Thứ sáu, 13 Tháng năm 2011, 15:31 GMT+7

Phát triển giáo dục, hướng tới một xã hội học tập

Detect language » Hungarian

Qua chặng đường 10 năm đầu của thế kỷ XXI, nhận loại thấy rằng, trong thế giới hiện đại mà chúng ta đang sống có quá nhiều những thay đổi, biến động hết sức nhanh chóng và khó lường, cơ hội phát triển cũng như những rủi ro, bất trắc đều có thể xuất hiện ở những không gian và thời gian ngoài sự chuẩn bị của con người. 
Phat trien giao duc huong toi mot xa hoi hoc tap
Giáo dục ban đầu là sự chuẩn bị nguồn nhân lực cho tương lai  
Các Đại hội đại biểu toàn quốc từ lần thứ IX đến lần thứ XI, Đảng luôn nhấn mạnh rằng, phải có những đổi mới mạnh mẽ về giáo dục nhằm chuẩn bị cho từng cá nhân và cho cả cộng đồng dân tộc có đủ năng lực đi vào thế kỷ XXI một cách chủ động. Sự đổi mới toàn diện nền giáo dục là chuyển đổi mô hình giáo dục hiện hữu sang mô hình xã hội học tập, trong đó, học tập suốt đời được coi là phương thức phát triển nhân cách, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và thiết lập những mối quan hệ giữa các cá nhân, các cộng đồng dân tộc trong xã hội ta. Chính vì vậy, Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) đã chỉ rõ “Đẩy mạnh xây dựng xã hội học tập, tạo cơ hội và điều kiện cho mọi công dân được học tập suốt đời” (Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI. Nxb CTQG, H,2011, trang 77).

Giáo dục được xem như một giải pháp cần thiết nhằm thực hiện tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội một cách bền vững, đổi mới những chiều đo về đạo đức và văn hóa, xây dựng nhân cách con người, trên cơ sở đó tạo nên tầm cao trí tuệ thời đại. Hiện nay chúng ta đang sống trong buổi bình minh của thế kỷ XXI. Liệu 10 năm tới, khi bước chân sang thập kỷ thứ ba, chúng ta có thực sự là một nước công nghiệp hiện đại chưa, nền kinh tế tri thức ở nước ta lúc đó đạt tới mức phát triển nào, vị trí của nước ta trong thế giới hội nhập, hợp tác và chung sống trong ngôi nhà toàn cầu ra sao? Đó là những câu hỏi xuất phát từ ý nguyện của nhân dân.

Giáo  dục có sứ mệnh đào tạo con người có năng lực đáp ứng yêu cầu trên, do đó, giáo dục sẽ phải đứng ở trung tâm của sự phát triển vừa của con người, vừa của cộng đồng. Giáo dục giúp cho mọi người, không trừ một ai, được phát huy mọi tiềm năng sáng tạo của mình, trong đó bao gồm cả tinh thần trách nhiệm đối với đời sống của bản thân và việc đạt được những mục đích cá nhân lẫn tinh thần vì lý tưởng cách mạng, vì một nền hòa bình cho nhân loại, vì một xã hội có dân chủ, công bằng và văn minh.

Nền giáo dục hoàn mỹ nói trên bao gồm hai hệ giáo dục gắn bó với nhau, liên thông với nhau, hỗ trợ lẫn nhau: hệ giáo dục ban đầu với những thiết chế giáo dục chính quy và hệ giáo dục tiếp tục với những thiết chế giáo dục không  chính quy rất đa dạng về hình thức và rất mềm dẻo, linh hoạt về phương thức vận hành của chúng. Giáo dục ban đầu gắn với giáo dục tiếp tục để thực hiện được phương thức giáo dục thường xuyên, đào tạo liên tục, học tập suốt đời. Đó là nền giáo dục trong xã hội học tập.

Nội dung cốt lõi của khái niệm xã hội học tập là ai cũng được học tập (theo nhu cầu của họ) và ai cũng phải học tập suốt đời. Cái lý do cơ bản ở đây là, do sự phát triển của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, khối lượng tri thức mới tăng lên rất nhanh, chu kỳ đổi mới tri thức ngày càng rút ngắn. Nếu như ở đầu thế kỷ XX, chu kỳ thay đổi tri thức vào khoảng 40 năm thì giữa thế kỷ XX, chu kỳ đó rút xuống còn khoảng 15 năm. Sang đầu thế kỷ XXI này, chu kỳ thay đổi tri thức chỉ còn khoảng 3 năm. Sự “lão hóa” tri thức diễn ra hàng tháng, khiến cho không một ai có thể hi vọng dùng những hiểu biết đã tiếp thu từ nhà trường trong suốt cuộc đời. Dừng việc học tập có nghĩa là phải chấp nhận sự lạc hậu, không chịu tiếp cận với việc học thì cuộc sống và hoạt động của con người sẽ là an bài.

