Thứ bảy, 13 Tháng mười một 2004, 00:01 GMT+7

Những mối quan hệ “phức tạp” giữa xã hội và giáo dục

Chấn hưng giáo dục - mệnh lệnh từ cuộc sống

Nhung moi quan he phuc tap giua xa hoi va giao duc
Hiện tượng sao chép luận văn ngày càng phổ biến - Ảnh: H.Thuật
TT -Chợt nghe tiếng lá rụng mà biết mùa thu tới. Khi mà có nhiều bức xúc, ý kiến về giáo dục từ các tầng lớp xã hội khác nhau thì dù muốn hay không, hiện trạng của nền giáo dục ở ta chắc chắn đã phạm phải những sai sót...

Giáo dục - bài toán xã hội

Có nhiều ý kiến đổ lỗi tất cả cho Bộ GD-ĐT và có những ý kiến cho rằng chỉ làm một số “cải cách” là có thể nhanh chóng đưa giáo dục (GD) nước nhà đuổi kịp các nước tiên tiến trong khu vực.

Nếu thật sự như vậy thì đó là điều đáng mừng. Tuy nhiên theo tôi, vấn đề phức tạp hơn nhiều. Tôi không phủ nhận là có những sai lầm từ phía ngành GD, cách tư duy, nhìn nhận vấn đề của các nhà quản lý GD có nhiều bất cập. Nhưng công bằng mà nói GD là bài toán nhiều cấp độ. Nó không chỉ là bài toán của riêng ngành GD mà còn là bài toán lớn hơn, của cả xã hội. Không phải ngẫu nhiên mà người ta nói “GD là tấm gương phản ánh xã hội”.

Để giải quyết bài toán GD, ngành GD, về cơ bản, chỉ có thể giải quyết những vấn đề trong phạm vi của mình. Với những vấn đề lớn hơn, vượt khỏi phạm vi của ngành thì bản thân những nỗ lực của riêng ngành là không đủ. Có hiểu được như vậy mới có thể tìm cách tác động tối ưu tới hệ thống GD.

Một mặt các sản phẩm (con người) của GD sẽ trực tiếp tham gia và tác động lên quá trình phát triển của đất nước. Nhưng mặt khác GD cũng là đối tượng chịu tác động của toàn bộ hệ thống xã hội. Nó phụ thuộc trình độ phát triển kinh tế - văn hóa, vào tâm lý, hệ thống thước đo giá trị... của xã hội. Như vậy, có nhiều vấn đề bản thân hệ thống GD sẽ bất lực nếu không được giải quyết ở cấp độ xã hội.

Vấn đề là ở chỗ phân phối lao động

Có nhiều mối quan hệ phức tạp giữa xã hội và GD mà chỉ có thông qua những nghiên cứu nghiêm túc mới có thể phân tích, hiểu được bản chất các ảnh hưởng qua lại giữa chúng. Nhận thức được điều này sẽ giúp các nhà quản lý (không chỉ GD) có những định hướng đúng trong việc chấn hưng nền GD nước nhà.
Có thể nói mục tiêu học tập chính của hầu hết học sinh phổ thông VN hiện nay (và phụ huynh của họ) là nhằm để thi đỗ vào một trường đại học nào đó. Cầu vượt quá cung. Tại sao có hiện trạng như vậy? Phải chăng nguyện vọng đó của mọi gia đình VN có con đi học là không chính đáng?

Hơn nữa, tôi cũng hiểu và hoàn toàn có thể thông cảm với nguyện vọng của những giáo viên muốn “bán tri thức” của mình, muốn làm thêm để tăng thu nhập (hay thậm chí làm giàu) bằng lao động chính đáng của mình (tôi không nói đến những tiêu cực như việc giáo viên bỏ bê công việc ở trường, dành sức lực để dạy thêm hay ép buộc học sinh phải học thêm...).

Tại sao một nhà sản xuất hay kinh doanh lại có quyền bán càng nhiều càng tốt các sản phẩm của mình, trong khi người giáo viên lại không được phép làm những việc mà luật pháp không cấm?

