Sách giáo khoa Ngữ văn II: Thấy gì qua mục "kết quả cần đạt"

TTCN - Chúng ta có quyền kỳ vọng bộ sách giáo khoa (SGK) này không chỉ tập hợp những đổi thay về tiểu tiết so với sách cũ, mà còn chứa đựng những cái mới có tính căn bản và chiến lược, vì nếu không sẽ không thể xoay chuyển được một tình thế vốn đã hết sức trầm kha về việc dạy và học môn văn nói riêng và việc giáo dục trong nhà trường phổ thông nói chung.

Ai cũng biết việc xác định mục tiêu có một ý nghĩa quan trọng như thế nào trong mọi hoạt động. Phần “kết quả cần đạt” trong SGK Ngữ văn 11 chính là bước xác định mục tiêu cụ thể cho mỗi bài học - là sự cụ thể hóa của một mục tiêu lớn hơn là mục tiêu của môn học, và mục tiêu môn học là một bộ phận của mục tiêu giáo dục. Vậy “kết quả cần đạt” mà SGK thí điểm Ngữ văn 11 xác định là như thế nào? Hãy xem một số ví dụ tiêu biểu:

Bài 1: Độc Tiểu Thanh Ký

Nắm được một mảng đề tài quan trọng của thơ Nguyễn Du là đề tài về những người phụ nữ tài sắc.

Hiểu sự cảm thông của Nguyễn Du với số phận bất hạnh của những người tài sắc trong xã hội phong kiến.

Bước đầu hiểu về thể hứng trong thi pháp thơ trung đại.

Thiết nghĩ “nắm được một mảng đề tài quan trọng của thơ Nguyễn Du là đề tài về những người phụ nữ tài sắc” liệu có quan trọng đến mức phải coi là một mục tiêu cần đạt? Nguyễn Du có viết về người phụ nữ tài sắc, hay viết về rượu, về trăng về hoa, về con gà hay cục đá... cũng có quan trọng lắm đâu? Vấn đề là cái ý nghĩa triết học và nhân sinh mà nhà thơ bộc lộ qua tâm sự của mình, đó mới là cái làm nên giá trị thực của bài thơ và khiến nó trở thành trường cửu.

Ngay cả cái mục tiêu “Hiểu sự cảm thông của Nguyễn Du với số phận bất hạnh của những người tài sắc trong xã hội phong kiến” cũng vẫn nặng về yêu cầu nhận thức hơn là cảm xúc. Nếu Độc Tiểu Thanh Ký chỉ là cảm thông với số phận bất hạnh của những người tài sắc, nó có đáng để trăm năm sau người đời vẫn còn nhớ đến? Khi xác định mục tiêu như vậy, các nhà biên soạn đã vô tình hạ thấp giá trị của bài thơ, vì không thấy được sức hấp dẫn và chiều sâu thật sự của bài thơ là ở nỗi đau cô độc của những người tài đi trước thời đại. “Bất tri tam bách dư niên hậu, Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như” là một tiếng than vào khoảng không, một câu hỏi không lời đáp vì không có người tri kỷ.

Bài 5: Nguyễn Du (1766-1820)

Hiểu được mối liên hệ, ảnh hưởng của hoàn cảnh xã hội, của các nhân tố thuộc cuộc đời đối với sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Du.

Nắm sơ bộ sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Du; những đặc trưng cơ bản về nội dung và nghệ thuật của thơ văn ông.

Hai mục tiêu trên đây cũng đều là những mục tiêu về nhận thức. Tại sao việc nhận thức và lý giải ảnh hưởng của các nhân tố xã hội đối với sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Du lại được xem trọng hơn là chính bản thân tầm vóc của sự nghiệp đó? Điều quan trọng nhất mà học sinh cần biết về Nguyễn Du, đáng lẽ phải là tầm vóc thiên tài của ông lớn lao như thế nào trong lịch sử văn học và cái gì đã khiến tác phẩm của ông trở thành bất hủ như vậy.

Bài 14: Romeo và Juliet

Qua các lời thoại, hiểu rõ xung đột bên trong nhân vật, cảm nhận được vẻ đẹp thiên nhiên thơ mộng làm nền cho câu chuyện tình yêu. Nhận thức được tình yêu thực sự cao đẹp sẽ giúp con người vượt qua mọi định kiến và hận thù.

“Hiểu rõ xung đột bên trong nhân vật” chưa nói lên được điều gì, vì nó chưa phải là điều mà tác giả ấp ủ trong vở kịch, và “cảm nhận được vẻ đẹp thiên nhiên thơ mộng” càng lạc lõng hơn. Cách xác định mục tiêu “nhận thức được tình yêu thực sự cao đẹp sẽ giúp con người vượt qua mọi định kiến và hận thù” gây ấn tượng SGK đang giản lược hóa tác phẩm, biến một cây đời xanh tươi thành những nhánh khô, và coi những nhánh khô đó là bản chất của cây đời. Nếu kết quả cần đạt chỉ là như vậy, văn học không thể phân biệt được với xã hội học hay đạo đức học, tâm lý học.