Trước đây, chúng ta có thể thỏa mãn với việc đào tạo một lần cho mỗi đời người. Giờ thì thế giới đã thay đổi, nền sản xuất luôn đòi hỏi phải trang bị lại bằng những công nghệ mới, cuộc sống yêu cầu con người phải có những tri thức và những kỹ năng mới để thích ứng với những bước phát triển vượt bậc của xã hội. Đào tạo gắn liền với cả đời người là vấn đề cơ bản nhất khi giương cao khẩu hiệu “Giáo dục cho mọi người”.

Để phát triển một nền giáo dục hướng tới xây dựng cả nước trở thành một xã hội học tập, trước hết cần thay đổi tư duy giáo dục, sao cho tầm suy nghĩ vượt qua những khuôn khổ chật hẹp của lối tư duy cũ. Cách nghĩ và cách làm giáo dục trước đây cũng như việc tổ chức trường học ngày nay phải được cải tạo lại hoặc trút bỏ để thay thế bằng một công nghệ tương thích với những quan niệm mới, những khái niệm mới.

Trước hết, để thực hiện được việc học tập suốt đời cho mọi người, cần suy nghĩ lại khái niệm giáo dục thường xuyên đã ghi trong Luật Giáo dục hiện hành. Trên thế giới, hầu hết các quốc gia đều quan niệm rằng, giáo dục ban đầu và giáo dục tiếp tục phải gắn kết với nhau, liên thông với nhau, tạo nên những cơ hội kế tiếp nhau để mỗi người dân có nhu cầu học tập đều có thể được thỏa mãn trong bất cứ không gian và thời gian nào. Giáo dục không chỉ đóng khung trong bốn bức tường nhà trường chính quy, mà còn phải vươn ra ngoài xã hội, tổ chức ra những hình thức học không chính quy và phi chính quy nhằm mở rộng khả năng lựa chọn hình thức học tập phù hợp nhất với hoàn cảnh sống và điều kiện hoạt động cụ thể của từng người dân. Giáo dục thường xuyên nên được coi là chính sách quốc gia chứ không nên đồng nhất khái niệm giáo dục thường xuyên và khái niệm giáo dục không chính quy với tư cách chỉ là một loại hình, một phương thức.

Hai là, khi đã chủ trương học tập suốt đời thì không nên có sự phân chia cứng nhắc về lứa tuổi như tuổi thơ gắn với vườn trẻ và trường mẫu giáo, tuổi nhi đồng, tuổi thiếu niên và đầu tuổi thanh niên gắn với nhà trường, tuổi trưởng thành gắn với lao động, tuổi già gắn với nghỉ hưu. Đã là học tập suốt đời thì tuổi nào cũng phải học. Người về hưu, người cao tuổi, người sống lâu cũng phải học nếu muốn thực hiện khẩu hiệu “sống vui, sống khỏe, sống hữu ích”. Rất nhiều người cao tuổi hiện cảm thấy lạc lõng trong một thế giới mà công nghệ thông tin hiện đại đã xâm nhập, len lỏi đến mọi công việc tại cơ quan, doanh nghiệp, công sở, khu vui chơi giải trí và những đồ dùng gia đình... Nguyên nhân chủ yếu là không tiếp tục học nữa.

Ba là, trong xã hội có sự “bùng nổ thông tin”, giáo dục phải giúp cho con người biết xử lý thông tin để biến nó thành tri thức của mình. Điều quan trọng để con người sống với thế giới hiện đại là làm chủ tri thức mới, làm chủ công nghệ mới, chứ không phải là thu nhận một khối lượng đồ sộ những thông tin chưa qua xử lý. Sự phân hóa trình độ phát triển giữa các quốc gia, giữa các cộng đồng và giữa các cá nhân tùy thuộc vào “khoảng cách” về tri thức. Ngày nay, những người giàu có về tri thức thì chắc chắn sẽ giàu có về thu nhập vật chất và giàu có về các điều kiện sống khác. Ngược lại thì chưa hẳn như vậy. Để con người nhận thức được điều này, bản thân giáo dục, và trước hết là trường học, phải thoát ra khỏi đường mòn phát triển hiện nay - Nhà trường của chúng ta đang bắt học sinh ngụp lặn trong dòng chảy mênh mông những thông tin. Nhưng, vùng vẫy trong dòng chảy thông tin mà nhiều học sinh vẫn tỏ ra đói tri thức. Rất đông học sinh tốt nghiệp các khóa đào tạo không được các cơ quan, doanh nghiệp tuyển dụng bởi không đáp ứng được yêu cầu công việc của họ. Như vậy, cái lỗi ở đây là không có đủ tri thức về công việc.

