giáo dục con cái của họ, mà người Sparta đã có cách giáo dục của người Sparta, người Athens có cách giáo dục của người Athens... Plato, Aristotle chẳng qua là tổng kết phương pháp giáo dục của người Hy Lạp, chủ yếu là của Athens, mà nâng lên thành “triết lý giáo dục”.

Đến thời Trung đại, “triết lý giáo dục” phù hợp với chế độ phong kiến là phương thức giáo dục của giáo hội Thiên chúa giáo (với chủ nghĩa kinh viện giáo điều).

Khi quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ra đời, muốn có một nền văn hoá giáo dục phục vụ chế độ tư bản chủ nghĩa thì giai cấp tư sản phải đả phá “triết lý giáo dục” phong kiến giáo hội và xây dựng nên một “triết lý giáo dục” mới.

“Triết lý giáo dục” đó lấy chủ nghĩa thực dụng làm phương châm chỉ đạo. “Thực học và thực nghiệp” cũng là thể hiện chủ nghĩa thực dụng trong học tập và tác nghiệp của tư bản chủ nghĩa. Chủ nghĩa thực dụng đó phù hợp với nền kinh tế thị trường, “cá lớn nuốt cá bé”, “kẻ mạnh là kẻ có nhiều tiền”. Có một thời gian, chúng ta đã phê phán kịch liệt chủ nghĩa thực dụng tư bản chủ nghĩa đó và đến ngày nay, chúng ta cũng vẫn không thể chấp nhận được cái chủ nghĩa thực dụng đó.

Đối với các nước phương Đông, trong thời cổ đại và phong kiến, có phương thức giáo dục của Ấn Độ (đạo Bà La Môn và đạo Phật), phương thức giáo dục của Trung Quốc (với Tam giáo: Nho giáo, Phật giáo và Đạo giáo), phương thức giáo dục của các nước Ả rập Hồi giáo... Có thể coi đó là “triết lý giáo dục” của các nước Ấn Độ, Trung Quốc, Ả rập Hồi giáo?

Việt Nam

Thời phong kiến, VN tiếp thu phương thức giáo dục của Trung Quốc (cũng theo Tam giáo, nhưng Nho giáo được đề cao hơn Phật giáo và Đạo giáo). Nền giáo dục đó đã đào tạo nên một tầng lớp trí thức quan lại phục vụ xã hội phong kiến đó. Tuy nhiên, nền giáo dục đó chỉ phù hợp với xã hội phong kiến, lấy kinh tế tự nhiên, tự cấp tự túc làm cơ sở.

Thực dân Pháp sang thống trị, đã cải biến nền kinh tế phong kiến thành nền kinh tế thuộc địa, nửa phong kiến.

Những cuộc cải cách giáo dục của thực dân ban đầu bị tầng lớp sĩ phu Nho giáo kịch liệt phản đối. Nhưng sau đó, một số sĩ phu tiến bộ đã nhận thấy muốn khôi phục lại nền độc lập dân tộc thì phải mở mang dân trí, do đó các phong trào Duy tân, Đông Kinh nghĩa thục, Văn hoá mới, Truyền bá chữ quốc ngữ... đã diễn ra ngày càng sôi nổi. Đi liền với phong trào mở mang dân trí là phong trào chấn hưng công nghệ dân tộc.

Sau khi nước nhà giành được độc lập, chúng ta đã có một nền giáo dục dân chủ nhân dân (với phương châm “dân tộc, khoa học, đại chúng”).

Nền giáo dục đó đã cung cấp một đội ngũ thầy giáo xuất sắc như Tạ Quang Bửu, Nguyễn Văn Huyên, Trần Văn Giàu, Đặng Thái Mai, Đào Duy Anh, Tôn Thất Tùng,... và một đội ngũ trí thức trẻ được đào tạo từ các trường ĐH Y Dược, Sư phạm cao cấp... đã đóng góp một nguồn nhân lực quan trọng có trình độ văn hoá cho công cuộc kháng chiến kiến quốc lúc bấy giờ.

