vietbao

Nên dạy lịch sử chiến tranh Việt Nam thế nào, ở Mỹ?

Bill Bigelow, tác giả sách về cải cách giáo dục và phương pháp sư phạm, giảng dạy tại trường trung học Franklin, bang Oregon.

Dưới đây là đoạn trích từ bài viết của ông về cách dạy lịch sử chiến tranh Việt Nam, bằng cách thầy trò cũng đóng kịch để hồi tưởng sự dính líu của Mỹ ở Việt Nam (Role Playing the Origins of U.S. Involvement in Vietnam).

Bài đăng trên tạp chí Rethinking Schools (Xét lại tư duy dạy và học) nơi Bill Bigelow làm biên tập. Tác giả khuyên dùng cách mô tả (description) thay cho giảng giải (explanation) để dạy sử...

Việt Nam 1945. Nguồn ảnh: Tạp chí Rethinking schools
Nen day lich su chien tranh Viet Nam the nao, o My?

Liên Hiệp quốc từng tuyên bố 10 năm đang qua là thập niên của hòa bình. Nhưng điều trớ trêu đầy phiền muộn, là việc dạy sử vì hòa bình lại bắt đầu với việc học sử về chiến tranh. Nếu chúng ta không xem xét cẩn thận các động lực gây chiến, để thấu hiểu những nguồn gốc của các cuộc xung đột trên toàn cầu, chúng ta sẽ không thể đề cập các giải pháp (hòa hoãn) có sức thuyết phục, do không có được cơ sở để hình dung thế nào là hòa bình.

Tiếc thay, khi tìm căn nguyên của cuộc chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam, không một giáo khoa lịch sử nào của Mỹ nhìn lại được xa hơn những năm 1950. Vì sao Hoa Kỳ dính líu vào Việt Nam? Như James Loewen chỉ ra trong ‘Những điều dối trá mà thày dạy tôi’ (Lies My Teacher Told Me) – phê bình 12 cuốn giáo khoa sử bán chạy nhất, “Hầu hết các giáo khoa sử đều lẩn tránh chủ đề này. Một phép phân tích có tính tiêu biểu từ sách ‘Những cuộc phiêu lưu của Mỹ’ (American Adventures): “cuối những năm 1950, chiến tranh bùng nổ ở Nam Việt Nam. Lúc này Hoa Kỳ đang viện trợ cho chính phủ Nam Việt Nam”.

“Chiến tranh bùng nổ” (!) – không lẽ môn sử lại được dạy đơn giản như thế?

… Khi lập giáo án với những lời giải thích, mà không giảng giải, như vậy, giáo viên thần bí hóa không chỉ các căn nguyên không chỉ của cuộc chiến ở Việt Nam, mà của mọi thứ chúng ta đang dạy. Học sinh phải học cách phân biệt giảng giải thích với mô tả, các khái niệm như “chiến tranh bùng nổ”, hay “hỗn loạn bùng phát”.

Trong tư duy về các sự kiện xã hội để nhận biết các nguyên do căn bản, việc luôn đặt các câu hỏi: “Vì sao?”, “Vì lợi ích của ai?” cần trở thành tập quán chủ đạo trong đầu của cả người dạy và người học. Chỉ bằng cách phát triển các công cụ nghi vấn sâu, mới làm cho học sinh tìm cách hiểu rành mạch về các cuộc xung đột trên toàn cầu hôm nay.

Đặc biệt là khi dạy các vấn đề như lịch sử Việt Nam, việc mô tả, mà không giảng giải, gây được sự say mê. Xét cho cùng, đã có biết bao phụ liệu (stuff – chất độn) cho vấn đề Việt Nam: không biết bao nhiêu phim, vô số tiểu thuyết, truyện ngắn và thơ, rồi những cựu binh tới các lớp để nói chuyện… Tất cả những tài nguyên đó đều tuyệt, và sống động, nhưng nếu một nền tảng là những nguyên nhân gây ra chiến tranh không được kiến thiết sẵn, thì việc sử dụng những chất độn kê ở trên sẽ chỉ gây ra sự tọc mạch (voyeuristic), mà không có được hiệu quả giáo dục.

