Những mối quan hệ “phức tạp” giữa xã hội và giáo dục

Chấn hưng giáo dục - mệnh lệnh từ cuộc sống

Nhung moi quan he phuc tap giua xa hoi va giao duc
Hiện tượng sao chép luận văn ngày càng phổ biến - Ảnh: H.Thuật
TT -Chợt nghe tiếng lá rụng mà biết mùa thu tới. Khi mà có nhiều bức xúc, ý kiến về giáo dục từ các tầng lớp xã hội khác nhau thì dù muốn hay không, hiện trạng của nền giáo dục ở ta chắc chắn đã phạm phải những sai sót...

Giáo dục - bài toán xã hội

Có nhiều ý kiến đổ lỗi tất cả cho Bộ GD-ĐT và có những ý kiến cho rằng chỉ làm một số “cải cách” là có thể nhanh chóng đưa giáo dục (GD) nước nhà đuổi kịp các nước tiên tiến trong khu vực.

Nếu thật sự như vậy thì đó là điều đáng mừng. Tuy nhiên theo tôi, vấn đề phức tạp hơn nhiều. Tôi không phủ nhận là có những sai lầm từ phía ngành GD, cách tư duy, nhìn nhận vấn đề của các nhà quản lý GD có nhiều bất cập. Nhưng công bằng mà nói GD là bài toán nhiều cấp độ. Nó không chỉ là bài toán của riêng ngành GD mà còn là bài toán lớn hơn, của cả xã hội. Không phải ngẫu nhiên mà người ta nói “GD là tấm gương phản ánh xã hội”.

Để giải quyết bài toán GD, ngành GD, về cơ bản, chỉ có thể giải quyết những vấn đề trong phạm vi của mình. Với những vấn đề lớn hơn, vượt khỏi phạm vi của ngành thì bản thân những nỗ lực của riêng ngành là không đủ. Có hiểu được như vậy mới có thể tìm cách tác động tối ưu tới hệ thống GD.

Một mặt các sản phẩm (con người) của GD sẽ trực tiếp tham gia và tác động lên quá trình phát triển của đất nước. Nhưng mặt khác GD cũng là đối tượng chịu tác động của toàn bộ hệ thống xã hội. Nó phụ thuộc trình độ phát triển kinh tế - văn hóa, vào tâm lý, hệ thống thước đo giá trị... của xã hội. Như vậy, có nhiều vấn đề bản thân hệ thống GD sẽ bất lực nếu không được giải quyết ở cấp độ xã hội.

Vấn đề là ở chỗ phân phối lao động

Có nhiều mối quan hệ phức tạp giữa xã hội và GD mà chỉ có thông qua những nghiên cứu nghiêm túc mới có thể phân tích, hiểu được bản chất các ảnh hưởng qua lại giữa chúng. Nhận thức được điều này sẽ giúp các nhà quản lý (không chỉ GD) có những định hướng đúng trong việc chấn hưng nền GD nước nhà.
Có thể nói mục tiêu học tập chính của hầu hết học sinh phổ thông VN hiện nay (và phụ huynh của họ) là nhằm để thi đỗ vào một trường đại học nào đó. Cầu vượt quá cung. Tại sao có hiện trạng như vậy? Phải chăng nguyện vọng đó của mọi gia đình VN có con đi học là không chính đáng?

Hơn nữa, tôi cũng hiểu và hoàn toàn có thể thông cảm với nguyện vọng của những giáo viên muốn “bán tri thức” của mình, muốn làm thêm để tăng thu nhập (hay thậm chí làm giàu) bằng lao động chính đáng của mình (tôi không nói đến những tiêu cực như việc giáo viên bỏ bê công việc ở trường, dành sức lực để dạy thêm hay ép buộc học sinh phải học thêm...).

Tại sao một nhà sản xuất hay kinh doanh lại có quyền bán càng nhiều càng tốt các sản phẩm của mình, trong khi người giáo viên lại không được phép làm những việc mà luật pháp không cấm?

Vấn đề nằm ở những chỗ khác. Chẳng hạn, ngoài việc nguồn lực của xã hội chưa đủ (và có lẽ se chẳng bao giờ đủ) để đáp ứng nhu cầu này của xã hội thì vấn đề đầu ra của hệ thống GD là cực kỳ quan trọng.

Nếu để có công ăn việc làm “nghiêm chỉnh”, để được đề bạt hay có những ưu đãi này khác lại chỉ cần đến bằng cấp, quan hệ, êkip... chứ không cần đến năng lực thật, khả năng làm việc thì chuyện chạy theo bằng cấp hình thức là điều không thể tránh khỏi. Ai muốn sống một cuộc đời lam lũ? Mà không có những mảnh bằng như vậy thì với một người bình thường hầu như sẽ không có cơ hội để “ngẩng mặt”.

Chính những “cậu trời” như Mai Thanh Hải học hành chểnh mảng, chơi bời nhưng rồi cũng đủ bằng này bằng nọ và được trọng dụng đã “làm gương” cho thế hệ trẻ. Chính cái cơ chế phân phối lao động như vậy đã tạo ra hệ thống thước đo giá trị và cuối cùng là tạo dòng thác “nhà nhà đua nhau vào đại học, người người đua nhau kiếm bằng cấp”.