Điều này cho ta thấy, nhà trường phải chuyển việc nhồi nhét thông tin, nhồi nhét kiến thức sang việc giúp cho học sinh biết sử dụng kiến thức vào các hoạt động, nhất là hoạt động sản xuất, tức là phải chuyển kiến thức thành tri thức. Tiếc thay, hàng loạt công trình nghiên cứu vừa công bố vào quý I (năm 2011), cho biết rằng, rất đông học sinh đi học chỉ cần văn bằng chứ không cần tri thức, rất nhiều sinh viên cầm được tấm bằng tốt nghiệp mà vẫn không hiểu rằng, nghề mình sắp làm là thế nào, nó đòi hỏi ở mình những gì, v.v... Nhiều người được đào tạo nghề này, nhưng lại kiếm việc làm ở nghề khác. Hiện tượng đó thật đáng làm cho chúng ta phải nghĩ đến những đổi mới trong giáo dục học đường, giáo dục xã hội và giáo dục gia đình.

Bốn là, đã đến lúc cần có những chính sách về giáo dục người lớn có hiệu lực hơn. Nếu hệ thống giáo dục ban đầu có nhiệm vụ chuẩn bị nguồn nhân lực cho tương lai thì hệ thống giáo dục tiếp tục có trách nhiệm quan trọng là bồi dưỡng, đào tạo và đào tạo lại cả những người học cũng như không học trong hệ thống giáo dục chính quy để trở thành nhân lực chất lượng cao trên các lĩnh vực hoạt động trong nền kinh tế quốc dân. Đối tượng chính của giáo dục người lớn gồm những lao động và những người đã qua nghĩa vụ lao động, nhưng họ vẫn là lực lượng có tiềm năng đóng góp được nhiều trong các hoạt động của xã hội. Những thiết chế giáo dục hiện có như Trung tâm giáo dục thường xuyên (ở cấp tỉnh, thành và quận, huyện), Trung tâm học tập cộng đồng (ở cấp xã, phường, thị trấn), các câu lạc bộ, nhà văn hóa, trung tâm ngoại ngữ, trung tâm tin học, trung tâm dạy nghề ngắn hạn, v.v... đều rất cần cho giáo dục người lớn.

Năm là, khi xây dựng xã hội học tập, không được quên những đối tượng ở các nhóm yếu thế như những người khuyết tật, những trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, những người dân ở vùng sâu, vùng xa, những phụ nữ nghèo khổ ít có điều kiện tiếp cận với giáo dục, với thị trường, với những thành quả văn hóa v.v... Đặc biệt là với trẻ em bị khuyết tật hoặc có hoàn cảnh quá khó khăn, chính sách giáo dục phải bảo đảm cho chúng quyền được học tập trong nhà trường chính quy, được học theo chế độ hòa nhập (đối với trẻ khuyết tật) tại các trường dành cho trẻ bình thường.

Vì giáo dục thường xuyên cần được coi là chính sách quốc gia trong xã hội học tập, cho nên chúng tôi muốn trích lại quan niệm của UNESCO về vấn đề này, thiết nghĩ nó có thể bổ ích cho việc triển khai thực hiện nhiệm vụ xây dựng xã hội học tập:

- Giáo dục thường xuyên phải giữ vai trò chủ đạo trong mọi chính sách giáo dục tại các nước phát triển và đang phát triển;

- Giáo dục thường xuyên qua mọi lứa tuổi, trong suốt cuộc đời, không chỉ bó hẹp trong những bức tường nhà trường. Nền giáo dục phải được cải cách toàn diện. Giáo dục phải trở thành phong trào của quần chúng;

- Giáo dục phải được tiến hành và tiếp thu bằng nhiều cách khác nhau. Điều quan trọng không phải là học theo cách nào, mà là học cái gì, học được gì?;