Đóng vai nhân vật lịch sử

Nen day lich su chien tranh Viet Nam the nao, o My?
Một ấn phẩm về cải thiện chất lượng trường công lập ở Mỹ

Giáo viên lập ra hai nhóm nhân vật chính cho học sinh đóng: các đại diện của Mặt trận Việt Minh, và các thành viên của chính phủ Pháp/ các doanh nghiệp hàng đầu của Pháp. Có thể thêm các vai: các nhà quản trị tập đoàn kinh doanh Mỹ… các địa chủ Việt Nam đứng về phe Pháp. Các em có thể được phát một “kịch bản” (student handout), gợi ý cách nhập vai.

Mỗi nhóm được mời tới gặp “tổng thống Truman” (người mà về sau các học sinh sẽ được học, không bao giờ tiến hành một cuộc gặp như thế), để trình bày lập trường của mình về vấn đề độc lập cho Việt Nam. Giáo viên đóng vai tổng thống Truman, và chủ trì cuộc gặp. Các thành viên của từng nhóm phải giải thích với “tổng thống”:

• Họ chịu ảnh hưởng của cuộc chiến tranh thế giới II ra sao.
• Vì sao Hoa Kỳ phải để tâm đến những gì đang xảy ra ở Việt Nam, và những trách nhiệm nào mà nhóm này cho rằng Mỹ phải cáng đáng…
• Liệu Hoa Kỳ có cần phải cảm thấy bị đe dọa bởi chủ nghĩa cộng sản ở Việt Nam…
• Tổng thống Truman, theo ý của từng nhóm, cần hành động ra sao với Tuyên ngôn độc lập của Việt Nam: ủng hộ, làm ngơ, hay chống lại bản Tuyên ngôn này;
• Chính phủ Hoa Kỳ (sau thế chiến II) có nên cho người Pháp vay nợ, và nếu định cho vay nợ, thì nên kèm theo những điều kiện nào?

Dĩ nhiên là nếu học sinh càng hiểu rõ tình hình ở Việt Nam và Pháp trước 1945, và về thế chiến II nói chung, thì diễn xuất của em càng xuất sắc hơn… Tuy nhiên, ngay cả khi kiến thức về giai đoạn lịch sử này của học sinh còn yếu, thì giờ học sử này vẫn diễn ra hấp dẫn, giới thiệu được những điểm chính diễn ra trong thời điểm lịch sử hệ trọng ấy…

Tôn trọng lịch sử

Nen day lich su chien tranh Viet Nam the nao, o My?
Bìa một số tạp chí Rethinking School, số đặc biệt chống truyền đạt kiến thức "đóng hộp" cho học sinh

Nếu giáo viên sử chấp nhận cách giải thích của cố vấn an ninh quốc gia thời Johnson, Walt Rostow (rằng Mỹ dính líu vào Việt Nam để ngăn chặn sức mạnh Liên Xô), và của các nhà viết sách giáo khoa hiện hành, để rồi dạy sử chiến tranh Việt Nam khởi điểm từ cuối những năm 1950, sẽ không thể tạo tư duy tỉnh táo về vai trò của Mỹ trong cuộc chiến tranh này. Nhất là khi các tổng thống (thời chiến tranh Việt Nam) nói chúng ta sang đó để bảo vệ nền độc lập của “Nam Việt Nam”(!?)

Sinh viên cần được đi ngược dòng lịch sử ít nhất đến năm 1945, để tư duy một cách có phê phán, về cuộc nhào nặn ra một nước gọi là Nam Việt Nam, nhằm bào chữa cho cuộc “bảo vệ” nước này. Cái chết của hàng chục ngàn người Mỹ, của hàng triệu người Việt, cùng với sự tàn phá về xã hội và sinh thái ở Đông Dương, đòi hỏi luống ánh sáng gay gắt của lịch sử chiếu thật rõ.

Nếu chúng ta định dành cho hòa bình một cơ hội, chúng ta phải suy luận trung thực về nguồn gốc của chiến tranh.