Vấn đề nằm ở những chỗ khác. Chẳng hạn, ngoài việc nguồn lực của xã hội chưa đủ (và có lẽ se chẳng bao giờ đủ) để đáp ứng nhu cầu này của xã hội thì vấn đề đầu ra của hệ thống GD là cực kỳ quan trọng.

Nếu để có công ăn việc làm “nghiêm chỉnh”, để được đề bạt hay có những ưu đãi này khác lại chỉ cần đến bằng cấp, quan hệ, êkip... chứ không cần đến năng lực thật, khả năng làm việc thì chuyện chạy theo bằng cấp hình thức là điều không thể tránh khỏi. Ai muốn sống một cuộc đời lam lũ? Mà không có những mảnh bằng như vậy thì với một người bình thường hầu như sẽ không có cơ hội để “ngẩng mặt”.

Chính những “cậu trời” như Mai Thanh Hải học hành chểnh mảng, chơi bời nhưng rồi cũng đủ bằng này bằng nọ và được trọng dụng đã “làm gương” cho thế hệ trẻ. Chính cái cơ chế phân phối lao động như vậy đã tạo ra hệ thống thước đo giá trị và cuối cùng là tạo dòng thác “nhà nhà đua nhau vào đại học, người người đua nhau kiếm bằng cấp”.

Đó cũng chính là một lý do dẫn đến “bằng thật, chất lượng giả”, “học hàm học vị cao nhưng kiến thức rỗng”. Và đó cũng là một trong những lý do VN có nhiều “nhân tài”, nhưng “nhân tài” đang ở đâu, làm gì cũng chẳng ai hay.

Có những điều tưởng chẳng liên quan gì đến tình trạng căng thẳng của việc thi cử nhưng thực tế lại có ảnh hưởng rất lớn đến nó. Một ví dụ minh chứng là việc phong danh hiệu giáo sư, phó giáo sư. Giá mà có một cuộc điều tra xã hội học xem có bao nhiêu phần trăm trong số họ đang thực chất làm khoa học, và có những cống hiến khoa học xứng đáng với học hàm mà mình nhận được.

Không nói các loại “viện sĩ rởm”, ngay cả những người được phong danh hiệu viện sĩ của những viện hàn lâm khoa học nghiêm túc, tôi nghĩ cũng có người trong lòng tự thấy xấu hổ với danh hiệu cao quí đó. Chính từ cách “phân bố lao động (và quyền lợi)” như vậy đã ảnh hưởng đến nhận thức xã hội, đến hệ thống thước đo giá trị và tâm lý của nó. Có cung thì sẽ có cầu.

TÂM PHONG (Matxcơva)

* Tin, bài liên quan:

- Chấn hưng giáo dục, mệnh lệnh từ cuộc sống
- Những việc cần làm ngay
- 2005: năm chấn hưng giáo dục

Việt Báo

Nhận xét tin Những mối quan hệ “phức tạp” giữa xã hội và giáo dục

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Những mối quan hệ “phức tạp” giữa xã hội và giáo dục bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nhung moi quan he phuc tap giua xa hoi va giao duc ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Những mối quan hệ “phức tạp” giữa xã hội và giáo dục ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Giáo Dục của chuyên mục Giáo Dục.

Relationships "complex" between society and education
social classes, a measure of value, like it or not, relationships, education, the problem, many systems , so complex, school, work, work, who

TT-Suddenly heard that said leaves fall. As with many pressing problems, ideas about education from different walks of life, then like it or not, the current state of education in our country have committed certain errors ....





  • Thoi su 24h227 Ngat lim ben thi the 3 con chet duoi
    Thời sự 24h(22/7): Ngất lịm bên thi thể 3 con chết đuối

    Đã có điểm thi, dự kiến điểm chuẩn 25 trường đại học; Bão đi qua, miền núi phía Bắc chìm trong biển nước; Bố mẹ ngất lịm bên thi thể 3 con thơ; 7 người chết do sạt lở đất ở Hà Giang

  • Thoi su 24h217 3 me con nguoi Viet tren MH17
    Thời sự 24h(21/7): 3 mẹ con người Việt trên MH17

    Bão Thần Sấm đổ bộ vào Quảng Ninh; 3 mẹ con người Việt thiệt mạng trên MH17; Phá ổ cá độ bóng đá tiền tỷ ở Hà Nội; Rộ tin đào được 16kg vàng ở Đà Nẵng...

