vietbao

Nên dạy lịch sử chiến tranh Việt Nam thế nào, ở Mỹ?

Bill Bigelow, tác giả sách về cải cách giáo dục và phương pháp sư phạm, giảng dạy tại trường trung học Franklin, bang Oregon.

Dưới đây là đoạn trích từ bài viết của ông về cách dạy lịch sử chiến tranh Việt Nam, bằng cách thầy trò cũng đóng kịch để hồi tưởng sự dính líu của Mỹ ở Việt Nam (Role Playing the Origins of U.S. Involvement in Vietnam).

Bài đăng trên tạp chí Rethinking Schools (Xét lại tư duy dạy và học) nơi Bill Bigelow làm biên tập. Tác giả khuyên dùng cách mô tả (description) thay cho giảng giải (explanation) để dạy sử...

Việt Nam 1945. Nguồn ảnh: Tạp chí Rethinking schools
Nen day lich su chien tranh Viet Nam the nao, o My?

Liên Hiệp quốc từng tuyên bố 10 năm đang qua là thập niên của hòa bình. Nhưng điều trớ trêu đầy phiền muộn, là việc dạy sử vì hòa bình lại bắt đầu với việc học sử về chiến tranh. Nếu chúng ta không xem xét cẩn thận các động lực gây chiến, để thấu hiểu những nguồn gốc của các cuộc xung đột trên toàn cầu, chúng ta sẽ không thể đề cập các giải pháp (hòa hoãn) có sức thuyết phục, do không có được cơ sở để hình dung thế nào là hòa bình.

Tiếc thay, khi tìm căn nguyên của cuộc chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam, không một giáo khoa lịch sử nào của Mỹ nhìn lại được xa hơn những năm 1950. Vì sao Hoa Kỳ dính líu vào Việt Nam? Như James Loewen chỉ ra trong ‘Những điều dối trá mà thày dạy tôi’ (Lies My Teacher Told Me) – phê bình 12 cuốn giáo khoa sử bán chạy nhất, “Hầu hết các giáo khoa sử đều lẩn tránh chủ đề này. Một phép phân tích có tính tiêu biểu từ sách ‘Những cuộc phiêu lưu của Mỹ’ (American Adventures): “cuối những năm 1950, chiến tranh bùng nổ ở Nam Việt Nam. Lúc này Hoa Kỳ đang viện trợ cho chính phủ Nam Việt Nam”.

“Chiến tranh bùng nổ” (!) – không lẽ môn sử lại được dạy đơn giản như thế?

… Khi lập giáo án với những lời giải thích, mà không giảng giải, như vậy, giáo viên thần bí hóa không chỉ các căn nguyên không chỉ của cuộc chiến ở Việt Nam, mà của mọi thứ chúng ta đang dạy. Học sinh phải học cách phân biệt giảng giải thích với mô tả, các khái niệm như “chiến tranh bùng nổ”, hay “hỗn loạn bùng phát”.

Trong tư duy về các sự kiện xã hội để nhận biết các nguyên do căn bản, việc luôn đặt các câu hỏi: “Vì sao?”, “Vì lợi ích của ai?” cần trở thành tập quán chủ đạo trong đầu của cả người dạy và người học. Chỉ bằng cách phát triển các công cụ nghi vấn sâu, mới làm cho học sinh tìm cách hiểu rành mạch về các cuộc xung đột trên toàn cầu hôm nay.

Đặc biệt là khi dạy các vấn đề như lịch sử Việt Nam, việc mô tả, mà không giảng giải, gây được sự say mê. Xét cho cùng, đã có biết bao phụ liệu (stuff – chất độn) cho vấn đề Việt Nam: không biết bao nhiêu phim, vô số tiểu thuyết, truyện ngắn và thơ, rồi những cựu binh tới các lớp để nói chuyện… Tất cả những tài nguyên đó đều tuyệt, và sống động, nhưng nếu một nền tảng là những nguyên nhân gây ra chiến tranh không được kiến thiết sẵn, thì việc sử dụng những chất độn kê ở trên sẽ chỉ gây ra sự tọc mạch (voyeuristic), mà không có được hiệu quả giáo dục.