Đó cũng chính là một lý do dẫn đến “bằng thật, chất lượng giả”, “học hàm học vị cao nhưng kiến thức rỗng”. Và đó cũng là một trong những lý do VN có nhiều “nhân tài”, nhưng “nhân tài” đang ở đâu, làm gì cũng chẳng ai hay.

Có những điều tưởng chẳng liên quan gì đến tình trạng căng thẳng của việc thi cử nhưng thực tế lại có ảnh hưởng rất lớn đến nó. Một ví dụ minh chứng là việc phong danh hiệu giáo sư, phó giáo sư. Giá mà có một cuộc điều tra xã hội học xem có bao nhiêu phần trăm trong số họ đang thực chất làm khoa học, và có những cống hiến khoa học xứng đáng với học hàm mà mình nhận được.

Không nói các loại “viện sĩ rởm”, ngay cả những người được phong danh hiệu viện sĩ của những viện hàn lâm khoa học nghiêm túc, tôi nghĩ cũng có người trong lòng tự thấy xấu hổ với danh hiệu cao quí đó. Chính từ cách “phân bố lao động (và quyền lợi)” như vậy đã ảnh hưởng đến nhận thức xã hội, đến hệ thống thước đo giá trị và tâm lý của nó. Có cung thì sẽ có cầu.

TÂM PHONG (Matxcơva)

* Tin, bài liên quan:

- Chấn hưng giáo dục, mệnh lệnh từ cuộc sống
- Những việc cần làm ngay
- 2005: năm chấn hưng giáo dục

Việt Báo

Video nổi bật

Hà Nội thông tin chính thức về tuyển sinh lớp 6
00:00 / --:--

TIN Giáo Dục NỔI BẬT

Sinh viên khốn đốn vì bằng tốt nghiệp sai chính tả

'Giữa tháng 5 chúng tôi có đến trường yêu cầu được cấp lại chính xác bản gốc bằng tốt nghiệp và được hẹn một tháng sau quay lại, nhưng khi chúng tôi quay lại thì nhà trường vẫn chưa có câu trả lời thỏa đáng'.

Nhận xét tin Những mối quan hệ “phức tạp” giữa xã hội và giáo dục

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Những mối quan hệ “phức tạp” giữa xã hội và giáo dục bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nhung moi quan he phuc tap giua xa hoi va giao duc ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Những mối quan hệ “phức tạp” giữa xã hội và giáo dục ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Giáo Dục của chuyên mục Giáo Dục.

Relationships "complex" between society and education
social classes, a measure of value, like it or not, relationships, education, the problem, many systems , so complex, school, work, work, who

TT-Suddenly heard that said leaves fall. As with many pressing problems, ideas about education from different walks of life, then like it or not, the current state of education in our country have committed certain errors ....

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Giáo Dục


  • Thoi su 24h037 Tham an rung dong xu Nghe
    Thời sự 24h(03/7): Thảm án rúng động xứ Nghệ

    Phó Thủ tướng truy trách nhiệm ném đá xe khách; Đường sắt trên cao HN “uốn lượn” vẫn đảm bảo an toàn; Nhạc sĩ An Thuyên đột ngột qua đời; Thí sinh ngất xỉu khi hay tin bố đột ngột qua đời; Thảm án rúng động xứ Nghệ: 4 người một nhà tử vong...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 3/7.

  • Thoi su 24h027 Ong Chan se to cao nhan chung moi
    Thời sự 24h(02/7): Ông Chấn sẽ tố cáo nhân chứng mới

     Thủ tướng phát lệnh "cất cánh" Airbus A350 của Vietnam Airlines; Quang Lê rời khỏi Việt Nam, Đàm Vĩnh Hưng nói lời cuối; Ông Chấn sẽ tố cáo nhân chứng mới; Thêm nhiều "cái chết" trong phòng thi; 

  • Thoi su 24h0107 Bi cuop trang tron truoc gio thi quoc gia
    Thời sự 24h(01/07): Bị cướp trắng trợn trước giờ thi quốc gia

     Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam gặp phụ huynh dưới nắng; Thương lái Trung Quốc ngừng mua, vải thiều rớt giá thê thảm;  2 nữ sinh bị cướp trắng trợn trước giờ thi quốc gia; Hà Nội: 

  • Thoi su 24h306 Nhan chung moi vu ong Chan
    Thời sự 24h(30/6): Nhân chứng mới vụ ông Chấn?

    Xuất hiện nhân chứng mới, ông Chấn chưa thể nhận 7,2 tỷ?; Hình ảnh Kỳ Duyên, Mai Phương Thúy không bao giờ muốn nhìn lại; Khách ném lọ cà tại sân bay bị phạt 750 nghìn; Dân quân cầm đầu nhóm côn đồ chém người như phim...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 30/6.