  • Thoi su 24h197 Ro tin dao duoc 16 kg vang
    Thời sự 24h(19/7): Rộ tin đào được 16 kg vàng

    Bão Thần Sấm ngày càng mạnh, giật cấp 16-17; Thủ khoa khối D đầu tiên đạt 24 điểm; Hành trình khai quật bào thai và sự đồi bại của 2 anh em; Đại gia Yên Bái: Xẻ núi xây mộ đá 15 tỷ

  • Thoi su 24h187 Phi cong tre dot xac nguoi tinh
    Thời sự 24h(18/7): 'Phi công trẻ' đốt xác người tình

    Tránh bão, sơ tán dân trước 16h ngày 18/7; Xe khách đâm xe tải trên cao tốc, 4 người chết; Mưa lớn, phố Hà Nội thành sông; Nỗi thất vọng mang tên Vinaconex; 'Phi công trẻ' giết người tình rồi đốt xác phi tang; Hoãn vụ kiện 1.000 tỷ...

  • Thoi su 24h177 Gian khoan 981 dich chuyen
    Thời sự 24h(17/7): Giàn khoan 981 dịch chuyển

    Giàn khoan Hải Dương 981 đang dịch chuyển; Bão cấp 13 cách Hoàng Sa 780km; Thủ khoa đại học đầu tiên đạt 29,7 điểm; Hậu trường nực cười của các cuộc thi nhan sắc 'ao làng'; Máy bay trễ 1h vì hành khách bất ngờ đòi xuống

  • Nghin le chuyen tuan qua 137 197
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (13/7 - 19/7)

    TQ rời giàn khoan HD-981 ra khỏi khu vực Hoàng Sa; Bão Rammasun đổ bộ Việt Nam, bão quét từ Quảng Ninh tới các tỉnh biên giới; Vỡ đường ống dẫn nước Sông Đà lần thứ 9...là những tin tức thời sự nổi bật trong tuần qua (13/7 - 19/7).

  • Ban tin suc khoe tuan tu 13197
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 13-19/7)

    Vì sao người dân phải mòn mỏi đợi vaccine dịch vụ?; Cảnh giác với chiêu giả nhân viên y tế đến nhà lừa tiền; Mực ống bày bán trên vỉa hè ướp hóa chất lạ; Ngáp ngủ nhiều giúp tăng trí nhớ; Quan hệ trong bao lâu để cả hai đều thỏa mãn?; Mẹ bầu ăn nhạt sinh con thần đồng... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1307 1907
    Toàn cảnh Showbiz tuần (13/07 – 19/07)

    Thí sinh "Nữ hoàng sắc đẹp Việt Nam 2014" ném danh hiệu vào xe rác, Baggio thừa nhận từng lén lút qua lại với Andrea khi đã kết hôn, Tiễn đưa nhà văn Tô Hoài về nơi an nghỉ cuối cùng, Cường đôla tung ảnh hạnh phúc, Lý Nhã Kỳ phát âm tiếng Anh sai, Phạm Băng Băng từng bị băng huyết vì phá thai ở nhà,...là những thông tin nổi bật của showbiz trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1307 1907
    Tin An ninh – Pháp luật tuần qua (13/07 – 19/07)

    Tổng cục Cảnh sát kiểm tra tin đồn Lê Văn Luyện trốn trại; Vụ Cát Tường: 'Tôi có niềm tin lần này sẽ tìm thấy xác con'; Vợ cùng "phi công trẻ" lập mưu giết chồng; Những cuộc 'xóa số' tàn bạo của giang hồ đất Cảng; Hàng nghìn người xem xử tội phạm hiếp dâm hàng loạt; Người tâm thần phạm tội: Những vụ án kinh hoàng; ........là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1307 1907
    Toàn cảnh kinh tế tuần (13/07 - 19/07)

    Sau sự tăng giá bất ngờ của xăng, giá thực phẩm leo thang chóng mặt, WB dự báo kinh tế Việt nam tăng trưởng 5.4%, lợi nhuận ngành ngân hàng được công bố không có mấy điểm sáng, lãi suất được dự báo tiếp tục giảm... là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật trong tuần vừa qua.