Đóng vai nhân vật lịch sử

Nen day lich su chien tranh Viet Nam the nao, o My?
Một ấn phẩm về cải thiện chất lượng trường công lập ở Mỹ

Giáo viên lập ra hai nhóm nhân vật chính cho học sinh đóng: các đại diện của Mặt trận Việt Minh, và các thành viên của chính phủ Pháp/ các doanh nghiệp hàng đầu của Pháp. Có thể thêm các vai: các nhà quản trị tập đoàn kinh doanh Mỹ… các địa chủ Việt Nam đứng về phe Pháp. Các em có thể được phát một “kịch bản” (student handout), gợi ý cách nhập vai.

Mỗi nhóm được mời tới gặp “tổng thống Truman” (người mà về sau các học sinh sẽ được học, không bao giờ tiến hành một cuộc gặp như thế), để trình bày lập trường của mình về vấn đề độc lập cho Việt Nam. Giáo viên đóng vai tổng thống Truman, và chủ trì cuộc gặp. Các thành viên của từng nhóm phải giải thích với “tổng thống”:

• Họ chịu ảnh hưởng của cuộc chiến tranh thế giới II ra sao.
• Vì sao Hoa Kỳ phải để tâm đến những gì đang xảy ra ở Việt Nam, và những trách nhiệm nào mà nhóm này cho rằng Mỹ phải cáng đáng…
• Liệu Hoa Kỳ có cần phải cảm thấy bị đe dọa bởi chủ nghĩa cộng sản ở Việt Nam…
• Tổng thống Truman, theo ý của từng nhóm, cần hành động ra sao với Tuyên ngôn độc lập của Việt Nam: ủng hộ, làm ngơ, hay chống lại bản Tuyên ngôn này;
• Chính phủ Hoa Kỳ (sau thế chiến II) có nên cho người Pháp vay nợ, và nếu định cho vay nợ, thì nên kèm theo những điều kiện nào?

Dĩ nhiên là nếu học sinh càng hiểu rõ tình hình ở Việt Nam và Pháp trước 1945, và về thế chiến II nói chung, thì diễn xuất của em càng xuất sắc hơn… Tuy nhiên, ngay cả khi kiến thức về giai đoạn lịch sử này của học sinh còn yếu, thì giờ học sử này vẫn diễn ra hấp dẫn, giới thiệu được những điểm chính diễn ra trong thời điểm lịch sử hệ trọng ấy…

Tôn trọng lịch sử

Nen day lich su chien tranh Viet Nam the nao, o My?
Bìa một số tạp chí Rethinking School, số đặc biệt chống truyền đạt kiến thức "đóng hộp" cho học sinh

Nếu giáo viên sử chấp nhận cách giải thích của cố vấn an ninh quốc gia thời Johnson, Walt Rostow (rằng Mỹ dính líu vào Việt Nam để ngăn chặn sức mạnh Liên Xô), và của các nhà viết sách giáo khoa hiện hành, để rồi dạy sử chiến tranh Việt Nam khởi điểm từ cuối những năm 1950, sẽ không thể tạo tư duy tỉnh táo về vai trò của Mỹ trong cuộc chiến tranh này. Nhất là khi các tổng thống (thời chiến tranh Việt Nam) nói chúng ta sang đó để bảo vệ nền độc lập của “Nam Việt Nam”(!?)

Sinh viên cần được đi ngược dòng lịch sử ít nhất đến năm 1945, để tư duy một cách có phê phán, về cuộc nhào nặn ra một nước gọi là Nam Việt Nam, nhằm bào chữa cho cuộc “bảo vệ” nước này. Cái chết của hàng chục ngàn người Mỹ, của hàng triệu người Việt, cùng với sự tàn phá về xã hội và sinh thái ở Đông Dương, đòi hỏi luống ánh sáng gay gắt của lịch sử chiếu thật rõ.

Nếu chúng ta định dành cho hòa bình một cơ hội, chúng ta phải suy luận trung thực về nguồn gốc của chiến tranh.