1: Nguồn: http://www.rethinkingschools.org/war/ideas/viet173.shtml

2: Role Playing an Historic Choice

  • Lê Đỗ Huy (lược dịch)
Việt Báo
Comment :Nên dạy lịch sử chiến tranh Việt Nam thế nào, ở Mỹ?
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nên dạy lịch sử chiến tranh Việt Nam thế nào, ở Mỹ? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nen day lich su chien tranh Viet Nam the nao o My ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nên dạy lịch sử chiến tranh Việt Nam thế nào, ở Mỹ? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Giáo Dục
We teach how the history of the Vietnam War , in the United States ?
Vietnam , the United States , Bill Bigelow , the Vietnam War , Education Reform , the outbreak of war , high school , war , history , students , we , in the U.S. , how the total system , teaching
Bill Bigelow , author of books on educational reform and pedagogy , teaching at Franklin high school , Oregon ..
Thí sinh nên chọn trường nào khi biết điểm THPT QG?

Sau khi Bộ GD&ĐT công bố điểm thi THPT quốc gia, thí sinh cần lưu ý việc xét tuyển vào các trường đại học.

Đề thi - Đáp án môn Địa lý kỳ thi Quốc gia

Sáng 3/7, các sĩ tử làm bài thi Địa lý, thời gian 180 phút - môn có số lượng thí sinh đứng thứ ba trong số năm môn tự chọn.

Bát nháo tư vấn du học
Bát nháo tư vấn du học

Tại TP Hồ Chí Minh, theo báo cáo của cơ quan chức năng, toàn thành phố hiện có khoảng 1.000 đơn vị tư vấn du học nhưng chỉ có 64 đơn vị được cấp phép.

  • Thoi su 24h287 Bao quet o Ha Noi Cay do la liet
    Thời sự 24h(28/7): Bão quét ở Hà Nội: Cây đổ la liệt

    Thắt tim cảnh người cha kiệt sức gục chết giữa cánh đồng; Bão quét tới Hà Nội: Cây đè ô tô, xe máy đổ cả loạt; Góc khuất nghề đẻ thuê: Nỗi ân hận tột cùng của người đàn bà dẫn gái về cho chồng; Sập giàn giáo cao ốc Dream Home Luxury, 3 người thương vong; Vụ Formosa: 9 dòng kiểm điểm và quyết tâm của Chính phủ

  • Thoi su 24h277 co gai tre tu vong duoi song To Lich
    Thời sự 24h(27/7): cô gái trẻ tử vong dưới sông Tô Lịch

    Formosa chôn chất thải: Nghi vấn bao che sai phạm cho cán bộ các cấp; Thương bé tròn một tuổi mà phẫu thuật chân 12 lần chưa khỏi; “Người mẹ ma” ở TP HCM: 'Ước gì tôi biết vì sao mình bị tạt axit'; Nỗi đau khôn cùng của người cha chôn 12 con trong cát trắng; Vợ chết, chồng bị thương: Nạn nhân nhắn gì cho bố mẹ trước lúc mất?

  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 247307
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (24/7-30/7)

    Sản phụ từ chối điều trị ung thư để cứu con đã qua đời; Thực hư những cách chữa khỏi ung thư từ Đông y; 7 loại đồ ăn mà "chuyên gia ngộ độc" không bao giờ động đũa; 'Mẹ nhỏ, con to' nhờ ăn uống đúng cách khi mang bầu;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 240730072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (24/07-30/07/2016)

    Sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, câu chuyện tình mẫu tử thiêng liêng hay góc khuất gia đình làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 2407 30072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (24/07- 30/07/2016)

    Phi công, tiếp viên hàng không buôn lậu vàng, CPI tháng 7 tiếp tục tăng nhẹ, VASEP đề nghị đánh thuế thương lái TQ, tỷ giá tiếp tục tĩnh lặng đến bất ngờ, TP HCM công bố 77 dự án đang thế chấp ngân hàng, nông hải sản đứng đầu bảng về chứa chất cấm, kháng sinh... Cùng với đó là những thông tin bất động sản, tài chính- ngân hàng, thị trường tiêu d

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.