Thứ tư, 24 Tháng một 2007, 14:16 GMT+7

"Triết lý giáo dục" có tự bao giờ?

(TS) - Không phải từ xưa đến nay, chúng ta không có “triết lý giáo dục”, mà ở mỗi thời đại, đã có một “triết lý giáo dục” phù hợp. Nếu không xác định được “triết lý giáo dục” phù hợp với thời đại thì không thể tiến lên được. Nhưng vội vã đề xướng một “triết lý giáo dục” một cách chủ quan, sẽ dẫn đến tình trạng rối loạn trong lãnh đạo giáo dục, gây tổn thất cho nhiều thế hệ thanh niên phải tiếp nhận.

PGS Đặng Đức An thận trọng khi gửi bài viết tới VietNamNet tham gia chủ đề "Giáo dục: Cần một triết lý". Dưới đây là bài viết của ông.

Mỗi thời đại, một triết lý

Triet ly giao duc co tu bao gio

“Triết lý giáo dục” hiểu theo nghĩa hẹp là lý luận triết học về giáo dục, một môn học nghiên cứu những quy luật chung nhất của giáo dục, hay nói cách khác là một môn học nêu ra chủ trương tổng quát và có hệ thống về lý luận triết học giáo dục.

Khái niệm “triết lý giáo dục” cần phải hiểu theo nghĩa rộng, đó là quan điểm, chủ trương, phương hướng giáo dục phù hợp với thực tế tình trạng kinh tế, chế độ chính trị, đời sống xã hội và trình độ văn hoá của thời đại đó.

Từ thời cộng sản nguyên thuỷ, người nguyên thuỷ không có nhận thức gì về “triết lý giáo dục” cả, nhưng những hoạt động giáo dục của họ đã mang ý nghĩa của “triết lý giáo dục” hiểu theo nghĩa rộng. Người nguyên thuỷ đã dạy cho con cháu họ cách chế tạo những công cụ và vũ khí, cách làm ra lửa, cách đi săn... Những người phụ nữ nguyên thuỷ dạy cho con gái họ đi hái lượm hoa quả, đào bới rễ củ, nấu thức ăn, may vá quần áo, chăm sóc con cái... Như thế chẳng phải là phương thức giáo dục của họ phù hợp với thực tế thời đại hay sao?

Người Hy Lạp cổ đại không phải đợi đến khi Plato, Aristotle đề xướng “triết lý giáo dục”, rồi họ mới có phương pháp giáo dục con cái của họ, mà người Sparta đã có cách giáo dục của người Sparta, người Athens có cách giáo dục của người Athens... Plato, Aristotle chẳng qua là tổng kết phương pháp giáo dục của người Hy Lạp, chủ yếu là của Athens, mà nâng lên thành “triết lý giáo dục”.

Đến thời Trung đại, “triết lý giáo dục” phù hợp với chế độ phong kiến là phương thức giáo dục của giáo hội Thiên chúa giáo (với chủ nghĩa kinh viện giáo điều).

Khi quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ra đời, muốn có một nền văn hoá giáo dục phục vụ chế độ tư bản chủ nghĩa thì giai cấp tư sản phải đả phá “triết lý giáo dục” phong kiến giáo hội và xây dựng nên một “triết lý giáo dục” mới.

“Triết lý giáo dục” đó lấy chủ nghĩa thực dụng làm phương châm chỉ đạo. “Thực học và thực nghiệp” cũng là thể hiện chủ nghĩa thực dụng trong học tập và tác nghiệp của tư bản chủ nghĩa. Chủ nghĩa thực dụng đó phù hợp với nền kinh tế thị trường, “cá lớn nuốt cá bé”, “kẻ mạnh là kẻ có nhiều tiền”. Có một thời gian, chúng ta đã phê phán kịch liệt chủ nghĩa thực dụng tư bản chủ nghĩa đó và đến ngày nay, chúng ta cũng vẫn không thể chấp nhận được cái chủ nghĩa thực dụng đó.

Đối với các nước phương Đông, trong thời cổ đại và phong kiến, có phương thức giáo dục của Ấn Độ (đạo Bà La Môn và đạo Phật), phương thức giáo dục của Trung Quốc (với Tam giáo: Nho giáo, Phật giáo và Đạo giáo), phương thức giáo dục của các nước Ả rập Hồi giáo... Có thể coi đó là “triết lý giáo dục” của các nước Ấn Độ, Trung Quốc, Ả rập Hồi giáo?

Việt Nam

Thời phong kiến, VN tiếp thu phương thức giáo dục của Trung Quốc (cũng theo Tam giáo, nhưng Nho giáo được đề cao hơn Phật giáo và Đạo giáo). Nền giáo dục đó đã đào tạo nên một tầng lớp trí thức quan lại phục vụ xã hội phong kiến đó. Tuy nhiên, nền giáo dục đó chỉ phù hợp với xã hội phong kiến, lấy kinh tế tự nhiên, tự cấp tự túc làm cơ sở.