- Xóa bỏ hàng rào giả tạo và lỗi thời giữa các ngành giáo dục và các cấp bậc giáo dục, giữa giáo dục chính quy và không chính quy, xóa bỏ sự cách biệt cứng nhắc giữa giáo dục phổ thông, giáo dục khoa học, kỹ thuật và chuyên nghiệp. Ngay từ cấp sơ học, giáo dục phải mang tính kết hợp giữa lý thuyết với công nghệ, với thực hành thủ công;

- Giáo dục không chỉ nhằm mục đích đào tạo thanh niên cho những công việc cụ thể mà còn trang bị cho họ khả năng thích ứng với nhiều loại công việc khác nhau;

- Không chỉ riêng hệ thống nhà trường phải chịu trách nhiệm về đào tạo kỹ thuật, mà cả các xí nghiệp, các nhà kinh doanh và hệ thống giáo dục ngoài nhà trường cũng phải chia sẻ trách nhiệm ấy với các trường học;

- Giáo dục đại học cần được mở rộng và đa dạng để đáp ứng các đòi hỏi của từng con người và cả cộng đồng. Muốn vậy, trước hết phải có sự thay đổi trong quan niệm và thái độ cổ truyền đối với trường đại học;

- Được nhận vào các ngành giáo dục và các nghề khác nhau chỉ tuỳ thuộc ở kiến thức, khả năng và năng lực của mỗi người;

- Đạo đức mới của giáo dục là nhằm làm cho mỗi người trở thành thầy dạy và người kiến tạo nên sự tiến bộ văn hóa của bản thân mình;

- Khi soạn thảo và đặt kế hoạch cho các hệ thống giáo dục cần tính đến khả năng do kỹ thuật mới đem lại;

- Thầy giáo phải được đào tạo để trở thành những chuyên gia dạy học giỏi;

- Các chương trình đào tạo thầy giáo cần triệt để sử dụng các thiết bị hiện đại và các phương pháp giảng dạy mới nhất;

- Trái với hệ thống cổ truyền, việc giảng dạy phải thích nghi với người học, chứ không phải người học phải tuân theo những quy định cứng nhắc đã định sẵn từ trước trong công việc giảng dạy;

- Người học và công chúng nói chung cần được có tiếng nói nhiều hơn trong việc quyết định các vấn đề liên quan đến giáo dục.
Viet Bao (Theo ĐĐK)
Detect language » Hungarian

Detect language » Hungarian

Detect language » Hungarian


Nhận xét tin Phát triển giáo dục, hướng tới một xã hội học tập

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Phát triển giáo dục, hướng tới một xã hội học tập bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Phat trien giao duc huong toi mot xa hoi hoc tap ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Phát triển giáo dục, hướng tới một xã hội học tập ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Giáo Dục của chuyên mục Giáo Dục.

Educational development towards a learning society
Croatian Czech Danish Detect, Space and time, continuing education, sociology, social, preparation, are considered, school collection development, knowledge, training, schools, people, Chinese, life

way through the first 10 years of XXI century, recognition of that, in the modern world that we live there are too many changes, changes very rapidly and unpredictable, development opportunities as well as the risks, uncertainties can be made ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h1810 No kinh hoang tai TPHCM
    Thời sự 24h(18/10): Nổ kinh hoàng tại TP.HCM

    Vì sao BS Tường không bị truy tố tội "Giết người"?; Nữ PGĐ Sở nói gì về vụ ẩu đả tại khách sạn; Trộm đột nhập siêu thị đã qua mặt bảo vệ thế nào; Thiếu nữ lớp 9 bị cố tình đánh chết để bịt đầu mối...

  • Thoi su 24h1710 Mr Dam lai vung tien choi troi
    Thời sự 24h(17/10): Mr Đàm lại vung tiền chơi trội

    Sự cố sập hàng loạt website: Nghi vấn bị phá hoại; Xuất hiện xe đặc chủng 13 tỷ chuyên ‘bắt’ xe quá tải; Mr.Đàm lại vung tiền chơi trội; Bộ CA điều tra vụ tàu Sunrise 689 bị cướp biển; Cảnh khó tin tại đường trên cao Hà Nội; 

  • Thoi su 24h1610 HN sap phat nguoi thong qua camera
    Thời sự 24h(16/10): HN sắp "phạt nguội" thông qua camera