  • Thoi su 24h296 Tai xe kien may toc do ban dieu
    Thời sự 24h(29/6): Tài xế kiện máy tốc độ "bắn điêu"

     Nhiều Bí thư Tỉnh ủy trực tiếp kiểm tra thi THPT quốc gia; Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu qua đời; Bỏ 55 triệu mua cây hồng trăm bông đẹp lòng vợ trẻ; Bị đặt bẫy, tài xế quyết kiện máy tốc độ "bắn điêu"?; 

  • Mr Dam to Quang Le choi ban
    Mr Đàm tố Quang Lê chơi bẩn

    Vụ lùm xùm tranh gà của Đàm Vĩnh Hưng và Quang Lê hiện nay chưa đến hồi kết. Nhiều nghệ sĩ Việt đã lên tiếng bênh Mr. Đàm. ------------ Xem thêm: Mr Đàm tố Quang Lê chơi bẩn, http://vietbao.vn/tp/Mr-Dam-to-Quang-Le-choi-ban/11933036/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Dai gia Ca Mau mua dam tre em
    Đại gia Cà Mau mua dâm trẻ em

    Đại gia miền Tây mua dâm thiếu nữ được cho là thành khẩn khai báo, lý lịch rõ ràng và nhân thân tốt. Gia đình của Việt kiều này đang làm thủ tục bảo lãnh cho ông Tiêu tại ngoại.

  • Nam sinh qua doi truoc ngay tot nghiep
    Nam sinh qua đời trước ngày tốt nghiệp

    Những lời trăng trối cuối cùng của nam sinh qua đời trước lễ tốt nghiệp với người bạn đặc biệt trên facebook cũng khiến nhiều người nghẹn lại. ------------ Xem thêm: Nam sinh qua đời trước ngày tốt nghiệp, http://vietbao.vn/tp/Nam-sinh-qua-doi-truoc-ngay-tot-nghiep/11936114/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Duong sat tren cao Ha Noi uon luon
    Đường sắt trên cao Hà Nội uốn lượn

    Đường sắt đô thị trên cao Cát Linh-Hà Đông uốn lượn như rồng trên nhiều điểm chạy dọc đường Nguyễn Trãi, Trần Phú...

  • Nhung dam cuoi dat vang gay xon xao
    Những đám cưới "dát vàng" gây xôn xao

    Hình ảnh một số cô dâu đeo đầy vàng trong đám cưới ở một số nơi ở Việt Nam không chỉ khiến nhiều người trầm trồ mà còn là tâm điểm của các cuộc tranh luận trên mạng xã hội.

  • Nghin le chuyen tuan qua 2806 0407
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (28/06 - 04/07)

    Cả thế giới phải đối mặt với nắng nóng kỷ lục; Chính thức bắt đầu kỳ thi THPT Quốc gia 2015; Đường sắt trên cao Hà Nội uốn lượn; 10 luật có hiệu lực từ tháng 7/2015; QL 1A bị phá hoại bởi hóa chất lạ; Nạn chặt chém du khách ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (28/06 - 04/07), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-2806-0407/2147574941/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 2806 04072015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 28/06 - 04/07/2015

    Ngày 1/7 Luật Doanh nghiệp, Luật Nhà ở và Luật kinh doanh BĐS đã chính thức có hiệu lực, EVN khẳng định đã giải thích thỏa đáng tất cả những khiếu nại của người dân và khách hàng liên quan đến việc hóa đơn tiền điện tăng "sốc", con số 63% cán bộ thuế tiêu cực, nhũng nhiễu đã phản ánh đúng tình trạng hiện nay của một bộ phận cán bộ thuế trong quá trình tác nghiệp, sự kỳ lạ trong hệ thống chỉ tiêu kinh tế- xã hội....Cùng với đó, những thông tin về tài chính ngân hàng, thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 28/06 - 04/07/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2906-04072015/2147574923/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2806 0407
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (28/06 - 04/07)

    Siêu trộm và những vụ án nổi tiếng; Những vụ hiếp dâm tập thể chấn động; Nhận diện những chiêu lừa bắt cóc trẻ em cha mẹ nên cảnh giác; Xuất hiện nhân chứng mới, ông Chấn chưa thể nhận 7,2 tỷ?; Vì sao ‘ông trùm’ Tàng Keangnam chưa thể ‘đền tội’ như dự kiến?; Đại gia khai bị 'bất lực' trong 2 lần mua dâm thiếu nữ;.....là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (28/06 - 04/07), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2806-0407/2147574905/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nghin le chuyen tuan qua 2106 2706
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (21/06 - 27/06)

    Hoàn lưu bão số 1 làm 15 người chết và mất tích; Xe khách lao xuống vực ở đèo Lò Xo; Sóng lạ đè sóng không lưu Tân Sơn Nhất; Miễn nhiệm bác sĩ giẫm chân lên giường: Nên hay không?; Mạng xã hội và ‘chiếc phanh’ của tình người; Đầu năm 2016 sẽ được hưởng BHXH một lần... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2106 27062015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 21/06 - 27/06/2015

    Giá điện tăng bất thường được lý giải do mức sử dụng điện năng tăng khiến lượng tiêu thụ điện tăng, thiết bị đo đếm, công tơ điện có vấn đề hay sự tù mù trong cách tính của “nhà đèn”… ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 21/06 - 27/06/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2106-27062015/2147573276/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn