Phó thủ tướng: "Tôi thấy buồn vì chất lượng giáo dục"

"Con tôi đều đã học đại học, theo các cháu thì dạy và học ở ta hiện nặng về một chiều, chủ yếu là thày nói trò nghe. Đào tạo như thế rõ ràng thiếu tính sáng tạo. Với tư cách là một phụ huynh, tôi nghĩ đây là điều rất đáng buồn". Phó thủ tướng Phạm Gia Khiêm đã nói như thế, bên lề buổi làm việc với ngành giáo dục TP HCM, chiều 16/8.

Theo Phó thủ tướng, cách dạy trên khiến sinh viên không tạo lập được thói quen chủ động trong việc học. Sinh viên có thể chỉ chăm chú vào kiến thức trên lớp, không chịu khó tìm tòi, học hỏi bên ngoài và sẽ yếu về phần thực hành.

Chất lượng giáo dục được các đại biểu nhìn nhận theo nhiều phương diện. Việc xác định chất lượng rất khó, tuỳ thuộc vào từng cấp học và xác định như hiện nay là thiếu chính xác.

Về bậc đại học, giáo sư Trần Thanh Đạm so sánh: "Giáo dục của chúng ta hiện nay như cỗ xe 2 bánh, 1 bánh cao, 1 bánh thấp. Chúng ta đào tạo nhiều mà dùng ít, học cao mà thất nghiệp". Đồng thời, cũng theo ông Đạm, cơ sở giáo dục Đại học mới tập trung ở một số trung tâm văn hóa, kinh tế lớn, chưa quan tâm phát triển ở các tỉnh và địa phương.

Còn bậc trung học, ông Đỗ Công Thọ, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Kon Tum, nêu ý kiến: "Việc thi tốt nghiệp hiện không phản ánh hoàn toàn thực chất đào tạo. Vì trong thực tế, nếu tổ chức thi nghiêm túc thì tỷ lệ tốt nghiệp rất thấp, có thể chỉ đạt khoảng 50%".

Nhà báo Trần Bạch Đằng đưa ra một hướng nhìn khác: "Nếu học sinh trong trường đâm nhau chết thì việc này có phải của riêng ngành giáo dục không? Theo tôi, mọi ban ngành chức năng đều có trách nhiệm. Tuy nhiên, chúng ta phải lưu ý tới việc báo động, cảnh tỉnh trước những trường hợp tiêu cực, dù chỉ là cá biệt". Ông Đằng phân tích, thời học sinh của ông, 1 vụ ăn cướp xảy ra sẽ làm chấn động cả xã hội, sẽ bị cả xã hội lên án, đả kích trong thời gian dài. Nhưng nay, phản ứng về những chuyện tương tự, thậm chí cả chuyện con giết cha, cha giết con không còn mạnh mẽ, thậm chí được coi là không đáng kể.

"Đây là thực trạng đau xót và có tính báo động lớn. Nếu bây giờ coi là không đáng kể thì đến lúc một lúc nào đó cả xã hội sẽ như thế", ông Đằng nhấn giọng hơn.

Ngoài ra, ông Đằng nói, một học sinh có thể được đánh giá là ngoan ở trường nhưng ra xã hội có thể chửi bậy hay có hành động xấu khác. Vậy nên, vấn đề chất lượng giáo dục rất khó xác định, cần phải xem xét kỹ và thực tế hơn.

Giáo sư Đạm cho biết thêm, năm qua, tổng chi cho ngành giáo dục nói chung là hơn 4 tỷ USD. Mức chi này tương đương với mức chi của nhiều nước đang phát triển trong khu vực. Tuy nhiên, với thực trạng đào tạo như thế thì giáo dục Việt Nam đang "có tiền mà không biết tiêu, nếu chưa nói là ném tiền qua cửa sổ".

"Giáo dục Việt Nam ở trong cuộc khủng hoảng kéo dài hơn 10 năm nay. Khủng hoảng do cải cách không đúng ngay từ đầu, mảng giáo dục chuyên nghiệp hầu như chưa cải cách gì" - ông Đạm nêu một vấn đề nữa mà nhiều đại biểu cùng quan tâm.

Theo ông Bùi Mạnh Nhị, Đại học Sư phạm TP HCM: "Yếu tố dạy nghề ở Đại học nhìn chung chưa được chú trọng. Sinh viên học nhiều về lý thuyết mà ít thực hành. Do đó, các cử nhân và kỹ sư ra trường khó đáp ứng yêu cầu thực tế".

Còn theo ông Lê Quang Minh, Đại học cần Thơ, con số sinh viên ra trường có việc làm đúng ngành nghề của các trường Đại học là rất ảm đạm. Một phần là do các trường chưa có thông tin thực tế để điều phối, liên kết đào tạo cho hợp lý.

"Trường tôi nằm ở vùng có nhiều nhà máy chế biến nông sản nhưng sinh viên ngành này ra trường chỉ khoảng 40% có việc làm. Khi gặp gỡ trực tiếp giám đốc các doanh nghiệp, lãnh đạo trường mới biết mỗi đơn vị có chừng 500 người nhưng chỉ cần 2 kỹ sư là đủ" - ông Minh nói. "Nếu nhận thông tin sớm hơn, chúng tôi sẽ có hướng đào tạo hiệu quả hơn"

Dạy nghề ở các trường phổ thông là một cách hướng nghiệp, là cái nền ban đầu giúp học sinh có thể có nghề kiếm sống, nếu không đỗ vào các trường Đại học. Thế nhưng, ông Nguyễn Ngọc Quỳnh, hiệu trưởng trường THPT Nguyễn Trãi, Đồng Nai cho biết: "Dạy nghề ở phổ thông hiện nay chủ yếu phục vụ cho cộng điểm ưu tiên khi thi tốt nghiệp. Nó không được coi là một môn học thiết thân lâu dài mà chỉ học mang tính hình thức mà thôi".

Trăn trở về chất lượng đào tạo, Phó thủ tướng nói với báo giới: "Tới đây, chúng ta sẽ tập trung vào vấn đề đào tạo đội ngũ giáo viên để cải thiện tình hình này. Phải thực hiện đào tạo mới cho nghiêm chỉnh. Đồng thời, phải có những cách thức thúc đẩy sự thay đổi phương pháp giáo dục cũ vì thực tế hiện nay, nhiều giáo viên rất ngại thay đổi".

Lương Nga

Bạn có ý kiến gì về chất lượng giáo dục của VN hiện nay?