Thực dân Pháp sang thống trị, đã cải biến nền kinh tế phong kiến thành nền kinh tế thuộc địa, nửa phong kiến.

Những cuộc cải cách giáo dục của thực dân ban đầu bị tầng lớp sĩ phu Nho giáo kịch liệt phản đối. Nhưng sau đó, một số sĩ phu tiến bộ đã nhận thấy muốn khôi phục lại nền độc lập dân tộc thì phải mở mang dân trí, do đó các phong trào Duy tân, Đông Kinh nghĩa thục, Văn hoá mới, Truyền bá chữ quốc ngữ... đã diễn ra ngày càng sôi nổi. Đi liền với phong trào mở mang dân trí là phong trào chấn hưng công nghệ dân tộc.

Sau khi nước nhà giành được độc lập, chúng ta đã có một nền giáo dục dân chủ nhân dân (với phương châm “dân tộc, khoa học, đại chúng”).

Nền giáo dục đó đã cung cấp một đội ngũ thầy giáo xuất sắc như Tạ Quang Bửu, Nguyễn Văn Huyên, Trần Văn Giàu, Đặng Thái Mai, Đào Duy Anh, Tôn Thất Tùng,... và một đội ngũ trí thức trẻ được đào tạo từ các trường ĐH Y Dược, Sư phạm cao cấp... đã đóng góp một nguồn nhân lực quan trọng có trình độ văn hoá cho công cuộc kháng chiến kiến quốc lúc bấy giờ.

Sau năm 1954, một số lượng khá đông trí thức được đào tạo từ Liên Xô và các nước XHCN (Trung Quốc và Đông Âu) trở về nước, đã mang theo mô hình giáo dục XHCN về áp dụng ở nước ta. Nền giáo dục XHCN hay “triết lý giáo dục” XHCN đó đã cung cấp một đội ngũ trí thức đông đảo đáp ứng yêu cầu công cuộc xây dựng CNXH ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất nước nhà.

Bước vào thời kỳ “đổi mới”, nền giáo dục của chúng ta đã không theo kịp thời đại.

Vì thế, nhiều SV tốt nghiệp ra trường đã không kiếm được việc làm, vì không đáp ứng được tay nghề phù hợp với yêu cầu của thị trường.

Cho nên phải xây dựng một “triết lý giáo dục” mới, không còn là “triết lý giáo dục” xã hội chủ nghĩa nữa, nhưng cũng không thể quay lại áp dụng “triết lý giáo dục” tư bản chủ nghĩa một cách máy móc. Triết lý này để cho SV hội nhập được với thế giới, đáp ứng được với kinh tế thị trường, nhưng lại giữ được định hướng XHCN.

  • PGS Đặng Đức An (nguyên giảng viên cao cấp, Khoa Lịch sử, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội)

Tháng 10/2007, Bộ GD-ĐT sẽ tổ chức hội nghị "triết lý giáo dục". Quý độc giả có đóng góp ý tưởng gì cho nôi dung này, thư xin gửi về: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó hoặc theo mẫu dưới đây:

Tắt Telex Vni
Họ và tên:
Địa chỉ:
E-mail:
Tiêu đề:

File gửi kèm:

(Max 100KB)

File gửi kèm:

(Max 100KB)

File gửi kèm:

(Max 100KB)
Nội dung:

Việt Báo

TIN Giáo Dục NỔI BẬT

Tuyển sinh ĐH, CĐ từ 2015: Dạng thức bài thi mới sẽ thế nào?

Ngay khi ĐH Quốc gia Hà Nội (ĐHQG HN) tung ra phương án 1 bài thi đánh giá năng lực xét tuyển vào đại học (ĐH) thực hiện từ năm 2015, dư luận cha mẹ học sinh và thí sinh rất nóng lòng muốn biết thông tin về bài thi này.

Nhận xét tin "Triết lý giáo dục" có tự bao giờ?

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết "Triết lý giáo dục" có tự bao giờ? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Triet ly giao duc co tu bao gio ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc "Triết lý giáo dục" có tự bao giờ? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Vấn Đề của chuyên mục Giáo Dục.

"educational philosophy" can never own?
China Max 100KB, capitalism, pragmatism, from past to present, in accordance with, the economy, loss, education, philosophy, time, we, feudalism, the official, who

Not from past to present, we do not have "educational philosophy", which in every age, there was an "educational philosophy" fit. If not identify the "educational philosophy" in accordance with the times can not get there. But the rush to ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2310 Nu tai xe dam 10 nguoi nhap vien
    Thời sự 24h(23/10): Nữ tài xế đâm 10 người nhập viện

    Tách huyện Phú Quốc, Kiên Giang bầu Phó chủ tịch; Sở Y tế báo cáo khẩn vụ bé gái tử vong ở Quốc Oai; Khoảnh khắc hiếm thấy của các BTV nổi tiếng VTV; Nữ tài xế đâm 10 người nhận đạp nhầm chân ga

  • Thoi su 24h2110 Ong Ba Thanh vang mat tai ky hop QH
    Thời sự 24h(21/10): Ông Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH

    Ông Nguyễn Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH; Điều lạ ở ‘lãnh địa’ của xe quá tải; Dư luận trái chiều về cái chết của TTGT nhảy lầu; Trưởng phòng y tế huyện bị chém vỡ sọ...