Sau năm 1954, một số lượng khá đông trí thức được đào tạo từ Liên Xô và các nước XHCN (Trung Quốc và Đông Âu) trở về nước, đã mang theo mô hình giáo dục XHCN về áp dụng ở nước ta. Nền giáo dục XHCN hay “triết lý giáo dục” XHCN đó đã cung cấp một đội ngũ trí thức đông đảo đáp ứng yêu cầu công cuộc xây dựng CNXH ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất nước nhà.

Bước vào thời kỳ “đổi mới”, nền giáo dục của chúng ta đã không theo kịp thời đại.

Vì thế, nhiều SV tốt nghiệp ra trường đã không kiếm được việc làm, vì không đáp ứng được tay nghề phù hợp với yêu cầu của thị trường.

Cho nên phải xây dựng một “triết lý giáo dục” mới, không còn là “triết lý giáo dục” xã hội chủ nghĩa nữa, nhưng cũng không thể quay lại áp dụng “triết lý giáo dục” tư bản chủ nghĩa một cách máy móc. Triết lý này để cho SV hội nhập được với thế giới, đáp ứng được với kinh tế thị trường, nhưng lại giữ được định hướng XHCN.

  • PGS Đặng Đức An (nguyên giảng viên cao cấp, Khoa Lịch sử, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội)

Tháng 10/2007, Bộ GD-ĐT sẽ tổ chức hội nghị "triết lý giáo dục". Quý độc giả có đóng góp ý tưởng gì cho nôi dung này, thư xin gửi về: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó hoặc theo mẫu dưới đây:

Tắt Telex Vni
Họ và tên:
Địa chỉ:
E-mail:
Tiêu đề:

File gửi kèm:

(Max 100KB)

File gửi kèm:

(Max 100KB)

File gửi kèm:

(Max 100KB)
Nội dung:

Việt Báo

Nhận xét tin "Triết lý giáo dục" có tự bao giờ?

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết "Triết lý giáo dục" có tự bao giờ? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Triet ly giao duc co tu bao gio ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc "Triết lý giáo dục" có tự bao giờ? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Vấn Đề của chuyên mục Giáo Dục.

"educational philosophy" can never own?
China Max 100KB, capitalism, pragmatism, from past to present, in accordance with, the economy, loss, education, philosophy, time, we, feudalism, the official, who

Not from past to present, we do not have "educational philosophy", which in every age, there was an "educational philosophy" fit. If not identify the "educational philosophy" in accordance with the times can not get there. But the rush to ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2111 Thu hoi nha dat cua ong Tran Van Truyen
    Thời sự 24h(21/11): Thu hồi nhà đất của ông Trần Văn Truyền

    Thu hồi nhà, đất của ông Trần Văn Truyền; Gói quà 20/11 phát nổ, 1 phụ nữ tử vong; VTV xin lỗi vụ phát sóng "Nhặt xương cho thầy"; Hà Hồ bật khóc, nêu lời giải cho quan hệ với Cường đô la; Từ 1/1/2015 tăng mức phạt xe quá tải... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 21/11.

  • Thoi su 24h2010 2 may bay suyt dam nhau tai SG
    Thời sự 24h(20/10): 2 máy bay suýt đâm nhau tại SG

    Đổi chứng minh thư thành thẻ căn cước công dân;Hai máy bay suýt đụng nhau trên không;Thuê người giả mạo Thứ trưởng Y tế để lừa tiền tỷ; Sát hại con tin để quỵt nợ 50 triệu đồng; "100 nghìn/cô" - cuộc định giá đau xót trong ngày 20/11?... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 20/11.