Trên đây là mục tiêu được xác định cho ba kiểu bài khác nhau: một bài thơ trữ tình, một trích đoạn kịch và một tác giả. Điểm chung của những mục tiêu trên đây là các nhà biên soạn vẫn tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu về nhận thức, về kiến thức hơn là yêu cầu về giáo dục cảm xúc, phát triển tâm hồn và cá tính, trong lúc chính cái thứ hai mới là bản chất và là lý do tồn tại của môn ngữ văn trong nhà trường. Với cách xác định mục tiêu như vậy, thầy và trò được đặt trong tư thế phải chấp nhận một “chân lý” đã được cài đặt sẵn. Thêm vào đó, SGK Ngữ văn 11 còn bồi thêm một mục “ghi nhớ” được đóng khung ở cuối bài, nhắc nhở thầy và trò một cách hiển ngôn những gì cần phải thuộc lòng.

Cả hai điểm vừa đề cập trên đây đều đi ngược lại nguyên lý của giáo dục hiện đại, vốn được xây dựng trên tinh thần giáo dục kỹ năng sống, giáo dục nhân cách, giáo dục khả năng sáng tạo hơn là giáo dục tri thức, bởi vì tri thức ngày nay đã trở thành một nguồn tài nguyên vô tận mà chỉ cần một cái nhấp chuột trong tích tắc người ta có thể có trong tay một khối lượng tri thức học suốt đời cũng không thể thuộc được.

Giáo dục ngày nay nhắm đến cái bản chất văn hóa mà người ta đã gọi là cái còn lại sau khi người học đã quên hết những thứ khác. Với ý nghĩa đó, môn ngữ văn trong nhà trường có một vai trò hết sức quan trọng. Học văn là học cách nhìn vào tâm hồn con người, đặt mình vào hoàn cảnh và tâm trạng của nhân vật để học cách thấu hiểu, cảm thông và chia sẻ cảm xúc của người khác. Học văn cũng là học cách diễn đạt tư tưởng và cảm xúc. Nhìn vào những mục “kết quả cần đạt” trong SGK Ngữ văn 11, người ta không khỏi bâng khuâng tự vấn: khi đạt được những “kết quả cần đạt” đó thì mục tiêu của môn văn như đã nói trên liệu có đạt được? 

Một tâm hồn phong phú không phải là một tạo vật bẩm sinh, mà là kết quả của giáo dục và tự giáo dục qua nhiều tháng năm. Hơn bất cứ môn học nào khác, môn ngữ văn có thể giúp rèn luyện cảm xúc, làm phong phú tâm hồn và nâng cao tầm vóc của tư tưởng.

TS PHẠM THỊ LY 
(Trung tâm Nghiên cứu và giao lưu văn hóa giáo dục quốc tế)

Việt Báo

Video nổi bật

Đánh rơi ví ở Việt Nam, Ai sẽ trả lại?
00:00 / --:--

TIN Giáo Dục NỔI BẬT

GV phản ứng với đoạn văn dạy trẻ lớp 1

Một đoạn văn rất ngắn ở sách Tiếng Việt - Công nghệ giáo dục lớp 1 tập 1 đang là chủ đề tranh luận của nhiều giáo viên bởi nó không chỉ thiếu sót về ngữ pháp, tính logic mà còn có phần phi thực tế.

Du học: Tại sao cứ phải là học bổng và trường top?

Đây là một chủ đề tôi đã định viết từ lâu mà cứ lần lữa mãi. Hôm nay, tôi hạ quyết tâm phải viết ra, sau một cuộc trao đổi với 1 phụ huynh. Chị là một phụ huynh có con đang học ở Mỹ và có cách tiếp cận vấn đề du học, theo tôi, là cực kỳ chuẩn mực.

Cuối năm, trường đè HS thu tiền ‘xây dựng trường chuẩn’

Dù đã cuối năm học nhưng để phục vụ cho việc mua sắm trang thiết bị, sửa chữa cơ sở vật chất để đạt "trường chuẩn quốc gia"Trường THCS Thạch Kim (Lộc Hà, Hà Tĩnh) đã thu mỗi học sinh 400.000 đồng.  

Nhận xét tin Sách giáo khoa Ngữ văn II: Thấy gì qua mục "kết quả cần đạt"

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Sách giáo khoa Ngữ văn II: Thấy gì qua mục "kết quả cần đạt" bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Sach giao khoa Ngu van II Thay gi qua muc ket qua can dat ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Sách giáo khoa Ngữ văn II: Thấy gì qua mục "kết quả cần đạt" ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Giáo Dục của chuyên mục Giáo Dục.