  • Thoi su 24h1810 No kinh hoang tai TPHCM
    Thời sự 24h(18/10): Nổ kinh hoàng tại TP.HCM

    Vì sao BS Tường không bị truy tố tội "Giết người"?; Nữ PGĐ Sở nói gì về vụ ẩu đả tại khách sạn; Trộm đột nhập siêu thị đã qua mặt bảo vệ thế nào; Thiếu nữ lớp 9 bị cố tình đánh chết để bịt đầu mối...

  • Thoi su 24h1710 Mr Dam lai vung tien choi troi
    Thời sự 24h(17/10): Mr Đàm lại vung tiền chơi trội

    Sự cố sập hàng loạt website: Nghi vấn bị phá hoại; Xuất hiện xe đặc chủng 13 tỷ chuyên ‘bắt’ xe quá tải; Mr.Đàm lại vung tiền chơi trội; Bộ CA điều tra vụ tàu Sunrise 689 bị cướp biển; Cảnh khó tin tại đường trên cao Hà Nội; 

  • Thoi su 24h1610 HN sap phat nguoi thong qua camera
    Thời sự 24h(16/10): HN sắp "phạt nguội" thông qua camera

    Bệnh viện lớn nhất TPHCM lên tiếng vụ đấu thầu thuốc; Phá đường dây mại dâm trăm đô, chỉ tiếp khách Tây; Hà Nội sắp "phạt nguội" thông qua 450 camera; Giết cha ở Vĩnh Long mang xác lên Sài Gòn phi tang;

  • Ban tin suc khoe tuan tu 19 2510
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 19 - 25/10)

    Nhiều nghi vấn vụ bé gái chết bất thường tại bệnh viện Quốc Oai: Chẩn đoán rối loạn tiêu hóa, chết vì viêm màng não?; Bác sỹ "ế ẩm", giáo sư đông nghẹt “khách”; Bệnh viện K bị tố “nhũng nhiễu” bệnh nhân; Dầu bẩn Đài Loan nghi lấy nguyên liệu từ Việt Nam?; Bị cúm khi mang thai có nguy hiểm không?; Những cách giảm cân bằng bưởi hiệu quả nhất; Tác dụng phụ kỳ diệu của cực khoái với nam giới; Dùng nước hoa có thể gây ung thư?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1910 2510
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/10 - 25/10)

    Khai mạc kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa 13; Bé gái chết bất thường ở bệnh viện; Nội Bài, Tân Sơn Nhất bị xếp hạng sân bay tệ nhất châu Á; Gửi iPhone qua bưu điện, nhận... 2 cục đá; Bác sĩ từ chối cấp cứu, bệnh nhân tử vong ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1910 2510
    Toàn cảnh Showbiz tuần (19/10 – 25/10)

    Đại sứ bảo vệ động vật hoang dã Thu Minh dùng mật gấu tươi, Vương miện Hoa hậu Việt Nam 2014 trị giá 2,5 tỷ đồng, Vợ cũ tố Lam Trường là người cha thiếu trách nhiệm, Yanbi miệt thị người đồng tính, Hồ Ngọc Hà bị loại tại MTV EMA 2014, Giang Hồng Ngọc đăng quang X - Factor - Nhân tố bí ẩn 2014, Loki Bảo Long bị tố bỏ thi vì yêu lăng nhăng, Nhạc phim do Sơn Tùng M-TP sáng tác lại bị tố đạo nhạc Hàn, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Orlando Bloom đang bí mật hẹn hò với Selena Gomez,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1910 2510
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/10 - 25/10)

    Xót lòng những vụ giết con rồi tự tử; Vụ Thẩm mỹ viện Cát Tường và những điều bất ngờ; Tử tù hiếp dâm tự tử 3 lần vì sợ tiêm thuốc độc; Chân tướng quân sư số một của ông trùm ma túy; “Siêu trộm” kim cương xuyên lục địa bị bắt giữ; Chuyện chưa kể về phiên toà xử “ông trùm” Khánh trắng;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tin The gioi noi bat tuan qua tu 19102510
    Tin Thế giới nổi bật tuần qua (từ 19/10-25/10)

    Vụ xả súng kinh hoàng tại tòa nhà quốc hội Canada; Hải quân Thụy Điển đã phát động một cuộc săn tìm tàu lạ trên biển; Giải mã một loạt diễn biến bí ẩn ở Triều Tiên; Bình luận xung quanh việc Trung Quốc mở rộng bãi Đá Chữ Thập ở Trường sa; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.