  • Thoi su 24h1911 Chang trai dam cuoi co tich qua doi
    Thời sự 24h(19/11): Chàng trai "đám cưới cổ tích" qua đời

    Phạt 252 triệu đồng NXB in hình Công Lý cởi trần; Chơi ngông Tàng "Keangnam": Mời ca sỹ ngoại về đãi cả bản; Nữ phượt thủ 9x tử nạn trên cung đường Hà Giang; Chàng trai trong "đám cưới cố tích" đột ngột qua đời...

  • Thoi su 24h1811 BS quen kim mo trong bung benh nhan
    Thời sự 24h(18/11): BS quên kim mổ trong bụng bệnh nhân

    Đường sắt trên cao "tuyệt đối an toàn"; Mổ đẻ, BS ‘quên’ kim trong bụng bệnh nhân 9 năm; Bé sơ sinh văng khỏi bụng mẹ ra viện; Lật mặt hàng chục cửa hàng xăng dầu lắp đặt IC giả; Mạo nhận con trai Bí thư HN "quỵt" hàng trăm triệu... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 18/11.

  • Thoi su 24h1711 Cong Ly mac quan nho len bia sach luat
    Thời sự 24h(17/11): Công Lý mặc quần nhỏ lên bìa sách luật

    Bình Dương lên tiếng về cáo buộc của ông Dũng "lò vôi"; Công Lý bức xúc vì bìa sách in hình anh cởi trần; Nữ "đại gia" Hà thành bị đánh thuốc mê cướp kim cương?; "Kho" sừng tê giác trong nhà đại gia Hà Tĩnh...

  • Ban tin suc khoe tuan tu 162211
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 16-22/11)

    Hà Tĩnh: Mổ đẻ, BS "quên" kim trong bụng bệnh nhân 9 năm; Bình Dương: Một phụ nữ chết tức tưởi sau khi chích thuốc tại phòng khám tư nhân; Trứng gà thật - giả, phân biệt thế nào?; 83% đàn ông "thả rông" trong lần quan hệ đầu tiên; Mẹo chăm sóc da cho trẻ vào mùa đông; Lý do không ngờ khiến mẹ chậm mang thai; Người hay lo lắng dễ bị mất trí nhớ; Cách giảm cân hiệu quả trong 1 tuần... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1611 2211
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (16/11 - 22/11)

    Nghị trường QH nóng chuyện chạy chức, chạy quyền; Ước vọng của Hai lúa được phong Đại tướng quân; Sách Luật in hình nghệ sỹ Công Lý: Luật pháp không phải trò hề; Làm khu nghỉ dưỡng trên núi Hải Vân: Quá nhạy cảm quốc phòng!; Phát phim phản cảm,VTV nên có lời với các thầy cô giáo ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1611 2211
    Toàn cảnh Showbiz tuần (16/11 – 22/11)

    Mỹ Tâm được vinh danh giải thưởng 'Huyền thoại âm nhạc', Hình nghệ sĩ Công Lý bị xuất hiện phản cảm trên bìa sách luật, Tranh cãi số lượng khán giả trong live concert Heartbeat của Mỹ Tâm,

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1611 2211
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (16/11 - 22/11)

    "Tội phạm axit" và câu chuyện về quản lý; Kết cục thảm của những mối tình đồng tính nữ lệch lạc; Điểm tựa hoàn lương của 9X sát hại người yêu; 14 năm tù cho cơn ghen tuông mù quáng; Vụ TMV Cát Tường: Tội danh của bị cáo Tường và Khánh sẽ thay đổi?; Cảnh giác với chiêu lừa đảo tinh vi qua điện thoại;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tin Bong daThe thao noi bat tuan qua 16112211
    Tin Bóng đá-Thể thao nổi bật tuần qua (16/11-22/11)

    Tổng hợp diễn biến vụ nghi ngờ Công Phượng gian lận tuổi; Tổng hợp thông tin trước thềm AFF Cup của ĐT Việt Nam và các đội bóng cùng bảng; Tổng hợp các trận cầu hay cuối tuần... là những tin tức sẽ có trong bản tin Bóng đá cuối tuần của Việt Báo.