Textbooks Literature II: See what over the "expected outputs"
Nguyen Du, language textbooks, textbooks, Schools, like the woman, target education result, an important and determine who, learn, achieve, the

Handicraft - We have the right to expect school textbooks (textbooks) are not only gather details about the changes compared to the old policy, but also contain new ones have the basics and strategies, because they will not be able to turn a situation which has ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Giáo Dục


  • Thoi su 24h215 An mang chan dong trong quan bia
    Thời sự 24h(21/5): Án mạng chấn động trong quán bia

     Chính phủ đề xuất hưởng BHXH một lần; Án mạng chấn động Hưng Yên trong quán bia hơi; K +: Độc quyền vẫn lỗ ngàn tỷ; Thông tin ‘giật mình’ sau vụ chi 18 tỷ chăm cây xanh; Sự thật vụ "học sinh Hà Nội lên núi để... sex"?; 

  • Thoi su 24h205 Dam chet 2 me con di the duc
    Thời sự 24h(20/5): Đâm chết 2 mẹ con đi thể dục

    Giật mình với hình ảnh BTV Hoài Anh thời "hai lúa"; Đâm chết 2 mẹ con đi thể dục, tài xế phóng xe bỏ chạy; CSGT ra quân xử lý "hình ảnh lạ" trên cầu Nhật Tân; Xe đi xuyên Việt đâm xe tải, 9 người thương vong; Ngư dân chưa đồng ý bàn giao vật thể nghi là đuôi máy bay...là những thông tin thời sự nổi bật ngày 20/5.

  • Thoi su tuan qua Su that chiec truc thang tren noc nha dai gia
    Thời sự tuần qua: Sự thật chiếc trực thăng trên nóc nhà đại gia

     VN sẵn sàng ứng phó với tình huống xảy ra trên biển; Hà Nội: Sập cần cẩu dự án đường sắt đô thị; Sự thật về chiếc trực thăng trên nóc nhà của đại gia Hải Dương; Sơn Đoòng thực sự đẹp và quyến rũ như thế nào?; 

  • Thoi su 24h195 Cong bo ket luan thanh tra vu cay xanh
    Thời sự 24h(19/5): Công bố kết luận thanh tra vụ cây xanh

    HN công bố kết luận thanh tra vụ cây xanh; Phó Ban Tổ chức Quận ủy Cầu Giấy ra tòa về tội giết người; Công an sẽ giao trả 5 triệu yên cho chị ve chai!; Hương Tràm trần tình về ồn ào đại gia và siêu xe; Sự thật kinh hoàng trong hàng ngàn nhà nghỉ ở Hà Nội ...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 19/5.

  • Thoi su 24h145 Dam chet nguoi xe hop keo le xe may
    Thời sự 24h(14/5): Đâm chết người, xế hộp kéo lê xe máy

    Mùa "Hà Nội vắng bóng trẻ con" lại sắp đến!; Cuộc sống buông thả của thiếu nữ giết người tình của mẹ; Đâm chết người, xế hộp kéo lê xe máy tháo chạy 3km;... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 14/5. 

  • Nghin le chuyen tuan qua 1005 1605
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (10/05 - 16/05)

    Chào buổi sáng nước Mỹ từ hang Sơn Đoòng; Liên tiếp tai nạn từ dự án đường sắt trên cao ám ảnh người HN; Trực thăng đậu trên nóc nhà đại gia Việt; Tăng lương cán bộ, công chức, người lao động từ 2016 ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 105 165
    Sự kiện quốc tế nổi bật (10/5 - 16/5)

    Tàu chiến Mỹ, Trung 'vờn nhau' ở Biển Đông; Tin đồn Bộ trưởng Quốc Phòng Triều TiênHyon Yong-chol bị xử tử; Thủ tướng Ấn Độ bắt đầu chuyến công du đến Trung Quốc là những tin tức đáng chú ý trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1005 1605
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (10/05 - 16/05)

    'Bẫy' giao thông - Bất hợp lý biển báo; Vụ người ve chai nhặt được 5 triệu yên; Bị 141 bắt khi chuẩn bị tổ chức "tiệc" ma túy; Tuyên án 52 giang hồ, người thân khóc òa; Phẫn nộ ông bố đơn thân tàn ác sát hại con gái ruột; Toàn cảnh bắt giam 2 cựu giám đốc vụ 10 lần vỡ ống nước sông Đà;......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tong hop Doi song tuan qua 115 175
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (11/5 - 17/5)

    Những câu chuyện gây sốt như đứa bé bị người cha tử tù bỏ rơi; Cô gái bộc lộ quan điểm phá thai nếu không có tình yêu đáng suy ngẫm; Những tấm gương người tốt việc tốt; Cách nuôi dạy con sao cho đúng; Nhiều câu chuyện đời sống cảm động...cùng các tin tức an toàn thực phẩm nóng là những thông tin nổi bật tuần vừa qua...

  • Toan canh kinh te tuan 115 1652015
    Toàn cảnh kinh tế tuần (11/5 - 16/5/2015)

    Những lùm xùm trong thương vụ mua bán tòa nhà cao nhất Việt Nam Keangnam Ha Noi Landmark, mỗi người dân Việt đang gánh 20 triệu đồng nợ công, đáng suy ngẫm về chuyện giúp nông dân tiêu thụ nông sản, sữa bột dành cho trẻ em dưới 6 tuổi ở Việt Nam cao hơn các nước khác trong khu vực... là những tin tức, sự kiện Kinh tế - tài chính nóng hổi thu hút sự quan tâm