    Bệnh viện lớn nhất TPHCM lên tiếng vụ đấu thầu thuốc; Phá đường dây mại dâm trăm đô, chỉ tiếp khách Tây; Hà Nội sắp "phạt nguội" thông qua 450 camera; Giết cha ở Vĩnh Long mang xác lên Sài Gòn phi tang;

  • Thoi su 24h1510 Bat pho chanh thanh tra GTVT
    Thời sự 24h(15/10): Bắt phó chánh thanh tra GTVT

    Chấn động làng quê vụ nữ sinh giết cán bộ huyện; Jennifer Phạm sẽ là thảm họa của Cặp đôi hoàn hảo 2014?; Cá quả Tàu tiêm thuốc mê đổ về chợ; Truy sát từ nhà đến bệnh viện vì can thiệp đụng độ trên đường

  • Thoi su 24h1410 Su co hy huu tren duong sat VN
    Thời sự 24h(14/10): Sự cố hy hữu trên đường sắt VN

    Xử lý xe quá tải "giết" đường: Không có vùng cấm!; Sự cố hy hữu trên đường sắt Việt Nam; Tài xế trong clip "ngược chiều khó tin" ở HN trình diện; Truy sát kinh hoàng từ nhà đến bệnh viện;Việt Nam sắp nhận máy bay hiện đại nhất thế giới; Công an cử người canh rắn "khủng" cực độc... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 13/10.

  • Ban tin suc khoe tuan 121810
    Bản tin sức khỏe tuần (12-18/10)

    Nguy cơ dịch Ebola vào Việt Nam là rất cao; Tâm sự của một bác sĩ: "Ở Việt Nam có nhiều Nina Phạm thầm lặng"; Sốc với công nghệ “thổi phồng” gà còi thành béo căng; 5 cách đơn giản tính chính xác tuổi thai; 3 dấu hiệu thần kinh vô cùng nguy hiểm ở trẻ nhỏ;Học lỏm bí quyết giảm cân an toàn kiệu quả kiểu Hàn Quốc; Sử dụng máy tính bảng gây hại đến xương và vai; Lý do tình dục mùa thu viên mãn nhất trong năm; Chữa mồ hôi tay, chân triệt để nhờ lá lốt...là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1210 1810
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nổ lớn tại TP.HCM: Hóa chất nồng nặc, mảnh thi thể vương vãi; Hộp đen tàu Sunrise 689 biến mất, Bộ Công an vào cuộc; Hà Nội phạt nguội vi phạm giao thông bằng camera: Khó khả thi; Xe điên đâm liên tiếp trên đường Phạm Hùng; Rắn độc tràn về làng tấn công người dân ở Nghệ An ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1210 1810
    Toàn cảnh Showbiz tuần (12/10 – 18/10)

    Nghi án Khánh My làm "đào" quán karaoke, Elly Trần thừa nhận có con, Việt Hương và dàn sao Việt bị đối xử tệ bạc ở Nhật, Hương Tràm 'đá đểu' Robbey, Hà Anh bị cấm diễn 3 tháng, Nhóm F Band dùng khăn Piêu của người Thái làm khổ trong X-Factor, Xuân Lan vướng nghi vấn sinh con với đàn ông đã có vợ, Yanbi bị dân mạng "ném đá" vì miệt thị người đồng tính, Siêu mẫu Võ Hoàng Yến bị tố làm gãy tay đồng nghiệp, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Chae Rim hạnh phúc trong ngày lên xe hoa lần 2 là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1210 1810
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nữ sinh lớp 12 giết cán bộ huyện trong nhà nghỉ; Bàng hoàng những vụ "ngáo đá" lên cơn giết người; Nữ sinh giết con rồi đốt xác để giấu chuyện mang thai; Diễn biến mới vụ TMV Cát Tường ném xác nạn nhân xuống sông; Đến tòa ly hôn, vợ đâm chết chồng trước sân tòa án; Ly cà phê cuối cùng của tử tù đầu tiên bị tiêm thuốc độc;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • The gioi noi bat tuan qua tu 12101810
    Thế giới nổi bật tuần qua (từ 12/10-18/10)

    Căng thẳng Trung - Hàn sau vụ ngư dân Trung Quốc bị bắn chết; Sự xuất hiện của lãnh đạo Kim Jong-un với hình ảnh chống gậy; Biểu tình tại Hồng Kông vẫn căng thẳng; Thế giới tiếp tục cuộc chiến chống dịch bệnh Ebola; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.