1: Nguồn: http://www.rethinkingschools.org/war/ideas/viet173.shtml

2: Role Playing an Historic Choice

  • Lê Đỗ Huy (lược dịch)
Việt Báo
Bán phụ nữ sang Trung Quốc lấy 300.000 đồng
Comment :Nên dạy lịch sử chiến tranh Việt Nam thế nào, ở Mỹ?
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nên dạy lịch sử chiến tranh Việt Nam thế nào, ở Mỹ? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nen day lich su chien tranh Viet Nam the nao o My ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nên dạy lịch sử chiến tranh Việt Nam thế nào, ở Mỹ? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Giáo Dục
We teach how the history of the Vietnam War , in the United States ?
Vietnam , the United States , Bill Bigelow , the Vietnam War , Education Reform , the outbreak of war , high school , war , history , students , we , in the U.S. , how the total system , teaching
Bill Bigelow , author of books on educational reform and pedagogy , teaching at Franklin high school , Oregon ..
Thí sinh nên chọn trường nào khi biết điểm THPT QG?

Sau khi Bộ GD&ĐT công bố điểm thi THPT quốc gia, thí sinh cần lưu ý việc xét tuyển vào các trường đại học.

Đề thi - Đáp án môn Địa lý kỳ thi Quốc gia

Sáng 3/7, các sĩ tử làm bài thi Địa lý, thời gian 180 phút - môn có số lượng thí sinh đứng thứ ba trong số năm môn tự chọn.

Bát nháo tư vấn du học
Bát nháo tư vấn du học

Tại TP Hồ Chí Minh, theo báo cáo của cơ quan chức năng, toàn thành phố hiện có khoảng 1.000 đơn vị tư vấn du học nhưng chỉ có 64 đơn vị được cấp phép.

  • Thoi su 24h308 Con dam chet cha duong truoc nha tro
    Thời sự 24h(30/8): Con đâm chết cha dượng trước nhà trọ

    Lùi thời hạn bồi thường thiệt hại sự cố môi trường biển tại 4 tỉnh miền Trung; Người đàn bà thuê người chặt tay, chân hối hận trong nước mắt; 7 tấn thuốc bảo vệ thực vật lậu từ Trung Quốc: Việt Nam hứng độc; Nghi vấn rơi thang máy chung cư ở Hà Nội, 1 người mắc kẹt; Lào Cai lần đầu thừa nhận số nạn nhân vụ sập hầm vàng đã tăng lên 11

  • Thoi su 24h298 Cau be 11 tuoi tu tu vi ko co quan ao moi
    Thời sự 24h(29/8): Cậu bé 11 tuổi tự tử vì ko có quần áo mới

    Có một đứa trẻ 11 tuổi vừa tự tử, thưa ông Giời; Kỳ lạ thùng niêm phong tôm tiêm tạp chất, trở thành "sạch" sau 1 đêm; Bàng hoàng thanh niên tay cầm điện thoại, chết ngồi bên đường; Bệnh nhân nhiễm HIV giật kéo đe dọa bác sĩ; Quảng Nam: Loa phát thanh xã nhiễu sóng tiếng Trung Quốc

  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Nhung thong tin dang doc nhat trong tuan tu 2182782016
    Những thông tin đáng đọc nhất trong tuần (từ 21/8-27/8/2016)

    Vụ rơi máy bay quân sự làm một học viên phi công tử vong, tự thuê người chặt chân, tay mình để trục lợi bảo hiểm, đau đáu lòng ngư dân miền Trung câu hỏi bao giờ cá biển ăn được, hay vụ sập mỏ vàng ở Lào Cai đoạt mạng 7 người,... là những tin nóng được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2108 27082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (21/08 - 27/08/2016)

    Tiền ở một loạt các ngân hàng lại "bốc hơi", vấn nạn thực phẩm bẩn bủa vây người Việt, áp lực thu ngân sách khiến giá xăng dầu tăng, những băn khoăn về việc mua điện từ Lào, CPI tháng 8 tăng 0,1% so tháng trướ ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t